Ο Μεντβέντεφ ισχυρίστηκε ότι «ο νεοναζισμός, η ρωσοφοβία και η εμμονή με την Ουκρανία» έχουν καταστήσει τον Μερτς «τον πιο άχρηστο Γερμανό καγκελάριο».

«Γερμανοί, απαλλαγείτε από αυτόν προτού σας παρασύρει σε πόλεμο με τη Ρωσία. Γνωρίζετε τις συνέπειες τέτοιων πολέμων», έγραψε ο Μεντβέντεφ στα αγγλικά σε ανάρτησή του στο X.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, ο Μερτς έχει εξελιχθεί στον «πιο ανίκανο καγκελάριο», σε τέτοιο βαθμό ώστε, όπως ανέφερε, ακόμη και ο πρώην καγκελάριος Όλαφ Σολτς «να μοιάζει καλύτερος» συγκριτικά μαζί του.

Σε δηλώσεις του κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Βερολίνο, μία ημέρα μετά τις σημαντικές εκλογικές ήττες του κόμματός του, των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), σε δύο κρατίδια, ο Μερτς τόνισε ότι η προστασία των εβραϊκών κοινοτήτων αποτελεί προτεραιότητα.

«Η CDU, αλλά και προσωπικά εγώ, δεσμευόμαστε να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν ώστε η εβραϊκή ζωή στη Γερμανία και εδώ στην πρωτεύουσα, το Βερολίνο, να είναι ασφαλής», ανέφερε ο Γερμανός καγκελάριος, σύμφωνα με το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων dpa.

Πρόσθεσε πως «όπου αυτή απειλείται, θα αντιταχθούμε με όλα τα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας».

«Ντροπή για τη Γερμανία» η κατάσταση στους δρόμους και στα μέσα ενημέρωσης

Απευθυνόμενος στις εβραϊκές κοινότητες του Βερολίνου αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, ο Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε «ντροπή για τη Γερμανία» το γεγονός ότι φαινόμενα αντισημιτισμού έχουν κάνει την εμφάνισή τους στη δημόσια ζωή.

«Αυτό που έχει γίνει δυνατό στους δρόμους και στις πλατείες του Βερολίνου, αλλά και στα μέσα ενημέρωσης, αποτελεί ντροπή για τη Γερμανία. Θα κάνω ό,τι περνά από το χέρι μου για να το θέσω υπό έλεγχο και να το περιορίσω», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Γερμανός καγκελάριος αναφέρθηκε στην αύξηση των ριζοσπαστικών και ανοιχτά εκφραζόμενων αντισημιτικών απόψεων τους τελευταίους μήνες, σημειώνοντας πως σε ορισμένες περιπτώσεις αυτές οι συμπεριφορές φαίνεται ακόμη και να βρίσκουν αποδοχή.

Κάλεσμα στα κόμματα για κοινή στάση

Ο Μερτς κάλεσε τα δημοκρατικά κόμματα της χώρας να λάβουν σαφή θέση απέναντι στο φαινόμενο, με ιδιαίτερη αναφορά στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) και στους Πράσινους.

«Ελπίζω ιδιαίτερα ότι το SPD, αλλά και οι Πράσινοι, θα δώσουν μια πολύ ξεκάθαρη απάντηση εδώ, ειδικά στο Βερολίνο», ανέφερε.

Ο καγκελάριος υπογράμμισε ότι η διαπίστωση πως η εβραϊκή ζωή στη Γερμανία δεν αισθάνεται πλέον ασφαλής αποτελεί «το μεγαλύτερο βάρος των τελευταίων ετών» και πρόσθεσε ότι η εξέλιξη αυτή θα πρέπει να προκαλεί βαθιά ανησυχία σε όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις της χώρας.

Ο ίδιος ο Μερτς χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «καταστροφή», αλλά ταυτόχρονα έστειλε σαφές μήνυμα ότι δεν προτίθεται να εγκαταλείψει ούτε την καγκελαρία ούτε, τουλάχιστον προς το παρόν, την ηγεσία της CDU.

Αντί για υποχώρηση, προαναγγέλλει συνέχιση της μεταρρυθμιστικής ατζέντας σε φορολογία, υγεία, συντάξεις και μείωση της γραφειοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία χρειάζεται βαθιές αλλαγές για να αντιμετωπίσει την οικονομική στασιμότητα.

Το ερώτημα πλέον είναι εάν αυτή η επιλογή μπορεί να αντιστρέψει την πολιτική δυναμική ή εάν θα ενισχύσει περαιτέρω τις φυγόκεντρες δυνάμεις στο εσωτερικό της CDU και του κυβερνητικού συνασπισμού.

Η CDU αντιμέτωπη με το χειρότερο αποτέλεσμα της μεταπολεμικής ιστορίας της

Το 4,9% στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία δεν είναι απλώς μια κακή κρατιδιακή επίδοση. Είναι πολιτικό πλήγμα με ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς η CDU δεν κατάφερε να περάσει το όριο του 5% και να εκλέξει βουλευτές στο τοπικό κοινοβούλιο.

Η AfD, αντίθετα, έφτασε το 38,2%, υπερδιπλασιάζοντας την προηγούμενη επίδοσή της.

Η ήττα έρχεται μόλις δύο εβδομάδες μετά την εκλογική επιτυχία της AfD στη Σαξονία-Άνhalt, όπου το κόμμα είχε καταγράψει περίπου 44%. Η αλληλουχία των αποτελεσμάτων δημιουργεί πλέον ένα μοτίβο που δύσκολα μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε τοπικές ιδιαιτερότητες. Η Reuters επισημαίνει ότι η οικονομική πίεση, το κόστος ζωής, οι τιμές της ενέργειας και η στεγαστική κρίση αποτέλεσαν βασικά θέματα στις εκλογές.

Ταυτόχρονα, το πρόβλημα της CDU είναι εμφανές στις νεότερες ηλικίες. Στα στοιχεία που παρατίθενται στον γερμανικό Τύπο, το κόμμα καταγράφεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα μεταξύ των νεότερων ψηφοφόρων στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.

Ο Μερτς επιλέγει τον χρόνο αντί της παραίτησης

Η πρώτη κίνηση του Μερτς μετά το αποτέλεσμα είναι να μην ανοίξει ο ίδιος θέμα διαδοχής. Η επιλογή αυτή έχει πολιτική λογική: η CDU δεν διαθέτει σήμερα έναν προφανή και συμφωνημένο διάδοχο που να μπορεί να εξασφαλίσει άμεσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Το Handelsblatt μεταδίδει ότι το ενδεχόμενο παραίτησης του Μερτς απορρίφθηκε γρήγορα στο κομματικό προεδρείο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η συζήτηση έχει κλείσει, αλλά ότι η CDU, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, φαίνεται να προτιμά την πολιτική σταθερότητα από μια εσωκομματική αναμέτρηση.

