H ανακοίνωση του ΣτΕ

Το Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με τις αποφάσεις του Γ΄Τμήματος (7μελης σύνθεσης) που εξέδωσε σήμερα και αφορούν τη λειτουργία στην Ελλάδα παραρτημάτων ιδιωτικών πανεπιστημίων, σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι:

1) Ακυρώθηκε πράξη του υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με την οποία χορηγήθηκε άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι ο αρμόδιος οργανισμός για την πιστοποίηση των κτιριακών εγκαταστάσεων, ο ΕΟΠΠΕΠ, δεν είχε διαπιστώσει τη συμμόρφωση του παραρτήματος ΝΠΠΕ στις παρατηρήσεις του ΕΟΠΠΕΠ.

2) Ακυρώθηκε πράξη του υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με την οποία χορηγήθηκε άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι στηρίχθηκε σε σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία διαμορφώθηκε κατόπιν έκθεσης της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης (ΕΕΑ) μέλος της οποίας είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα.

3) Με τρεις αποφάσεις του ΣτΕ ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών αφενός, λόγω της ακύρωσης της άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας των παραρτημάτων ΝΠΠΕ και, αφετέρου, διότι τα στοιχεία, που περιέχονται στο παράρτημα της 48136/17.12.2024 απόφασης της ΕΘΑΑΕ, με βάση τα οποία έλαβε χώρα η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια.

Ειδικότερα, η ανακοίνωση του ΣτΕ έχει ως εξής:

«Δημοσιεύθηκαν σήμερα οι 1167-72/2026 αποφάσεις της επταμελούς συνθέσεως του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (Πρόεδρος: Δ. Κυριλλόπουλος, Εισηγητής: Ε. Αργυρός, Πάρεδρος) που αφορούν τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).

Με τις αποφάσεις αυτές επαναλήφθηκαν τα κριθέντα στις 1919 και 1920/2025 αποφάσεις της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα ΝΠΠΕ, σύμφωνα με τις οποίες δεν απαγορεύεται από το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχόμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από χώρα συμβεβλημένη στη GATS, κατά τους όρους ειδικού νόμου, με τον οποίο διασφαλίζεται το υψηλό επίπεδο σπουδών και η ακαδημαϊκή ελευθερία.

Επίσης, απερρίφθη ο λόγος ακυρώσεως ότι τα προσφερόμενα από τα ΝΠΠΕ προγράμματα σπουδών θα έπρεπε να έχουν αναγνωρισθεί από το μητρικό ίδρυμα και τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης του κράτους στο οποίο εδρεύει αυτό, διότι τα προσφερόμενα προγράμματα σπουδών περιλαμβάνονται στην εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ μητρικού ιδρύματος και ΝΠΠΕ με βάση την οποία το μητρικό ίδρυμα ελέγχει το ΝΠΠΕ.

Περαιτέρω, το Γ΄ Τμήμα εξέτασε επιμέρους ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και τη νομιμότητα της διοικητικής διαδικασίας που ακολουθήθηκε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αδειοδότησης και πιστοποίησης.

Συγκεκριμένα:

Με τις 1167 και 1169/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν πράξεις του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τις οποίες χορηγήθηκε άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι o Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ), ο οποίος ήταν αρμόδιος να βεβαιώσει ότι το ΝΠΠΕ διαθέτει κατάλληλες κτιριακές υποδομές, παρέλειψε να διαπιστώσει αμελλητί και, πάντως, μέχρι τη συζήτηση των υποθέσεων στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, τη συμμόρφωση του παραρτήματος ΝΠΠΕ στις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει ο ΕΟΠΠΕΠ, κατόπιν επιτόπιου ελέγχου, και αφορούσαν τη διενέργεια κτιριολογικών προσαρμογών και την προσκόμιση συγκεκριμένων στοιχείων.

Με την 1171/2021 απόφαση ακυρώθηκε πράξη του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με την οποία χορηγήθηκε άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι στηρίχθηκε σε σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία διαμορφώθηκε κατόπιν έκθεσης της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης (ΕΕΑ), μέλος της οποίας είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα και, συνεπώς, μπορούσε να προκληθεί υπόνοια μεροληψίας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.

Τέλος, με τις 1168, 1170 και 1172/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών αφενός, λόγω της ακύρωσης της άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας των παραρτημάτων ΝΠΠΕ (με τις 1167, 1169 και 1171/2026 αποφάσεις) και, αφετέρου, διότι τα στοιχεία, που περιέχονται στο Παράρτημα της 48136/17.12.2024 απόφασης της ΕΘΑΑΕ, με βάση τα οποία έλαβε χώρα η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, προς τα οποία οφείλουν να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ, όπως ορίζουν οι εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 5094/2024».

Υπουργείο Παιδείας: Συνταγματικό το θεσμικό πλαίσιο, δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος

Με ανακοίνωσή του το υπουργείο Παιδείας έσπευσε να αποσαφηνίσει την κατάσταση, σχετικά με την απόφαση του ΣτΕ για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια.

Όπως τονίζεται σχετικά, το θεσμικό πλαίσιο εναρμονίζεται απόλυτα με τους κανόνες του Συντάγματος, και ξεκαθαρίζει ότι η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας αφορούν στην εφαρμογή του.

Σε ό,τι αφορά στους σπουδαστές των τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων, οι οποίοι αγωνιούν για το μέλλον των ακαδημαϊκών τους σπουδών, επισημαίνεται ότι δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος για κανέναν φοιτητή-φοιτήτρια.

Αναλυτικά η ανακοίνωση του υπουργείου Παιδείας

«Με τις σημερινές αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας:

1.⁠ ⁠Επιβεβαιώνεται εκ νέου η συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης. Όχι μόνο δεν διατυπώνεται οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς τη συνταγματικότητα των σχετικών διατάξεων του ν. 5094/2024, αλλά, αντιθέτως, επαναλαμβάνονται ρητά οι κρίσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας ως προς τη δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων υπό τη μορφή Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.

2.⁠ ⁠Απορρίπτεται ο λόγος ακύρωσης που αφορούσε τη μη πιστοποίηση των προσφερόμενων προγραμμάτων σπουδών από το μητρικό ίδρυμα ή από τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης του κράτους στο οποίο αυτό εδρεύει.

3.⁠ ⁠Οι πλημμέλειες που εντοπίζονται από το Δικαστήριο δεν αφορούν τον ν. 5094/2024, αλλά επιμέρους ζητήματα διοικητικής διαδικασίας. Συγκεκριμένα, αφορούν: α) την ανάγκη περαιτέρω εξειδίκευσης των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, β) επιμέρους ζήτημα ως προς τη σύνθεση Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης που συγκροτήθηκε από την ΕΘΑΑΕ και γ) τη μη έγκαιρη έκδοση της απαιτούμενης διαπιστωτικής πράξης του ΕΟΠΠΕΠ σχετικά με τη συμμόρφωση προς παρατηρήσεις που αφορούσαν τις κτιριακές εγκαταστάσεις.

