Wall Street Journal: Ευρωπαϊκό σχέδιο για στρατιωτική αυτονομία εντός ΝΑΤΟ

Η Ευρώπη επιταχύνει την προετοιμασία ενός εναλλακτικού πλαισίου άμυνας εντός του ΝΑΤΟ, επιδιώκοντας να διασφαλίσει τη στρατηγική της αυτονομία σε περίπτωση μερικής ή πλήρους αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμμαχία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ευρωπαϊκοί κύκλοι επεξεργάζονται σχέδια που προβλέπουν ενίσχυση του ρόλου των ευρωπαϊκών κρατών στη διοίκηση και τις επιχειρησιακές δομές του ΝΑΤΟ, καθώς και σταδιακή υποκατάσταση κρίσιμων αμερικανικών δυνατοτήτων από ευρωπαϊκές. Οι πρωτοβουλίες αυτές δεν στοχεύουν στη δημιουργία ανταγωνιστικού σχήματος, αλλά στη διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος έναντι της Ρωσίας και της επιχειρησιακής συνέχειας της Συμμαχίας.

Η ώθηση προς αυτή την κατεύθυνση ενισχύθηκε από την αβεβαιότητα γύρω από τη στάση των ΗΠΑ, ιδιαίτερα μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για αποχώρηση ή αποδυνάμωση της αμερικανικής δέσμευσης στο ΝΑΤΟ. Το ενδεχόμενο αυτό έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, επιταχύνοντας συζητήσεις που ξεκίνησαν ήδη από το προηγούμενο έτος.

Καθοριστικός παράγοντας υπήρξε η μεταστροφή της Γερμανίας. Το Βερολίνο, που παραδοσιακά απέφευγε την ιδέα μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αυτονομίας στην άμυνα, εμφανίζεται πλέον πιο πρόθυμο να στηρίξει μια ενισχυμένη ευρωπαϊκή παρουσία εντός της Συμμαχίας. Η αλλαγή αυτή διευκόλυνε τη διαμόρφωση ευρύτερων συνεργασιών μεταξύ κρατών όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία και οι σκανδιναβικές χώρες.

Ωστόσο, η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Το ΝΑΤΟ παραμένει βαθιά εξαρτημένο από τις ΗΠΑ σε τομείς όπως οι πληροφορίες, η στρατηγική διοίκηση, η εφοδιαστική υποστήριξη και κυρίως η πυρηνική αποτροπή. Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν διαθέτει σήμερα τις δυνατότητες να υποκαταστήσει πλήρως τον αμερικανικό ρόλο.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να ενισχύσουν την αμυντική τους βιομηχανία και να καλύψουν κρίσιμα κενά, όπως η αντιυποβρυχιακή άμυνα, οι δορυφορικές δυνατότητες και ο ανεφοδιασμός εν πτήσει. Συζητείται επίσης η επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας σε ορισμένες χώρες, ως μέσο ενίσχυσης της ετοιμότητας και της κοινωνικής συνοχής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα της πυρηνικής προστασίας. Υπό το βάρος της αβεβαιότητας για την αμερικανική «ομπρέλα», έχουν ξεκινήσει συζητήσεις για πιθανή διεύρυνση του ρόλου της Γαλλίας στον τομέα αυτό, ενδεχομένως σε συνεργασία με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Συνολικά, η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση σταδιακής αλλά ουσιαστικής αναπροσαρμογής της αμυντικής της στρατηγικής. Αν και η πλήρης υποκατάσταση των ΗΠΑ δεν θεωρείται άμεσα εφικτή, η τάση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευθύνη και αυτονομία εντός του ΝΑΤΟ φαίνεται πλέον μη αναστρέψιμη.