Christian masculinity: Όταν ο Ιησούς συναντά την κουλτούρα του γυμναστηρίου

«Εγώ όμως σας λέω: μην αντισταθείτε στον πονηρό. Αν κάποιος σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, στρέψε του και το άλλο» (Κατά Ματθαίον 5:39). Τι συμβαίνει όταν ο Ιησούς συναντά την κουλτούρα του γυμναστηρίου; Από influencers μέχρι πολιτικούς, η πίστη “φλεξάρει” στη γλώσσα της δύναμης, της σκληρότητας και της «παραδοσιακής» αρρενωπότητας.

Επιμέλεια:

Ρούλα Μαντή

Για αιώνες, η φράση «στρέψε και το άλλο μάγουλο» συμπύκνωνε την ουσία του Χριστιανισμού: ταπείνωση, πραότητα, συγχώρεση, αυτοθυσία. Μια πίστη που υψώνει τον αδύναμο, που εξυμνεί τον μάρτυρα, που προκρίνει την αγάπη αντί της σύγκρουσης.

Κι όμως, δύο χιλιάδες χρόνια μετά, ένα νέο ρεύμα – κυρίως στη Δύση – επανασυστήνει τον Χριστό με εντελώς διαφορετικούς όρους. Ο Ιησούς δεν είναι πλέον το παθητικό πρότυπο θυσίας· προβάλλεται ως πρότυπο σκληρότητας, πειθαρχίας και ανδρικής δύναμης. Η πίστη δεν παρουσιάζεται ως άρνηση του εγώ, αλλά ως ενίσχυση της αρρενωπότητας.

Η νέα αυτή αισθητική έχει αποκτήσει και όνομα: «Christian masculinity». Και το πρόσωπό της είναι συχνά ιδρωμένο, γυμνασμένο και viral.

Από το Ευαγγέλιο στα reels

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο fitness influencer Ashton Hall, όταν ξεπέρασε τα δέκα εκατομμύρια ακολούθους στο Instagram, αφιέρωσε δημόσια την επιτυχία του στον Ιησού: «Ό,τι έχω είναι χτισμένο πάνω στον Ιησού», έγραψε. Σήμερα, με πάνω από 18 εκατομμύρια followers να παρακολουθούν τα βίντεό του – προπονήσεις, επιχειρηματικά tips, δηλώσεις πίστης – ο Hall ενσαρκώνει την απόλυτη σύζευξη fitness κουλτούρας και χριστιανικής ρητορικής.

Η εικόνα είναι συγκεκριμένη: μυώδες σώμα, πειθαρχία, πρωινή ρουτίνα, αποχή από «κοσμικές» επιρροές, επιχειρηματική φιλοδοξία. Η πίστη γίνεται εργαλείο αυτοβελτίωσης. Ο Χριστός γίνεται πρότυπο ανδρικής κυριαρχίας.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Ο ανερχόμενος influencer Nick Gaglione έχει χτίσει ολόκληρη διαδικτυακή παρουσία γύρω από την ιδέα ότι «ο Ιησούς ήταν gym bro». Στα βίντεό του συνδυάζει αποσπάσματα από τη ζωή του Χριστού με workout clips, ενώ έχει λανσάρει μέχρι και τραγούδι με τίτλο Jacked for Jesus. Η εμπορική διάσταση είναι σαφής: συμπληρώματα διατροφής, merchandise, μια ταυτότητα προς κατανάλωση.

Αμερικανική τάση, πολιτισμικό στίγμα

Παράλληλα, λογαριασμοί όπως το Mascul.Christianity προβάλλουν «παραδοσιακά» ανδρικά πρότυπα που ταυτίζονται με τον Χριστιανισμό – από αθλητές μέχρι δημόσια πρόσωπα. Η εικόνα του άνδρα-προστάτη, του πατέρα-αρχηγού, του πειθαρχημένου πιστού, αποκτά ξανά πολιτισμική αίγλη.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι κάτι αλλάζει. Στις ΗΠΑ, η εβδομαδιαία εκκλησιαστική παρουσία ανδρών έχει φτάσει το 43%, έναντι 36% των γυναικών – η μεγαλύτερη έμφυλη διαφορά εδώ και δεκαετίες. Η άνοδος προέρχεται κυρίως από τη Gen Z και τους Millennials.

Η Ευρώπη ακολουθεί

Η Ευρώπη ακολουθεί. Στην Αγγλία και την Ουαλία, η εκκλησιαστική συμμετοχή ανδρών 18–24 ετών αυξήθηκε από 4% το 2018 σε 21% το 2024. Στη Γαλλία – προπύργιο της κοσμικότητας – οι νέοι 18–25 ηγούνται πλέον σε βαπτίσεις και μεταστροφές. Στη Φινλανδία, η πίστη στον Θεό μεταξύ νεαρών ανδρών υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε πέντε χρόνια.

