Ο “αόρατος στόλος” της Χεζμπολάχ: Τα drones αλλάζουν τις ισορροπίες στη σύγκρουση με το Ισραήλ

Η αυξανόμενη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών από τη Χεζμπολάχ εξελίσσεται σε έναν από τους πιο σύνθετους και ανησυχητικούς παράγοντες της σύγκρουσης στα σύνορα Ισραήλ–Λιβάνου. Παρά τις εύθραυστες συμφωνίες εκεχειρίας και τις συνεχείς διπλωματικές προσπάθειες αποκλιμάκωσης, οι επιθέσεις με εκρηκτικά drones συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, αναδεικνύοντας μια νέα πραγματικότητα στο πεδίο των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Η τεχνολογία, η ευελιξία και οι ασύμμετρες τακτικές που χρησιμοποιεί η Χεζμπολάχ φαίνεται να περιορίζουν ακόμη και την αποτελεσματικότητα προηγμένων αμυντικών συστημάτων όπως ο Σιδηρούς Θόλος, προκαλώντας αυξανόμενη ανησυχία στο ισραηλινό στρατιωτικό επιτελείο.

Σπύρος Σιδέρης

Τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης παραδέχονται πλέον ανοιχτά ότι τα drones της οργάνωσης αποτελούν μία από τις δυσκολότερες απειλές που έχει να αντιμετωπίσει ο ισραηλινός στρατός, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη και η επέκταση των χερσαίων επιχειρήσεων στον νότιο Λίβανο προκειμένου να περιοριστεί η δράση των χειριστών τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο στρατός θεωρεί πλέον το δίκτυο χειριστών drones της Χεζμπολάχ βασικό επιχειρησιακό στόχο. Εκτιμάται ότι περίπου 100 εξειδικευμένα στελέχη χειρίζονται σήμερα τα επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη της οργάνωσης, ενώ ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι μέχρι στιγμής έχει εξουδετερωθεί μόνο μικρός αριθμός από αυτούς.

Το στοιχείο που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό είναι η χρήση τεχνολογίας οπτικών ινών σε αρκετά από τα drones. Σε αντίθεση με τα συμβατικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που βασίζονται σε ραδιοσυχνότητες ή δορυφορική καθοδήγηση GPS, ορισμένα drones της Χεζμπολάχ συνδέονται με τον χειριστή μέσω ενός εξαιρετικά λεπτού καλωδίου οπτικής ίνας, το οποίο ξετυλίγεται σταδιακά κατά τη διάρκεια της πτήσης. Μέσω αυτού μεταδίδονται εικόνα και εντολές σε πραγματικό χρόνο, χωρίς την ανάγκη εκπομπής σήματος που μπορεί εύκολα να εντοπιστεί ή να παρεμβληθεί.

• Η συγκεκριμένη μέθοδος θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστεί με τα υπάρχοντα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, καθώς περιορίζει σημαντικά το ηλεκτρομαγνητικό αποτύπωμα του drone. Για το Ισραήλ, που έχει επενδύσει επί χρόνια σε τεχνολογίες παρεμβολών και αντι-drone άμυνας, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα στο πεδίο επιχειρήσεων και αναγκάζει τον στρατό να επανεξετάσει τις επιχειρησιακές του τακτικές.

Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις αναφέρουν σχεδόν καθημερινά περιστατικά επιθέσεων με drones εναντίον μονάδων που επιχειρούν στον νότιο Λίβανο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων κατεδάφισης εγκαταστάσεων ή ελέγχου περιοχών κοντά στα σύνορα. Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές επιθέσεις των τελευταίων εβδομάδων, drone της Χεζμπολάχ φέρεται να έπληξε συστοιχία του Σιδηρού Θόλου, ενισχύοντας τις ανησυχίες σχετικά με την προστασία κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών και την αποτελεσματικότητα των αμυντικών μηχανισμών.

