Τι είναι (σήμερα) το ΠΑΣΟΚ- Το συνέδριο και η πορεία προς τις εκλογές

Το ΠΑΣΟΚ αριθμεί σήμερα μία σειρά κορυφαίων στελεχών που όλα τους ήταν ανθυποψήφιοι του Νίκου Ανδρουλάκη στην τελευταία εσωκομματική εκλογή που έφερε την σχετικά εύκολη επανεκλογή του επειδή, όπως ευρέως λέγεται, ελέγχει τους κομματικούς μηχανισμούς.

Τα στελέχη αυτά –Χάρης Δούκας, Παύλος Γερουλάνος, Άννα Διαμαντοπούλου, Μιχάλης Κατρίνης και ο προστεθείς λίαν προσφάτως με διακριτικό σχετικό ρόλο Μανώλης Χριστοδουλάκης– αμφισβητούν εμμέσως την ηγεσία, χωρίς ωστόσο να το διατυπώνουν διότι γνωρίζουν πώς, αφενός θα ισοδυναμούσε με πολιτικό ανέκδοτο κάτι τέτοιο και δη για τρίτη φορά και ένα χρόνο πριν τις εθνικές εκλογές, αφετέρου επειδή έχουν αποφασίσει πώς όλα θα κριθούν το βράδυ της Κυριακής των εκλογών.

Χωρίς να το λένε, εκτιμούν πώς το ΠΑΣΟΚ θα κόψει το εκλογικό νήμα δεύτερο με μεγάλη διαφορά από τη Ν.Δ, ή, στο κακό σενάριο, τρίτο, πίσω από το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, οπότε ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν θα έχει επιτύχει τους στόχους του και ή θα πρέπει να παραδώσει την ηγεσία ή θα κληθεί να απαντήσει στο δίλημμα για συγκυβέρνηση με το πρώτο κόμμα. Πολλά θα κριθούν τόσο από τη διαφορά αλλά και από την απόσταση που θα έχει η Ν.Δ από το ποσοστό αυτοδυναμίας.

“Είναι άλλο πράγμα να είσαι δεύτερος με ποσοστό 18% και το πρώτο κόμμα να έχει 28% και άλλο να παραμείνει κολλημένη η βελόνα στο 14% και η Ν.Δ να βρίσκεται πάνω από 30%”, επισημαίνουν οι γνωρίζοντες πέριξ της Χαριλάου Τρικούπη.

Παρότι δεν ομολογείται το μεγαλύτερο άγχος αυτή την περίοδο στο ΠΑΣΟΚ δεν είναι η Κυριακή των εκλογών όσο οι δημοσκοπήσεις του φθινοπώρου, όταν στην τελική ευθεία προς τις κάλπες θα μετράται πλέον και το κόμμα του πρώην πρωθυπουργού. Κι αν η διαφορά μεταξύ τους είναι μικρή με πρώτο ΠΑΣΟΚ η κατάσταση ίσως είναι σχετικά διαχειρίσιμη, αν, όμως, το κόμμα Τσίπρα εμφανίζεται να προηγείται τότε θα πυκνώσουν οι αντιδράσεις κατά του Νίκου Ανδρουλάκη.

Τις πταίει;

Το πιό συχνό ερώτημα που διατυπώνεται μεταξύ των στελεχών του ΠΑΣΟΚ και τίθεται και από την πιστή εκλογική του βάση που προσήλθε με υποδειγματική συνέπεια στις προσυνεδριακές κάλπες είναι “τι και ποιός φταίει” για την δημοσκοπική στασιμότητα, παρά τα σκάνδαλα που κυκλώνουν την κυβέρνηση και την θετική κοινοβουλευτική εικόνα του κόμματος. Η εύκολη απάντηση είναι πώς φταίει ο ίδιος ο πρόεδρος που “δεν τραβάει” και όσοι την διατυπώνουν επισημαίνουν το προφανές: σε όλες τις μετρήσεις ο Νίκος Ανδρουλάκης κατατάσσεται πέμπτος στην “καταλληλότητα για πρωθυπουργός” (Μητσοτάκης, “Κανένας”, Κωνσταντοπούλου, Βελόπουλος) με ποσοστό υποδιπλάσιο από αυτό του ΠΑΣΟΚ στην “Εκτίμηση ψήφου”.

