Ανάλυση ΝΥT: Ποιες χώρες κερδίζουν δισ. από τον πόλεμο στο Ιράν και ποιες χάνουν

Η πολεμική σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν βύθισε τον πλανήτη στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση που έχει καταγραφεί ποτέ, καθώς η παραγωγή αργού μειώθηκε δραματικά και οι τιμές εκτινάχθηκαν στα ύψη. Αυτό το εκρηκτικό ράλι των τιμών γέννησε τεράστια απροσδόκητα κέρδη για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται μακριά από τον Περσικό Κόλπο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωταγωνιστούν σε αυτή την κούρσα, πουλώντας πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας από ό,τι συνήθως, την στιγμή που η κατάσταση στο εσωτερικό της Μέσης Ανατολής αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκη και επώδυνη.

Μέσα από μια ενδελεχή ανάλυση δεδομένων εξαγωγών και τιμολόγησης μηνών από την S&P Global Energy Commodities at Sea και την Argus Media, οι New York Times αποτύπωσαν το μέγεθος των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου και των συναφών προϊόντων, οι οποίες επηρεάστηκαν καθοριστικά από το κλείσιμο του περάσματος.

Ορισμένες όμως χώρες υφίστανται πολύ βαρύτερα πλήγματα, καθώς όσες είχαν προνοήσει να χρησιμοποιήσουν αγωγούς για να διοχετεύσουν το πετρέλαιό τους σε λιμάνια μακριά από τα στενά τα κατάφεραν σαφώς καλύτερα από εκείνες που στερούνται τέτοιων υποδομών.

Οι χώρες που κερδίζουν

• Ηνωμένες Πολιτείες: Ο μεγάλος κερδισμένος της κρίσης, καταγράφοντας κατακόρυφη αύξηση των εξαγωγών κατά 145 εκατομμύρια βαρέλια και πρόσθετα έσοδα ύψους 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

• Ρωσία: Παρά τη μικρή μείωση του όγκου των εξαγωγών κατά 592.000 βαρέλια, επωφελήθηκε από την εκτίναξη των διεθνών τιμών και την προσωρινή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, κερδίζοντας επιπλέον 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Σαουδική Αραβία: Αν και οι εξαγωγές της μειώθηκαν κατά 152 εκατομμύρια βαρέλια, η στρατηγική χρήση των αγωγών παράκαμψης και οι υψηλές τιμές της απέφεραν κέρδη αυξημένα κατά 9,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Ιράν: Μέχρι τα μέσα Απρίλίου εκμεταλλεύτηκε τις υψηλές τιμές καταγράφοντας αύξηση εσόδων κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά τη μείωση των εξαγωγών κατά 3,3 εκατομμύρια βαρέλια, προτού δεχθεί το πλήγμα του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.

• Ομάν: Παρουσίασε θετικό ισοζύγιο με αύξηση εσόδων κατά 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά την πτώση των εξαγωγών κατά 43 εκατομμύρια βαρέλια.

Οι χώρες με την μεγαλύτερη μείωση εσόδων

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Περιόρισαν τις απώλειες χάρη στους εναλλακτικούς αγωγούς, αλλά κατέγραψαν πτώση εξαγωγών κατά 155 εκατομμύρια βαρέλια και μείωση εσόδων κατά 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Κατάρ: Χωρίς εναλλακτικές οδούς εκτός των στενών, είδε τις εξαγωγές του να υποχωρούν κατά 84 εκατομμύρια βαρέλια και τα έσοδα να μειώνονται κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Κουβέιτ: Υπέστη σοβαρό πλήγμα με απώλεια 150 εκατομμυρίων βαρελιών από τις εξαγωγές του, γεγονός που οδήγησε σε μείωση εσόδων κατά 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Ιράκ: Ο μεγαλύτερος χαμένος της περιοχής λόγω της απόλυτης εξάρτησης από τα Στενά του Ορμούζ, με τις εξαγωγές του να κάνουν βουτιά 246 εκατομμυρίων βαρελιών και τα έσοδα να συρρικνώνονται κατά 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η κατανόηση του ποιος κερδίζει και ποιος χάνει σε αυτή τη συγκυρία εξηγεί τους λόγους για τους οποίους ορισμένα κράτη εμφανίζονται πιο ανθεκτικά στις οικονομικές συνέπειες του πολέμου. Σύμφωνα με τον Jim Burkhard, επικεφαλής της παγκόσμιας έρευνας πετρελαίου για την S&P Global Energy, όσο περισσότερο τα στενά παραμένουν κλειστά, τόσο αυτοί που έχουν ωφεληθεί θα συνεχίσουν να κερδίζουν, ενώ για όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα, η κατάσταση θα γίνει ακόμα πιο σοβαρή. Αν τα στενά δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστη δίοδο, οι σημερινοί νικητές θα παγιωθούν, ενώ αν ανοίξουν ξανά, η ικανότητα ανάκαμψης των πληγέντων θα εξαρτηθεί από το πόσο οδυνηρό υπήρξε το διάστημα του αποκλεισμού.

