Η μάστιγα της παιδικής κακοποίησης: Τα θλιβερά στοιχεία και οι τρόποι καταγγελίας

Θλιβερά είναι τα νούμερα που προκύπτουν από στατιστικές στην Ελλάδα για τον αριθμό της κακοποίησης παιδιών στη χώρα. Τα τελευταία χρόνια οι αρχές καταγράφουν ότι κακοποιούνται περισσότερα από 2000 παιδιά το χρόνο αλλά αυτά τα περιστατικά είναι μόνο αυτά που φτάνουν μέχρι το τέλος της διαδρομής, δηλαδή μέχρι την προσφυγή στις αρχές και την τελική καταγραφή τους.

Νίκος Γιαννόπουλος

Από αυτά, περίπου 400 σχετίζονται με βία εντός σχολείων, φαινόμενο που δυστυχώς εντείνεται ενώ αρκετά παιδιά χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ.

Επεξεργαζόμενο τα στοιχεία του 2022, το “Χαμόγελο του Παιδιού” κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συχνότερη μορφή κακοποίησης είναι η παραμέληση (σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50%) που μπορεί να εκφραστεί με πολλούς και διάφορους τρόπους.

Στο έτος που διανύουμε δυστυχώς τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα. Σύμφωνα με αναφορές από “Το Χαμόγελο του Παιδιού”, υπήρξε αύξηση 65% στις επώνυμες και ανώνυμες αναφορές κακοποίησης παιδιών.

• Τα περιστατικά κακοποίησης που αναφέρθηκαν περιλαμβάνουν 858 για σωματική κακοποίηση, 1.096 για παραμέληση, 70 για οικονομική εκμετάλλευση και 50 για σεξουαλική κακοποίηση. Επιπλέον, έγιναν 129 επιτόπιες παρεμβάσεις για 229 παιδιά.

Πρέπει πάντα να έχουμε υπόψη ότι όσο πιο μικρό είναι ένα παιδί, τόσο πιο ευάλωτο σε κάθε είδους κακοποίηση είναι.

Οι πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες είναι τα παιδιά 0-4 ετών και 5-9 ετών, όπου καταγράφεται το μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών κακοποίησης. Μεταξύ των ηλικιών 10-14 και 15-19 ετών η συχνότητα μειώνεται σχετικά.

Από τα διαθέσιμα στοιχεία, τα κορίτσια τείνουν να εμφανίζουν ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά κακοποίησης σε σχέση με τα αγόρια, ειδικά σε μορφές σεξουαλικής και ψυχολογικής κακοποίησης. Σε κάθε περίπτωση όμως, η σωματική κακοποίηση και η παραμέληση εμφανίζονται σε όλα τα φύλα και ηλικίες χωρίς μεγάλη απόκλιση.

Τα τελευταία 5 χρόνια (2020-2025) (ουσιαστικά δηλαδή από τη χρονιά έξαρσης της πανδημίας και έπειτα) υπάρχει μια σταθερή αύξηση των αναφορών κακοποίησης παιδιών, με στατιστικές καταγραφές σε όλο το φάσμα ηλικιών, ενώ η κατανομή ανά ηλικία και φύλο παραμένει σταθερή χωρίς σημαντικές αλλαγές στα ποσοστά ανά κατηγορία πλην της αύξησης του συνολικού αριθμού περιστατικών.

Τα βήματα προς την καταγγελία 

Είναι σαφές πάντως ότι μιλάμε για μία κατάσταση όχι ασυνήθιστη. Γι’ αυτό και πάντα πρέπει να έχουμε στο νου μας τα βήματα τα οποία απαιτούνται για την καταγγελία και την καταγραφή από τις αρχές ενός τέτοιου περιστατικού.

Η Καταγγελία ή η αναφορά γίνεται είτε επώνυμα είτε ανώνυμα, συνήθως στην Εθνική Γραμμή Παιδικής Προστασίας «1107» ή σε άλλες αρμόδιες δομές. Μπορεί να γίνει από οποιονδήποτε ενήλικα ή φορέα που αντιλαμβάνεται το συμβάν.

Εν συνεχεία ενημερώνονται άμεσα εγγράφως οι αρμόδιες εισαγγελικές αρχές και οι κοινωνικές υπηρεσίες, ώστε να ξεκινήσει η νομική και κοινωνική διερεύνηση του περιστατικού.

Υπεύθυνοι προστασίας ανηλίκων σε σχετικές δομές και άλλοι φορείς υποχρεούνται να προχωρήσουν σε έγκαιρη αντιμετώπιση και γνωστοποίηση σε αρμόδιους φορείς, ενώ εφαρμόζονται εσωτερικές διαδικασίες για την προστασία του παιδιού.

Πραγματοποιείται αρχική διερεύνηση με πρωτόκολλα, που περιλαμβάνουν συνεντεύξεις με το παιδί και τη οικογένεια, καθώς και αξιολόγηση από κοινωνικούς λειτουργούς και ψυχολόγους. Στόχος είναι τόσο η προστασία όσο και η υποστήριξη του θύματος.

Σε περιπτώσεις σοβαρής κακοποίησης και ενδοοικογενειακής βίας, η διαδικασία μπορεί να κινηθεί και αυτεπάγγελτα από τις αρχές. Η απόκρυψη ή μη αναφορά της κακοποίησης θεωρείται συνέργεια και τιμωρείται νομικά.

Τέλος, παρέχεται ψυχολογική και υλική υποστήριξη στο παιδί και την οικογένειά του, ενώ μπορεί να ενεργοποιηθούν προγράμματα πρόληψης και ενημέρωσης για την αντιμετώπιση της κακοποίησης.