Ζαχαράκη στο libre: Υλοποιούμε τη μεγαλύτερη ανανέωση εκπαιδευτικού υλικού των τελευταίων 40 ετών

«Στόχος μας είναι να μην υπάρχουν σχολεία δύο ταχυτήτων», δηλώνει στο libre, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη. Η κ. Ζαχαράκη με φόντο τις αντιδράσεις των εκπαιδευτικών ομοσπονδιών, απαντά αναλυτικά για το χρονοδιάγραμμα του «Πολλαπλού Βιβλίου» και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των σχολείων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Παράλληλα, παρουσιάζει το πλάνο του Υπουργείου για τη μόνιμη σταθεροποίηση του εκπαιδευτικού προσωπικού, τις λύσεις στο οξύ πρόβλημα της στέγασης των αναπληρωτών, αλλά και τις προληπτικές δράσεις για την αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού.

Τέλος, ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από το εκλογικό σενάριο του Οκτωβρίου και το ζήτημα της μισθολογικής αναπροσαρμογής των Μητροπολιτών.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κυρία Υπουργέ, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται έντονο κύμα διαμαρτυριών από ομοσπονδίες δασκάλων και καθηγητών (ΔΟΕ/ΟΛΜΕ) σχετικά με τα σχολικά εγχειρίδια. Οι εκπαιδευτικοί κάνουν λόγο τόσο για σοβαρές καθυστερήσεις στην ανανέωση και διανομή τους, όσο και για αστοχίες στο περιεχόμενό τους που δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες μαθησιακές ανάγκες. Πώς απαντάτε σε αυτές τις επικρίσεις και ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα του Υπουργείου για την ολική αναβάθμιση των βιβλίων;

Κύριε Διαμαντόπουλε, κατανοώ πρώτη απ’ όλους τις ανησυχίες των εκπαιδευτικών μας.

Ας είμαστε όμως ειλικρινείς: για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, δεν συζητάμε απλώς για την ανάγκη αλλαγής των σχολικών βιβλίων, αλλά την υλοποιούμε.

Γι’ αυτό προχωρούμε στη μεγαλύτερη ανανέωση εκπαιδευτικού υλικού των τελευταίων σαράντα ετών.

Δεν πρόκειται για αποσπασματικές διορθώσεις, αλλά για μια συνολική μεταρρύθμιση με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ώστε κάθε μαθητής και κάθε εκπαιδευτικός να έχουν στα χέρια τους γνωστικά εργαλεία αντάξια των σύγχρονων απαιτήσεων.

Αξίζει, όμως, να θυμηθούμε από πού ξεκινήσαμε και που βρισκόμαστε σήμερα.

Τα σχολικά βιβλία, που άλλοτε έφταναν με καθυστερήσεις στις σχολικές τάξεις, βρίσκονται πλέον στα θρανία όλων των μαθητών από την πρώτη μέρα λειτουργίας των σχολείων, κάθε Σεπτέμβριο.

Πρόκειται για μια κατάκτηση που σήμερα μπορεί να θεωρείται αυτονόητη, αλλά είναι αποτέλεσμα συστηματικής δουλειάς και καλού σχεδιασμού.

Ταυτόχρονα, δεν αρκούμαστε στην έγκαιρη διανομή. Βελτιώνουμε συνεχώς το περιεχόμενο των βιβλίων, αξιοποιώντας τις παρατηρήσεις της εκπαιδευτικής κοινότητας και προχωρώντας σε στοχευμένες διορθώσεις και επικαιροποιήσεις των συγγραμμάτων.

Και τώρα κάνουμε το επόμενο μεγάλο βήμα, με χρονικό ορίζοντα το σχολικό έτος 2027-2028: με το Πολλαπλό Βιβλίο φέρνουμε στα σχολεία περισσότερο σύγχρονο περιεχόμενο, περισσότερες επιλογές για τους εκπαιδευτικούς και καλύτερα εργαλεία μάθησης για μαθητές και μαθήτριες.

Ήδη 230 νέα διδακτικά πακέτα έχουν εγκριθεί και είναι διαθέσιμα στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Μελίσπη», ανοίγοντας τον δρόμο για ένα σχολείο πιο σύγχρονο, πιο ευέλικτο και πιο κοντά στις ανάγκες της νέας εποχής.

–Οι μάχιμοι εκπαιδευτικοί σάς κατηγορούν ότι τα νέα προγράμματα σπουδών και τα αντίστοιχα συγγράμματα σχεδιάζονται “στα χαρτιά” από επιτροπές, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα της σχολικής τάξης. Σκοπεύετε να θεσμοθετήσετε έναν ουσιαστικό δίαυλο επικοινωνίας με τους δασκάλους και τους καθηγητές πριν την τελική έγκριση των επόμενων σχολικών βιβλίων;

Ο δάσκαλος και ο καθηγητής δεν είναι ο τελευταίος κρίκος της εκπαιδευτικής αλυσίδας. Είναι το σημείο εκκίνησης κάθε προσπάθειας.

