Διπλωματική κινητικότητα: Ο ιρακινός πρωθυπουργός μετά την Ουάσιγκτον πάει Τεχεράνη-Το μήνυμα Τραμπ που μεταφέρει

Η επίσκεψη του πρωθυπουργού του Ιράκ, Αλί Φαλίχ Καντίμ αλ-Ζαΐντι, στην Τεχεράνη μόνο ως μια ακόμη τυπική διμερής συνάντηση δεν αντιμετωπίζεται. Έρχεται λίγες ημέρες μετά τις επαφές του στην Ουάσιγκτον, σε μια περίοδο που η ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν παραμένει υψηλή και οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνονται. Η χρονική συγκυρία έχει τροφοδοτήσει έντονο παρασκήνιο, καθώς πολιτικές πηγές στη Βαγδάτη υποστηρίζουν ότι πίσω από την επίσημη ατζέντα για τις διμερείς σχέσεις κρύβονται πολιτικά, οικονομικά και ζητήματα ασφαλείας, ενώ ο Ιρακινός πρωθυπουργός φέρεται να αναλαμβάνει έναν πολύ πιο σύνθετο ρόλο: εκείνον του άτυπου διαύλου επικοινωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Σπύρος Σιδέρης

Αν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, το Ιράκ επιχειρεί να μετατραπεί από πεδίο αντιπαράθεσης των δύο δυνάμεων σε δίαυλο συνεννόησης.

Η επίσκεψη που προκάλεσε ερωτήματα πριν ακόμη αρχίσει

Το ταξίδι στην Τεχεράνη ακολουθεί την επίσκεψη του αλ-Ζαΐντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία προκάλεσε δυσφορία σε κύκλους της ιρανικής ηγεσίας. Ανάμεσα σε όσους εξέφρασαν δημόσια επιφυλάξεις ήταν και ο στενός συνεργάτης του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, ο οποίος επέκρινε τόσο τον χρόνο όσο και τα αποτελέσματα των συνομιλιών στην Ουάσιγκτον.

Η διαδοχή των δύο επισκέψεων ενίσχυσε την αίσθηση ότι η Βαγδάτη επιχειρεί να διατηρήσει τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στους δύο ισχυρότερους εξωτερικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα του Ιράκ.

Το μήνυμα που αποδίδεται στην Ουάσιγκτον

Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή που επικαλούνται αραβικά μέσα ενημέρωσης, ο Ιρακινός πρωθυπουργός μεταφέρει στην ιρανική ηγεσία μηνύματα που υπερβαίνουν την επίσημη ατζέντα της επίσκεψης.

Το πρώτο αφορά τη διαβεβαίωση ότι η πρόσφατη προσέγγιση της Βαγδάτης με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν γίνεται εις βάρος των σχέσεων με την Τεχεράνη και ότι το Ιράκ εξακολουθεί να θεωρεί στρατηγικής σημασίας τη συνεργασία με τον ανατολικό του γείτονα.

Το δεύτερο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αφορά προφορικό μήνυμα που αποδίδεται στον Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με το οποίο η αμερικανική κυβέρνηση δεν επιδιώκει την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος και ότι η σκληρή δημόσια ρητορική αποτελεί μέρος της πολιτικής πίεσης που ασκείται στην παρούσα συγκυρία.

Η πληροφορία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως ούτε από την Ουάσιγκτον ούτε από τη Βαγδάτη.

Ορμούζ, ένοπλες οργανώσεις και «κόκκινες γραμμές»

Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθούν ζητήματα που συνδέονται άμεσα με την περιφερειακή ασφάλεια.

Πρώτο ανάμεσά τους είναι το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος των ιρακινών πετρελαϊκών εξαγωγών. Η Βαγδάτη εκτιμά ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη διατάραξη της ναυσιπλοΐας θα είχε σοβαρές οικονομικές συνέπειες και θα μπορούσε να επιβαρύνει την ήδη εύθραυστη εσωτερική κατάσταση.

Στην ατζέντα αναμένεται επίσης να βρεθεί το μέλλον των φιλοϊρανικών ένοπλων οργανώσεων στο Ιράκ. Σύμφωνα με αναλυτές, ο αλ-Ζαΐντι αναμένεται να επαναφέρει το σχέδιο ενσωμάτωσής τους στις κρατικές δομές ασφαλείας και της σταδιακής απομάκρυνσής τους από τη στρατηγική της λεγόμενης «Ενότητας των Μετώπων».

Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη αναμένεται να επαναλάβει το πάγιο αίτημά της να μην επιτραπεί η χρήση του ιρακινού εδάφους ή των αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη χώρα για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.

Η Βαγδάτη ποντάρει στον ρόλο του διαμεσολαβητή

Επισήμως, η επίσκεψη επικεντρώνεται στην ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας, των μεταφορών, της γεωργίας και του περιβάλλοντος.

Ωστόσο, πίσω από τη διπλωματική ατζέντα διαφαίνεται μια ευρύτερη επιδίωξη: η Βαγδάτη θέλει να εδραιωθεί ως ο αξιόπιστος δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο αντίπαλες πλευρές, αξιοποιώντας τις σχέσεις που διατηρεί τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη.

Η επίσκεψη του Αλί αλ-Ζαΐντι αποτελεί έτσι κάτι περισσότερο από μια διμερή συνάντηση. Είναι ένα τεστ για το αν το Ιράκ μπορεί να διατηρήσει την πολιτική των ισορροπιών που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια και, ταυτόχρονα, να αναδειχθεί σε χρήσιμο συνομιλητή σε μια από τις πιο ασταθείς γεωπολιτικές γειτονιές του κόσμου.