Politico: Το σχέδιο Μάγιαρ για τις σχέσεις με την ΕΕ και τα προαπαιτούμενα των Βρυξελλών

Ο Πέτερ Μάγιαρ, ο επικείμενος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, έχει σαφές όραμα για τις σχέσεις της χώρας του με τις Βρυξέλλες, ενώ και η Ευρωπαϊκή Ένωση γνωρίζει τι απαιτεί από τη Βουδαπέστη. Αν και ο Μάγιαρ αναμένεται να αναλάβει επίσημα καθήκοντα το νωρίτερο στις 5 Μαΐου, έχει ήδη προσεγγίσει την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με την οποία συνομίλησε τηλεφωνικά τη Δευτέρα, στοχεύοντας στην αποκατάσταση των διαταραγμένων σχέσεων με την ΕΕ μετά από 16 χρόνια διακυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν.

Η βασική προτεραιότητα για τη νέα κυβέρνηση μετά τη νίκη στις εκλογές της Κυριακής είναι η απελευθέρωση των 18 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών κονδυλίων που είχαν παγώσει λόγω της οπισθοδρόμησης στη δημοκρατία επί Όρμπαν. Επιδιώκει επίσης πρόσβαση σε περίπου 16 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών αμυντικών δανείων και την άρση του προστίμου του 1 εκατ. ευρώ ημερησίως που επιβλήθηκε για παραβίαση της μεταναστευτικής νομοθεσίας.

Ωστόσο, οι Βρυξέλλες δεν πρόκειται να παραχωρήσουν αυτά τα οφέλη σε έναν νέο ηγέτη χωρίς αποδείξεις μεταρρυθμιστικής βούλησης. Ο Μάγιαρ καλείται να υλοποιήσει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για να αποδείξει πως πράγματι προτίθεται να μεταρρυθμίσει το αυταρχικό κράτος που κληρονομεί, ενώ παράλληλα η ΕΕ θέτει τα δικά της πολιτικά προαπαιτούμενα.

Κομβικές προϋποθέσεις για τα ευρωπαϊκά κονδύλια

Για τις Βρυξέλλες, κύριο ζητούμενο αποτελεί ο τερματισμός του ουγγρικού βέτο στο κρίσιμο δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, καθώς και η στήριξη ενός νέου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί επίσης να σταματήσει η ουγγρική αντίσταση στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία.

Και οι δύο πλευρές δείχνουν διατεθειμένες να κινηθούν γρήγορα. Για τον Μάγκιαρ ο χρόνος πιέζει, καθώς αν δεν εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου ως τον Αύγουστο, κινδυνεύει να χαθούν σημαντικά ευρωπαϊκά κονδύλια.

«Είναι εξαιρετικά σημαντικό να φέρουμε αυτά τα χρήματα στην πατρίδα το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο Μάγιαρ τη Δευτέρα.

Δεσμεύθηκε ότι θα συμφωνήσει σε πακέτο μεταρρυθμίσεων με τη φον ντερ Λάιεν κατά τη συνομιλία τους, δίνοντας έμφαση σε μέτρα κατά της διαφθοράς — όπως η ένταξη στο ευρωπαϊκό γραφείο εισαγγελέα — αλλά και στη διασφάλιση ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και προστασίας ελευθεριών στον Τύπο και την ακαδημαϊκή κοινότητα.

Η φον ντερ Λάιεν εξέφρασε αισιοδοξία για μια νέα αρχή: «Θα ξεκινήσουμε να συνεργαζόμαστε με τη νέα κυβέρνηση το συντομότερο… ώστε να σημειώσουμε γρήγορη και αναγκαία πρόοδο προς όφελος του ουγγρικού λαού».

Αντίδραση Ευρωπαίων αξιωματούχων και επόμενα βήματα

Η Σουηδή υπουργός ΕΕ Τζέσικα Ρόζενκραντς συμφώνησε πως το διπλωματικό κλίμα είναι πλέον ευνοϊκό: «Το γεγονός ότι ο Πέτερ Μάγιαρ δηλώνει τόσο ξεκάθαρα πως θέλει να ξαναχτίσει εμπιστοσύνη με την ΕΕ είναι από μόνο του σημαντικό».

«Αυτό δημιουργεί καλές προϋποθέσεις και αυξάνει τις προσδοκίες για πιο εύκολη συνεργασία με την Ουγγαρία», πρόσθεσε.

Την πρώτη του ημέρα ως επικείμενος πρωθυπουργός, ο Μάγιαρ ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει «συμβιβασμούς» σε ευρωπαϊκό επίπεδο και θέλει «να διευκολύνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων» στους κόλπους της ΕΕ.

Σε τρίωρη συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, υπαινίχθηκε πως δεν θα εμποδίσει το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, σημειώνοντας ότι η Βουδαπέστη είχε ήδη συμφωνήσει στη χρηματοδότηση αυτή τον Δεκέμβριο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και τώρα «θέλει να παραμείνει συνεπής» στη δέσμευσή της.

Τόνισε επίσης πως διαθέτει κρίσιμη πλειοψηφία δύο τρίτων στο ουγγρικό κοινοβούλιο, που θα του επιτρέψει να προωθήσει βαθιές δικαστικές μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ ώστε να αποδεσμευτούν τα κονδύλια. Υπογράμμισε την πρόθεσή του να κρατήσει αποστάσεις από τη Μόσχα, ενώ αν και αντιτίθεται στην ταχεία ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, δήλωσε πως η κυβέρνησή του θα «βοηθήσει όσες χώρες είναι έτοιμες για ένταξη αντί να τις αφήνει στην αναμονή».