Η αισθητική αυτή έχει βρει απήχηση και μέσα στην ίδια την Εκκλησία. Ο Ιταλός ιερέας και bodybuilder Giuseppe Fusari συγκεντρώνει δεκάδες χιλιάδες ακολούθους, ενώ ο πατέρας Ambrogio Mazzai συνδυάζει πίστη, ποδήλατο και αυτοκίνητα σε μια εικόνα χριστιανικής ζωτικότητας.

Από τα social στα αγάλματα

Σε πιο συμβολικό επίπεδο, στην Αρμενία κατασκευάζεται το ψηλότερο άγαλμα του Ιησού στον κόσμο, χρηματοδοτούμενο από τον επιχειρηματία Gagik Tsarukyan. Το έργο φιλοδοξεί να ξεπεράσει σε ύψος τον Christ the Redeemer στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Το εγχείρημα έχει προκαλέσει αντιδράσεις, ακόμη και από την Αρμενική Εκκλησία.

Το άγαλμα έχει λάβει δημόσια στήριξη από τον MMA αστέρα Conor McGregor, ο οποίος έχει δηλώσει ότι ονειρεύεται παρόμοιο έργο στην Ιρλανδία. Η σύνδεση υπερ-αρρενωπότητας, εθνικής ταυτότητας και πίστης γίνεται ολοένα και πιο εμφανής.

Ανάλογη ρητορική έχει χρησιμοποιήσει ο influencer Andrew Tate, ο οποίος συνέδεσε ανοιχτά τη θρησκεία με την «παραδοσιακή» ανδρική κυριαρχία, παρότι άλλαξε θρησκευτικό προσανατολισμό, υποστηρίζοντας ότι ο Χριστιανισμός δεν ήταν «αρκετά σκληρός».

Πίστη ως ταυτότητα

Πίσω από το φαινόμενο, σύμφωνα με τον ερευνητή David Fastlabend του Πανεπιστημίου του Μύνστερ, βρίσκεται κυρίως η αναζήτηση ταυτότητας.

Πολλοί από αυτούς τους νέους άνδρες δεν δείχνουν βαθύ θεολογικό ενδιαφέρον. Επιλέγουν, αντίθετα, στοιχεία της χριστιανικής διδασκαλίας που ενισχύουν μια αφήγηση δύναμης, ιεραρχίας και παραδοσιακών ρόλων φύλου, παραμερίζοντας τα εδάφια περί αγάπης προς τον εχθρό και αλληλεγγύης.

Θρησκεία και πολιτική δεξιά

Η σύνδεση με την πολιτική δεξιά είναι εμφανής σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στη Βρετανία, ο ακροδεξιός ακτιβιστής Tommy Robinson επικαλείται συστηματικά τον Χριστιανισμό ως στοιχείο εθνικής ταυτότητας. Στην Ουγγαρία, ο πρωθυπουργός Viktor Orbán έχει ενσωματώσει ρητά τη χριστιανική αναφορά στο συνταγματικό αφήγημα περί «παραδοσιακής οικογένειας».

Στη Ρωσία, ο Vladimir Putin έχει μετατρέψει τη Ρωσική Ορθοδοξία σε ιδεολογικό πυλώνα του κράτους, με τον Πατριάρχη Patriarch Kirill of Moscow να παρουσιάζει τον πόλεμο ως «υπεράσπιση της παράδοσης».

Κι όμως, ιστορικά, ο Χριστιανισμός δεν ταυτιζόταν με την επιθετική αρρενωπότητα. Στους πρώτους αιώνες, το ιδανικό ήταν ο μάρτυρας που πέθαινε χωρίς αντίσταση. Οι ασκητές και οι μυστικιστές αρνούνταν το σώμα, όχι για να το ενδυναμώσουν, αλλά για να το υπερβούν.

Ήταν πάντα έτσι;

Τον 19ο αιώνα, ο Friedrich Nietzsche κατηγορούσε τον Χριστιανισμό ως «αδύναμο» και «θηλυπρεπή», ενώ στη Βικτωριανή Αγγλία γεννήθηκε το ρεύμα του «muscular Christianity», που προσπάθησε να επανασυνδέσει την πίστη με τη φυσική δύναμη και την πειθαρχία.

Ίσως, τελικά, εκεί βρίσκεται η απάντηση. Ο Χριστιανισμός – όπως κάθε μεγάλη θρησκεία – δεν είναι στατικός. Αναπλάθεται από κάθε γενιά που τον διεκδικεί. Μπορεί να είναι θρησκεία του μάρτυρα ή του μαχητή, του ασκητή ή του αθλητή.

Το ερώτημα δεν είναι αν ο Χριστός «ήταν gym bro». Το ερώτημα είναι γιατί, το 2026, τόσοι πολλοί νέοι άνδρες έχουν ανάγκη να τον φανταστούν έτσι.