Η κάνναβη και οι κρυφοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη των νέων – Από τον μύθο της “αθώας χρήσης” στην επιστημονική αλήθεια

Το πρόσφατο περιστατικό κατάρρευσης νέου σε σχολικό περιβάλλον μετά από χρήση κάνναβης επαναφέρει στην επιφάνεια, με τον πιο δραματικό τρόπο, το ζήτημα των σοβαρών επιπτώσεων της ουσίας, ιδίως όταν αυτή χρησιμοποιείται από ανήλικα άτομα.

Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι η επικρατούσα «κουλτούρα αποδοχής» και η εκτεταμένη παραπληροφόρηση έχουν δημιουργήσει μια επικίνδυνη σύγχυση στους νέους, που συχνά θεωρούν τη χρήση της κάνναβης ως μια αθώα συνήθεια.

Ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος σε κίνδυνο: Πώς δρα η THC

Η επιστημονική αλήθεια είναι κατηγορηματική: η χρήση κάνναβης από ανηλίκους συνιστά σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας και δεν επιδέχεται εφησυχασμό. Ο εγκέφαλος των εφήβων βρίσκεται σε μια κρίσιμη φάση νευρολογικής ωρίμανσης.

Το σύστημα των ενδοκανναβινοειδών: Ένας βασικός ρυθμιστής

Η κάνναβη επεμβαίνει σε ένα θεμελιώδες βιολογικό σύστημα, το σύστημα των ενδοκανναβινοειδών. Πρόκειται για έναν ρυθμιστή που διατηρεί την ομοιόσταση (ισορροπία) του οργανισμού, εμπλεκόμενος σε ζωτικές λειτουργίες όπως:

·         Διάθεση, συναισθήματα και το σύστημα ευχαρίστησης/ανταμοιβής.

·         Μνήμη, μάθηση και επίπεδο εγρήγορσης.

·         Όρεξη, μεταβολισμός, καρδιακός και αναπνευστικός ρυθμός.

Τα ενδοκανναβινοειδή είναι ουσίες που παράγει φυσικά το σώμα και χημικά μοιάζουν με τα φυτικά κανναβινοειδή.

Οι βασικές ουσίες και η δράση τους

Το φυτό της κάνναβης περιέχει διάφορα κανναβινοειδή, με σημαντικότερα:

·         Τετραϋδροκανναβινόλη (THC): Η κύρια ψυχοδραστική ουσία. Δρα στους υποδοχείς CB1 του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ), διαταράσσοντας τους μηχανισμούς ομαλής νευρολογικής ανάπτυξης και επηρεάζοντας τη γνωστική λειτουργία.

·         Κανναβιδιόλη (CBD): Δρα κυρίως στους υποδοχείς CB2, οι οποίοι βρίσκονται στην περιφέρεια του σώματος, και δεν είναι ψυχοδραστική.

Μακροχρόνιες συνέπειες στη γνωστική λειτουργία

Οι συνέπειες της χρήσης είναι εντονότερες στους εφήβους απ’ ό,τι στους ενήλικες. Η συστηματική έκθεση στην THC συνδέεται άμεσα με:

·         Γνωστική έκπτωση: Εξασθένηση της μνήμης, της προσοχής και της συγκέντρωσης.

·         Πτώση σχολικών επιδόσεων και δυσκολία στην αντιμετώπιση προκλήσεων.

·         Περιορισμένη ικανότητα λήψης κρίσιμων αποφάσεων.

·         Η πρώιμη χρήση μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια έκπτωση των πνευματικών ικανοτήτων.

Η σκοτεινή όψη: Η ψυχοπαθολογία και τα συνθετικά κανναβινοειδή

Πέραν των γνωστικών διαταραχών, η κάνναβη αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ψυχικών διαταραχών, όπως:

·         Ψύχωση και Σχιζοφρένεια (ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση).

·         Κατάθλιψη και αυτοκτονικός ιδεασμός.

Συχνά, η χρήση συνοδεύεται από απώλεια κινήτρου, έντονη απάθεια και κοινωνική απομόνωση.

