Τα “ευρωπαϊκά χωριά” για την άνοια και η άνιση αντιμετώπιση των νοσούντων στην Ελλάδα
✨Στην Ελλάδα δεν υπάρχει οργανωμένο δημόσιο δίκτυο μόνιμης φιλοξενίας αποκλειστικά για άτομα με άνοια, με τις περισσότερες λύσεις να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα.
✨Το υψηλό κόστος ιδιωτικής φροντίδας και η έλλειψη δημόσιων δομών αναγκάζουν τις οικογένειες να αναλαμβάνουν την πλήρη φροντίδα των ασθενών στο σπίτι.
✨Οι προβλέψεις δείχνουν αύξηση των ασθενών με άνοια, ενώ θετικά παραδείγματα από χώρες όπως η Ολλανδία και η Γαλλία προτείνουν πρότυπα κοινοτήτων με εξειδικευμένη φροντίδα.
✨Η ανάγκη για ολοκληρωμένη πολιτική μακροχρόνιας φροντίδας στην Ελλάδα παραμένει κρίσιμη, με την ευθύνη να βαραίνει την πολιτεία και το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Tι ακριβώς μπορούν να κάνουν οι στενοί συγγενείς κάποιου ανθρώπου ο οποίος υποφέρει από άνοια και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να μείνει μόνος/η στο σπίτι του/της ή ακόμα και με το σύντροφό του/της; Στην ερώτηση αυτή καλούνται να απαντήσουν χιλιάδες οικογένειες κάθε χρόνο στην Ελλάδα. Και η αλήθεια είναι ότι πειστική, ανακουφιστική απάντηση δεν υπάρχει.
Γεγονός: Δεν υπάρχει οργανωμένο, πανελλαδικό δημόσιο δίκτυο μόνιμης φιλοξενίας αποκλειστικά για άτομα με άνοια, αντίστοιχο με τα εξειδικευμένα dementia nursing homes που συναντώνται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αν ψάχνει κανείς δηλαδή να βοηθηθεί από το δημόσιο σύστημα σ’ αυτή τη δύσκολη συνθήκη, δεν θα καταφέρει πολλά πράγματα.
Οι επιλογές
Λύσεις, συνήθως, υπάρχουν είτε σε Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΜΦΗ, πρώην γηροκομεία), οι οποίες είναι κατά κανόνα ιδιωτικές ή εκκλησιαστικές/φιλανθρωπικές, είτε σε Ιδρύματα χρονίως πασχόντων, είτε σε ορισμένες δημόσιες ψυχογηριατρικές ή νοσοκομειακές δομές για ειδικές περιπτώσεις, οι οποίες όμως δεν λειτουργούν ως δίκτυο μακροχρόνιας κατοικίας για ασθενείς με άνοια.
Πρακτικά, αν κάποιος επιθυμεί να φιλοξενηθεί ο άνθρωπός του σε κάποια δομή σε μόνιμη βάση, τις πλείστες λύσεις τις δίνει ο ιδιωτικός τομέας. Και οι εν λόγω υπηρεσίες στοιχίζουν. Μία συνηθισμένη τιμή με το μήνα μπορεί να είναι τα 1500 ευρώ το μήνα. Στην περιφέρεια εννοείται ότι οι διαθέσιμες λύσεις είναι πολύ λιγότερες.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η άνοια αντιμετωπίζεται στην πράξη ως οικογενειακή υπόθεση. Όσο η οικογένεια αντέχει, ο ασθενής παραμένει στο σπίτι. Όταν οι αντοχές εξαντληθούν, η πρόσβαση στη φροντίδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική δυνατότητα του νοικοκυριού και τη διαθεσιμότητα θέσεων.
Η διάσταση αυτή αποτυπώνεται και στις μαρτυρίες φροντιστών. Σε δημόσιες συζητήσεις και ομάδες υποστήριξης επανέρχεται συχνά το ίδιο παράπονο: η δυσκολία εύρεσης δημόσιας δομής μακροχρόνιας φιλοξενίας και η οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών που αναζητούν ιδιωτική λύση.
To Libre έχει υπόψιν του περιστατικό στην ελληνική περιφέρεια. Οι συγγενείς αναζήτησαν δημόσια μονάδα για μόνιμη διαμονή, δεν βρήκαν και τελικά στράφηκαν στον ιδιωτικό τομέα με πολύ βαρύ κόστος το οποίο επιβαρύνει όχι έναν αλλά πολλούς προϋπολογισμούς.
Το πρόβλημα αναμένεται να γίνει εντονότερο τα επόμενα χρόνια. Η Alzheimer Europe εκτιμά ότι ο αριθμός των ανθρώπων με άνοια στην Ευρώπη θα αυξηθεί κατά περίπου 58% έως το 2050, καθώς οι ηλικιακές ομάδες άνω των 80 ετών διογκώνονται.
Στην Ελλάδα, όπου η γήρανση του πληθυσμού είναι ήδη από τις ταχύτερες στην ΕΕ, το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι άνθρωποι θα νοσήσουν, αλλά ποιος θα τους φροντίζει όταν η οικογένεια δεν θα μπορεί πλέον να το κάνει.
Η Ευρώπη προχωρά μπροστά
Θετικά παραδείγματα από το εξωτερικό υπάρχουν και πρέπει να μελετηθούν.
Η Ολλανδία θεωρείται πρωτοπόρος με τα λεγόμενα «dementia villages» (χωριά άνοιας).
Το πιο γνωστό είναι το The Hogeweyk, που λειτουργεί από το 2009 και φιλοξενεί μόνιμα ανθρώπους με σοβαρή άνοια σε ένα περιβάλλον που προσομοιάζει κανονική γειτονιά: σπίτια, καταστήματα, πλατείες, εστιατόριο, ελεύθερη μετακίνηση εντός ασφαλούς περιμέτρου.
Η Γαλλία έχει επίσης αναπτύξει αντίστοιχες δομές, με πιο γνωστό το Village Landais Alzheimer στην περιοχή Landes.
Το έργο χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την τοπική αυτοδιοίκηση και υποστηρίχθηκε από περιφερειακούς και εθνικούς δημόσιους πόρους. Πρόκειται για κοινότητα μόνιμης διαβίωσης σχεδιασμένη ειδικά για ανθρώπους με Alzheimer και άλλες μορφές άνοιας.
Με εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να ζουν ήδη με κάποια μορφή άνοιας και τους αριθμούς να αναμένεται να αυξηθούν τις επόμενες δεκαετίες, το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα διαγνωστεί ή θα αντιμετωπιστεί η νόσος, αλλά και πού θα ζουν με αξιοπρέπεια όσοι δεν μπορούν πλέον να αυτοεξυπηρετηθούν.
Σήμερα, όπως τονίστηκε και παραπάνω, το βάρος της απάντησης πέφτει κυρίως στις οικογένειες και στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Το αν η χώρα θα αποκτήσει μια ολοκληρωμένη πολιτική μακροχρόνιας φροντίδας για την άνοια παραμένει ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον που πρέπει να το απαντήσει η ελληνική πολιτεία και το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
SiteDesign