Τα νέα Προγράμματα Σπουδών δεν σχεδιάστηκαν πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά μαζί με τους ανθρώπους που γνωρίζουν βαθιά την εκπαίδευση: πανεπιστημιακούς, συμβούλους εκπαίδευσης και, κυρίως, εκπαιδευτικούς με πολύχρονη εμπειρία μέσα στην τάξη.

Δοκιμάστηκαν στην πράξη στα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία, βελτιώθηκαν και σήμερα αποτελούν τη βάση για ένα σχολείο πιο σύγχρονο, πιο ανοιχτό και πιο κοντά στις ανάγκες των παιδιών.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αλλάξουμε ύλη, αλλά να δώσουμε περισσότερο χώρο στην κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την ενεργό συμμετοχή.

Να διαμορφώσουμε νέους ανθρώπους με γνώσεις, αξίες και αυτοπεποίθηση για να σταθούν ως υπεύθυνοι πολίτες σε μια κοινωνία που αλλάζει διαρκώς.

Το ίδιο πνεύμα διατρέχει και το Πολλαπλό Βιβλίο. Τα νέα διδακτικά πακέτα γράφτηκαν, αξιολογήθηκαν και επιλέγονται με πρωταγωνιστές τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.

Πιστεύω ακράδαντα, ως ένας άνθρωπος που δίδαξε επί χρόνια σε σχολικές αίθουσες, ότι η εκπαίδευση αλλάζει όταν η γνώση της επιστημονικής κοινότητας συναντά τη σοφία της σχολικής τάξης.

–Μέρος των χρημάτων του Ταμείου Ανάκαμψης προοριζόταν για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των σχολικών μονάδων (διαδραστικοί πίνακες, λάπτοπ, αναβάθμιση δικτύων). Ωστόσο, πολλά σχολεία, ειδικά στην επαρχία, αναφέρουν ότι οι υποδομές τους παραμένουν απαρχαιωμένες. Τι ισχύει τελικά και πόσα χρήματα κατευθύνθηκαν στον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των σχολικών μονάδων;

Ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός των σχολείων αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα που υλοποιήθηκαν ποτέ στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση.

Και το έκανε η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, συντεταγμένα από το 2019 και μετά, απορροφώντας το μεγαλύτερο ποσοστό των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας:  

Περισσότεροι από  36.000 διαδραστικοί πίνακες εγκαταστάθηκαν σε 6.900 σχολικές μονάδες όλης της χώρας, με την δεύτερη φάση να βρίσκεται σε εξέλιξη με 3.000 επιπλέον διαδραστικούς πίνακες σε 1.620 σχολεία της χώρας – συνολικού Προϋπολογισμού 166 εκ. ευρώ – δίνοντας έμφαση όχι μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά οπουδήποτε στην Ελλάδα φοιτά ένα παιδί.

Επιπλέον, έχουν ήδη διατεθεί 117.112 σετ ρομποτικής σε 11.146 σχολεία, με στόχο την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων των παιδιών μας, συνολικού Προϋπολογισμού 30 εκ. ευρώ.

Και η προσπάθεια συνεχίζεται, με την προμήθεια εξοπλισμού και 17.000 ψηφιακών εργαλείων σε 455 σχολεία, για μαθητές με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ενισχύοντας την συμπερίληψη στην εκπαιδευτική διαδικασία, συνολικού προϋπολογισμού 10 εκατ. ευρώ.

Βέβαια, υπάρχουν ακόμη σχολεία, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές, όπου οι ανάγκες παραμένουν μεγάλες και οι υποδομές χρειάζονται περαιτέρω ενίσχυση.

Στόχος μας είναι να μην υπάρχουν σχολεία δύο ταχυτήτων.

Θέλουμε να έχει κάθε παιδί στον Έβρο, στη Γαύδο, στην Ευρυτανία ή στην Αθήνα τις ίδιες δυνατότητες πρόσβασης στη γνώση, στην τεχνολογία και στις δεξιότητες του μέλλοντος.

–Κάθε Σεπτέμβριο το ελληνικό σχολείο ξεκινά με χιλιάδες κενά, τα οποία καλύπτονται σταδιακά μέχρι τον χειμώνα μέσω αναπληρωτών, οι οποίοι ζουν σε καθεστώς εργασιακής ομηρίας και αντιμετωπίζουν τεράστιο πρόβλημα στέγασης στις τουριστικές περιοχές. Ποιο είναι το πλάνο του Υπουργείου για τη μόνιμη σταθεροποίηση του εκπαιδευτικού προσωπικού της χώρας;

Η δική μας επιλογή είναι ξεκάθαρη: περισσότερη σταθερότητα, καλύτερος προγραμματισμός, ισχυρότερο μόνιμο εκπαιδευτικό δυναμικό. Από το 2020 μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 48.000 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών, οι περισσότεροι που έγιναν στη χώρα εδώ και δεκαετίες.