Πρόκειται, επομένως, όπως προκύπτει και από το περιεχόμενο των αποφάσεων, για θέματα εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου και όχι για ζητήματα που αφορούν τον νόμο. Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης και δεν δικαιολογεί ερμηνείες ή τίτλους που μπορούν να δημιουργήσουν διαφορετική εντύπωση ως προς το περιεχόμενο και την έκταση των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας.

4.⁠ ⁠Σε κάθε περίπτωση, αυτό που επιβεβαιώνεται και με τις σημερινές αποφάσεις είναι ότι η πολιτεία μερίμνησε δια της νομοθεσίας της ώστε να υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο προδιαγραφών για την αδειοδότηση και λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, το οποίο ελέγχεται σε κάθε περίπτωση εξίσου αυστηρά και από τη δικαιοσύνη πάντα προς όφελος της εύρυθμης ακαδημαικής λειτουργίας.

5.⁠ ⁠Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, καθώς και κάθε αρμόδιος φορέας, στο πλαίσιο των διακριτών αρμοδιοτήτων του, θα προβούν άμεσα σε όλες τις ενέργειες που απαιτούνται για την πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Τα ζητήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης και των λοιπών αρμόδιων φορέων αντιμετωπίζονται από αυτούς, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία και την ανεξαρτησία τους.

6.⁠ ⁠Σε κάθε περίπτωση, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων κάθε φορέα, θα γίνουν άμεσα όλες οι αναγκαίες ενέργειες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των φοιτητών και την απρόσκοπτη συνέχεια των σπουδών τους. Το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή».

Τρία παραρτήματα ιδιωτικών ιδρυμάτων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης του εξωτερικού στην Ελλάδα δεν θα μπορούν να λειτουργήσουν κατά την ακαδημαϊκή χρονιά που ξεκινά σε λίγες μέρες, καθώς το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, μετά από σχετική προσφυγή του καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ κ. Π. Λαζαράτου, ακύρωσε τόσο τις άδειες λειτουργίας τους, όσο και τα προγράμματα σπουδών τους στο σύνολό τους, λόγω νομικών προβλημάτων των κανονιστικών πράξεων που διέπουν την λειτουργία τους, σημειώνει ο Τομέας Παιδείας της ΕΛΑΣ.

«Η βιασύνη και η προχειρότητα της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας ως προς τη νομοθέτηση και την εφαρμογή του Νόμου Πιερρακάκη (ν. 5094/2024) επιτείνει την ανασφάλεια δικαίου των πολιτών βάζοντας σε περιπέτειες εκατοντάδες εγγεγραμμένους φοιτητές/τριες στα ΝΠΠΕ», τονίζει χαρακτηριστικά.

Υπενθυμίζει πως «με σύνεση και υπευθυνότητα η ΕΛΑΣ και ο πρόεδρος Αλέξης Τσίπρας έχουμε δεσμευτεί στην τήρηση της νομιμότητας και στην αναγκαία αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που αφορά τα παραρτήματα διεθνών ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα», ενώ διαμηνύει πως δεν θα επιτρέψει «την επικράτηση σκοπιμοτήτων και ασυδοσίας στο χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης στην πατρίδα μας».

Ο υπουργός έκανε λόγο για «εκκωφαντική αντίφαση» στις θέσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, υποστηρίζοντας ότι πλέον «δεν αναμετρώνται με την κυβέρνηση, αλλά με τις ίδιες τους τις θέσεις και με την απόσταση που τις χωρίζει από την κοινωνία», ενώ υπερασπίστηκε τη μεταρρύθμιση, εκτιμώντας ότι μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης για την οικονομία και την ανώτατη εκπαίδευση της χώρας.

Ολόκληρη η τοποθέτηση Πιερρακάκη:

«Κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Κάθε γενιά παραδίδει κάτι στην επόμενη.

Μπορεί να της παραδώσει περισσότερες δυνατότητες ή περισσότερα βάρη. Ένα κράτος ισχυρότερο ή ένα κράτος εγκλωβισμένο στις αδυναμίες του. Μπορεί να της παραδώσει χρέη, τα οποία η ίδια δημιούργησε, θεσμούς που αρνήθηκε να αλλάξει, ευκαιρίες που φοβήθηκε να εκμεταλλευτεί.

Εμείς έχουμε μία ευθύνη. Να μην παραδώσουμε στα παιδιά μας τον λογαριασμό της δικής μας αδράνειας. Αυτό είναι, για μένα, το βαθύτερο νόημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Σήμερα, αποφασίζουμε τι χώρα θέλουμε να κληροδοτήσουμε σε όσους έρχονται μετά από εμάς. Και αν υπάρχει ένα πεδίο στο οποίο γνωρίζουμε πόσο βαριές μπορεί να είναι οι επιλογές μιας γενιάς για την επόμενη, αυτό δεν είναι άλλο από την οικονομία.

Η δική μου γενιά γνωρίζει πολύ καλά τι συμβαίνει όταν μια χώρα μεταφέρει για χρόνια το κόστος των επιλογών της στο μέλλον. Η Ελλάδα αυτό το έζησε με τον πιο επώδυνο τρόπο. Διανύσαμε μια δεκαετία κατά την οποία χάσαμε πάρα πολύ σημαντικό μέρος της οικονομικής μας κυριαρχίας, όπου η κοινωνία κλήθηκε να πληρώσει μέσα σε ελάχιστο χρόνο συσσωρευμένα λάθη, λάθη δεκαετιών, και εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνθρωποι αναζήτησαν στο εξωτερικό τις ευκαιρίες που δεν μπορούσε τότε να τους προσφέρει η χώρα μας.

Έχοντας βιώσει αυτήν τη δραματική εμπειρία, η δημοσιονομική υπευθυνότητα είναι ζήτημα εθνικής αυτονομίας, δημοκρατικής ευθύνης και, πάνω απ’ όλα, Δικαιοσύνης ανάμεσα στις γενιές. Η κατεύθυνση που δίνουμε με το άρθρο 79, ώστε ο προϋπολογισμός να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία της χώρας, υπηρετεί ακριβώς αυτή την αρχή.

Εδώ, όμως, θα ήθελα να είμαι απολύτως σαφής. Δεν προτείνουμε έναν σκληρό και μηχανιστικό δημοσιονομικό κόφτη, αντίστοιχο π.χ., με εκείνον που γνωρίζουμε από τη Γερμανία. Και προσωπικά θα διαφωνήσω με έναν τέτοιο άκαμπτο κανόνα. Μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αντιδρά όταν η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ύφεση, με μια πανδημία, με μια φυσική καταστροφή, με μια μεγάλη γεωπολιτική κρίση. Η οικονομική πολιτική δεν μπορεί να λειτουργεί με αυτόματο πιλότο. Αλλά, άλλο η αναγκαία ευελιξία, άλλο η δημοσιονομική ανευθυνότητα.

