Ευρωπαϊκή φαρμακοβιομηχανία: Η ενίσχυση αποτελεί μοναδική βιώσιμη προϋπόθεση για τη στρατηγική αυτονομία

Η πρόσφατη πανδημική κρίση, οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές ανακατατάξεις και οι συχνές αρρυθμίες στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα ανέδειξαν με τον πιο εμφατικό τρόπο μια σκληρή πραγματικότητα: η υγεία των Ευρωπαίων πολιτών δεν μπορεί να εξαρτάται από τρίτες χώρες. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό για επενδύσεις και πρωτοφανείς πιέσεις στις εισαγωγές πρώτων υλών, η Ευρώπη καλείται να επαναδιατυπώσει τη στρατηγική της. 

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η απάντηση στην πρόκληση αυτή δόθηκε με ξεκάθαρο τρόπο από την Αθήνα, η οποία μετατράπηκε στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού διαλόγου για την υγεία. Το Ετήσιο Συνέδριο της Medicines for Europe, που συνδιοργανώθηκε με την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), εξέπεμψε ένα ηχηρό μήνυμα: η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης στο φάρμακο αποτελεί τη μοναδική βιώσιμη προϋπόθεση για τη στρατηγική αυτονομία της γηραιάς ηπείρου, την ανθεκτικότητα των εθνικών συστημάτων υγείας και την απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε κρίσιμες θεραπείες.

Η επιλογή της ελληνικής πρωτεύουσας για τη διεξαγωγή του συνεδρίου δεν ήταν καθόλου τυχαία. Η Ελλάδα εξελίσσεται σταθερά σε έναν ισχυρό παραγωγικό και ερευνητικό κόμβο στην Ευρώπη, διαθέτοντας ένα δυναμικό οικοσύστημα που μπορεί να πρωταγωνιστήσει στην επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής υγειονομικής πολιτικής. Στο βήμα του συνεδρίου βρέθηκαν κορυφαίοι εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής και της αγοράς, επιβεβαιώνοντας τη σύγκλιση απόψεων μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας και των παραγωγικών φορέων για την ανάγκη άμεσης λήψης μέτρων που θα θωρακίσουν τον κλάδο απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.

Ο κλάδος-κλειδί για τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας

Η βιομηχανία γενοσήμων, βιοομοειδών και φαρμάκων προστιθέμενης αξίας δεν αποτελεί απλώς έναν επιχειρηματικό κλάδο, αλλά τον βασικότερο χρηματοδότη της βιωσιμότητας των δημόσιων συστημάτων υγείας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ο κλάδος καλύπτει περίπου το 70% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για τα φάρμακα πρώτης γραμμής, τα οποία λαμβάνουν καθημερινά εκατομμύρια πολίτες για τη διαχείριση χρόνιων και σοβαρών παθήσεων. Χωρίς τη διαθεσιμότητα αυτών των οικονομικά προσιτών και ποιοτικών θεραπειών, οι προϋπολογισμοί υγείας των κρατών-μελών θα είχαν ήδη καταρρεύσει κάτω από το βάρος του αυξανόμενου κόστους της καινοτομίας και της γήρανσης του πληθυσμού.

Παράλληλα, η φαρμακοβιομηχανία λειτουργεί ως ένας από τους ισχυρότερους αναπτυξιακούς κινητήρες της Ευρώπης. Με περισσότερες από 400 παραγωγικές μονάδες διάσπαρτες σε όλη την ήπειρο και τη δημιουργία περίπου 190.000 άμεσων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, ο κλάδος κρατά στην Ευρώπη πολύτιμο επιστημονικό κεφάλαιο (human capital) και αποτρέπει το φαινόμενο του brain drain. Η διατήρηση και η επέκταση αυτής της παραγωγικής και τεχνολογικής ισχύος αποτελεί πλέον ζήτημα κυριαρχίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια εποχή όπου οι διεθνείς ισορροπίες αλλάζουν με καταιγιστικούς ρυθμούς.

Το ελληνικό αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή παραγωγή και ο ρόλος του 2027

Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό οικοσύστημα, η Ελλάδα κατέχει μια αξιοσημείωτη και ξεχωριστή θέση. Η χώρα μας διαθέτει 51 υπερσύγχρονες παραγωγικές μονάδες, γεγονός που την κατατάσσει στις κορυφαίες θέσεις της ευρωπαϊκής κατά κεφαλήν παραγωγής φαρμάκου. Η εγχώρια φαρμακοβιομηχανία επενδύει σταθερά και μεθοδικά στην έρευνα, την τεχνολογική αναβάθμιση και το ανθρώπινο δυναμικό, υλοποιώντας εκτεExtended επενδυτικά προγράμματα ακόμη και σε περιόδους κρίσης.

