Goldman Sachs: Οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι για την Ευρώπη ενόψει του εκλογικού κύκλου του 2027

Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο του πολιτικού και επενδυτικού ενδιαφέροντος το 2027, καθώς, μαζί με τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, προβλέπεται να προσέλθει στις κάλπες πριν από τα τέλη Σεπτεμβρίου.

Σύμφωνα με ανάλυση της Goldman Sachs, το ιδιαίτερα πυκνό εκλογικό ημερολόγιο της Ευρώπης συγκεντρώνει σημαντικό πολιτικό κίνδυνο σε περιορισμένο χρονικό διάστημα, με τις αγορές να αναμένεται να παρακολουθήσουν στενά τόσο τη σύνθεση των νέων κυβερνήσεων όσο και την κατεύθυνση της δημοσιονομικής πολιτικής.

Για την Ελλάδα, η αμερικανική επενδυτική τράπεζα επισημαίνει ότι η Νέα Δημοκρατία διατηρεί προβάδισμα έναντι της αντιπολίτευσης, το οποίο, ωστόσο, έχει περιοριστεί σε επίπεδα που ενδέχεται να μην επαρκούν για την εξασφάλιση αυτοδύναμης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Υπό αυτό το πρίσμα, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο κατά πόσο το εκλογικό αποτέλεσμα θα επιτρέψει τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης και τη συνέχιση της υφιστάμενης δημοσιονομικής πορείας.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ο βασικός κίνδυνος για τις οικονομίες που οδηγούνται στις κάλπες δεν προέρχεται από την εκλογική διαδικασία αυτή καθαυτή, αλλά από το ενδεχόμενο κατακερματισμένων κοινοβουλίων και ασαφών κυβερνητικών πλειοψηφιών. Ιστορικά, τέτοιες συνθήκες έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερη πολιτική αβεβαιότητα, καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων και χαλάρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Η Ευρώπη αναμένεται να αντιμετωπίσει ένα από τα πιο επιβαρυμένα εκλογικά έτη των τελευταίων 25 ετών, καθώς εννέα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν προγραμματίσει γενικές εκλογές μέσα στο 2027. Μετά την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, εκλογές αναμένεται να διεξαχθούν και στην Πολωνία αργότερα μέσα στη χρονιά.

Η ανάλυση σημειώνει ότι η Ευρωζώνη έχει περάσει τρεις βασικές περιόδους δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τις τελευταίες δεκαετίες: πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, μετά την κρίση δημόσιου χρέους και μετά την πανδημία. Η σημερινή φάση προσαρμογής, ωστόσο, εμφανίζει διαφορετική δυναμική ανά χώρα.

Η γερμανική δημοσιονομική πολιτική έχει γίνει περισσότερο επεκτατική, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες, ενώ η πολιτική αβεβαιότητα στη Γαλλία έχει επιβραδύνει την πρόοδο της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Σε αυτό το περιβάλλον, οι επενδυτές αναμένεται να εξετάζουν περισσότερο τις επιπτώσεις των εκλογικών αποτελεσμάτων στις εθνικές δημοσιονομικές πορείες.

Τα ιστορικά στοιχεία που εξετάζει η Goldman Sachs δείχνουν ότι ο άμεσος δημοσιονομικός αντίκτυπος των εκλογικών ετών στις μεγάλες οικονομίες της ΕΕ ήταν κατά κανόνα περιορισμένος. Κατά μέσο όρο, τα διαρθρωτικά πρωτογενή ισοζύγια επιδεινώνονταν κατά περίπου 0,25% του ΑΕΠ, αν και οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών ήταν σημαντικές.

Στη Νότια Ευρώπη, όπου περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, η δημοσιονομική πολιτική ήταν ιστορικά ελαφρώς πιο χαλαρή κατά τη διάρκεια των εκλογικών ετών. Παράλληλα, όμως, οι χώρες της περιοχής εμφάνιζαν συχνά ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή μετά τις εκλογές.

Η τράπεζα επισημαίνει ότι, όταν μια χώρα έχει ήδη εισέλθει σε περίοδο δημοσιονομικής εξυγίανσης, οι κυβερνήσεις τείνουν να διατηρούν την κατεύθυνση της προσαρμογής, ακόμη και κατά τη διάρκεια εκλογικών ετών. Η τάση αυτή καταγράφεται ιδιαίτερα στις οικονομίες της Νότιας Ευρώπης.

Πέρα από την Ελλάδα, αυξημένο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολιτική κατάσταση στη Γαλλία, όπου οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου ενδέχεται να ακολουθηθούν από πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα Εθνοσυνέλευση χωρίς πλειοψηφία που να στηρίζει τον νέο Πρόεδρο.

Στην Ιταλία, ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει προτείνει εκλογική μεταρρύθμιση που αποσκοπεί στην ενίσχυση των συνασπισμών και στη διευκόλυνση του σχηματισμού ευρύτερων κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών. Η μεταρρύθμιση θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο πολιτικού κατακερματισμού, χωρίς ωστόσο να τον εξαλείψει.

Στην Ισπανία, το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα εμφανίζει προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, όμως δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα μπορέσει να εξασφαλίσει σαφή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Παρά την αυξημένη πολιτική αβεβαιότητα, οι αγορές κρατικών ομολόγων δεν φαίνεται, προς το παρόν, να αποτιμούν σημαντικό εγχώριο πολιτικό κίνδυνο στις τέσσερις χώρες. Οι διακυμάνσεις των spreads εξακολουθούν να επηρεάζονται κυρίως από διεθνείς, γεωπολιτικούς και ενεργειακούς παράγοντες.

Η Goldman Sachs εκτιμά, ωστόσο, ότι τα πολιτικά ασφάλιστρα κινδύνου θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία όσο πλησιάζουν οι εκλογές. Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η σαφήνεια των αποτελεσμάτων και η δυνατότητα σχηματισμού κυβερνήσεων με λειτουργικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες.

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι κυβερνήσεις που στηρίζονται σε σαφείς πλειοψηφίες έχουν περισσότερες πιθανότητες να συνεχίσουν μια υφιστάμενη πορεία δημοσιονομικής προσαρμογής. Αντίθετα, τα κοινοβούλια χωρίς πλειοψηφία μπορούν να επιβραδύνουν τη λήψη αποφάσεων και να καθυστερήσουν τη μείωση του δημόσιου χρέους.

Στο ενδεικτικό σενάριο που εξετάζει η Goldman Sachs για την Ιταλία, ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή επιδείνωση του πρωτογενούς ισοζυγίου κατά 0,2% του ΑΕΠ και σε αύξηση των αποδόσεων των δεκαετών ομολόγων κατά 10 μονάδες βάσης.

Σε βάθος πενταετίας, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να αυξήσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά περίπου 2%. Αντίθετα, ένα σαφές εκλογικό αποτέλεσμα και μια σταθερή κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσαν να συμβάλουν σε αντίστοιχη μείωση του δείκτη.

Το βασικό συμπέρασμα της Goldman Sachs είναι ότι οι εκλογές δεν αναμένεται από μόνες τους να προκαλέσουν μεγάλες μεταβολές στα δημοσιονομικά ισοζύγια. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος συνδέεται με την πολιτική αστάθεια και την αδυναμία σχηματισμού λειτουργικών κυβερνήσεων.