Ακριβώς αυτή την επιλογή του χρόνου είχε ήδη επισημάνει ο γερμανικός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας, σύμφωνα με το κείμενο που εξετάζουμε: χωρίς νέες κρατιδιακές εκλογές έως τον Απρίλιο του 2027, ο Μερτς έχει ένα παράθυρο για να επιδιώξει βελτίωση της οικονομικής εικόνας και να αφήσει τις μεταρρυθμίσεις να αρχίσουν να αποδίδουν.

Η οικονομία είναι το μεγάλο στοίχημα

Εδώ βρίσκεται πιθανότατα ο πυρήνας της στρατηγικής του καγκελάριου. Ο Μερτς έχει συνδέσει την πολιτική του επιβίωση με την οικονομική ανάκαμψη της Γερμανίας.

Η χώρα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα χαμηλή ανάπτυξη, υψηλό ενεργειακό κόστος και βαθιές ανακατατάξεις στη βιομηχανία, ιδιαίτερα στην αυτοκινητοβιομηχανία. Ο Guardian επισημαίνει ότι η οικονομική αδυναμία και η αποβιομηχάνιση έχουν επιβαρύνει σημαντικά την πολιτική θέση του καγκελάριου.

Η στρατηγική Μερτς είναι συνεπώς να αποδείξει ότι η κυβέρνηση μπορεί να παραγάγει απτά αποτελέσματα πριν από την επόμενη μεγάλη εκλογική αναμέτρηση. Ο ίδιος έχει υποστηρίξει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποτελούν απάντηση στην άνοδο του αυταρχισμού και όχι απλώς ένα οικονομικό πρόγραμμα.

Το πρόβλημα είναι ο χρόνος: οι ψηφοφόροι που εγκαταλείπουν την CDU δεν περιμένουν κατ’ ανάγκη μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Οι πιέσεις αφορούν τιμές, εισόδημα, ενέργεια, στέγαση και δημόσιες υπηρεσίες.

Το δύσκολο μέτωπο με το SPD

Η δεύτερη μεγάλη πρόκληση αφορά τον κυβερνητικό συνασπισμό. Η επιτυχία της SPD στη Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η πρωθυπουργός του κρατιδίου Μανουέλα Σβέζιγκ κράτησε αποστάσεις από ορισμένες επιλογές της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Το γεγονός αυτό ενισχύει τους εσωτερικούς συσχετισμούς στο SPD και μπορεί να αυξήσει την πίεση προς τον κυβερνητικό εταίρο να επανεξετάσει μέτρα που θεωρούνται κοινωνικά δύσκολα. Η Guardian σημειώνει ότι η SPD έχει ήδη δείξει διάθεση να απομακρυνθεί από ορισμένες αντιδημοφιλείς επιλογές, γεγονός που μπορεί να περιπλέξει ακόμη περισσότερο τη λειτουργία του συνασπισμού.

Για τον Μερτς δημιουργείται έτσι ένα δίλημμα: χρειάζεται το SPD για να κυβερνήσει, αλλά ταυτόχρονα θέλει να παρουσιάσει την CDU ως δύναμη που μπορεί να αλλάξει τη Γερμανία. Όσο μεγαλύτερη γίνεται η απόσταση μεταξύ των δύο κομμάτων, τόσο δυσκολότερη γίνεται η υλοποίηση μιας συνεκτικής κυβερνητικής πολιτικής.

Η AfD αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού

Το μεγαλύτερο στρατηγικό πρόβλημα για τη CDU παραμένει η AfD. Το κόμμα δεν κερδίζει μόνο στις ανατολικές περιοχές, αλλά έχει πλέον καταφέρει να μετατρέψει τις εκλογές σε διαρκή αναμέτρηση για την πολιτική ατζέντα.

Η AfD παραμένει απομονωμένη από τα υπόλοιπα βασικά κόμματα μέσω της λεγόμενης Brandmauer, δηλαδή της πολιτικής μη συνεργασίας. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, παρά την πρωτιά της, δεν αναμένεται να σχηματίσει κυβέρνηση, καθώς τα υπόλοιπα κόμματα αποκλείουν συνεργασία μαζί της.

Αυτό όμως δεν εξαφανίζει το πρόβλημα για τη CDU. Αντίθετα, δημιουργεί το δύσκολο ερώτημα πώς θα ανακτήσει ψηφοφόρους της AfD χωρίς να υιοθετήσει τις πολιτικές της και χωρίς να υπονομεύσει τη Brandmauer.

Ο Μερτς έχει επιχειρήσει μέχρι σήμερα να συνδυάσει αυστηρότερη πολιτική σε ζητήματα μετανάστευσης με διατήρηση της πολιτικής απομόνωσης της AfD. Τα εκλογικά αποτελέσματα δείχνουν ότι αυτή η στρατηγική δεν έχει μέχρι στιγμής αποδώσει τα αναμενόμενα εκλογικά αποτελέσματα. Η Reuters καταγράφει μάλιστα ότι η AfD έχει ενισχύσει την εθνική της δυναμική και παραμένει η ισχυρότερη δύναμη της αντιπολίτευσης στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο.

Η ηγεσία της CDU μπαίνει στην εξίσωση

Ένα από τα σενάρια που έχουν αρχίσει να συζητούνται αφορά όχι άμεσα την καγκελαρία, αλλά την προεδρία της CDU. Το γερμανικό πολιτικό σύστημα επιτρέπει θεωρητικά να υπάρξει διαφορετικός αρχηγός του κόμματος από τον καγκελάριο.

Το σενάριο αυτό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως τρόπος εκτόνωσης της εσωκομματικής πίεσης, εφόσον όμως υπάρξει συμφωνία για το ποιος θα μπορούσε να αναλάβει. Στο κείμενο που εξετάζουμε αναφέρεται ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βούστ, ως πιθανό όνομα, χωρίς ο ίδιος να έχει κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.

Η σημερινή εικόνα από το Handelsblatt δείχνει πάντως ότι δεν έχει διαμορφωθεί τέτοια διαδικασία. Η άμεση απομάκρυνση του Μερτς δεν φαίνεται να αποτελεί την επιλογή της κομματικής ηγεσίας αυτή τη στιγμή.

Τι σημαίνει το Βερολίνο

Η ήττα στο Βερολίνο έχει διαφορετικό πολιτικό περιεχόμενο, αλλά εξίσου σημαντικό συμβολισμό. Η Die Linke αναδείχθηκε πρώτη, ενώ η CDU περιορίστηκε στη δεύτερη θέση και η AfD ενισχύθηκε.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η κρίση του παραδοσιακού κέντρου δεν μεταφράζεται αποκλειστικά σε ψήφους προς τα δεξιά. Η ενίσχυση της AfD συνυπάρχει με την άνοδο της Die Linke, δημιουργώντας ένα ολοένα πιο κατακερματισμένο κομματικό σύστημα. Η Reuters επισημαίνει ακριβώς αυτή τη διπλή μετατόπιση και την αυξανόμενη δυσκολία σχηματισμού παραδοσιακών κυβερνητικών συνασπισμών.

Για τον Μερτς, το μήνυμα είναι συνεπώς ευρύτερο από την άνοδο της AfD: η CDU χάνει έδαφος και προς διαφορετικές κατευθύνσεις, ενώ οι ψηφοφόροι εμφανίζονται περισσότερο διατεθειμένοι να επιλέξουν κόμματα έξω από τον παραδοσιακό πυρήνα του πολιτικού συστήματος.