Την κυβερνητική δέσμευση για τη στήριξη του κλάδου μετέφερε ο Υπουργός Επικρατείας, κ. Άκης Σκέρτσος, εκπροσωπώντας τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Όπως υπογράμμισε, η φαρμακοβιομηχανία αποτελεί έναν από τους πλέον δυναμικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας και στρατηγικό πυλώνα για την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα. Ο κ. Σκέρτσος επεσήμανε ότι η προσέλκυση επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας και η δημιουργία χιλιάδων ποιοτικών θέσεων εργασίας μετατρέπουν την Ελλάδα σε έναν κρίσιμο ερευνητικό κόμβο. Μάλιστα, έθεσε και το πολιτικό πλαίσιο της επόμενης περιόδου, σημειώνοντας ότι με ορίζοντα την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2027, η χώρα μας θα συνεχίσει να εργάζεται συστηματικά για μια Ευρώπη πιο ανταγωνιστική, ανθεκτική και αυτάρκη στον κρίσιμο τομέα της υγείας.

Η αναγκαιότητα για ρεαλιστικές πολιτικές και η παγίδα των αντικινήτρων

Μια από τις βασικότερες παραμέτρους που συζητήθηκαν στο συνέδριο ήταν η ανάγκη για μια ορθολογική και επιστημονικά τεκμηριωμένη ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι οι νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες της Ε.Ε., ιδιαίτερα εκείνες που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση και την προστασία του περιβάλλοντος, πρέπει να βασίζονται σε επικαιροποιημένα επιστημονικά στοιχεία και σε ολοκληρωμένες μελέτες αντικτύπου. Η επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων είναι αναγκαία, αλλά δεν πρέπει να γίνει με τρόπο που θα υπονομεύσει τη βιωσιμότητα της φαρμακευτικής παραγωγής, αναγκάζοντας τις εταιρείες να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους εκτός Ευρώπης.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, έθεσε το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων, επισημαίνοντας την αντίφαση που συχνά παρατηρείται στις ευρωπαϊκές πολιτικές. Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας εξαρτώνται από την ασφαλή πρόσβαση σε ποιοτικά και οικονομικά προσιτά φάρμακα, με τον κλάδο των φαρμάκων εκτός πατέντας να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Ωστόσο, υπογράμμισε με νόημα ότι η Ευρώπη δεν μπορεί από τη μία πλευρά να επιδιώκει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και από την άλλη να υιοθετεί πολιτικές και υπερβολικές ρυθμιστικές πιέσεις που μειώνουν την ανταγωνιστικότητα της φαρμακευτικής παραγωγής και απειλούν τη βιωσιμότητα των εργοστασίων.

Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας Βιομηχανίας, κ. Λευτέρης Κρητικός, εστίασε στη σημασία της δημιουργίας ενός σταθερού και ελκυστικού επενδυτικού περιβάλλοντος. Όπως ανέφερε, η φαρμακοβιομηχανία ενισχύει τη βιομηχανική βάση της χώρας και ο στόχος της πολιτείας είναι η διαμόρφωση εκείνων των συνθηκών που θα στηρίξουν τους κρίσιμους παραγωγικούς τομείς, διασφαλίζοντας μακροπρόθεσμα την ασφάλεια και την ευημερία των πολιτών.

Η ώρα των αποφάσεων για την ευρωπαϊκή ηγεσία

Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι και οι αποφάσεις που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα θα καθορίσουν το μέλλον της υγειονομικής της ασφάλειας για τις επόμενες δεκαετίες. Ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ) και Αντιπρόεδρος της Medicines for Europe, κ. Θεόδωρος Τρύφων, έθεσε το διακύβευμα με απόλυτη σαφήνεια, τονίζοντας ότι η φαρμακοβιομηχανία αποτελεί κρίσιμη υποδομή για τη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή.

Σύμφωνα με τον κ. Τρύφων, εάν η Ευρώπη επιθυμεί πραγματική αυτονομία και ασφάλεια εφοδιασμού, οφείλει να επενδύσει άμεσα στη δική της παραγωγική βάση μέσω ενός συνεκτικού ευρωπαϊκού σχεδίου (EU Pharma Act) που θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις και θα εξασφαλίζει συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης. Η βιομηχανία γενοσήμων και βιοομοειδών αποδεικνύει καθημερινά την αξία της, και η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτή τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική.

Την ανάγκη αντιμετώπισης του κλάδου ως στρατηγικού εταίρου και όχι ως μιας απλής εμπορικής δραστηριότητας υπογράμμισε και ο Πρόεδρος της Medicines for Europe, κ. Steffen Saltofte. Ο κ. Saltofte υπενθύμισε ότι η βιομηχανία φαρμάκων εκτός πατέντας προσφέρει το 70% των χρησιμοποιούμενων φαρμάκων στην Ευρώπη, επενδύοντας αδιάκοπα για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών. Το συνέδριο της Αθήνας, στο οποίο συμμετείχαν επίσης ο Υφυπουργός Υγείας κ. Μάριος Θεμιστοκλέους, ο Ευρωβουλευτής κ. Νίκος Παπανδρέου, καθώς και ανώτατα στελέχη της ευρωπαϊκής αγοράς, κατέστησε σαφές ότι η διατήρηση της παραγωγικής και τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης δεν είναι πολυτέλεια, αλλά μια κατεπείγουσα εθνική και ευρωπαϊκή αναγκαιότητα.