Οι προβλέψεις των αναλυτών του project-syndicate για το 2026

Εντεινόμενους γεωπολιτικούς κινδύνους, οικονομικό κατακερματισμό και κρίσιμες εξελίξεις σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Κίνα το 2026, σύμφωνα με τις προβλέψεις των αναλυτών του project-syndicate. 

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ έχει ανατρέψει τις παγκόσμιες προσδοκίες, καθιστώντας την αβεβαιότητα κυρίαρχο χαρακτηριστικό της σημερινής γεωπολιτικής και οικονομικής πραγματικότητας. Παρά το ασαφές μέλλον, το 2026 διαφαίνεται ως έτος έντονων αναταράξεων σε γεωπολιτικό και χρηματοοικονομικό επίπεδο.

Κάθε Δεκέμβριο, οι αναλυτές του Project Syndicate καταγράφουν τις βασικές πολιτικές, οικονομικές και θεσμικές τάσεις για το επόμενο έτος. Πέρυσι, καθώς ο κόσμος προετοιμαζόταν για την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, πολλοί προειδοποιούσαν ότι το 2025 θα ήταν καθοριστικό για τον πολυμερισμό και τη δράση για το κλίμα. Κοιτώντας προς το 2026, οι αναλυτές προβλέπουν κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων και βαθύτερο οικονομικό κατακερματισμό, με τις ΗΠΑ και την Κίνα να ανταγωνίζονται τεχνολογικά και στρατιωτικά, ενώ η Ευρώπη παλεύει να συμβαδίσει και να κρατήσει τη Ρωσία σε απόσταση.

Αμερικανική αποστασιοποίηση και ευρωπαϊκές προκλήσεις

Ο Mark Blyth εκτιμά ότι το 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως αναγκαστεί να αποδεχθεί ότι οι ΗΠΑ δεν θα την προστατεύσουν πλέον από τη Ρωσία. Η διοίκηση Τραμπ θα εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια ειρήνης στην Ουκρανία, αφήνοντας τη Ρωσία να εντείνει τον πόλεμο. Η Ευρώπη θα προσπαθήσει να αντιμετωπίσει ένα στρατιωτικό πρόβλημα με οικονομικά εργαλεία – μια προσέγγιση που δεν αρκεί. Η Ουκρανία θα συνεχίσει να πολεμά μόνη της, με την ΕΕ να αρνείται ακόμη να αναγνωρίσει τον πόλεμο ως δική της υπόθεση.

Η Cristina Caffarra σημειώνει ότι η Ευρώπη έχει αποτύχει να ανταποκριθεί στο επείγον κάλεσμα του Μάριο Ντράγκι: «Κάντε κάτι!». Η νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας της διοίκησης Τραμπ ενσαρκώνει μια ωμή πολιτική ισχύος που αλλάζει τους συσχετισμούς. Παράλληλα, η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε εμπορικό πόλεμο με την Κίνα, που διαβρώνει τη βιομηχανική της βάση. Αυτές οι πιέσεις ίσως οδηγήσουν σε ανασυγκρότηση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στους τομείς της ψηφιακής υποδομής, της τεχνολογίας αιχμής, της άμυνας και της βιομηχανίας.

Μεγαλώνει η δυσαρέσκεια έναντι των νεοφιλελεύθερων θεσμών της ΕΕ και της βραδύτητας της γραφειοκρατίας. Πολλοί στον επιχειρηματικό κόσμο πιστεύουν ότι η βιομηχανία πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία –όπως μέσω του EuroStack– χωρίς να περιμένει τα αργά ευρωπαϊκά συστήματα. Το ενδιαφέρον ενδέχεται να μετατοπιστεί από τις Βρυξέλλες προς τα κράτη-μέλη, κυρίως τη Γερμανία. Αν δράσει η Γερμανία, θα ακολουθήσει όλη η Ευρώπη.

Ψηφιακή κυριαρχία και τεχνολογικός ανταγωνισμός

Σύμφωνα με την Cori Crider, οι διακοπές στις υπηρεσίες cloud και η πίεση των ΗΠΑ ωθούν μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς στην Ευρώπη να απομακρυνθούν από τα αμερικανικά μονοπώλια cloud. Οι AWS, Microsoft Azure και Google Cloud ελέγχουν πάνω από το 70% της ευρωπαϊκής αγοράς cloud, αποκομίζοντας περιθώρια κέρδους 30-40%. Ο έλεγχος αυτής της υποδομής επιτρέπει στις εταιρείες αυτές να επιβάλλουν ένα στενό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης (AI), ενώ απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων.

Η στροφή προς εναλλακτικούς παρόχους ξεκίνησε φέτος με το κρατίδιο Schleswig-Holstein στη Γερμανία και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Το 2026 αυτή η τάση μπορεί να επιταχυνθεί μέσω αλλαγών στους κανόνες προμηθειών και αδειοδοτήσεων cloud. Κάποιοι ειδικοί υποστηρίζουν πως η υπολογιστική ισχύς πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα υπό κανονιστική εποπτεία. Αν οι ευρωπαίοι νομοθέτες κινηθούν αποφασιστικά, οι αμερικανικοί κολοσσοί cloud ίσως χάσουν σημαντικό μερίδιο αγοράς στην Ευρώπη ως τα τέλη του 2026.

Aφρική: Πολιτική σταθερότητα υπό πίεση

Η Dalia Ghanem προβλέπει ότι τα καθεστώτα στη Βόρεια Αφρική θα συνεχίσουν να διατηρούν ημι-αυταρχικές δομές εξουσίας. Ωστόσο, οι βαθιές κοινωνικές εντάσεις γίνονται όλο και πιο δύσκολα διαχειρίσιμες. Η Αλγερία ενισχύεται από τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, ενώ η Τυνησία και η Αίγυπτος βρίσκονται στα πρόθυρα δημοσιονομικής κατάρρευσης.

Η πραγματική απειλή για το στάτους κβο προέρχεται από τη διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου. Τα τελευταία χρόνια η «Gen Z» έχει δείξει από την Τυνησία έως το Μαρόκο ότι δεν είναι διατεθειμένη να σιωπήσει. Στη Λιβύη αναμένεται να διατηρηθεί το χάος και η αστάθεια, ενώ η τζιχαντιστική βία εξαπλώνεται στη ζώνη του Σαχέλ – με κίνδυνο εξαγωγής σε ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες.

Οικονομικός κατακερματισμός & νέες ισορροπίες

Ο Martín Guzmán επισημαίνει ότι ο παγκόσμιος οικονομικός κατακερματισμός δεν αποτελεί πλέον απλώς κίνδυνο αλλά κυρίαρχη τάση. Καθώς η παγκοσμιοποίηση επανακαθορίζεται βάσει εθνικής ασφάλειας, οι εμπορικές σχέσεις, οι επενδύσεις και οι εφοδιαστικές αλυσίδες διαμορφώνονται από τον ανταγωνισμό μεταξύ γεωπολιτικών μπλοκ.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα χρέη των αναδυόμενων οικονομιών αποκτούν αυξανόμενη σημασία στη στρατηγική τους θέση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Η διοίκηση Τραμπ χρησιμοποιεί χρηματοπιστωτικές διευθετήσεις ως όπλο εξωτερικής πολιτικής – όπως δείχνει η πρόσφατη συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων μεταξύ Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ και Αργεντινής που ακολούθησε διμερής εμπορική συμφωνία.

Xρηματοπιστωτικές αγορές & τεχνητή νοημοσύνη

Ο Simon Johnson εκτιμά ότι οι μεγάλες τράπεζες θα συνεχίσουν να πιέζουν για χαμηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις, μειώνοντας έτσι τα περιθώρια απορρόφησης ζημιών. Ταυτόχρονα, η AI εξαπλώνεται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, επιταχύνοντας φούσκες αλλά και «κραχ» στις αγορές.

Οι δομές αμοιβών που επιβραβεύουν την απόδοση ιδίων κεφαλαίων χωρίς πρόβλεψη κινδύνου καθιστούν τέτοιες εξελίξεις σχεδόν αναπόφευκτες. Παράλληλα, η πολιτική ισχύς των τραπεζών τις προστατεύει από αυστηρότερη εποπτεία αλλά τις καθιστά πιο ευάλωτες σε σοκ.

Kλιμάκωση ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας & πολυμερής συνεργασία

Η Şebnem Kalemli-Özcan προβλέπει πως η παγκοσμιοποίηση γίνεται πιο κατακερματισμένη και άνιση. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες γίνονται μακρύτερες αλλά πιο επισφαλείς· ο τεχνολογικός ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ–Κίνας απειλεί τη σταθερότητα του συστήματος.

Dollar dominance, δηλαδή η κυριαρχία του δολαρίου στις διεθνείς συναλλαγές, μπορεί να συνυπάρξει με ένα ασθενέστερο δολάριο. Οι κοινωνικές παροχές συρρικνώνονται διεθνώς καθώς μόνο λίγα κράτη ή επιχειρήσεις ωφελούνται από την έκρηξη παραγωγικότητας που φέρνει η AI.

Desmond Lachman: Όλα δείχνουν πως επίκειται δύσκολο έτος για την παγκόσμια οικονομία και τις χρηματαγορές. Το εύθραυστο δημοσιονομικό προφίλ των ΗΠΑ μαζί με πιέσεις στη Fed μπορεί να προκαλέσουν κρίση στην αγορά ομολόγων ή ακόμη ύφεση στην αμερικανική οικονομία.

Zaki Laïdi: Το 2026 θα κυριαρχήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία χωρίς ορατή λύση στον ορίζοντα· μόνο προσωρινή ύφεση λόγω εξάντλησης μπορεί να υπάρξει. Η εξέλιξη εξαρτάται από τις ισορροπίες στο πεδίο μάχης, τη στήριξη των ΗΠΑ κι Ευρώπης αλλά κυρίως τη στάση της διοίκησης Τραμπ – που παραμένει αρνητική απέναντι στη στήριξη προς την Ουκρανία.

Nέοι παίκτες & εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο

Nancy Qian: Στην κοσμοθεωρία Τραμπ μόνο τρεις χώρες έχουν σημασία: ΗΠΑ, Κίνα κι Ρωσία. Το 2026 θα δοκιμάσει αυτή τη στρατηγική τόσο στις διμερείς σχέσεις όσο και στις κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις – π.χ., μια συμφωνία για Ουκρανία-Ρωσία θα αποτελέσει κριτήριο αξιοπιστίας των ΗΠΑ διεθνώς.

Shruti Rajagopalan: Στην Ινδία τα κρατίδια αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις λόγω άνισης ανάπτυξης κι εσωτερικών πιέσεων – στοιχείο που σηματοδοτεί βαθύτερη ομοσπονδιοποίηση του συστήματος πέρα από τη Νέα Δελχί.

Sami Mahroum: Το Μουντιάλ Ποδοσφαίρου 2026 σε ΗΠΑ–Καναδά–Μεξικό θα αποτελέσει δοκιμή για τη συνεργασία τους μετά από ένα δύσκολο 2025 αλλά κι αν οι διεθνείς θεσμοί μπορούν ακόμη να λειτουργήσουν ενοποιητικά.

Aναδυόμενες δημοκρατίες & λαϊκές κινητοποιήσεις

Kingsley Moghalu: Δημοκρατική οπισθοδρόμηση κι εξεγέρσεις νέων διευρύνουν τη διάκριση μεταξύ δημοκρατικών κι αυταρχικών καθεστώτων στην Αφρική. Στη Νιγηρία απειλείται πολιτική κρίση αν επιδεινωθούν οι συνθήκες ασφάλειας.

Jan-Werner Mueller: Οι εκλογές στην Ευρώπη χαρακτηρίζονται πλέον από άνοδο ακροδεξιών κομμάτων που όμως αποκλείονται συστηματικά από συνεργασίες – ειδικά στη Γερμανία το 2026 αυτό θα επαναληφθεί παρά τις αντιδράσεις συμμάχων τους στο εξωτερικό αλλά κι επικρίσεις της διοίκησης Τραμπ περί παραβίασης λαϊκής κυριαρχίας.

Kαθοριστικός ο τεχνολογικός διπολισμός ως νέα πραγματικότητα

Carla Norrlöf: Το 2026 ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας περνά σε νέο επίπεδο: ο «αποσυνδεδεμένος» κόσμος χωρίζεται σε δύο τεχνολογικά συστήματα (AI, chips, δεδομένα) με παράλληλες εφοδιαστικές αλυσίδες κι αντικρουόμενα πρότυπα – ωθώντας κράτη σε αντίπαλα μπλοκ επιρροής.

Aφρικανικές προσδοκίες & νέοι συσχετισμοί ισχύος

Hannah Wanjie Ryder: Το 2026 φέρνει προκλήσεις αλλά κι ευκαιρίες για την Αφρική· μετά την προεδρία G20 της Νότιας Αφρικής ενισχύονται οι επενδύσεις τόσο από ιδιώτες όσο κι από χώρες όπως Κίνα ή Ινδία που βλέπουν πλέον στρατηγικά την ανάπτυξη της περιοχής. Ωστόσο η ανεργία των νέων απειλεί τη σταθερότητα ειδικά σε Δυτική κι Ανατολική Αφρική ενώ παρωχημένες σχέσεις με G7/G20 μπορεί να επιδεινώσουν τα προβλήματα.

Kοινωνικός μετασχηματισμός & πολιτική πόλωση

Dennis J. Snower: Παρά την πόλωση αρχίζουν δειλά βήματα κοινωνικής προσαρμογής: κυβερνήσεις στρέφονται σε πολιτικές ενίσχυσης δυνατοτήτων αντί διχασμού· κοινότητες επιστρέφουν στη συμμετοχική διακυβέρνηση ενώ οργανισμοί όπως πανεπιστήμια ή ανεξάρτητα ΜΜΕ προσπαθούν ξανά να διαμορφώσουν αξίες απέναντι στη δυσπιστία που δημιουργούν τα ψηφιακά μέσα.
Αν αυτά τα trends συνεχιστούν ίσως διευκολυνθεί μια νέα ισορροπία μεταξύ τεχνολογίας-δημόσιου συμφέροντος αλλά χωρίς εξαφάνιση συγκρούσεων ή ανταγωνισμού – μόνο μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία σε κοινές προκλήσεις όπως ανθεκτικότητα στο κλίμα ή χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Tαραχώδης πολιτική σκηνή στις ΗΠΑ & μεταβολές στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα

Susan Stokes: Το 2026 προμηνύεται εκρηκτικό για την αμερικανική πολιτική: ένας ηλικιωμένος πρόεδρος χωρίς αυτοσυγκράτηση έρχεται αντιμέτωπος με θυμωμένους ψηφοφόρους λόγω ακρίβειας υγείας/κατοικίας/τροφίμων – ενώ πιθανή ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές μπορεί να προκαλέσει χάος γύρω από τη νομιμότητα του αποτελέσματος.
Michael R. Strain: Καθώς μειώνεται η δημοτικότητα του Τραμπ χαλαρώνει ο έλεγχός του στο κόμμα· οι συνέπειες πολιτικών όπως δασμοί (που αυξάνουν τιμές) ή αντιεμβολιασμός (που προκαλεί έξαρση ασθενειών) οδηγούν τους Ρεπουμπλικανούς σε εσωτερικές συγκρούσεις για τη «μετα-Τραμπ» εποχή.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.