Τρεις δρόμοι μπροστά στον Μερτς

Με τα σημερινά δεδομένα, τρεις βασικές κατευθύνσεις βρίσκονται μπροστά στον καγκελάριο.

• Η πρώτη είναι η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων και η προσπάθεια να μετατραπεί η οικονομική πολιτική σε χειροπιαστά αποτελέσματα πριν από το επόμενο κύμα εκλογικών αναμετρήσεων.
• Η δεύτερη είναι μια πολιτική αναπροσαρμογή στο εσωτερικό της CDU, ενδεχομένως με αλλαγές σε πρόσωπα, επικοινωνιακή στρατηγική ή κομματικές προτεραιότητες, χωρίς άμεση αλλαγή καγκελάριου.
• Η τρίτη είναι η σταδιακή όξυνση της σχέσης με το SPD, εφόσον ο Μερτς κρίνει ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να υλοποιήσει το πρόγραμμά της με τους σημερινούς συσχετισμούς.

Η άμεση προσφυγή σε πρόωρες εκλογές δεν εμφανίζεται σήμερα ως το επικρατέστερο θεσμικό σενάριο. Η γερμανική διαδικασία είναι σύνθετη και απαιτεί συγκεκριμένα κοινοβουλευτικά βήματα. Το ίδιο ισχύει και για την αντικατάσταση καγκελάριου μέσω εποικοδομητικής ψήφου δυσπιστίας, καθώς απαιτείται ταυτόχρονα η εκλογή νέου καγκελάριου με κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Το πραγματικό στοίχημα είναι αν μπορεί να αντιστρέψει την τάση

Η σημερινή κρίση του Μερτς δεν είναι ακόμη θεσμική κρίση καγκελαρίας. Είναι κυρίως κρίση πολιτικής νομιμοποίησης της CDU και της κυβερνητικής στρατηγικής.

Ο γερμανικός και διεθνής Τύπος καταγράφουν πλέον ανοιχτά την πίεση. Το Der Spiegel έθεσε ήδη το ερώτημα της καγκελαρίας, ενώ η Handelsblatt περιγράφει τον Μερτς ως πολιτικό που προσπαθεί να κερδίσει χρόνο. Παράλληλα, ο Guardian μιλά για αυξανόμενη εσωκομματική αναταραχή και πολιτική αβεβαιότητα γύρω από τον καγκελάριο.

Ο Μερτς, πάντως, έχει επιλέξει να μείνει στη θέση του και να επιχειρήσει να μετατρέψει τους επόμενους μήνες σε περίοδο κυβερνητικής απόδοσης.

Η επιτυχία ή η αποτυχία αυτής της επιλογής θα εξαρτηθεί λιγότερο από τις δηλώσεις του ίδιου και περισσότερο από το αν η γερμανική οικονομία, το κόστος ζωής και η λειτουργία του κράτους αρχίσουν να δίνουν στους ψηφοφόρους διαφορετική εικόνα.

Για τον Μερτς, στόχος είναι να αποδείξει ότι μπορεί να ανακτήσει την πολιτική πρωτοβουλία, να κρατήσει ενωμένη την CDU, να διατηρήσει λειτουργικό τον συνασπισμό με το SPD και ταυτόχρονα να ανακόψει την εκλογική δυναμική της AfD χωρίς να διαρρήξει τη Brandmauer.

Καθένας σχολιάζει το γερμανικό αποτέλεσμα με τον βολικότερο τρόπο. Η κυβέρνηση (Ν.Δ) με το “δικαίωμα της σιωπής”, η Αριστερά με ενθουσιασμό για την, όντως “ιστορική”, νίκη της 45χρονης Ελίφ Εράλπ (κόρη Τούρκων μεταναστών που εγκαταστάθηκαν στη Γερμανία το 1980) στις εκλογές στο Βερολίνο. Το Μαγδεμβούργο (Σαξονία-Άνχαλτ), όπου σάρωσε πρόσφατα το ακροδεξιό (με νεοναζιστικό παρελθόν) AfD, είναι πολύ μακριά (μας), το Μεκλεμβούργο της Δυτικής Πομερανίας, ακόμα μακρύτερα. Απαρατήρητο περνά και το ότι οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) δεν θα εκπροσωπηθούν -έλαβαν 4,9% με όριο εισόδου το 5%- στην τοπική Βουλή για πρώτη φορά.

Οι δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο δείχνουν ότι η ακροδεξιά συγκεντρώνει 29% και οι Χριστιανοδημοκράτες 20%, το SPD βυθίζεται και οι Φιλελεύθεροι (σταθερό προσάρτημα των κυβερνήσεων συνεργασίας) εξαερώνονται. Το υποτίθεται υποδειγματικό σύστημα των μεγάλων συνασπισμών έχει καταρρεύσει εδώ και καιρό και ο συνδυασμός του μεταναστευτικού, της υποβάθμισης του κοινωνικού προτύπου, μαζί με την ακρίβεια και την όξυνση της στεγαστικής κρίσης, αλλάζει εκ βάθρων την πολιτική στάση του μέσου Γερμανού. Η Βαϊμάρη δεν είναι μόνο μία κηλίδα στο σκοτεινό παρελθόν που έφερε τους Ναζί στην εξουσία, είναι πλέον μία πιθανή αυριανή πραγματικότητα.

Όλα αυτά δεν συμβαίνουν μόνο στη Γερμανία, απλώς κάποιοι αφελείς πίστευαν πώς η χώρα που στιγματίστηκε ιστορικά για τον Χίτλερ και την ανοχή μερίδας του πληθυσμού της στους Ναζί θα ήταν η τελευταία που θα παραδιδόταν στην ακροδεξιά αγριότητα ενός κόμματος όπως το AfD.

Αυτή η ακροδεξιά έχει πάψει προ πολλού να είναι μία εξωτική πολιτική πινελιά σε ανθούσες,κατά τα άλλα, ευρωπαϊκές δημοκρατίες και έχει μεταβληθεί σε μία ζοφερή κανονικότητα, αποδεκτή από εκλογικές και κοινωνικές πλειοψηφίες.

Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κανείς για τις ευθύνες της δεξιάς και της ενσωματωμένης σοσιαλδημοκρατίας, ούτε για την αδυναμία της κεντροαριστεράς και αριστεράς να προβάλλει πειστικά εναλλακτικά αφηγήματα διακυβέρνησης. Ούτε για την διαχρονική εμμονική ανοησία του διευθυντηρίου των Βρυξελλών και ειδικά της Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν. Επιπλέον, δεν είναι καν επαρκές να θεωρείται η ακροδεξιά επέλαση το λογικό επακόλουθο της μεταδοτικής νεοπλασίας του τραμπισμού.

Στην άλλη όψη του νομίσματος είναι οι άνθρωποι, είναι οι κοινωνίες που εγκαταλείφθηκαν και είναι η πολιτική που ευνουχίστηκε για να υπηρετήσει τις τράπεζες, τους προτεσταντικής εμμονής δημοσιονομικούς κανόνες, τον γεωπολιτικό αναθεωρητισμό και, τα τελευταία χρόνια, τον πόλεμο.