Στρατιωτικοί αναλυτές στον Λίβανο υποστηρίζουν ότι η Χεζμπολάχ έχει μετατρέψει τα drones από απλό εργαλείο αναγνώρισης σε ολοκληρωμένο σύστημα επιτήρησης, στοχοποίησης και κρούσης. Ο Λιβανέζος στρατιωτικός αναλυτής Χασάν Τζούνι εκτιμά ότι τα συγκεκριμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη διαθέτουν υψηλό βαθμό επιχειρησιακής ευελιξίας, καθώς μπορούν να αλλάζουν πορεία κατά τη διάρκεια της αποστολής, να αιωρούνται προσωρινά σε συγκεκριμένο σημείο ή ακόμη και να αλλάζουν στόχο ανάλογα με τις εξελίξεις στο πεδίο.

• Όπως σημειώνει, οι κάμερες υψηλής ανάλυσης που διαθέτουν επιτρέπουν στους χειριστές να έχουν συνεχή εικόνα της περιοχής και να προσαρμόζουν την επίθεση σε πραγματικό χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι τα drones δεν χρησιμοποιούνται μόνο ως «ιπτάμενα εκρηκτικά», αλλά και ως εργαλεία αναγνώρισης, συλλογής πληροφοριών και τακτικής επιτήρησης.

Η ισραηλινή πλευρά θεωρεί ότι η Χεζμπολάχ αξιοποίησε τις προηγούμενες περιόδους εκεχειρίας για να αναπτύξει περαιτέρω το οπλοστάσιο των drones της. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ισραηλινού στρατού, η οργάνωση επένδυσε στην αγορά και συναρμολόγηση νέων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στην εκπαίδευση χειριστών και στη δημιουργία πιο αποκεντρωμένων δομών επιχειρησιακής λειτουργίας.

Αυτό ακριβώς θεωρείται και το βασικό πρόβλημα για το Ισραήλ: οι χειριστές των drones δεν εντάσσονται απαραίτητα σε μία ενιαία στρατιωτική μονάδα αλλά κατανέμονται σε διαφορετικούς επιχειρησιακούς τομείς στον νότιο Λίβανο. Η αποκέντρωση αυτή δυσκολεύει σημαντικά τον εντοπισμό και τη στοχοποίησή τους, ενώ αυξάνει την επιχειρησιακή ευελιξία της Χεζμπολάχ.

• Παράλληλα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι ορισμένοι χειριστές ενδέχεται να επιχειρούν ακόμη και κοντά ή εντός της λεγόμενης «ζώνης ασφαλείας» που ελέγχει ο ισραηλινός στρατός. Το μήκος των καλωδίων οπτικών ινών, που σύμφωνα με εκτιμήσεις φτάνει τα 10 έως 15 χιλιόμετρα, επιτρέπει στα drones να επιχειρούν σε σημαντικές αποστάσεις διατηρώντας παράλληλα ασφαλή σύνδεση με τον χειριστή.

Η συζήτηση για πιθανή επέκταση των χερσαίων επιχειρήσεων του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο συνδέεται άμεσα με αυτή τη νέα πραγματικότητα. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μια βαθύτερη εμπλοκή στο έδαφος θα μπορούσε να αυξήσει ακόμη περισσότερο την έκθεση των ισραηλινών δυνάμεων σε επιθέσεις drones και αντάρτικες τακτικές.

Ο Χασάν Τζούνι υποστηρίζει ότι η Χεζμπολάχ θεωρεί τη χερσαία σύγκρουση πεδίο στο οποίο διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα λόγω της γνώσης της γεωγραφίας και της πολυετούς προετοιμασίας της. Κατά την άποψή του, όσο περισσότερο επεκτείνονται οι χερσαίες επιχειρήσεις τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες άμεσων και αποτελεσματικών επιθέσεων εναντίον ισραηλινών μονάδων.

Το βέβαιο είναι ότι ο πόλεμος των drones μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η δυνατότητα μικρών, ευέλικτων και σχετικά χαμηλού κόστους συστημάτων να απειλούν σύγχρονες στρατιωτικές υποδομές αλλάζει τις ισορροπίες και αναγκάζει ακόμη και ισχυρούς στρατούς να επανεξετάσουν τα δόγματα άμυνας, αποτροπής και επιχειρησιακής στρατηγικής τους.