Αυτό που θέλουμε εδώ να διασφαλίσουμε είναι ότι καμία κυβέρνηση δεν θα μπορεί να εξαγοράζει το πολιτικό της παρόν υποθηκεύοντας το οικονομικό μέλλον της χώρας. Η Ελλάδα δεν πρέπει ποτέ ξανά να οδηγηθεί σε μνημόνια και τα παιδιά μας δεν πρέπει ποτέ ξανά να κληθούν να πληρώσουν τον λογαριασμό που παρέλαβαν από τους προηγούμενους. Αυτή δεν είναι μια ιδεολογία λιτότητας. Είναι μια αντίληψη ελευθερίας, γιατί μια χώρα που χάνει τη δημοσιονομική της αξιοπιστία, αργά ή γρήγορα χάνει και μέρος της δυνατότητας του να αποφασίζει μόνη της.

Στην ίδια φιλοσοφία ευθύνης εντάσσονται το άρθρο 78, με τη δυνατότητα σταθερού φορολογικού καθεστώτος για στρατηγικές επενδύσεις, το άρθρο 82, με την ετήσια έγκριση και δημόσια συζήτηση του Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής, αλλά και το άρθρο 21 που εισάγει τη Διαγενεακή Δικαιοσύνη και Αλληλεγγύη στον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών. Οι αποφάσεις μιας κυβέρνησης μπορεί να έχουν ορίζοντα τετραετίας, οι συνέπειές τους, όμως, πολύ συχνά διαρκούν δεκαετίες. Η ευθύνη της πολιτικής είναι να βλέπει πέρα από τον εκλογικό κύκλο και να διασφαλίζει ότι οι επιλογές του σήμερα δεν θα περιορίσουν τις δυνατότητες του αύριο.

Στον ορίζοντα του μέλλοντος βρίσκεται και μια δεύτερη μεγάλη πρόκληση της εποχής μας: η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Έχω χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν μια εικόνα που θεωρώ ότι αποδίδει τη διττή φύση της. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, με όρους 20ου αιώνα, μοιάζει ταυτόχρονα με την κούρσα για την κατάκτηση της Σελήνης, αλλά και με τον ανταγωνισμό των πυρηνικών εξοπλισμών. Ενσωματώνει, δηλαδή, την υπόσχεση μιας τεράστιας προόδου στην ιατρική, στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στην παραγωγικότητα, στη δημόσια διοίκηση. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί και κινδύνους που αγγίζουν την εργασία, την ασφάλεια, την πληροφορία, τη δημοκρατία, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ίδια την αλήθεια.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, ούτε ο άκριτος τεχνολογικός ενθουσιασμός, ούτε ο φόβος αποτελούν απάντηση. Χρειάζονται κανόνες. Χρειάζεται συνεργασία μεταξύ των κρατών -σαφώς- γιατί καμία χώρα, όσο μεγάλη και ισχυρή και αν είναι, δεν μπορεί μόνη της να ρυθμίσει αποτελεσματικά μια τεχνολογία που από τη φύση της δεν γνωρίζει σύνορα. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, κοινές αρχές και διεθνή συνεργασία, ώστε η καινοτομία να προχωρά χωρίς ο άνθρωπος να μένει απροστάτευτος.

Αυτό ακριβώς αποτυπώνει το νέο άρθρο 5Β, ορίζοντας ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας, ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει. Το Σύνταγμα προφανώς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα είναι η τεχνολογία το 2040 ή το 2050 -αλίμονο. Μπορεί, όμως, να καθορίσει κάτι πολύ σημαντικότερο: να ιεραρχήσει τις αξίες μας, να κατοχυρώσει ότι η τεχνολογία θα υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το ανάποδο, όχι ο άνθρωπος την τεχνολογία.

Αυτή η λογική ενός σύγχρονου κράτους διατρέχει και τις υπόλοιπες αλλαγές που συζητούμε. Από την προστασία της περιουσίας και την αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς στο άρθρο 17, μέχρι τον ισχυρότερο συνταγματικό έλεγχο στο άρθρο 100, τη χρηστή διοίκηση, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την αξιοκρατία, τη στήριξη της Περιφέρειας στο άρθρο 101, καθώς και την ουσιαστικότερη αποκέντρωση στο άρθρο 102. Η κατεύθυνση είναι ενιαία: ένα κράτος που σχεδιάζει καλύτερα, λογοδοτεί περισσότερο και προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εποχής του.

Και αυτό με φέρνει και στο άρθρο 16. Σε μια διάταξη που, ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη σε αυτή την Αναθεώρηση, συμπυκνώνει τη διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα που κληρονομήσαμε και στην Ελλάδα που θέλουμε να παραδώσουμε.

Για εμένα αυτή η συζήτηση έχει και μια ιδιαίτερη προσωπική διάσταση, γιατί ως Υπουργός Παιδείας είχα την τιμή να εισηγηθώ τον νόμο που επέτρεψε τη λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Θυμάμαι πολύ καλά τη συζήτηση εκείνης της περιόδου, τις αντιδράσεις, τις βεβαιότητες ότι αυτό δεν θα μπορούσε και δεν έπρεπε να γίνει, τις προειδοποιήσεις ότι μια τέτοια μεταρρύθμιση θα υπονόμευε το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Ο νόμος ψηφίστηκε. Η μεταρρύθμιση προχώρησε. Το Συμβούλιο της Επικρατείας την έκρινε ως Συνταγματική. Και σήμερα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς πώς εκείνοι που την καταψήφισαν, προσπαθούν πλέον να τοποθετηθούν απέναντι σε μια πραγματικότητα που έχει αλλάξει, όχι μόνο πλέον διεθνή αλλά και εθνική.

Η ΕΛ.Α.Σ., για παράδειγμα, μας λέει από τη μία πλευρά, ότι δεν πρόκειται να καταργήσει το νέο πλαίσιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια αλλά και, από την άλλη, ότι δεν θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16. Το ΠΑΣΟΚ, όμως, λέει το ανάποδο. Μας λέει ότι θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16, αλλά ότι ταυτόχρονα εξακολουθεί να απορρίπτει τον νόμο που άλλαξε τον δρόμο προς αυτή την αλλαγή, και με δεδομένο ότι το συνταγματικό αυτό πλαίσιο υποστηρίχθηκε από έγκριτους συνταγματολόγους της εν λόγω παράταξης.

Η αντίφαση είναι πια εκκωφαντική. Η αντιπολίτευση δεν αναμετράται εδώ με την κυβέρνηση, αλλά με τις ίδιες της τις θέσεις και με την απόσταση που χωρίζει αυτές τις θέσεις από την πραγματικότητα του 2026.