Το ζήτημα, καθ΄ ημάς, δεν είναι, λοιπόν, εάν καταρρέει ο Μέρτς, για να επιχαίρουν κάποιοι αντιστοιχίζοντας τον στον Μητσοτάκη, ούτε εάν νίκησε η Αριστερά στο Βερολίνο, η οποία σε εμάς παλεύει με τους εγωϊσμούς της και την απομάκρυνσή της από τις κοινωνικές διεργασίες. Οι κοντόφθαλμοι θα σταθούν σε αυτά.

Κάθε νίκη της ακροδεξιάς στην Ευρώπη (και αλλού), και κάθε μακιγιάρισμα της σε κάτι κανονικό και εν τέλει ελκυστικό ως “λύση” διαμαρτυρίας, έκφρασης θυμού και αντίδρασης, θα φέρνει πιό κοντά στο βαθύ σκοτάδι που εκπροσωπεί απλούς, καθημερινούς ανθρώπους που νοιώθουν κυκλωμένοι από χαμηλές προσδοκίες, από την απόγνωση και την παραίτηση.

Κινδυνεύουμε κι εμείς, κινδυνεύουμε όλοι, όχι μόνο στο Μεκλεμβούργο…

Σύμφωνα με αποκαλύψεις γερμανικών μέσων ενημέρωσης (Bild, Focus, MDR, Merkur), στο παρασκήνιο της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ένωσης διακινούνται ήδη σενάρια «Kanzlertausch», δηλαδή αλλαγής καγκελαρίου εν κινήσει, χωρίς προσφυγή στις κάλπες, με ομάδα περίπου 30 βουλευτών να εξετάζει εναλλακτικές επιλογές διακυβέρνησης.

Μέσα σε αυτό το κλίμα δυσαρέσκειας, στο προσκήνιο αναδύεται ως απρόσμενος «τρίτος δρόμος» το όνομα του υπουργού Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ.

Ο έμπειρος πολιτικός της CSU προβάλλεται ως πιθανός συμβιβαστικός υποψήφιος ανάμεσα στους δύο ισχυρούς πόλους της συντηρητικής παράταξης: τον μετριοπαθή πρωθυπουργό της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας Χέντρικ Βουστ και τον βαυαρό πρωθυπουργό Μάρκους Ζέντερ.

Αν και ο Βουστ διαθέτει ισχυρή κομματική βάση και ο Ζέντερ απαράμιλλο πολιτικό εκτόπισμα –δηλώνοντας πάντως δημόσια στήριξη στον Μερτς για να αποτρέψει ρήγμα στον κυβερνητικό συνασπισμό–, ο Ντόμπριντ διαθέτει το μοναδικό πλεονέκτημα των λειτουργικών διαύλων επικοινωνίας τόσο με το εσωτερικό της Ένωσης όσο και με τους κυβερνητικούς εταίρους του SPD.

Ωστόσο, το εγχείρημα της αντικατάστασης του καγκελαρίου προσκρούει σε εξαιρετικά δύσκολα συνταγματικά και πολιτικά εμπόδια.

Σε περίπτωση που ο Φρίντριχ Μερτς αρνηθεί να παραιτηθεί αυτοβούλως, η μοναδική θεσμική οδός είναι η διαδικασία της «εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας» στην Bundestag, η οποία προϋποθέτει την ταυτόχρονη εκλογή νέου καγκελαρίου με απόλυτη πλειοψηφία –εξέλιξη καθόλου δεδομένη χωρίς τη σύμπραξη του SPD.

Ακόμη πιο ριψοκίνδυνο θεωρείται το σενάριο μιας κυβέρνησης μειοψηφίας χωρίς τους Σοσιαλδημοκράτες, καθώς θα εξέθετε την Ένωση στον κίνδυνο κοινοβουλευτικής εξάρτησης από τις ψήφους της AfD, παραβιάζοντας το «τείχος προστασίας» (Brandmauer) που η ηγεσία της CDU έχει δεσμευτεί να τηρήσει.

Με τις κρίσιμες κάλπες σε Μεκλεμβούργο και Βερολίνο να πλησιάζουν, η Ένωση κρατά στάση αναμονής, γνωρίζοντας πως ένα νέο αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί να μετατρέψει τους ψιθύρους διαδοχής σε ανοιχτή μετωπική σύγκρουση.

Το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) ανέβηκε στην πρώτη θέση στη Σαξονία-Άνχαλτ την Κυριακή, αντανακλώντας την απογοήτευση με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση για τη γραφειοκρατία, το αυξανόμενο κόστος ζωής, την αβεβαιότητα για τις συντάξεις και την οικονομική ανασφάλεια.

Ο Μερτς – του οποίου τα προσωπικά ποσοστά αποδοχής βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο – επέμεινε ότι ένα πακέτο προγραμματισμένων μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης και της μείωσης των επιδομάτων ασθενείας, πρέπει να προχωρήσει, ενώ παραδέχτηκε ότι έπρεπε να τις εξηγήσει καλύτερα στους ψηφοφόρους.

Ωστόσο, οι κεντροαριστεροί εταίροι του στο SPD επιμένουν ότι πρέπει να προχωρήσει περαιτέρω, απαιτώντας συνομιλίες για πιθανές αλλαγές στις προτάσεις για τη μεταρρύθμιση των συντάξεων και της υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και μια νέα συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2027 και μια επανέναρξη της συζήτησης για τον φόρο κληρονομιάς και περιουσίας.

«Το SPD… πρέπει να καταστήσει σαφές ​πού κατευθυνόμαστε», δήλωσε τη Δευτέρα ο Γενικός Γραμματέας του SPD, Τιμ Κλούσεντορφ, σε τηλεοπτική συνέντευξη στο Phoenix.

Εντάσεις στον συνασπισμό

Η άνοδος του AfD – το οποίο ήρθε δεύτερο στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025 – έχει αναγκάσει τα κυρίαρχα κόμματα της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς της Γερμανίας να συνεργαστούν σε συνασπισμό για να αποκλείσουν την ακροδεξιά από την εξουσία.

Ωστόσο, οι αναλυτές ανέφεραν ότι οι εκκλήσεις του SPD θα μπορούσαν, τουλάχιστον, να καθυστερήσουν τις μεταρρυθμίσεις και να τις εκτροχιάσουν εντελώς εάν αυξηθούν οι εντάσεις στον συνασπισμό.

«Το κύριο ερώτημα θα είναι αν και οι δύο εταίροι του συνασπισμού θα πλησιάσουν περισσότερο για να προωθήσουν τις μεταρρυθμίσεις ή αν ένα ένστικτο επιβίωσης οδηγεί στην αυτοκαταστροφή του συνασπισμού», δήλωσε ο Κάρστεν Μπρζέσκι, παγκόσμιος επικεφαλής μακροοικονομικών στην ING. Ο Ραλφ Σόλβεν, ανώτερος οικονομολόγος της Commerzbank, συμφώνησε ότι οι εκλογές πιθανότατα θα πυροδοτήσουν εκκλήσεις από τους πολιτικούς για αλλαγή, κάτι που αναπόφευκτα θα αυξήσει τις εντάσεις εντός της κυβέρνησης. «Όπως συμβαίνει συχνά μετά από ήττες, οι εκκλήσεις προς τα μεμονωμένα κόμματα να υιοθετήσουν μια πιο ισχυρή στάση σίγουρα θα ακουστούν σύντομα», δήλωσε ο Σόλβεν.

Πηγές του SPD δήλωσαν ότι η τρέχουσα ατζέντα μεταρρυθμίσεων δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί εντελώς, αλλά ότι θα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω μέτρα, ιδίως για την ενίσχυση της κοινωνικής της διάστασης.

«Η κυβέρνηση πρέπει να μεταφέρει το μήνυμα ότι οι μεταρρυθμίσεις θα βελτιώσουν τη ζωή των ανθρώπων», δήλωσε ο συμπρόεδρος του κόμματος Μπέρμπελ Μπας. «Αυτό το μήνυμα απλώς δεν γίνεται αντιληπτό αυτή τη στιγμή».

Το οικονομικό πακέτο αποτυγχάνει να κερδίσει τους ψηφοφόρους

Ο Μερτς ανέλαβε την εξουσία το 2025 δεσμευόμενος για σκληρές μεταρρυθμίσεις για την αναζωογόνηση της οικονομίας, αλλά ένα αρχικό πακέτο οικονομικών μέτρων που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο δεν κατάφερε να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων. Η αύξηση των επενδύσεων που κατέστη δυνατή χάρη σε ένα ειδικό ταμείο υποδομών ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ και μια εξαίρεση από τους κανόνες χρέους για τις αμυντικές δαπάνες χρειάζεται περισσότερο χρόνο από τον αναμενόμενο για να ενσωματωθεί στην οικονομία.

Η οικονομία επιτέλους κερδίζει δυναμική και τα οικονομικά ινστιτούτα έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω τις οικονομικές τους προβλέψεις, αλλά η βελτίωση είναι πολύ μικρή και έρχεται πολύ αργά για να πείσει τους ψηφοφόρους στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, το φτωχότερο κρατίδιο της Γερμανίας με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ.

Το αντιμεταναστευτικό AfD, το οποίο δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο του κρατιδίου στην ψηφοφορία της Κυριακής, αφήνοντας ασαφές το αν μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση, έχει γίνει το πρόσωπο της αντιπολίτευσης στο πολιτικό σύστημα που βασίζεται στη συναίνεση και κυβερνά τη Γερμανία από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.Τα κόμματα του συνασπισμού διαφωνούν ως προς το πώς να ερμηνεύσουν την εκλογική ήττα.

Το SPD επισημαίνει υπερβολικές περικοπές δαπανών, ενώ το CDU κατηγορεί τους υψηλούς φόρους και το χρέος, ανέφεραν πηγές του κόμματος σχετικά με εσωτερικές συζητήσεις.

Η Σαξονία-Άνχαλτ αντιπροσωπεύει μόνο το 1,8% του γερμανικού ΑΕΠ και βασικοί μοχλοί όπως οι φόροι, η δομή της αγοράς εργασίας και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης είναι πέρα ​​από το πεδίο εφαρμογής μιας κρατικής κυβέρνησης, επομένως η νίκη του AfD δεν θα αλλάξει ουσιαστικά την εθνική δημοσιονομική ή οικονομική πολιτική.

Ωστόσο, οι οικονομολόγοι φοβούνται ότι η νίκη του AfD θα μπορούσε να αποτρέψει τις ξένες επενδύσεις και να αποθαρρύνει τους ειδικευμένους εργαζόμενους. Η περαιτέρω ανησυχία είναι ότι το αποτέλεσμα των εκλογών δείχνει μια ευρύτερη μείωση της δημόσιας υποστήριξης για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τις ανοιχτές αγορές και την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, που κάποτε οδηγούσαν στην οικονομική επιτυχία της Γερμανίας.

Οι φωνές υπέρ των μεταρρυθμίσεων υποστηρίζουν ότι οι πολιτικοί θα πρέπει, ωστόσο, να επιδιώξουν τις δύσκολες διαρθρωτικές αλλαγές σε ένα οικονομικό μοντέλο που έχει αμφισβητηθεί από την άνοδο της κινεζικής μεταποίησης και την απομάκρυνση φθηνών ρωσικών πηγών ενέργειας από τον πόλεμο της Ουκρανίας.

«Χρειαζόμαστε επειγόντως αλλαγές στις μεταρρυθμίσεις που θα πάνε πολύ πέρα ​​από τις μεταρρυθμίσεις της Ατζέντας 2010 πριν από 25 χρόνια», δήλωσε ο Μαρσέλ Φράτσερ, πρόεδρος του ερευνητικού ινστιτούτου DIW με έδρα το Βερολίνο.«Εάν δεν γίνει αυτό, θα είναι πιο πιθανό το AfD να κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία το 2029».

Όπως επισημαίνει το περιοδικό, ο Φρίντριχ Μερτς είχε θέσει ως στόχο να υποδιπλασιάσει τα ποσοστά του AfD, όμως τελικά συνέβη το αντίθετο: το AfD υποδιπλασίασε τα ποσοστά της CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ.

Για το ακροδεξιό κόμμα πρόκειται για μια ιστορική τομή, ενώ για τον Γερμανό Καγκελάριο ένα ολέθριο πλήγμα, καθώς η ηγετική του «αυθεντία» αμφισβητείτο έντονα ήδη πριν από την κάλπη.

Το δημοσίευμα, όπως και ένα αντίστοιχο των New York Times, παραλληλίζει την κατάσταση με ανάλογες εξελίξεις στη Γαλλία και τη Βρετανία, προειδοποιώντας για καταστροφικές συνέπειες στην Ευρώπη.

Σε αυτές τις χώρες, τα παραδοσιακά συντηρητικά κόμματα έχασαν την ταυτότητά τους και, τελικά, την πολιτική τους σημασία εξαιτίας της ραγδαίας ανόδου της ακροδεξιάς.

Der Tagesspiegel

Η Der Tagesspiegel κάνει λόγο για «καταστροφή» του CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ, που φέρνει τον Φρίντριχ Μερτς υπό τη μεγαλύτερη πίεση που έχει δεχθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του.

Το δημοσίευμα περιγράφει την ατμόσφαιρα στα κεντρικά γραφεία του κόμματος (Konrad-Adenauer-Haus) ως βαριά, με τα στελέχη να αναγνωρίζουν ότι η κατάρρευση των ποσοστών οφείλεται κυρίως στην πολιτική της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στο Βερολίνο.

Η υπουργός Καγκελαρίας Νίνα Βάρκεν και ο υφυπουργός Φίλιπ Άμθορ έκαναν λόγο για «ιστορικό σημείο καμπής» και «πολύ δύσκολο αποτέλεσμα», προσπαθώντας να προτάξουν τις μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζει η κυβέρνηση (συντάξεις, φροντίδα, γραφειοκρατία).

Την ίδια στιγμή, ο βουλευτής Σεπ Μιούλερ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ανοιχτά ως «Καταστροφή!».

Σύμφωνα με την εφημερίδα, το σενάριο πρόωρου τέλους της καγκελαρίας του Μερτς συζητείται πλέον κεκλεισμένων των θυρών εντός της CDU, ενώ η φράση «αλλαγή καγκελαρίου» έχει πάψει να αποτελεί ταμπού.

Σε περίπτωση αντικατάστασης, το όνομα του πρωθυπουργού της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βυστ, προβάλλει ως το πλέον πιθανό, παρά τις επιφυλάξεις που ο ίδιος διατηρεί. Παράλληλα, ο ηγέτης του CSU, Μάρκους Σαίντερ, διατηρεί πάντα το ενδιαφέρον του για την καγκελαρία.

Ωστόσο, το επικρατέστερο σενάριο θεωρείται η παραίτηση του Μερτς από την προεδρία της CDU πριν από το τακτικό συνέδριο του 2027, με πιθανό διάδοχο επίσης τον Βυστ.

Η πίεση στην κυβέρνηση εντείνεται, καθώς ακολουθούν σε δύο εβδομάδες νέες κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Προπομερανία, όπου το CDU κινδυνεύει να καταγράψει μονοψήφια ποσοστά και το SPD φοβάται τη συντριβή.

Focus Online

Το Focus Online εστιάζει στις εκτιμήσεις του πολιτικού επιστήμονα Ρόγκερ Σταίκερ από το Πανεπιστήμιο Otto von Guericke του Μαγδεβούργου, ο οποίος κάνει λόγο για πρωτοφανές πολιτικό αδιέξοδο.

Με το AfD να συγκεντρώνει ποσοστό γύρω στο 44% (39 έδρες) και να χάνει για λίγο την απόλυτη πλειοψηφία των 42 εδρών, το CDU έμεινε στο 17,5% (απώλεια 19,6 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το 2021), χάνοντας την πρώτη θέση στο κρατίδιο για πρώτη φορά έπειτα από 28 χρόνια.

«Το ότι τα πράγματα μπορούσαν να πάνε στραβά ήταν αναμενόμενο. Το ότι εξελίχθηκαν τόσο καταστροφικά πρέπει να άφησε ακόμη και τα σκληροπυρηνικά στελέχη της CDU σε κατάσταση σοκ», δήλωσε ο Σταίκερ.

Τα στοιχεία της Infratest dimap δείχνουν εκτεταμένη απογοήτευση των ψηφοφόρων, που θεωρούν ότι το CDU δεν τήρησε τις υποσχέσεις του για τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025, έκανε ελάχιστα για τη μείωση φόρων και παραμέλησε τους εργαζομένους.

Σχετικά με τον Φρίντριχ Μερτς, ο Σταίκερ εκτιμά ότι ο Γερμανός Καγκελάριος «πιθανότατα θα τη γλιτώσει φθηνά» βραχυπρόθεσμα, καθώς οι εσωκομματικές συζητήσεις για πρόσωπα θα μετατοπιστούν στο Μαγδεβούργο και όχι στο Βερολίνο.

Ωστόσο, ο Μερτς οφείλει να αποτρέψει τη διάσπαση του κόμματος, ισορροπώντας ανάμεσα σε όσους ζητούν σκληρότερη στάση απέναντι στο AfD και σε όσους προκρίνουν ουσιαστική προσέγγιση.

Όσον αφορά τα υπόλοιπα κόμματα, οι Πράσινοι (8,9%), το SPD (9,2%) και η Αριστερά (Die Linke – 8,6%) εξασφάλισαν την είσοδό τους στη Βουλή.

Ο Σταίκερ αποδίδει το αποτέλεσμα σε τακτική ψήφο: «Δεν επρόκειτο για γάμους από έρωτα, αλλά για γάμους συμφέροντος σκοπιμότητας», σημειώνει, εξηγώντας ότι ψηφοφόροι στήριξαν το SPD και τους Πράσινους για να ξεπεράσουν το όριο του 5% και να αποτρέψουν μια αυτοδύναμη κυβέρνηση του AfD.

Τέλος, αν και ο υποψήφιος του AfD, Ούλριχ Ζίγκμουντ, δήλωνε αρχικά ότι επιθυμεί μόνο αυτοδύναμη διακυβέρνηση, αμέσως μετά την κάλπη εξέφρασε την ετοιμότητά του για σχηματισμό συνασπισμού.

Δήλωσε στην τηλεόραση της ARD ότι τείνει «χείρα βοηθείας σε όλες τις δυνάμεις που θέλουν να φέρουν μια θεμελιώδη πολιτική αλλαγή».

Κατά τον Σταίκερ, έτσι το AfD μεταθέτει την ευθύνη στα άλλα κόμματα, εμφανιζόμενο ως διατεθειμένο για συμβιβασμούς.

Bild

Η εφημερίδα Bild περιγράφει την επόμενη ημέρα ως την «ημέρα του πόνου», με τις ηγεσίες των CDU και SPD να συγκαλούν έκτακτες συνεδριάσεις κρίσης στο Βερολίνο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το μέλλον του ομοσπονδιακού συνασπισμού. Ο Φρίντριχ Μερτς (CDU) και οι ηγέτες του SPD, Λαρς Κλινγκμπάιλ και Μπέρμπελ Μπας, βρίσκονται αντιμέτωποι με έντονη αμφισβήτηση.

Το μέλος του προεδρείου του CDU και πρωθυπουργός της Σαξονίας, Μίχαελ Κρέτσμερ, απαίτησε να μην επιστρέψει το κόμμα στη συνήθη ρουτίνα.

«Πρέπει επιτέλους να αρχίσουμε να κοιτάμε τι παρακινεί τους ανθρώπους, γιατί ψηφίζουν έτσι. Και με εξοργίζει το γεγονός ότι αυτό δεν συνέβη τα τελευταία χρόνια», τόνισε από τη Δρέσδη.

Ο Μερτς προγραμμάτισε δημόσια τοποθέτηση μαζί με τον ηττημένο των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, Σβεν Σούλτσε, ο οποίος συγκέντρωσε το απογοητευτικό 17,5% και άφησε εμμέσως αιχμές παραίτησης.

Την ίδια ώρα, στο SPD επικρατεί έντονος εκνευρισμός, παρά τις προσπάθειες του γενικού γραμματέα Τιμ Κλούσεντορφ να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, κάνοντας λόγο για «πολύ σταθερή είσοδο στη Βουλή».

Η πρόεδρος του SPD, Μπέρμπελ Μπας, παραδέχθηκε ότι «δεν μπορεί να αποκλείσει» μια συζήτηση για αλλαγές στην ηγεσία, αν και το κόμμα αποφεύγει προς το παρόν τις σπασμωδικές κινήσεις, έχοντας το βλέμμα στραμμένο και στις επικείμενες εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Προπομερανία.