Και συνεχίζουμε και για την επόμενη σχολική χρονιά με νέους μόνιμους διορισμούς, γιατί γνωρίζουμε ότι η εκπαιδευτική συνέχεια είναι προϋπόθεση ποιότητας για το δημόσιο σχολείο.

Ταυτόχρονα, αλλάζουμε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζονται και καλύπτονται οι ανάγκες.

Έχουμε προχωρήσει, στις ενέργειες για τις σχολικές και υπηρεσιακές μεταβολές νωρίτερα, έχουμε ολοκληρώσει τις αποσπάσεις τα σχολεία του εξωτερικού νωρίτερα από ποτέ και βέβαια προχωρούμε και στις υπόλοιπες πρόδρομες ενέργειες έτσι ώστε εντός του Αυγούστου, να προχωρήσουμε στους διορισμούς στην Α΄θμια και Β΄θμια εκπαίδευση, αλλά και να προσλάβουμε αναπληρώτριες και αναπληρωτές μέχρι το τέλος Αυγούστου. Συγχρόνως αναπτύσσουμε ένα καινοτόμο σύστημα, το Eduplan, προκειμένου να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία για την έγκαιρη διάγνωση των κενών σε όλη τη χώρα, με ταυτόχρονη δυνατότητα αξιοποίησης δεδομένων όπως οι δημογραφικές τάσεις, οι μεταβολές και η δυνατότητα πρόβλεψης και καλύτερης αξιοποίησης ανθρώπινου δυναμικού.

Δεν περιμένουμε πλέον να εμφανιστεί το πρόβλημα για να το αντιμετωπίσουμε. Το προβλέπουμε, το χαρτογραφούμε και προγραμματίζουμε εγκαίρως τις αναγκαίες κινήσεις.

Ταυτόχρονα, το ζήτημα της στέγασης των εκπαιδευτικών δεν είναι μια δευτερεύουσα παράμετρος της εκπαιδευτικής πολιτικής, αλλά προϋπόθεση για να μπορεί ένας νέος άνθρωπος να επιλέξει να υπηρετήσει σε απομακρυσμένη περιοχή και να παραμείνει εκεί με αξιοπρέπεια.

Γι’ αυτό προχωρούμε σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, σε συνεργασία με την αυτοδιοίκηση και τα συναρμόδια υπουργεία.

Ήδη εφαρμόζεται η επιστροφή δύο ενοικίων για τους εκπαιδευτικούς που μισθώνουν κατοικία στον τόπο υπηρεσίας τους, ενώ ενεργοποιείται η τριετής φοροαπαλλαγή για ιδιοκτήτες που διαθέτουν τα σπίτια τους, για τουλάχιστον έξι συνεχόμενους μήνες.

Παράλληλα, δημιουργούμε με τους Δήμους τοπικά μητρώα διαθέσιμων κατοικιών και στηρίζουμε κάθε τοπική πρωτοβουλία σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές.

Και κάτι ακόμη πολύ σημαντικό: σύντομα θα παραδοθούν τα πρώτα διαμερίσματα για εκπαιδευτικούς μέσα από το μεγάλο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με το 15% των κατοικιών να διατίθεται σε εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς.

Στόχος μας δεν είναι απλώς να ανοίγουν τα σχολεία, αλλά το πρώτο κουδούνι να βρίσκει τον δάσκαλο και τον καθηγητή στις θέσεις τους.

–Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού και της νεανικής παραβατικότητας βρίσκεται σε έξαρση. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής (όπως η πλατφόρμα καταγγελιών) μοιάζουν περισσότερο τιμωρητικά παρά προληπτικά. Υπάρχει σχεδιασμός για τη μόνιμη και καθολική παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε κάθε σχολική μονάδα της χώρας;

Τα παιδιά μας δεν γεννιούνται παραβατικά. Γι’ αυτό επενδύουμε συστηματικά στην πρόληψη μέσα από το σχολείο.

Ήδη σχεδόν 25.000 εκπαιδευτικοί έχουν επιμορφωθεί από το ΙΕΠ σε συνεργασία με το ΕΚΠΑ, ενισχύοντας την ικανότητα έγκαιρης αναγνώρισης και παρέμβασης.

Παράλληλα, 600 Σχολικά Δίκτυα Εκπαιδευτικής Υποστήριξης και περίπου 8.600 σχολικές μονάδες υποστηρίζονται από ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, ενώ ενισχύθηκαν και τα ΚΕΔΑΣΥ με 700 στελέχη.

