Οι “αόρατοι” εργαζόμενοι

Eίναι πλέον πολλοί, πολύ περισσότεροι από ότι πραγματικά μπορούμε να φανταστούμε, οι άνθρωποι που δουλεύουν νύχτα (και) στην Ελλάδα. Και όταν λέμε νύχτα εννοούμε μετά τις 22:00 το βράδυ και συχνά ως τις 6:00 το πρωί. Υπάρχουν πολλοί συνάνθρωποί μας που πιάνουν δουλειά μεταξύ αυτών των ωρών.

To Ινστιτούτο της ΓΣΕΕ με πρόσφατη μελέτη έχει καταγράψει το φαινόμενο και έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι στην Ελλάδα ένας στους πέντε εργαζόμενους εργάζεται νύχτα τουλάχιστον μία φορά το μήνα.

Το 15% δήλωσε ότι εργάζεται νύχτα πάνω από δύο φορές το μήνα, κάτι που σημαίνει ότι το νυχτερινό ωράριο αποτελεί μία κανονικότητα στη ζωή τους.

Θυμηθείτε ότι και οι πέντε εργάτριες της Βιολάντα που σκοτώθηκαν στο τρομερό δυστύχημα προ μηνών στα Τρίκαλα δούλευαν στη νυχτερινή βάρδια του εργοστασίου (και προτιμούσαν αυτό το ωράριο αφενός είχε περισσότερες αποδοχές και αφετέρου γιατί την ημέρα είχαν βαριές οικογενειακές υποχρεώσεις).

Τα επαγγέλματα που “απλώνονται” τη νύχτα είναι πλέον πάρα πολλά. Καθαριστές, οδηγοί φορτηγών, υπάλληλοι αλλά και ιδιοκτήτες φούρνων, νοσηλευτές, security, εργάτες σε εργοστάσια, υπάλληλοι σε αεροδρόμια, αποθηκάριοι πάσης φύσεως, τηλεφωνητές και τηλεφωνήτριες σε γραμμές εξυπηρέτης πελατών, σερβιτόροι, μπάρμαν, αστυνομικοί, πυροσβέστες,  η γκάμα είναι πραγματικά πάρα πολύ μεγάλη. Το σύστημα δουλεύει με γοργούς ρυθμούς ακόμα και τα βαθιά μεσάνυχτα.

Ξέρουμε, φυσικά, ότι σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία η προσαύξηση για την εργασία μεταξύ 22:00 έως τις 6:00 ορίζεται στο 25% ανάλογα με τις ώρες που καλύπτει κανείς μέσα σ’ αυτό το διάστημα.

Είναι όμως κοινός τόπος ότι πολλοί εργαζόμενοι νυχτερινής βάρδιας δεν παίρνουν τις αποδοχές που δικαιούνται. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δουλεύουν περισσότερο ψηφιακά τα τελευταία χρόνια αλλά κακά τα ψέματα η εργοδοσία έχει ακόμη μεγάλα πλεονεκτήματα και δυνατότητες αν δεν θέλει να δηλώσει τα πραγματικά ωράρια των εργαζομένων της. Αυτό θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο και το επιβεβαιώνουν…διαχρονικά εργαζόμενοι στην επιθεώρηση εργασίας.

Η νύχτα ανοίγει πληγές!   

Το να εργάζεται κανείς νύχτα όμως (και ιδιαίτερα όταν εργάζεται συνεχώς νύχτα) συνεπάγεται, προφανέστατα, προβλήματα υγείας ή αυξημένες πιθανότητες για προβλήματα υγείας.

Παλαιότερη έρευνα που είχε πραγματοποιηθεί από το Cornell University συμπέρανε ότι ένας εργαζόμενος που δουλεύει συνεχώς νύχτα μπορεί να αντιμετωπίσει από διαταραχές ύπνου (λογικό αυτό) μέχρι προβλήμα άγχους, εργασιακού burn out και πιθανότητα κοινωνικής απομόνωσης. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για όσους εργάζονται συνεχώς παραπάνω από το κανονικό ακόμα και κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Πέρα από αυτό οι εργαζόμενοι τη νύχτα, αν και προσφέρουν εξαιρετικά σημαντικές υπηρεσίες σε νευραλγικές θέσεις, συνεχίζουν να παραμένουν σχετικά “αόρατοι” σε σχέση με αυτούς που εργάζονται σε πιο συμβατικά ωράρια. Δύσκολα θα τους δει κανείς να χρησιμοποιούνται σε διαφημίσεις, δύσκολα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρότυπα επιτυχίας,ελάχιστα τα ζητήματα που τους αφορούν συζητώνται στη δημόσια σφαίρα. Σ’ αυτά τα ζητήματα συγκαταλέγεται προφανώς και το ζήτημα της ασφάλειας καθώς το να δουλεύει κανείς στις 2 και στις 3 τα ξημερώματα συνεπάγεται αυξημένους κινδύνους.

Νυχτερινή φρουρά

Η “κανονική” κοινωνία όμως δεν μπορεί να δουλέψει χωρίς τη “νυχτερινή φρουρά”. Αρτοποιοί είναι στο πόστο τους από τις 3 το πρωί, οι άνθρωποι στη λαχαναγορά είναι εκεί πριν από τις 5, οι αποθηκάριοι τροφίμων αρχίζουν δουλειά από τη 1 και μετά. Φαντάζεται κανείς μία κοινωνία χωρίς έτοιμο ψωμί το πρωί, χωρίς έτοιμα λαχανικά και φρούτα και φορτωθούν στην αγορά;

Η αντίφαση πάντως παραμένει: όσο πιο απαραίτητοι είναι αυτοί οι εργαζόμενοι για την καθημερινότητα όλων μας, τόσο λιγότερο εμφανείς παραμένουν στη δημόσια συζήτηση.

Οι άνθρωποι που καθαρίζουν, μεταφέρουν, ψήνουν, φυλάνε και τροφοδοτούν την πόλη μέσα στη νύχτα σπάνια γίνονται μέρος της εικόνας της «κανονικής» εργασίας. Κι όμως, χωρίς αυτούς, η επόμενη μέρα απλώς δεν θα ξεκινούσε ποτέ.