Συγκεκριμένα, η  Γερμανία δήλωσε και επίσημα, δια τουυπουργού Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ, ότι η Ρωσία ευθύνεται για την επίθεση της 4ης Αυγούστου με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Προχώρησε, ακόμη, και σε σειρά μέτρων, με το κλείσιμο του ρωσικού προξενείου στη Βόννη αλλά και του Οίκου της Ρωσίας στο Βερολίνο.

Ο υπουργός Εσωτερικών, που δείχνει να ευθυγραμμίζεται απολύτως με τη Φον Ντερ Λάιεν τόνισε ότι η επίθεση της 4ης Αυγούστου ακολουθούσε το «καθιερωμένο μοτίβο των ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη» και ότι η υπόθεση εργασίας ήταν ότι η Γερμανία θα αποτελούσε και πάλι στόχο. Εξήγησε ότι οι γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας καταγράφουν ένα «υψηλό επίπεδο απειλών» διαμέσου υβριδικών επιχειρήσεων στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τα στοιχεία «δείχνουν» προς την εμπλοκή της Ρωσίας, είπε.

Όπως πρόσθεσε, για το όλο ζήτημα είχε εκτεταμένες συνομιλίες με το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, αλλά και το υπουργικό συμβούλιο και τον πρωθυπουργό Φρίντριχ Μερτς. Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για το σαμποτάζ στη Λειψία «μάς είναι γνωστά από άλλες υβριδικές επιχειρήσεις που έχει διεξάγει η Ρωσία και από τον πόλεμο της εναντίον της Ουκρανίας», είπε ο Ντόμπριντ που έδωσε λεπτομέρειες για τη διαμόρφωση του drone, τα εξαρτήματα που χρησιμοποιήθηκαν αλλά και εκρηκτικά.

Η απόπειρα επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας στις 4 Αυγούστου «ταιριάζει – όπως υποστήριξε – με το καθιερωμένο πρότυπο των ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη» και κατέληξε ότι η γερμανική κυβέρνηση καταλήγει στο συμπέρασμα «ότι η Ρωσία είναι υπεύθυνη για την υβριδική επίθεση στη Λειψία στις 4 Αυγούστου».

Για τον Ντόμπριντ, το περιστατικό στη Λειψία «δεν είναι μεμονωμένο, αλλά μέρος ευρύτερου σχεδίου υβριδικών ενεργειών», ενώ αναμένει ότι η Γερμανία θα παραμείνει στόχος των ρωσικών υβριδικών επιθέσεων. «Να είμαστε σαφείς: Δεν είμαστε σε πόλεμο, αλλά σε καθημερινό στόχο υβριδικού πολέμου», τόνισε. Μάλιστα, την ώρα της συνέντευξη Τύπου, ο Ρώσος πρεσβευτής στη Γερμανία περνούσε την πύλη του υπουργείου Εξωτερικών.

Υπάλληλοι στο αεροδρόμιο είχαν εντοπίσει, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, ένα drone κοντά σε ουκρανικά αεροσκάφη μεταφοράς φορτίου. Το drone είχε πάνω του εκρηκτικό μηχανισμό που δεν εξερράγη, καθώς ο πυροκροτητής ήταν ελαττωματικός. Οι γερμανικές Αρχές υποψιάζονται ότι και ένα δεύτερο drone συγκρούστηκε με ένα αεροσκάφος μεταφοράς φορτίου που βρισκόταν σε μικρή απόσταση.

Ρωσία: Θα απαντήσουμε στις «αντιρωσικές ενέργειες» της Γερμανίας

Η Ρωσία θ’ απαντήσει στις «αντιρωσικές ενέργειες» της Γερμανίας, δήλωσε σήμερα Τρίτη η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Interfax, αφότου το Βερολίνο κατηγόρησε τη Μόσχα για την απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας.

Από την πρώτη στιγμή, μετά την αποκάλυψη του περιστατικού, η Μόσχα έχει απορρίψει τους ισχυρισμούς περί εμπλοκής της.

Από την πλευρά του ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ, δήλωσε ότι οι ενέργειες της Ρωσίας «ταιριάζουν σε μια μακρά σειρά με απόπειρες για αποσταθεροποίηση, παραπληροφόρηση, απειλές, σαμποτάζ και επιθετικότητα κατά της Ευρώπης». Όπως ακόμη τόνισε, «η Γερμανία δεν είναι εξαίρεση σε αυτό το μοτίβο». Για τον υπουργό, η Ρωσία «δυστυχώς δεν δείχνει καμία προθυμία να τερματίσει τον πόλεμο με την Ουκρανία και να επιδείξει αποκατάσταση με τη Δύση».

Το ρωσικό προξενείο στη Βόννη θα κλείσει στις 18 Σεπτεμβρίου σε αντίποινα για την επίθεση. Παράλληλα, θα καταγγελθεί η σύμβαση του Ρωσικού Οίκου για την Επιστήμη και τον Πολιτισμό στο Βερολίνο, ένα πολιτιστικό κέντρο που υπάγεται στη ρωσική πρεσβεία. Το Βερολίνο θα πιέσει για πιο αυστηρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, για ελέγχους εισόδου Ρώσων πολιτών και νέα μέτρα για τον σκιώδη ρωσικό στόλο.

ΝΑΤΟ και ΕΕ χαιρετίζουν τα μέτρα

Σε μια πρώτη αντίδραση στα μέτρα της Γερμανίας, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε τα καλωσόρισε και πρόσθεσε ότι «οι προσπάθειες της Ρωσίας να μας εκφοβίσει, να υπονομεύσει την ενότητά μας και την αποφασιστικότητά μας να υποστηρίξουμε την Ουκρανία, είναι μάταιες και θα αποτύχουν». «Οι υβριδικές επιθέσεις δεν θα μείνουν χωρίς καθαρή απάντηση, είπε από την πλευρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν που επίσης καλωσόρισε τα μέτρα. Την πλήρη αλληλεγγύη προς τη Γερμανία εξέφρασε η Πολωνία, ενώ η Φινλανδία δια του πρωθυπουργού της Αλεξάντερ Στουμπ είπε ότι «ξέρουμε πολύ καλά το ρωσικό εγχειρίδιο».

Τα ευρήματα αποτυπώνουν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των πολιτών απέναντι στην κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις.

Συγκεκριμένα, η AfD συγκεντρώνει ποσοστό της τάξης 28%, αυξάνοντας κατά μία μονάδα τη δύναμή της, ενώ η Χριστιανική Ένωση CDU/CSU υποχωρεί στο 21%, διευρύνοντας τη διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων στις επτά ποσοστιαίες μονάδες.

Ακολουθούν οι Πράσινοι με 15%, οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) με 12% και η Αριστερά με 11%. Μάλιστα, όπως σημειώνει η tagesschau.de, στις εκλογές του 2025 η Χριστιανική Ένωση είχε λάβει 28,5% και η AfD 20,08%, δηλαδή μια ακριβώς αντίστροφη εικόνα.

Συντριπτική αποδοκιμασία για τον ανασχηματισμό

Το 57% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι ο πρόσφατος ανασχηματισμός δεν πρόκειται να βελτιώσει την κατάσταση στη χώρα.