Ωστόσο, σημείωσε πως η Ουγγαρία εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για αγορά ρωσικού πετρελαίου, αν και αποδέχεται ότι οι κυρώσεις θα παραμείνουν όσο διαρκεί ο πόλεμος στην Ουκρανία. Δεν διευκρίνισε αν θα στηρίξει το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας.

Το ουκρανικό ζήτημα και το παράδειγμα της Πολωνίας

Το θέμα της Ουκρανίας είναι ευαίσθητο για τον Μάγιαρ λόγω της διάχυτης αντι-ουκρανικής στάσης στην ουγγρική κοινωνία, αλλά οι διπλωμάτες πιστεύουν ότι μπορεί να επιτευχθεί συμβιβασμός.

«Το κόμμα Τίσα δήλωσε ότι δεν θέλει fast track. Και η Σουηδία θέλει αξιοκρατική διαδικασία», ανέφερε η Ρόζενκραντς. «Η Ουκρανία έχει κάνει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις — τώρα ήρθε η ώρα να ανοίξει επίσημα το πρώτο κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων».

Σημαντικό είναι επίσης ότι η πρώτη επίσκεψη του Μάγκιαρ στο εξωτερικό θα είναι στην Πολωνία, χώρα με πρόσφατη εμπειρία στην απελευθέρωση ευρωπαϊκών πόρων.

Θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος «θα είναι έτοιμος να τον βοηθήσει, εξηγώντας όλες τις λεπτομέρειες» σύμφωνα με τον επικεφαλής του κόμματος Πολιτική Συμμαχία Πολιτών στο Ευρωκοινοβούλιο, Αντρέι Χαλίνσκι.

Μετά τη νίκη Τουσκ στις εκλογές του 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο 2024 ξεπάγωσε πάνω από 100 δισ. ευρώ που είχαν μπλοκαριστεί λόγω ζητημάτων κράτους δικαίου, αφού υποβλήθηκε σχέδιο δικαστικών μεταρρυθμίσεων και ελήφθησαν πρώτα μέτρα αποκατάστασης εμπιστοσύνης.

Διδάγματα από την Πολωνική εμπειρία και οι επόμενες κινήσεις

Στην περίπτωση της Πολωνίας όμως, ο υπερσυντηρητικός πρόεδρος Καρόλ Ναβρότσκι μπλόκαρε τελικά τις μεταρρυθμίσεις που υποσχέθηκε ο Τουσκ, προκαλώντας επικρίσεις ότι τα κονδύλια εκταμιεύθηκαν μόνο βάσει υποσχέσεων αλλαγής.

Αυτό έκανε την Κομισιόν πιο επιφυλακτική ως προς την πρόωρη εκταμίευση κονδυλίων χωρίς πραγματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και καθιστά απίθανη μια πρώιμη πληρωμή προς τον Μάγκιαρ.

Ωστόσο, χάρη στη δική του υπερπλειοψηφία, ο Μάγκιαρ δύσκολα θα αντιμετωπίσει προβλήματα ανάλογα με αυτά του Τουσκ από πλευράς Προεδρίας — μπορεί άμεσα να περάσει μέτρα κατά βούληση.

«Έχουμε υπερπλειοψηφία στη βουλή — αυτό μας δίνει δύναμη να αλλάξουμε κρατικούς θεσμούς κι αυτό σκοπεύουμε να κάνουμε», δήλωσε ο Μάγκιαρ.

Ζήτησε μάλιστα από τον πρόεδρο της χώρας να επισπεύσει την έναρξη εργασιών του νέου κοινοβουλίου στις 5 Μαΐου, αντί για τις 12 Μαΐου όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί, ώστε να καταθέσει άμεσα πακέτο μέτρων που απαιτούνται από τις Βρυξέλλες.

Άρθρο 7 και νέοι σταθμοί στις διαπραγματεύσεις

Η υπερπλειοψηφία αυτή αναμένεται να επιτρέψει γρήγορες κινήσεις. «Μπορεί να κάνει τα πάντα — γνωρίζει τι πρέπει να γίνει. Η Κομισιόν έχει τα κριτήριά της· πρέπει απλώς να παρουσιάσει ένα σχέδιο: έτσι θα το κάνω και σε αυτό το χρονοδιάγραμμα», δήλωσε στο Politico η αρμόδια εισηγήτρια του Ευρωκοινοβουλίου για το κράτος δικαίου στην Ουγγαρία, Τίνεκε Στρικ.

Η Ουγγαρία βρίσκεται επίσης υπό διαδικασία Άρθρου 7 των Συνθηκών ΕΕ — πρώτο βήμα προς αναστολή δικαιώματος ψήφου λόγω παραβάσεων κράτους δικαίου. Η επόμενη ακρόαση μεταξύ των υπουργών των υπόλοιπων 26 χωρών είναι προγραμματισμένη για τα τέλη Μαΐου.

“Θα ήταν ιδανική στιγμή τότε για συνάντηση με τους άλλους Ευρωπαίους ηγέτες ώστε να συζητήσει τι χρειάζεται και πώς βλέπει τις εξελίξεις”, κατέληξε η Στρικ.