Ο κίνδυνος των νέων ουσιών: Ημισυνθετικά και συνθετικά κανναβινοειδή

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κυκλοφορία και χρήση ημισυνθετικών και συνθετικών κανναβινοειδών, τα οποία είναι πολύ πιο ισχυρά και επικίνδυνα από τη φυσική κάνναβη:

·         Ημισυνθετικά Κανναβινοειδή: Προέρχονται από χημική επεξεργασία της κάνναβης και συνεπάγονται αυξημένους κινδύνους, όπως οξέα ψυχωσικά επεισόδια, συγχυτικό παραλήρημα και κώμα.

·         Συνθετικά Κανναβινοειδή: Είναι προϊόντα αποκλειστικά χημικής σύνθεσης με δεκάδες φορές πιο ισχυρή δράση στους υποδοχείς CB1. Κυκλοφορούν με διάφορα ονόματα (π.χ., bonsai, skunk, spice, black mamba) και φέρουν υψηλότατους κινδύνους τόσο ψυχοπαθολογικής (οξέα ψυχωσικά επεισόδια) όσο και σωματικής φύσεως (καρδιακές αρρυθμίες, σπασμοί, αναπνευστική καταστολή, κώμα, ακόμα και θάνατος).

Η ανησυχητική εικόνα στην Ελλάδα: Μύθοι και πραγματικότητα

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Πανευρωπαϊκής έρευνας ESPAD (2024) στον μαθητικό πληθυσμό, η κατάσταση στην Ελλάδα είναι άκρως ανησυχητική:

·         Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία.

·         Πάνω από τους μισούς εφήβους θεωρούν τη δοκιμή κάνναβης ακίνδυνη, γεγονός που υπογραμμίζει την εδραίωση της λανθασμένης αντίληψης περί «αθώας» χρήσης.

·         Ένας στους τρεις δηλώνει ότι μπορεί να βρει κάνναβη εύκολα, τονίζοντας την αυξημένη διαθεσιμότητα.

·         Ένας στους εννέα έχει δοκιμάσει κάνναβη έστω και μία φορά στη ζωή του, ενώ υπάρχουν αναφορές για νέους που έχουν βρεθεί σε Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών λόγω χρήσης.

Απαιτείται συντονισμένη δράση: Η πρόταση της Ελλάδας στην Ε.Ε.

Όλα τα παραπάνω στοιχεία καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για υπεύθυνη ενημέρωση και συντονισμένη δράση. Η πρόληψη πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές.

Στο πλαίσιο αυτό, ο εκπρόσωπος της Ελλάδας και εθνικός συντονιστής για τις εξαρτήσεις, κ. Αθανάσιος Θεοχάρης (Πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ), υπερτόνισε στην πρόσφατη σύνοδο της Οριζόντιας Ομάδας για τα Ναρκωτικά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (4 Νοεμβρίου 2025) την ανάγκη για:

1.      Καθολική και οριζόντια εφαρμογή ελέγχου των συνθετικών κανναβινοειδών σε όλα τα κράτη της Ε.Ε.

2.      Εντατικοποίηση δράσεων και διατομεακή συνεργασία μεταξύ των ομάδων εργασίας της Ε.Ε.

3.      Δημιουργία ενός Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης (EWS) σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης που να περιλαμβάνει το αντικείμενο των νέων ψυχοδραστικών ουσιών.

Ο κ. Θεοχάρης τόνισε ότι το πρόβλημα είναι μεγάλο και η έλλειψη ορθής ενημέρωσης των νέων οφείλει να αντιμετωπιστεί με ενίσχυση της πρόληψης.

Ο ρόλος του ΕΟΠΑΕ

Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες για την αντιμετώπιση και διαχείριση της εξάρτησης από κάνναβη, εστιάζοντας και στον νεανικό πληθυσμό. Απώτερος στόχος είναι η απομάκρυνση από την εξαρτητική συμπεριφορά, η ενδυνάμωση της προσωπικότητας και η εντατική ευαισθητοποίηση της κοινωνίας.
Η σωστή πληροφόρηση δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά κοινωνική ευθύνη.