Σήμερα δεν μιλάμε πια με υποθέσεις. Μιλάμε με το μέγεθος μιας ευκαιρίας που εδώ και χρόνια χάσαμε. Η μελέτη της Deloitte εκτιμά ότι η μεταρρύθμιση αυτή μπορεί μέσα σε πέντε χρόνια να προσθέσει 10,2 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία, 1,9 δισ. ευρώ στα δημόσια έσοδα και περίπου 73.500 θέσεις εργασίας. Γιατί στον 21ο αιώνα η γνώση είναι εθνικό κεφάλαιο, παραγωγική δύναμη και συγκριτικό πλεονέκτημα.

Έχουμε τη δυνατότητα να κρατήσουμε περισσότερους νέους εδώ, να φέρουμε φοιτητές και επιστήμονες από το εξωτερικό και να μετατρέψουμε την Ελλάδα από χώρα εξαγωγής ανθρώπινου κεφαλαίου σε διεθνή προορισμό γνώσης και εκπαίδευσης.

Προφανώς αυτό δεν αποδυναμώνει το δημόσιο πανεπιστήμιο. Το απελευθερώνει από μια συζήτηση δεκαετιών που μετρούσε τη δύναμή του με βάση το τι απαγορεύεται γύρω του. Ένα ισχυρό δημόσιο πανεπιστήμιο δεν χρειάζεται τείχη για να προστατευθεί. Χρειάζεται πόρους -ναι-, ποιότητα, έρευνα, εξωστρέφεια. Βασικά χρειάζεται αυτοπεποίθηση για να ανταγωνιστεί τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου.

Η αναθεώρηση του άρθρου 16 έρχεται να ολοκληρώσει αυτή τη μετάβαση, με ελευθερία αλλά και αυστηρούς κανόνες, με κρατική εποπτεία, με αξιολόγηση, με υψηλές ακαδημαϊκές απαιτήσεις. Και ναι διορθώσει και μια βαθιά κοινωνική στρέβλωση, γιατί η απαγόρευση όπως ίσχυε, δεν εμπόδισε ποτέ τον εύπορο Έλληνα να επιλέξει μη κρατικό πανεπιστήμιο. Απλώς τον υποχρέωνε να το επιλέξει στο εξωτερικό. Εκείνον που περιόριζε πραγματικά ήταν αυτόν που δεν μπορούσε να πληρώσει το κόστος της φυγής, εφόσον το επιθυμούσε.

Το άρθρο 16 είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια συζήτηση για μη κρατικά πανεπιστήμια. Είναι η στιγμή που η Ελλάδα κλείνει έναν κύκλο δεκαετιών και που αποφασίζει ότι η γνώση δεν θα έχει πλέον σύνορα που φτιάξαμε μόνοι μας, που εμείς οι ίδιοι υψώσαμε ως τείχη. Πριν από λίγα χρόνια συζητούσαμε για το αν αυτή η αλλαγή μπορεί να γίνει. Ξεκίνησε να γίνεται. Σήμερα συζητούμε πόσο μακριά μπορεί πλέον να μας πάει.

Κυρίες και κύριοι,

Η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν γίνεται για να προστατεύσουμε το χθες, αλλά για να προετοιμάσουμε τη χώρα για όσα έρχονται μπροστά μας.

Κάθε γενιά έχει μια στιγμή που αποφασίζει τι θα παραδώσει στην επόμενη: εκκρεμότητες του παρελθόντος ή δυνατότητες του μέλλοντος;

Αυτή είναι η δική μας στιγμή. Αυτή είναι η κοινή ευθύνη μας απέναντι στην Ιστορία.

Σας ευχαριστώ πολύ».

Νίκος Γιαννόπουλος

Θυμίζουμε ότι τα ανώτατα ξένα ιδρύματα που έλαβαν αδειοδότηση να λειτουργήσουν ως ΑΕΙ στην Ελλάδα είναι τα εξής:

• The University of York (Θεσσαλονίκη)
• Open University (Θεσσαλονίκη)
• University of Keel (Αθήνα)
• Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας (Αθήνα)

Από εδώ και πέρα, ίσως και από την επόμενη εβδομάδα, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να περιμένουμε έναν καταιγισμό διαφήμισης από τα αδειοδοτημένα ιδρύματα με στόχο να δελεάσουν υποψήφιους φοιτητές (που, πάντως, έχουν “πιάσει” την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής στο πεδίο που έχουν επιλέξει).
Με δεδομένο ότι το ακαδημαϊκό έτος θα αρχίσει περί τα μέσα του Οκτώβρη, ο Σεπτέμβρης θα είναι ο μήνας των εγγραφών και της πρώτης γνωριμίας των φοιτητών και των φοιτητριών με τα ιδρύματα που θα έχουν επιλέξει να σπουδάσουν.

Σε κάθε περίπτωση, οι στιγμές θα είναι ιστορικές. Για πρώτη φορά θα λειτουργήσουν μη κρατικά ΑΕΙ στη χώρα, χωρίς μάλιστα να έχει αναθεωρηθεί το άρθρο 16 του Συντάγματος που απαγορεύει ρητώς την ίδρυση Πανεπιστημίων από ιδιώτες! Ωστόσο, σύμφωνα και με την πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ (μετά από σχετικές προσφυγές) ο νόμος Πιερρακάκη (που εισάγει στην ελληνική έννομη τάξη τα μη κρατικά Πανεπιστήμια) είναι συμβατός με το ελληνικό Σύνταγμα.

Μέσα στον επόμενο μήνα αναμένεται να εγκριθούν (ή και να απορριφθούν) τα προγράμματα σπουδών που θα καταθέσουν για εξέταση τα αδειοδοτημένα ιδρύματα. Το ζήτημα έχει ήδη προκαλέσει πολλές αντιδράσεις με δεδομένο ότι φαντάζει τουλάχιστον παράδοξο να αδειοδοτούνται ιδρύματα χωρίς να έχουν εξεταστεί τα προγράμματα σπουδών που προσφέρουν.

Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία θα διαρκέσει ένα μήνα το πολύ. Αυτό προκαλεί επίσης αντιδράσεις στα δημόσια ΑΕΙ καθώς οι αντίστοιχες διαδικασίες στις τάξεις τους διαρκούν πολύ περισσότερο, πολλές φορές περισσότερο από ένα χρόνο, με στόχο το όσο το δυνατόν αρτιότερο, επιστημονικά, αποτέλεσμα.

Ειδικά στην προκειμένη περίπτωση, που έχουμε να κάνουμε με νεοπαγή ιδρύματα (χωρίς προηγούμενη εμπειρία στον εν Ελλάδι πανεπιστημιακό χώρο), θα περίμενε κανείς ότι θα δινόταν ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα της πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών. Από την ΕΘΑΕΕ πάντως τόνιζαν ότι θα όλα θα γίνουν σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το χρόνο και με ταχύτητες που εξασφαλίζει ο αριθμός των ελεγκτών.

Η άλλη πλευρά του φεγγαριού  

Το Υπουργείο Παιδείας θα βρεθεί αντιμέτωπο με την… οργή των “κομμένων” ιδρυμάτων, των καθηγητών ανώτατης εκπαίδευσης αλλά και της Πανελλήνιας Ένωσης Κολλεγίων που θεωρεί ότι ο νόμος Πιερρακάκη κόπηκε και ράφθηκε για συγκεκριμένα ιδρύματα του χώρου.

Τα ιδρύματα που “κόπηκαν” από τη διαδικασία, οκτώ των αριθμό, θεωρούν ότι δεν τηρήθηκε η ισονομία μεταξύ των υποφηφίων και ότι σημειώθηκαν παρατυπίες κατά τη διάρκειά της. Άγνωστο είναι αν κάποια από αυτά προχωρήσουν σε νομικές κινήσεις αμφισβήτησης της διαδικασίας, κάτι που πάντως δεν θα πρέπει να αποκλειστεί παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση, μέσω του εκπροσώπου της Παύλου Μαρινάκη, τόνισε ότι τα ιδρύματα που “κόπηκαν” θα έχουν την ευκαιρία να αδειοδοτηθούν για το μεθεπόμενο ακαδημαϊκό έτος.

Οι καθηγητές ανώτατης εκπαίδευσης θεωρούν ότι ο νόμος Πιερρακάκη δεν τους εξασφαλίζει τα ελάχιστα εχέγγυα για τη δουλειά τους, γι’ αυτό κα θα προχωρήσουν σε συγκεκριμένες νομικές επιλογές έτσι ώστε να διασφαλίσουν τα εργασιακά δικαιώματά τους.

Η Πανελλήνια Ενωση Κολλεγίων έχει αναφέρει πολλάκις σε ανακοινώσεις της ότι η διαδικασία της αδειοδότησης είναι προδήλως παράνομη έχοντας, παράλληλα, υποβάλλει το εξής (σημαντικό) ερώτημα: Ποιος πλήρωσε τα παράβολα και τις εγγυητικές επιστολές των ιδρυμάτων που επιχείρησαν να λάβουν αδειοδότηση;

Μέχρι στιγμής δεν έχουν αναρτηθεί στη Διαύγεια τα σχετικά πειστήρια και μέχρι αυτό να γίνει όλα είναι ανοιχτά. Η Ενωση πάντως, ερμηνεύοντας το νόμο, τονίζει ότι η κατάθεση θα πρέπει να έχει γίνει υποχρεωτικά από το μητρικό ξένο ίδρυμα και όχι από τους εν Ελλάδι εταίρους του και απειλεί με μηνύσεις σε περίπτωση που αποδειχθεί το αντίθετο.

Στην απάντηση του, το Γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ σημειώνει ότι «ο κ. Μαρινάκης λίγους μήνες πριν δήλωνε: “Με το παράρτημα του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, η Ελλάδα ανοίγει τους ορίζοντες των υποψήφιων φοιτητών”. Και σήμερα που διαψεύδεται το κεντρικό τους επιχείρημα, αυτό που οι ίδιοι έκαναν σημαία, καταφεύγουν στη συνήθη πρακτική: η μπάλα στην κερκίδα».

Αναφέρει ότι στην κυβέρνηση πανηγύριζαν ότι έφεραν το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στη χώρα μας και επέκριναν ως πολιτικά αδαή όποιον επεσήμαινε ότι το εν λόγω ίδρυμα είναι στην 920η θέση της παγκόσμιας κατάταξης και ουδεμία σχέση έχει με την εμβληματική Σορβόννη.

«Το ψέμα όμως έχει κοντά πόδια και δεν μπορείς να κοροϊδεύεις για πολύ καιρό. Ας ήταν πιο προσεχτικός, όταν κουνούσε το δάκτυλο, ο κ. Μαρινάκης», υπογραμμίζει στην ανακοίνωσή της η Χαριλάου Τρικούπη και τονίζει: «Και επειδή στη μακροσκελή του δήλωση δεν απάντησε: Τελικά ήρθε η Σορβόννη;»

Κυβερνητικές πηγές: Σήμερα, μάθαμε ότι και η Χαριλάου Τρικούπη φιλοδοξεί να πιστοποιεί πανεπιστήμια

Άμεση ήταν η απάντηση από πηγές της κυβέρνησης στην ανακοίνωση που εξέδωσε το Γραφείο τύπου του ΠΑΣΟΚ. «Σήμερα, εκτός από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, μάθαμε ότι και η Χαριλάου Τρικούπη έχει τη φιλοδοξία να πιστοποιεί πανεπιστήμια. Τελικώς, το ΠΑΣΟΚ αποφάσισε να ανατρέψει τη θέση του και να δεχτεί ότι η ΕΘΑΕΕ συνιστά πραγματική ανεξάρτητη αρχή. Πάλι καλά», ανέφεραν κυβερνητικές πηγές.

«Επαναλαμβάνουμε: οι ανακοινώσεις που θα γίνουν αφορούν το ποιες προτάσεις είναι ώριμες να ξεκινήσουν τώρα. Όχι το ποιες θα ξεκινήσουν συνολικά. Το να υπάρχουν ακόμα ζητήματα κτιριολογικά ή επιχειρησιακά, που πρέπει να επιλυθούν, αναδεικνύει τις ποιοτικές δικλίδες του νόμου. Αυτό, δηλαδή, που το ΠΑΣΟΚ κατηγορούσε ότι δεν ισχύει τώρα το επικαλείται ως επιχείρημα.

Τέλος, επαναλαμβάνουμε το εξής: το να επιτίθεται ο Νίκος Ανδρουλάκης σε κάποια πανεπιστήμια και σε κάποια όχι, είναι περίεργο στην καλύτερη των περιπτώσεων», καταλήγουν οι ίδιες πηγές.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η Επίτροπος για την Καινοτομία, την Έρευνα, τον Πολιτισμό, την Εκπαίδευση και τη Νεολαία κ. Ιλιάνα Ιβάνοβα, απαντώντας σε ερώτηση των ευρωβουλευτών του ΚΚΕ κ.κ. Κώστα Παπαδάκη και Λευτέρη -Νικολάου Αλαβάνου, για το συγκεκριμένο ζήτημα :

«Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιβεβαίωσε την ανάγκη τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της Γενικής Συμφωνίας για το εμπόριο υπηρεσιών (GATS) για την ελευθερία εγκατάστασης, την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, καθώς και τις διατάξεις του Χάρτη που αφορούν την ακαδημαϊκή ελευθερία, την ελευθερία για την ίδρυση ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την ελευθερία επιχειρηματικής δραστηριότητας», κάνοντας ρητή αναφορά στην απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2020 για την περίπτωση της Ουγγαρίας.

Την ίδια απόφαση επικαλούνται, όπως είναι γνωστό και πολλάκις εκτέθηκε δημοσίως στην συζήτηση για την ίδρυση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα, πολλές από τις γνωμοδοτήσεις συνταγματολόγων (Βενιζέλος, Σκουρής, Μανιτάκης, Αλιβιζάτος κ.λ.π.), οι οποίοι τόνιζαν τη συνταγματικότητα της συγκεκριμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας.

Η απάντηση αυτή της Κομισιόν θα μπορούσε να θεωρηθεί μιας μορφής πρόκριμα για τον τρόπο με τον οποίο θα απαντήσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε περίπτωση που του τεθεί σχετικό προδικαστικό ερώτημα από το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή , μέσω της κυρίας Ιβάνοβα , χαιρετίζει επίσης την πρόθεση του υπουργείου Παιδείας να επικυρώσει την Σύμβαση της Λισαβόνας .

Η Σύμβαση διασφαλίζει τα δικαιώματα των φοιτητών, στο πλαίσιο της διακρατικής κινητικότητας, μέσω μίας βελτιωμένης αναγνώρισης των πτυχών τους.

Η σχετική απάντηση της κυρίας Ιβάνοβα έχει ως εξής:

EN E-000377/2024

Answer given by Ms Ivanova on behalf of the European Commission (8.4.2024)

In accordance with Article 165 of the Treaty on the Functioning of the European Union, Member States are responsible for the content of teaching and the organisation of their education systems, while the EU contributes to the development of quality and inclusive education for all by encouraging cooperation between Member States and, if necessary, by supporting and supplementing their action.

The Commission is committed to strengthening the mutual recognition of academic qualifications within the EU and works with Member States and stakeholders to ensure automatic recognition of qualifications within the EU, building on commitments made by education ministers in 20181 and 20232 .

In this context, the Commission welcomes the intention of Greece to ratify the Lisbon Recognition Convention3 . It secures students’ rights in the context of transnational mobility through a more streamlined recognition of diplomas.

The Bologna Process is a voluntary intergovernmental process of 49 countries, going beyond the EU, which established the European Higher Education Area (EHEA) in 2010. Countries participating in the Bologna process seek to fulfil a set of joint commitments that facilitate transnational cooperation and mobility, including quality assurance and credit recognition. Its activities do not relate to admission or student fees.

Σύμφωνα με το Άρθρο 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την οργάνωση των εκπαιδευτικών τους συστημάτων, καθώς η ΕΕ συνεισφέρει στην ανάπτυξη της ποιότητας και της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης για όλους ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και, εάν χρειαστεί, υποστηρίζοντας και συμπληρώνοντας τη δράση τους.

Η Επιτροπή δεσμεύεται να ενισχύσει την αμοιβαία αναγνώριση των ακαδημαϊκών προσόντων στο εσωτερικό της ΕΕ και εργάζεται με τα κράτη μέλη και τους εμπλεκόμενους φορείς για να διασφαλίσει την αυτόματη αναγνώριση των προσόντων εντός της ΕΕ, με βάση τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν από τους υπουργούς Παιδείας το 2018 και το 2023.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή χαιρετίζει την πρόθεση της Ελλάδας να επικυρώσει τη Σύμβαση της Λισαβόνας για την Αναγνώριση 3. Αυτή, διασφαλίζει τα δικαιώματα των φοιτητών στο πλαίσιο της διακρατικής κινητικότητας μέσω μιας πιο εξορθολογισμένης αναγνώρισης των διπλωμάτων.

Η Διαδικασία της Μπολόνιας είναι μια εθελοντική διακυβερνητική διαδικασία 49 χωρών, που ξεπερνά τα όρια της ΕΕ, η οποία καθιέρωσε το Ευρωπαϊκό Χώρο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευση (EHEA) το 2010.

Οι χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία της Μπολόνια επιδιώκουν να εκπληρώσουν ένα σύνολο κοινών δεσμεύσεων που διευκολύνουν τη διακρατική συνεργασία και κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης της ποιότητας και της αναγνώρισης των ακαδημαϊκών μονάδων. Οι δραστηριότητές της δεν σχετίζονται με την εισαγωγή ή τα δίδακτρα των φοιτητών.

In line with established case law4 , the European Court of Justice confirmed the need for Member States to fulfil their commitments undertaken within the framework of the General Agreement on Trade in Services (GATS) on the freedom of establishment, the free movement of services, as well as the provisions of the Charter relating to academic freedom, the freedom to found higher education institutions and the freedom to conduct a business.

Σύμφωνα με την πάγια νομολογία 4, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιβεβαίωσε την ανάγκη τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της Γενικής Συμφωνίας για το Εμπόριο Υπηρεσιών (GATS) για την ελευθερία εγκατάστασης, την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, καθώς και τις διατάξεις του Χάρτη σχετικά με την ακαδημαϊκή ελευθερία, την ελευθερία ίδρυσης ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την ελευθερία άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Σημειώνεται ότι χτες, Παρασκευή (8/3) ψηφίστηκε το σχετικό νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, από 159 βουλευτές. “Όχι” ψήφισαν 129 βουλευτές ενώ 11 ψήφισαν “παρών”. Συνολικά ψήφισαν 299 βουλευτές.

Ο κ. Σακελλαρίδης ανέφερε ότι βάσει των δημοσκοπήσεων στις ηλικίες από 18 μέχρι 45 ετών, η κοινή γνώμη είναι ενάντια στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, ενώ χαρακτήρισε ψευδές το επιχείρημα ότι με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν θα φεύγουν τα παιδιά στο εξωτερικό, καθώς από τους περίπου 40.000 που φοιτούν εκεί μόνο το 5% είναι σε προπτυχιακά. Είπε ότι με την ΕΒΕ η κυβέρνηση άφησε περίπου 40.000 παιδιά εκτός πανεπιστημίου, «τα έσπρωξε ως πελατεία στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια και τώρα πλέον και στα ιδιωτικά πανεπιστήμια».

Τόνισε ότι η Νέα Αριστερά σε καμία περίπτωση δεν μπαίνει σε συζήτηση για αναθεώρηση του άρθρου 16 και υποστήριξε ότι «είναι λάθος η θέση του ΠΑΣΟΚ». «Πρέπει να προστατέψουμε το δημόσιο πανεπιστήμιο, αυτός είναι ο ρόλος των προοδευτικών δυνάμεων, όχι να το υποσκάπτουμε με παρελκυστικές συζητήσεις για την αναθεώρηση του άρθρου 16», είπε.

Αναφορικά με τις πολιτικές συμμαχίες είπε ότι «υπεύθυνη στάση είναι να είναι ανοιχτά τα κόμματα της αντιπολίτευσης -όταν συμφωνούν σε πολιτικό επίπεδο- σε κοινά μέτωπα απέναντι στην κυβερνητική πολιτική» και πως «αυτό θέλησε να αναδείξει η Νέα Αριστερά με το κάλεσμα για κοινή πρόταση δυσπιστίας προς την κυβέρνηση». «Αν δεν πάρουμε πρωτοβουλίες, να υψώσουμε μέτωπα για να αναχαιτίσουμε την συντηρητική επέλαση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, τότε πως θα κινητοποιήσουμε τον κόσμο; Συμμαχίες μόνο από τα πάνω, με κεντρικές συμφωνίες δεν μπορούν να τελεσφορήσουν, χωρίς πολιτικά και κοινωνικά μέτωπα σε συγκεκριμένα θέματα», τόνισε.

Με ευρύτερη πλειοψηφία πέρασε η πλειοψηφία των διατάξεων του σχεδίου νόμου για την ενίσχυση των περιφερειακών δημόσιων πανεπιστημίων.

Γιατί καθυστέρησε η διαδικασία

Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία έγινε με το ηλεκτρονικό σύστημα που διευκόλυνε την επιτάχυνση της ψηφοφορίας και ενώ το σύνολο σχεδόν των βουλευτών είχαν ήδη ψηφίσει – μιας και το προηγούμενο διάστημα επεξεργάστηκαν τις ρυθμίσεις και γνώριζαν το περιεχόμενό τους – στην αίθουσα της Ολομέλειας παρέμεινε η Ζωή Κωνσταντοπούλου με δύο μέλη της ΚΟ του κόμματός της.

Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας και οι κ.κ. Τζώρτζια Κεφαλά και Ελένη Καραγεωργοπούλου διάβαζαν μία προς μία τις 205 διατάξεις του σχεδίου νόμου προκειμένου να αποφασίσουν τι θα ψηφίσουν. 

Ο μέσος όρος που χρειάστηκε η κυρία Κωνσταντοπούλου ήταν περίπου πενήντα δευτερόλεπτα της ώρας για ψηφίσει το κάθε ένα από τα 205 άρθρα του σχεδίου νόμου. 

• Η ψηφοφορία ξεκίνησε λίγο πριν τις 21.30 και η ψήφιση του νομοσχεδίου ολοκληρώθηκε στις 11.15 το βράδυ με το αποτέλεσμα να ανακοινώνεται περίπου στις 12:15.

Δευτερολογία Πιερρακάκη: Ξεκινά μια μεγάλη ιστορική αλλαγή

Ο υπουργός Παιδείας, Κυριάκος Πιερρακάκης στη δευτερολογία του πριν την ολοκλήρωση της συζήτησης στην Ολομέλεια της Βουλής ανέφερε ότι η συζήτηση επί του νομοσχεδίου είχε και ιστορικά χαρακτηριστικά, επειδή “ορίζει μία νέα φάση στην ανώτατη εκπαίδευση της χώρας μας“.

Σχετικά με την εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων, ανέφερε πως «μία συζήτηση δεκαετιών, με την ψήφο μας απόψε ξεκινά να γίνεται πραγματικότητα», ενώ δεν παρέλειψε να στείλει τα δικά του μηνύματα: «Η πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας, όπως φαίνεται σε κάθε δημοσκόπηση, στηρίζει αυτή την πρωτοβουλία. Σε εκείνους που δεν την υποστηρίζουν σήμερα, δεν έχουμε τίποτε να φοβηθούμε, δεν έχετε τίποτε να φοβηθείτε και η ευθύνη είναι πάνω μας στην εφαρμογή για να μπορέσουμε να σας πείσουμε. Και θα το κάνουμε».

Κλείνοντας και καλώντας τους παριστάμενους να υπερψηφίσουν το νομοσχέδιο, ο υπουργός δήλωσε: «Η Ελλάδα με αυτή την πράξη, ευθυγραμμίζεται με τον υπόλοιπο πλανήτη εκπαιδευτικά. Κλείνω με μία απλή σκέψη και σύσταση: Μετά από δεκαετίες συζήτησης,απόψε το βράδυ μπαίνει στα βιβλία του νόμου, γίνεται νόμος του κράτους, εκκινεί αυτή η μεγάλη ιστορική αλλαγή. Σας καλώ να την υπερψηφίσουμε όλοι μαζί».

Στο σχόλιο του πρωθυπουργού απάντησε άμεσα ο κ. Παπανδρέου, εξηγώντας για μία ακόμη φορά γιατί, ενώ στηρίζει την αναθεώρηση του άρθρου 16, είναι αντίθετος με το νομοσχέδιο που έφερε στη Βουλή η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

«Άκουσα πολλές φορές να αναφέρονται οι βουλευτές της ΝΔ σε μένα, όπως και ο πρωθυπουργός – που έκανε μια ατυχή αναφορά. Ο Μπέντζαμιν Μπάτον έζησε την ζωή του μικραίνοντας ηλικιακά αντί να μεγαλώνει. Ελπίζω να παραμένω νέος και σύγχρονος στις αντιλήψεις μου ανεξάρτητα από την ηλικία μου», σημείωσε αρχικά ο πρώην πρωθυπουργός.

Για να τονίσει χαρακτηριστικά πως «αντιθέτως, ο κ. Μητσοτάκης εξελίσσεται σε υπερασπιστή γερασμένων ιδεών. Γιατί; Γιατί η λογική ότι οι ιδιωτικοποιήσεις των πάντων, ο νεο-φιλελευθερισμός παντού, θα λύσει τα προβλήματα της κοινωνίας έχει πια ξεπεραστεί».

«Γι’ αυτό καταψηφίζω το νομοσχέδιο»

Ο Γιώργος Παπανδρέου σημείωσε πως τώρα αποκαλύπτονται και οι «πραγματικές προθέσεις» της ΝΔ στην παιδεία και προσέθεσε πως ο τίτλος αυτού του νομοσχεδίου είναι «παραπλανητικός».

Όπως εξήγησε, «δεν νομοθετεί για μη-κρατικά, μη κερδοσκοπικά, ελληνικά πανεπιστήμια. Νομοθετεί για ξένα παραρτήματα. Ή καλύτερα, ξένα παραρτήματα για συγκεκριμένους, φίλους, λόμπυ ή funds».

Και τόνισε χαρακτηριστικά: «Δεν χρειάζεται να το πω εγώ – η Καθημερινή αποκαλύπτει τις επενδύσεις ενός fund που ήδη έχουν γίνει, το οποίο πρόκειται να φτιάξει ιδιωτική ιατρική σχολή».

Για να ρωτήσει την κυβέρνηση: «Αυτή είναι η ανάγκη της χώρας μας; Αυτό θα κρατήσει τους νέους μας στην Ελλάδα; Αυτό είναι το όραμα στην παιδεία μας;».

«Αντικειμενικά, αυτό θα βαθύνει τις ανισότητες στην χώρα μας, θα στείλει και άλλους γιατρούς στο εξωτερικό να βρουν δουλειά και αμφίβολο αν θα προσφέρει στην καλυτέρευση της παροχής υγείας από το ΕΣΥ», επισήμανε ο κ. Παπανδρέου.