Μόλις το 13% δηλώνει ικανοποιημένο από την πορεία της κυβέρνησης Μερτς. Αντίθετα, το 85% εκφράζει δυσαρέσκεια για το κυβερνητικό έργο, ποσοστό που χαρακτηρίζεται από πολιτικούς αναλυτές ως ιστορικά χαμηλό επίπεδο αποδοχής για εν ενεργεία καγκελάριο τόσο νωρίς στη θητεία του.

Η δημοσκοπική άνοδος της AfD αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία ενόψει των πολιτικών εξελίξεων στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου το κόμμα της Ακροδεξιάς εμφανίζεται στις δημοσκοπήσεις να έχει ακόμα και τη δυνατότητα απόλυτης πλειοψηφίας και ανάδειξης για πρώτη φορά ακροδεξιού πρωθυπουργού κρατιδίου στις εκλογές του Σεπτεμβρίου.

Σενάρια αλλαγής καγκελαρίου και έρευνα για παραπληροφόρηση

Η πολιτική φθορά της κυβέρνησης έχει πάντως εδώ και καιρό πυροδοτήσει δημόσια συζήτηση και σενάρια περί ενδεχόμενων αλλαγών στην κορυφή της εξουσίας, καθώς και εσωκομματικές διεργασίες.

Γερμανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται ολοένα συχνότερα σε ανησυχίες μελών του κόμματος, κυρίως από τη βάση και τα κρατίδια, για την πορεία της κυβέρνησης, ενώ πρόσφατα διακινήθηκε βίντεο που παρουσίαζε τον Φρίντριχ Μερτς να εξετάζει ακόμα και άμεση παραίτηση, με διάδοχό του τον Χέντρικ Βυστ, πρωθυπουργό της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας.

Ωστόσο, το συγκεκριμένο υλικό σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές είναι ψευδές και εξετάζεται το ενδεχόμενο να αποτελεί μέρος οργανωμένης εκστρατείας παραπληροφόρησης με πιθανή ρωσική προέλευση.

Εν όψει των κρίσιμων περιφερειακών εκλογών τον Σεπτέμβριο – στις οποίες το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει ρεαλιστικές πιθανότητες να αναλάβει την εξουσία σε ένα γερμανικό κρατίδιο για πρώτη φορά – υπάρχει ολοένα και πιο ανοιχτή συζήτηση για μια αλλαγή καγκελαρίου, το φθινόπωρο.

Η δημόσια κριτική προέρχεται κυρίως από εκείνους που εκδιώχθηκαν από την κυβέρνηση με τον ανασχηματισμό. Αλλά στο παρασκήνιο, ένας αυξανόμενος αριθμός πολιτικών από την κεντροδεξιά Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του Μερτς συζητά αυτό που, για τα γερμανικά δεδομένα, θα ήταν ένα αξιοσημείωτο σενάριο: την αντικατάσταση του ηγέτη μετά από λίγο περισσότερο από ένα χρόνο στη θέση.

Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης είναι εδώ και καιρό μια από τις πιο σταθερές δημοκρατίες της, χωρίς ιστορικό αναταραχής ηγετών όπως η μεταπολεμική Ιταλία ή η Βρετανία μετά το Brexit.

Ωστόσο, η αναμενόμενη επιτυχία του AfD, σε εκλογές στις οποίες το CDU αναμένεται να χάσει έδαφος, ανατρέπει τη συμβατική πολιτική δυναμική της χώρας.

Η θεωρία πίσω από μια αλλαγή ηγεσίας είναι ότι οι συντηρητικοί θα πρέπει να ανακόψουν τις επιπτώσεις από τις ανατολικές εκλογές και να δώσουν ώθηση αντικαθιστώντας έναν ηγέτη που δεν μπορεί να ανακάμψει από τα χαμηλά ποσοστά του.

Αλλά τα διακυβεύματα είναι υψηλά. Το AfD – τώρα το πιο δημοφιλές κόμμα στις εθνικές δημοσκοπήσεις – θα επιδιώξει να επωφεληθεί από περαιτέρω αναταραχές στον συνασπισμό. Η αντικατάσταση ενός καγκελαρίου χρόνια πριν από το τέλος της θητείας του θα σήμαινε την είσοδο σε άγνωστο πολιτικό έδαφος.

Μόνο τρεις εν ενεργεία καγκελάριους έχουν διαδεχθεί πολιτικόί από το ίδιο πολιτικό στρατόπεδο στη μεταπολεμική Γερμανία: το 1963, όταν ο 87χρονος Κόνραντ Αντενάουερ παραιτήθηκε για να δώσει τη θέση του στον Έρχαρτ· το 1966, μετά την κατάρρευση του συνασπισμού του Έρχαρτ· και το 1974, όταν ο Σοσιαλδημοκράτης Βίλι Μπραντ παραιτήθηκε λόγω σκανδάλου κατασκοπείας.

Το τρέχον σενάριο — στο οποίο ο Χέντρικ Βιστ, πρωθυπουργός του δυτικού κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, αναδεικνύεται ως ο πιθανότερος διάδοχος του Μερτς — έχει συζητηθεί ευρέως στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένου του τελευταίου άρθρου του Der Spiegel με τίτλο «Εξέγερση του Παλατιού».

Συντηρητικοί πολιτικοί επιβεβαίωσαν την εσωτερική συζήτηση στο POLITICO, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δεδομένης της ευαισθησίας των συζητήσεων.

Η αυξανόμενη δυσαρέσκεια, είπαν, αντανακλούσε τη μειωμένη εμπιστοσύνη στην πολιτική ικανότητα του καγκελάριου και την αναμενόμενη αδυναμία του να διατηρήσει το κόμμα ενωμένο εάν το AfD αναλάβει την εξουσία τον Σεπτέμβριο.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το AfD θα μπορούσε να κερδίσει μια απόλυτη πλειοψηφία στη Σαξονία-Άνχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου, ενώ είναι έτοιμο να κερδίσει στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και να τα πάει καλά στο Βερολίνο στις 20 Σεπτεμβρίου.

Ένας περαιτέρω φόβος είναι ότι μεμονωμένοι πολιτικοί του CDU στην ανατολική Γερμανία θα μπορούσαν να υποστηρίξουν μια κυβέρνηση κρατιδίου υπό την ηγεσία του AfD μετά τις εκλογές – παραβιάζοντας την μακροχρόνια δέσμευση του Μερτς να μην επιτρέψει ποτέ στην ακροδεξιά να εισέλθει στην κυβέρνηση.

Ένας χαρακτήρισε τη συζήτηση «τυχοδιωκτική» προς το παρόν και είπε ότι οι συνέπειες των εκλογών στην ανατολική Γερμανία θα είναι «καθοριστικές» για το μέλλον του καγκελάριου.

Τόνισαν επίσης ότι, προς το παρόν, κανένα ανώτερο στέλεχος δεν έχει μιλήσει δημόσια κατά του Μερτς.

Ωστόσο, η αυξανόμενη ανησυχία είναι εμφανής σε ένα κόμμα που συνήθως είναι γνωστό για την πειθαρχία του.