Μεγάλοι κερδισμένοι οι Αμερικάνοι επενδυτές

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, κατάφεραν να μετριάσουν το οικονομικό πλήγμα από έναν πόλεμο που ξεκίνησαν οι ίδιες και το Ισραήλ. Μέχρι τα τέλη Μαρτίου, οι αμερικανικές εταιρείες εξήγαγαν 145 εκατομμύρια βαρέλια περισσότερα από το κανονικό, γεγονός που μεταφράστηκε σε μια θεαματική αύξηση εσόδων κατά 50 δισεκατομμύρια δολάρια.

Αυτή η υπερβάλλουσα παραγωγή κάλυψε ένα μικρό μέρος της χαμένης ενέργειας διεθνώς, συγκρατώντας εν μέρει την περαιτέρω άνοδο των τιμών. Κι όμως, σε αντίθεση με άλλους μεγάλους παραγωγούς, οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν κρατική εταιρεία πετρελαίου, πράγμα που σημαίνει ότι τη μερίδα του λέοντος από αυτά τα έσοδα την καρπώνονται οι μεγάλοι ιδιωτικοί όμιλοι.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτά τα κεφάλαια θα επανεπενδυθούν σε νέες γεωτρήσεις ή προσλήψεις εργαζομένων, οπότε δεν αναμένεται κάποια μεγάλη οικονομική έκρηξη στο Τέξας ή το Νέο Μεξικό. Αντίθετα, τα κέρδη θα κατευθυνθούν στους επενδυτές μέσω υψηλότερων μερισμάτων και τιμών μετοχών, αν και οι τοπικές κυβερνήσεις και οι ιδιοκτήτες γης θα εισπράξουν αυξημένους φόρους και δικαιώματα.

15 δισ. δολάρια κέρδη για τη Ρωσία

Η Ρωσία αναδείχθηκε σε έναν ακόμα μεγάλο ευνοημένο της κρίσης, όχι επειδή αύξησε τον όγκο των πωλήσεών της, αφού οι εξαγωγές της μειώθηκαν κατά 592.000 βαρέλια, αλλά επειδή πληρώνεται πολύ ακριβότερα. Τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 15 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς οι τιμές διεθνώς εκτοξεύθηκαν, ενώ η ξαφνική απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις σε ορισμένα ρωσικά φορτία τον Μάρτιο βοήθησε σημαντικά.

Στις αρχές Απριλίου, το ρωσικό πετρέλαιο στον Κόλπο της Φινλανδίας άγγιξε τα 120 δολάρια το βαρέλι, από μόλις 41 δολάρια προ πολέμου, παρά τις προσπάθειες της Ουκρανίας να πλήξει τις ρωσικές ενεργειακές υποδομές.

Στον αντίποδα, η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο είναι ζοφερή, αναδεικνύοντας την τεράστια σημασία των εναλλακτικών οδών. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δικαιώθηκαν για τις δαπανηρές επενδύσεις που έκαναν πριν από χρόνια σε αγωγούς που παρακάμπτουν τα στενά, όπως ο αγωγός East-West και ο αγωγός του Άμπου Ντάμπι. Οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκαν κατά 152 εκατομμύρια βαρέλια, αλλά τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 9,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατέγραψαν πτώση 155 εκατομμυρίων βαρελιών στις εξαγωγές, χάνοντας μόλις 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα, μια ελάχιστη απώλεια συγκριτικά με το μέγεθος του σοκ. Το ίδιο το Ιράν, που ελέγχει τα στενά, είδε τα έσοδά του να αυξάνονται κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια παρά τη μείωση των εξαγωγών κατά 3,3 εκατομμύρια βαρέλια, όμως η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία μετά τα μέσα Απριλίου, όταν ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ έπληξε καίρια την οικονομία του.

Οι μεγάλοι ηττημένοι της γεωπολιτικής μέγγενης

Οι χώρες που δεν διαθέτουν ούτε τον έλεγχο των στενών ούτε εναλλακτικούς αγωγούς βιώνουν μια πραγματική οικονομική πανωλεθρία.

Το Ομάν κατάφερε να διασώσει μέρος των εσόδων του με αύξηση 2,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων παρά την πτώση των εξαγωγών κατά 43 εκατομμύρια βαρέλια, όμως το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Ιράκ βυθίζονται στην κρίση.

Οι θαλάσσιες εξαγωγές του Κατάρ μειώθηκαν κατά 84 εκατομμύρια βαρέλια, οδηγώντας σε απώλεια 5,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ακόμα χειρότερα, το Κουβέιτ είδε τις εξαγωγές του να κατακρημνίζονται κατά 150 εκατομμύρια βαρέλια, χάνοντας 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το βαρύτερο πλήγμα δέχθηκε το Ιράκ, του οποίου οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 246 εκατομμύρια βαρέλια, προκαλώντας μια τεράστια τρύπα 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα κρατικά ταμεία.

Αν και αρκετοί αξιωματούχοι στον Κόλπο εξετάζουν πλέον την κατασκευή νέων αγωγών, τα έργα αυτά απαιτούν δισεκατομμύρια και πολλά χρόνια για να ολοκληρωθούν, αφήνοντας τις χώρες αυτές έρμαια των διαθέσεων όποιου ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ.