ΕΕ: Επ’ αόριστον πάγωμα ρωσικών κεφαλαίων για στήριξη της Ουκρανίας– Ποιες χώρες αντιδρούν

Σε μια καθοριστική πολιτική απόφαση προχώρησαν σήμερα οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμφωνώντας στο επ’ αόριστον πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της κεντρικής τράπεζας της Ρωσίας που βρίσκονται εντός Ευρώπης. Στόχος είναι τα δεσμευμένα κεφάλαια να αξιοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της άμυνας της Ουκρανίας απέναντι στη Μόσχα, παρά τις έντονες επιφυλάξεις που εξέφρασαν ορισμένα κράτη-μέλη.

Η ΕΕ επιδιώκει να διατηρήσει απρόσκοπτη τη στήριξή της προς την Ουκρανία, θεωρώντας ότι η ρωσική εισβολή συνιστά άμεση απειλή για τη δική της ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η αξιοποίηση μέρους των παγωμένων ρωσικών κρατικών κεφαλαίων για την κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών του Κιέβου.

Το κρίσιμο βήμα στο οποίο κατέληξαν οι «27» αφορά τη μόνιμη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων ύψους 210 δισ. ευρώ, χωρίς να απαιτείται πλέον ανανέωση της απόφασης κάθε έξι μήνες, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα.

Με την εξέλιξη αυτή, απομακρύνεται ο κίνδυνος χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, που διατηρούν πιο ήπιες σχέσεις με τη Μόσχα, να μπλοκάρουν στο μέλλον την παράταση του παγώματος, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην επιστροφή των κεφαλαίων στη Ρωσία.

Παράλληλα, το επ’ αόριστον πάγωμα εκτιμάται ότι μπορεί να κάμψει τις αντιρρήσεις του Βελγίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίηση του σχεδίου της ΕΕ που προβλέπει τη χορήγηση δανείου έως 165 δισ. ευρώ στην Ουκρανία. Το δάνειο αφορά την κάλυψη των δημοσιονομικών και αμυντικών αναγκών της χώρας για τα έτη 2026 και 2027 και θα αποπληρωθεί μόνο εφόσον η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να οριστικοποιήσουν τις λεπτομέρειες του μηχανισμού αυτού, καθώς και να επιλύσουν ανοιχτά ζητήματα, στη σύνοδο κορυφής της 18ης Δεκεμβρίου.

Αντιδράσεις από Βέλγιο, Ιταλία, Μάλτα και Βουλγαρία

Σημαντικές αντιδράσεις εκδηλώθηκαν από το Βέλγιο, την Ιταλία, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία, οι οποίες τάχθηκαν κατά της χρήσης των 210 δισ. ευρώ από παγωμένα ρωσικά κρατικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, απειλώντας να τινάξουν στον αέρα το σχέδιο του λεγόμενου «δανείου αποζημίωσης» που επιδιώκει να εγκρίνει η ΕΕ στην κρίσιμη σύνοδο της επόμενης εβδομάδας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Euractiv, οι τέσσερις χώρες δηλώνουν ότι στηρίζουν την πρόταση της Κομισιόν να παραμείνουν τα ρωσικά κεφάλαια «απεριόριστα δεσμευμένα», ωστόσο επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή δεν πρέπει να «προδικάζει» οποιαδήποτε μελλοντική αξιοποίησή τους υπέρ της Ουκρανίας.

Η Κομισιόν είχε εισηγηθεί την απεριόριστη δέσμευση των ρωσικών κεφαλαίων, προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη ανανέωσης των κυρώσεων κάθε έξι μήνες από φιλορωσικές κυβερνήσεις, όπως εκείνη της Ουγγαρίας.

Οι τέσσερις χώρες καλούν, παράλληλα, την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξετάσουν «εναλλακτικές επιλογές σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο, με προβλέψιμους όρους και σημαντικά μικρότερους κινδύνους», βασισμένες είτε σε ευρωπαϊκή δανειακή διευκόλυνση είτε σε προσωρινές λύσεις, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της στήριξης.

Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει το σχέδιο του δανείου «θεμελιωδώς λανθασμένο», προειδοποιώντας για σοβαρούς νομικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους.

Υπενθυμίζεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των 210 δισ. ευρώ φυλάσσεται στην Euroclear, τον κεντρικό οργανισμό εκκαθάρισης με έδρα τις Βρυξέλλες.

Τanto η Ουγγαρία όσο και το Βέλγιο έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η ενεργοποίηση του άρθρου 122 ενδέχεται να παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ, ενώ τόσο η Euroclear όσο και η ΕΚΤ έχουν προειδοποιήσει για πιθανούς κινδύνους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ευρωζώνης.

Η χρήση του άρθρου 122 επιτρέπει σε «ειδική πλειοψηφία» – 15 κράτη-μέλη που εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ – να δεσμεύσουν μόνιμα τα ρωσικά κεφάλαια, παρακάμπτοντας την ανάγκη ομοφωνίας. Παράλληλα, αφαιρεί ένα σημαντικό διαπραγματευτικό χαρτί από τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος είχε επανειλημμένα απειλήσει με μπλοκάρισμα των κυρώσεων.

Στην κοινή τους δήλωση, Ιταλία, Βουλγαρία, Μάλτα και Βέλγιο προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του άρθρου 122 «επιφέρει νομικές, χρηματοοικονομικές, διαδικαστικές και θεσμικές συνέπειες που μπορεί να υπερβαίνουν την παρούσα περίπτωση», τονίζοντας ότι η απόφαση δεν πρέπει να «αποτελεί προηγούμενο» για την εξωτερική και αμυντική πολιτική της ΕΕ, η οποία παραδοσιακά απαιτεί ομοφωνία.

Οι πρεσβευτές των κρατών-μελών θα συνεδριάσουν εκ νέου την Κυριακή, προκειμένου να εξετάσουν το δάνειο ενόψει της συνόδου του Συμβουλίου, όπου θα τεθούν και οι βελγικές τροπολογίες στην πρόταση της Κομισιόν. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απαίτηση για «ανεξάρτητες» εγγυήσεις από τα κράτη-μέλη και η ρητή πρόβλεψη ότι η Euroclear «δεν φέρει ευθύνη» για την παροχή του δανείου αποζημίωσης.

Η Κομισιόν αρνήθηκε να σχολιάσει.