Η γεωπολιτική της “χημείας” και οι παγίδες

Την παραμονή της άφιξης του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίστηκε στο “τραμπικό” Fox News για να στείλει το μήνυμα ότι η Τουρκία δεν πρέπει να πάρει τα αμερικανικά F35. Ίσως να μέτρησε αυτό ώστε η υπόσχεση του Αμερικανού προέδρου στον Ταγίπ Ερντογάν να μην γίνει ρητή δέσμευση, μαζί, φυσικά, με τις αντιστάσεις που έχουν αναπτυχθεί, τόσο εντός του Κογκρέσου, όσο και από το πανίσχυρο εβραϊκό λόμπι που παρεμβαίνει εκεί που δεν μπορεί το επιφυλακτικό και διασπασμένο των ομογενών μας.

Αρκετοί στην κυβέρνηση εμφανίζονται συγκρατημένα ικανοποιημένοι από την εξέλιξη, από την άλλη, όμως, επιρροή “διά αντιπροσώπου” δεν είναι στέρεη και μακροχρόνια αποτελεσματική. Η Τουρκία, γρηγορότερα ή αργότερα, θεωρείται βέβαιο ότι θα παραλάβει τα έξι F35 που είναι έτοιμα από την προμήθεια που μπλοκάρισε η Ουάσιγκτον λόγω των ρωσικών S400 που διαθέτει η Τουρκία. Η ανάλυση πώς διαθέτουμε υπεροπλία στον αέρα και θα προμηθευτούμε πρώτοι τα μαχητικά πέμπτης γενιάς είναι σωστή, ωστόσο δεν πρέπει η στρατηγική μας να εξαντλείται σε αυτό.

Ούτε, φυσικά, στο γεγονός ότι μετά το Ιράν το Ισραήλ στρέφει το ενδιαφέρον του στην γεωπολιτική σύγκρουση με την Άγκυρα και πώς αυτό μας …ευνοεί, διότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ακόμα πιό πιθανό η επιθετική εξωστρέφεια του Ερντογάν (που έχει αποφασίσει να κερδίσει ακόμα μία προεδρική θητεία παρακάμπτοντας τα συνταγματικά εμπόδια) να εστιάσει την Κύπρο ή και το Αιγαίο. Η δε κυοφορούμενη αμυντική συνεργασία της Γαλλίας με την γείτονα –και η γενικότερη προθυμία των εταίρων μας να συνδέσουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την Τουρκία με την κοινή άμυνα– επιβεβαιώνει πώς τα συμφέροντα και ο αμοραλισμός είναι ισχυρότερα χαρακτηριστικά στις διεθνείς σχέσεις από κάθε είδους συμμαχίες και ρήτρες συνδρομής.

Η επίδειξη της “χημείας” του με τον Ερντογάν από τον Τραμπ και η αναγνώριση της τουρκικής στρατιωτικής ισχύος και του πόσο πολύτιμος σύμμαχος αποτελούν, ακόμα κι αν δεν μεταφράζεται σε απτά αποτελέσματα ως προς τους κινητήρες των ΚΑΑΝ και τα F35, πλήρη μεταστροφή του αμερικανικού δόγματος στην περιοχή από την περίοδο του Μπάϊντεν που διατήρησε μέχρι τέλους ψυχρή σχέση με την Άγκυρα.

Ο Τούρκος πρόεδρος μπορεί να ελπίζει πώς στα περίπου δυόμισι χρόνια που απομένουν στην θητεία Τραμπ θα επιλύσει πολλά από τα παραπάνω και θα εδραιώσει περαιτέρω την επιρροή της χώρας του. Εφόσον, δε, έχουμε εξελίξεις επίλυσης του ουκρανικού αυτή μπορεί να αυξηθεί.

Οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ ήταν πάντοτε (και ανεξαερτήτως κυβέρνησης) εξαιρετικές και έχουν εξελιχθεί δυναμικά τα τελευταία χρόνια. Όμως αυτό δεν αρκεί. Βρισκόμαστε σε ένα κενό ανάμεσα στην επιδεινούμενη σχέση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ με τους ευρωπαίους εταίρους μας και στην ενίσχυση των δεσμών της Ουάσιγκτον με την Άγκυρα, κι αυτό μας οδηγεί σε λεπτές ισορροπίες και επιλογές που δεν θα είναι σαφείς. Ο δε Τραμπ είναι απρόβλεπτος και ανά πάσα στιγμή ενδέχεται οι επιλογές του να μας επηρρεάσουν.

Θα ήταν επιπόλαιο και επικίνδυνο να εκτιμήσουμε πώς μετά το Ιράν η περιοχή μας εισέρχεται σε φάση σταδιακής αποκατάστασης των συσχετισμών. Το αντίθετο, πρέπει να προετοιμαστούμε για τις επόμενες συγκρούσεις γεωπολιτικών συμφερόντων, ενδεχομένως και στρατιωτικές. Κι αυτό απαιτεί πραγματική αναβάθμιση του επιπέδου εθνικής ασφάλειας (όχι μόνο με εξοπλισμούς) και του γεωπολιτικού μας αποτυπώματος.

Ούτε μόνο στη σχέση μας με το Ισραήλ πρέπει να στηριζόμαστε, ούτε μόνο στις ευρωπαϊκές συμμαχίες. Πρέπει να νοιώσουν ότι η Ελλάδα είναι απαραίτητη στον διαμορφούμενο νέο χάρτη της περιοχής, πώς αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και δράσεις, πώς διαθέτει εκτόπισμα…