Ωστόσο, αξιόπιστες μετρήσεις που να δείχνουν εάν θα ήταν καλύτερα τα ποσοστά “καταλληλότητας” των βασικών ηγετικών στελεχών δεν υπάρχουν, αν και γενικώς είναι αρκετοί που εκτιμούν πώς οι Χ. Δούκας, Π. Γερουλάνος και Άννα Διαμαντοπούλου θα μπορούσαν να είχαν σχετικά καλύτερες επιδόσεις στο δημοσκοπικό κοντέρ ως προς τον συγκεκριμένο δείκτη, όχι όμως και στην “Εκτίμηση ψήφου”.

Έτσι αρκετοί καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ακόμα κι αν ο ίδιος ο πρόεδρος του κόμματος προβληματίζει με την “σκηνική” παρουσία του, το δομικό πρόβλημα αφορά την ίδια την πολιτική ταυτότητα του ΠΑΣΟΚ. Για παράδειγμα, έχει αναχθεί σε μείζον θέμα εδώ και καιρό και θα αποτελέσει πεδίο αντιπαράθεσης στο συνέδριο, το επόμενο σαββατοκύριακο, εάν θα προκύψει ή όχι συγκυβέρνηση με τη Ν.Δ μετά τις επόμενες εκλογές σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας.

Η παγίδα της (μη) συγκυβέρνησης με τη Ν.Δ

Δεν είναι μόνο επειδή το ζήτημα έχει τεθεί από τον δήμαρχο Αθηναίων και τον Μανώλη Χριστοδουλάκη, αλλά ακόμα και τον Παύλο Γερουλάνο, είναι επιπλέον ότι το κόμμα έχει πέσει στην παγίδα υπουργών και γαλάζιων βουλευτών που εδώ και καιρό λένε ότι μόνο με το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσαν να συγκυβέρνήσουν και προς τούτο επικαλούνται το “σωτήριο”, υποτίθεται, υπόδειγμα της συνεργασίας του Αντώνη Σαμαρά με τον Ευάγγελο Βενιζέλο.

Εφόσον οι δημοσκοπικές επιδόσεις δεν βελτιωθούν σημαντικά τους επόμενους μήνες το ερώτημα θα επανέρχεται δριμύτερο με αποτέλεσμα το ΠΑΣΟΚ να φτάσει στις εκλογές με γενικευμένη την απορία εάν θα υποκύψει ή όχι στην γοητεία να μοιραστεί την διακυβέρνηση. Ο Π. Γερουλάνος έχει παραδεχτεί δημοσίως (Action24) πώς υπάρχουν στελέχη που εμφορούνται από την ανάγκη να μετέχουν (γονιδιακά) στην εξουσία και καλοβλέπουν μία υφ’ όρων συνεργασία με τη Ν.Δ. Από την άλλη ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν πρόκειται να γίνει μεγαλοϋπουργός, ακόμα και αντιπρόεδρος, σε μία κυβέρνηση Μητσοτάκη διότι κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με προσωπικό και πολιτικό διασυρμό λόγω του σκανδάλου των υποκλοπών.