Όχι ως «επισκέπτες», όχι ως έκτακτη υποστήριξη, αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της σχολικής ζωής, ενώ έχουμε σχεδόν τριπλασιάσει τον αριθμό των ψυχολόγων από το 2020 στα σχολεία.

Ο ρόλος τους δεν είναι τιμωρητικός. Είναι βαθιά προληπτικός, υποστηρικτικός και παιδαγωγικός: να εντοπίζουν έγκαιρα εντάσεις, να παρεμβαίνουν πριν παγιωθεί η βία, να στηρίζουν μαθητές, εκπαιδευτικούς και οικογένειες.

Ενσωματώνουμε την ενσυναίσθηση και τη διαμεσολάβηση στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων και ενισχύουμε τον ρόλο των Συμβούλων Σχολικής Ζωής.

Το stop-bullying.gov.gr έχει καταγράψει 2.417 αναφορές μέχρι τις 15 Ιουνίου, δείχνοντας ότι τα παιδιά αλλά και οι γονείς, μιλούν και εμπιστεύονται το σύστημα.

Η προσπάθεια είναι διαρκής, με έμφαση στη μόνιμη στήριξη των σχολείων μας με ειδικούς της ψυχικής υγείας.

–Οι εκλογές εάν τελικά γίνουν, όπως ακούγεται, τον Οκτώβριο θα δυσκολέψουν το έργο του υπουργείου Παιδείας;

Όπως έχει ξεκαθαρίσει ο Πρωθυπουργός, οι κάλπες θα στηθούν την άνοιξη του 2027, και αυτή η θεσμική σαφήνεια αποτελεί πυξίδα σταθερότητας για όλους.

Το Υπουργείο Παιδείας βρίσκεται διαρκώς σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα ανεξαρτήτως εκλογικών κύκλων, γιατί η εκπαίδευση δεν γνωρίζει από πολιτικές παύσεις.

Συνεχίζουμε το έργο μας, με σταθερή δουλειά, θεσμική συνέπεια και συνέχεια. Επιταχύνουμε τις μεταρρυθμίσεις, στηρίζουμε τους εκπαιδευτικούς και παραδίδουμε στους μαθητές και τους φοιτητές μας σύγχρονα, αξιόπιστα και ανοιχτά σχολεία και πανεπιστήμια.

Το χρέος μας απέναντι στην κοινωνία είναι ένα: να κρατούμε σταθερό το τιμόνι στην πορεία της Παιδείας, ανεξάρτητα από κάθε είδους πολιτικό θόρυβο.

–Κυρία Ζαχαράκη θα ήθελα να σας θέσω, ένα τελευταίο ερώτημα που άπτεται έστω και έμμεσα των αρμοδιοτήτων σας. Ζήτησε κάποιος ή κάποιοι εκπρόσωποι της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, την αύξηση των μισθών των μητροπολιτών όλων των βαθμίδων; Ποιος αποφάσισε γι’ αυτές τις τεράστιες αυξήσεις και πως βοηθούν τους ανώτατους κληρικούς, που επιτρέψτε μου, δεν έχουν οικονομικές ανάγκες;

Κύριε Διαμαντόπουλε, η θέση της Κυβέρνησης, όπως την εξέφρασε πρώτος ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι σαφής: το ζήτημα της μισθολογικής αναπροσαρμογής των Μητροπολιτών δεν προέκυψε συγκυριακά αλλά αποτελεί διαχρονικό αίτημα της Εκκλησίας της Ελλάδος και εντάχθηκε σε ένα συνολικό πλαίσιο εξορθολογισμού των αποδοχών στο Δημόσιο.

Η επιλογή της Κυβέρνησης βασίστηκε στην αρχή της θεσμικής ισορροπίας και μισθολογικής ισότητας, και όχι της προσωπικής αξιολόγησης των προσώπων ως προς τις ανάγκες τους.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση εντάσσεται στην αναγνώριση του σημαντικού διοικητικού ρόλου του Μητροπολίτη και στην ανάγκη να υπάρχει αναλογικότητα σε σχέση με άλλες θέσεις ευθύνης του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Κι όλα αυτά σε συνέχεια της ιστορικής απόφασης που λάβαμε ως Κυβέρνηση, κατά την πρώτη μου θητεία στο Υπουργείο, για την αναγνώριση των οργανικών θέσεων των ιερέων.

Η συζήτηση αυτή είναι άδικο να μετατρέπεται σε αντιπαράθεση μικροκομματικών εντυπώσεων, αλλά οφείλει να παραμένει στο πεδίο σοβαρότητας και σεβασμού του ρόλου των θρησκευτικών λειτουργών.

Δεν πρόκειται για ζήτημα προνομίων, αλλά θεσμικής συνέπειας.