Τα ερωτήματα που αποδεικνύουν «άλλες σκοπιμότητες της ΝΔ»

Στη συνέχεια ο κ. Παπανδρέου έθεσε κάποια ερωτήματα, για να καταδείξει τις «σκοπιμότητες», όπως είπε, της κυβέρνησης με το επίμαχο νομοσχέδιο:

«Νομοθετείτε για ξένα παραρτήματα. Δεν επιτρέπεται όμως στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια να φτιάξουν δικά τους.

Γιατί; Γιατί δεν θα μπορούσε να ιδρύσει ένα ελληνικό πανεπιστήμιο παράρτημα εδώ, στην Ελλάδα, με τις ίδιες πρόνοιες που δίνεται σε αυτά τα ξένα παραρτήματα. Μάλιστα αυτό μπορεί να αντιβαίνει και στο Ενωσιακό δίκαιο.

»Στα ξένα παραρτήματα δίνεται μεγάλη ευελιξία, πρόνοιες, ελευθερίες, να κανονίζουν ποιες σπουδές, ποιους καθηγητές, ποια πτυχία, τρόπο εισαγωγής, κ.λπ. Αυτό τους δίνει μεγάλο προβάδισμα, προνόμια σε σχέση με το δημόσιο πανεπιστήμιο που δεν έχει αυτές τις δυνατότητες. Γιατί λοιπόν όχι αυτή η ευρύτατη αυτονομία στο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο;

Θα συνέφερε τα ίδια τα ελληνικά πανεπιστήμια, αλλά ακόμα περισσότερο τις ανάγκες των φοιτητών Ελλήνων και ξένων. Αντίθετα τα δημόσια πανεπιστήμια βρίσκονται κάτω από τον ασφυκτικό γραφειοκρατικό, ανούσιο και βλαπτικό έλεγχο του εκάστοτε υπουργού.

»Και το μεγαλύτερο μέρος του νομοσχεδίου με αυτά ασχολείται. Δηλαδή, με το πώς θα διοικούνται τα δημόσια πανεπιστήμια, ποια τμήματα πάνε που, κ.λπ. – απλά αλλάζετε τους νόμους της κ. Κεραμέως, που βλέπετε ότι είναι ανεφάρμοστοι. Αλλά κάνετε το ίδιο λάθος και πάλι, νομοθετείτε λεπτομέρειες των δημοσίων πανεπιστημίων.

»Ξένα παραρτήματα – αν τα θέλετε – γιατί να μην γίνουν με την αρωγή του κράτους, των δημόσιων πανεπιστημίων και της αυτοδιοίκησης; Σε πολλά κράτη υπάρχουν αυτές οι θετικές συνεργασίες (Άμπου Ντάμπι – Σχολή Μουσικής Παιδείας, διεθνούς φήμης – συνεργασία δημοσίου πανεπιστημίου Εμιράτων με το Πανεπιστήμιο BERKLEE της Βοστώνης).

• »Στη Λάρισα για παράδειγμα, περιφέρεια και πανεπιστήμιο Θεσσαλίας να συνεργαστούν με πανεπιστήμια αγροτικής ανάπτυξης σε Ολλανδία, Δανία, Γαλλία, δημιουργώντας υψηλού επιπέδου παράρτημα για τους αγρότες.
• »Γιατί το Πανεπιστήμιο Κρήτης με την περιφέρεια Κρήτης και τους κοινωνικούς εταίρους της περιφέρειας, αγρότες, ξενοδόχοι, εργατικά κέντρα, να μη δημιουργήσουν πανεπιστήμιο τουριστικών επαγγελμάτων σε συνεργασία με πανεπιστήμια της Ελβετίας;
• »Ή η Πατρά, η Δυτική Ελλάδα – να μη δημιουργήσει παραρτήματα του δημόσιου πανεπιστημίου ή και με ξένα πανεπιστήμια, για τον Αθλητισμό – Ολυμπία και το management μεγάλων διοργάνωσεων, όπως των Ολυμπιακών, αλλά και της υψηλής τεχνολογίας και ωκεανογραφίας με ξένα πανεπιστήμια.
• »Δημοκρίτειο – Πανεπιστήμιο Αιγαίου, με σχολές για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και νέα επαγγέλματα που αφορούν στο περιβάλλον.
• »Πανεπιστήμιο Πειραιώς μαζί με τον Δήμο, τον Σύνδεσμο Εφοπλιστών, να δημιουργήσουν διεθνούς εμβέλειας παραρτήματα για τον εφοπλισμό και όλα τα συναφή επαγγέλματα.

»Γιατί με το νομοσχέδιο αυτό δεν δίνεται τη δυνατότητα να κάνουν παραρτήματα ή ακόμα και πανεπιστήμια οι περιφέρειες – είναι λιγότερο αξιόπιστοι από τα funds που θα φέρετε;

»Γιατί σπεύδετε να δώσετε πρόνοιες και προνόμια σε ξένα παραρτήματα αντί να το κάνετε για το δημόσιο».

«Όλα τα παραπάνω», συμπέρανε ο Γιώργος Παπανδρέου, «απλά αποδεικνύουν ότι δεν κάνετε μεταρρύθμιση υπέρ του δημοσίου συμφέροντος, ούτε εθνική στρατηγική για την παιδεία έχετε – κάνετε ρύθμιση υπέρ κάποιων συγκεκριμένων συμφερόντων.

Η αναφορά στο “λεφτά υπάρχουν” και το “καρφί” για την τραγωδία των Τεμπών

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κ. Παπανδρέου, αναφερόμενος ξανά στον Κυριάκο Μητσοτάκη, είπε ότι «κατά καιρούς ο κ. πρωθυπουργός μάς υπενθυμίζει με περίσσια ειρωνεία το “λεφτά υπάρχουν“, κρύβοντας την υπόλοιπη φράση – που στηλίτευε το πού πήγαιναν τα χρήματα του ελληνικού λαού. Δηλαδή, στη σπατάλη, στη διαφθορά, στην εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων».

Και προσέθεσε: «Αποδεικνύεται καθημερινά ότι είχα δίκιο και με το παραπάνω. Θα ξαναπώ ότι λεφτά υπάρχουν και μάλιστα, πολλά, αλλά ποιος τα έχει, πού πάνε, πώς τα διαχειρίζεται η κυβέρνηση;».

Ο κ. Παπανδρέου. μάλιστα, έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την τραγωδία στα Τέμπη, υπογραμμίζοντας πως «κορυφαίο γεγονός, τα λεφτά για την αναβάθμιση των σιδηροδρόμων μας – κάπου πήγαν, αλλά όχι στην ασφάλεια για τους πολίτες, με το τραγικό αποτέλεσμα που συγκαλύπτει πια η ΝΔ».