“Υπαρξιακής” φύσεως η εκλογική μάχη

Γι’ αυτό και, κατά τις πληροφορίες, θα προτιμήσει να διατηρήσει υπό τον έλεγχό του ακόμα και ένα “μικρό ΠΑΣΟΚ” (με τον “πράσινο ήλιο” και τα ιστορικά γραφεία της Χαριλάου Τρικούπη) και δεν σκοπεύει να παραδώσει την ηγεσία εφόσον ηττηθεί η στρατηγική του στις κάλπες. Κάτι τέτοιο, βεβαίως, θα προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ίσως και διάσπαση του κόμματος, ανάλογα με τις περιστάσεις. Εάν, όπως λένε ορισμένοι, έρθει δεύτερο στις εκλογές το κόμμα Τσίπρα και ο πρώην πρωθυπουργός σημάνει προσκλητήριο των προοδευτικών δυνάμεων προς την δεύτερη εκλογική αναμέτρηση δεν πρέπει να αποκλείονται προσχωρήσεις κάποιων εκ των κορυφαίων, όπως για παράδειγμα ο Χ. Δούκας και ο Μιχ. Κατρίνης.

Κι από την άλλη, ορισμένα άλλα στελέχη, όπως η Άννα Διαμαντοπούλου, η Νάντια Γιαννακοπούλου και κάποιοι άρτι εκλεγέντες, τότε, βουλευτές ίσως ανταποκριθούν στο κάλεσμα του Κυριάκου Μητσοτάκη (εφόσον βγαίνει η κοινοβουλευτική αριθμητική) για μία κυβέρνηση συνεργασίας υπό το βάρος της διεθνούς ταραχής (ιδιαίτερα εάν ο πόλεμος συνεχίζεται ή οι συνέπειές του είναι τεκτονικές) και της ανάγκης η χώρα να αναλάβει με σταθερή κυβέρνηση την ευρωπαϊκή προεδρία στο 2ο εξάμηνο του 2027.

Η κυριαρχία Μητσοτάκη στο Κέντρο και ο νέος παίκτης στα κεντροαριστερά Τσίπρας

Είτε λοιπόν έχει ευθύνες η ηγεσία για τη δημοσκοπική στασιμότητα, είτε υφίσταται πρόβλημα πολιτικής ταυτότητας, είτε ακόμα επειδή “δεν αρέσει” (κατά το γνωστό της Μελίνας Μερκούρη) αυτή την εποχή η σοσιαλδημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ θα αναγκαστεί να διαβεί τον Ρουβίκωνα, αρχής γενομένης από το προσεχές συνέδριο.

Όμως, ο Νίκος Ανδρουλάκης παραμένει δεινός τακτικιστής και το απέδειξε με την πρόσκληση σε διάλογο που απηύθυνε στους Σωκράτη Φάμελλο και Αλέξη Χαρίτση (παρότι γνώριζε ότι ο δεύτερος δεν θα είναι πρόεδρος της “ΝΕΑΡ” στο πράσινο συνέδριο). Έχοντας ουσιαστικά προεξοφλήσει την άρνησή τους (αφού του προτείνουν συστηματικά συνεργασία εδώ και ένα χρόνο κι αυτός αρνείται) δημιουργεί την αίσθηση πώς “έκανε το χρέος του” προς την αριστερά και αφαιρεί επιχειρήματα από τον επόμονο Χ. Δούκα αλλά και επιβεβαιώνει το αφήγημα της μέχρι τις κάλπες αυτονομίας.

Την ίδια ώρα, όμως, έχει αφήσει ευάλωτα τα σύνορα του ΠΑΣΟΚ προς το κέντρο, όπου κυριαρχεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Και αφ’ ης στιγμής μπει στην δημοσκοπική, πολιτική και εκλογική εξίσωση και το κόμμα Τσίπρα ίσως καταστεί εξίσου ευάλωτος και στα αριστερά, υπό την έννοια ότι η μεγαλύτερη μερίδα ψηφοφόρων (και αναποφάσιστων) της ευρύτερης κεντροαριστερής βάσης θα έχουν πλέον ευκρινέστατη εναλλακτική και μάλιστα με πολύ πιό έντονα “πρωθυπουργικά” χαρακτηριστικά απ΄ ότι ο ίδιος. Εφόσον αυτά επαληθευτούν, το ΠΑΣΟΚ ίσως βρεθεί σε ένα κενό με μία συμπαγή μεν εκλογική δεξαμενή παλαιότερων ψηφοφόρων αλλά πέραν τούτου ουδέν.