Σπύρος Σιδέρης

Δεν υπάρχει κάποιο συντονισμένο μέτωπο κατά του ΟΗΕ και οι αιτίες διαφέρουν εντυπωσιακά. Ωστόσο, το αποτέλεσμα παραμένει: αρκετά από τα βαρύτερα ονόματα της G7, των BRICS και του Παγκόσμιου Νότου αφήνουν τη μεγάλη πολυμερή σκηνή στους υπουργούς και στους αναπληρωτές τους. Και σε μια Σύνοδο που έχει σύνθημα την «αποκατάσταση της εμπιστοσύνης», οι άδειες καρέκλες δύσκολα περνούν απαρατήρητες.

Ο Σι πάει στις ΗΠΑ – αλλά όχι στον ΟΗΕ

Η περίπτωση του Σι Τζινπίνγκ είναι αυτή που προσφέρεται περισσότερο για διπλωματικό παρασκήνιο. Ο Κινέζος πρόεδρος δεν απέφυγε το υπερατλαντικό ταξίδι. Αντιθέτως, ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόνο που ο προορισμός του δεν είναι η Νέα Υόρκη αλλά η Ουάσινγκτον.

Έγινε δεκτός στον Λευκό Οίκο από τον Ντόναλντ Τραμπ, με επίσημη τελετή, συνομιλίες και κρατικό δείπνο. Στο τραπέζι βρίσκονται η Ταϊβάν, οι αμερικανικές πωλήσεις όπλων, το εμπόριο, η τεχνητή νοημοσύνη και οι σπάνιες γαίες.

Η εικόνα είναι ισχυρή: ενώ στη Νέα Υόρκη συζητούν για το μέλλον της πολυμέρειας, ο ηγέτης της Κίνας επιλέγει την απευθείας διαπραγμάτευση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Δεν αποδεικνύει περιφρόνηση προς τον ΟΗΕ. Αποκαλύπτει, όμως, ποια σκηνή θεωρεί το Πεκίνο κρισιμότερη αυτή την εβδομάδα.

Πούτιν και Μόντι αφήνουν το μικρόφωνο στους υπουργούς

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν επίσης απουσιάζει. Τη Ρωσία εκπροσωπεί και πάλι ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, σε μια Συνέλευση όπου η Ουκρανία και οι σχέσεις της Μόσχας με τη Δύση βρίσκονται αναπόφευκτα στο επίκεντρο.

Απών και ο Ναρέντρα Μόντι. Η Ινδία στέλνει τον υπουργό Εξωτερικών Σουμπραμανιάμ Τζαϊσανκάρ, ο οποίος θα εκφωνήσει την εθνική ομιλία στις 26 Σεπτεμβρίου. Για τον Ινδό πρωθυπουργό δεν πρόκειται για πρωτοφανή επιλογή: δεν συμμετείχε ούτε στην περσινή Γενική Συνέλευση.

Έτσι, από τους βασικούς πόλους των BRICS, η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία εμφανίζονται στη Νέα Υόρκη χωρίς τους κορυφαίους ηγέτες τους.

Μερτς και Μελόνι: τα προβλήματα βρίσκονται στην Ευρώπη

Για τον Φρίντριχ Μερτς, η αιτία βρίσκεται στο Βερολίνο. Ο Γερμανός καγκελάριος ακύρωσε το ταξίδι του μετά τις βαριές εκλογικές πιέσεις που δέχεται η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση και την άνοδο της Εναλλακτικής για τη Γερμανία. Η παραμονή του στη γερμανική πρωτεύουσα αποκτά έτσι καθαρά εσωτερικό πολιτικό βάρος: όταν το κόμμα τρίζει, ο αρχηγός δύσκολα εγκαταλείπει το δωμάτιο.

Η Τζόρτζια Μελόνι επέλεξε επίσης να μην ταξιδέψει, ίσως για να μην βρεθεί τετ α τετ με τον πρώην φίλο της Τραμπ. Την Ιταλία πάντως θα εκπροσωπήσει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι. Η Ρώμη έσπευσε να αποκρούσει οποιαδήποτε συζήτηση περί υποβάθμισης του ΟΗΕ, με τον Ταγιάνι να δηλώνει ότι τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν για την Ιταλία θεμελιώδες εργαλείο για την ειρήνη.

Και ο Αλ Σίσι εκτός Νέας Υόρκης

Στις ηχηρές αφρικανικές απουσίες προστίθεται ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι. Ο Αιγύπτιος πρόεδρος ανέθεσε στον πρωθυπουργό Μοστάφα Μαντμπούλι να ηγηθεί της αντιπροσωπείας της Αιγύπτου, χωρίς να δοθεί δημόσια ειδικότερη εξήγηση για την απουσία του. Ο Μαντμπούλι βρίσκεται ήδη στη Νέα Υόρκη και πραγματοποιεί επαφές στο περιθώριο της Συνέλευσης.

Η απουσία αποκτά ενδιαφέρον επειδή το Κάιρο βρίσκεται στην καρδιά σχεδόν κάθε μεγάλης κρίσης της περιοχής: Γάζα, Σουδάν, Ερυθρά Θάλασσα, μεταναστευτικό και ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

Δεν είναι ο μόνος Αφρικανός ηγέτης που μένει εκτός. Ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόσα ακολουθεί ιατρική σύσταση για ξεκούραση μετά την επιστροφή του από τη Σύνοδο των BRICS στην Ινδία. Ο πρόεδρος της Νιγηρίας Μπόλα Τινούμπου, ο οποίος βρίσκεται σε άδεια, έχει αναθέσει στον αντιπρόεδρο Κασίμ Σετίμα να εκπροσωπήσει τη χώρα.

Αμπάς: η καρέκλα που έμεινε άδεια με απόφαση της Ουάσινγκτον

Εντελώς διαφορετική είναι η υπόθεση του Μαχμούντ Αμπάς. Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής ήθελε να βρεθεί στη Νέα Υόρκη, όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες αρνήθηκαν να του χορηγήσουν βίζα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Η Ουάσινγκτον συνδέει την απόφαση με τις διεθνείς κινήσεις της παλαιστινιακής ηγεσίας κατά του Ισραήλ. Η παλαιστινιακή πλευρά καταγγέλλει την απόφαση και ο Αμπάς θα απευθυνθεί στη Συνέλευση μέσω βίντεο.

Εδώ δεν υπάρχει απλώς μια απουσία. Υπάρχει μία από τις πιο αμήχανες εικόνες της Συνέλευσης: ο ηγέτης μιας οντότητας με καθεστώς κράτους-παρατηρητή στον ΟΗΕ δεν μπορεί να φτάσει στην έδρα του Οργανισμού επειδή η χώρα που τη φιλοξενεί δεν του επιτρέπει την είσοδο.

Το παρασκήνιο βρίσκεται τελικά έξω από την αίθουσα

Περίπου 130 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αναμένονται αυτοπροσώπως στη φετινή Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου, οπότε καμία εικόνα «άδειου ΟΗΕ» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Αλλά οι συγκεκριμένες απουσίες λένε κάτι διαφορετικό. Η Νέα Υόρκη παραμένει η μεγαλύτερη διπλωματική σκηνή του κόσμου, όμως δεν είναι πάντοτε εκεί όπου κλείνονται οι σημαντικότερες συμφωνίες ή αντιμετωπίζονται οι πιο επείγουσες πολιτικές κρίσεις.

Ο Σι προτιμά τον Λευκό Οίκο. Ο Μερτς φυλάει τα νώτα του στο Βερολίνο. Η Μελόνι παραδίδει το μικρόφωνο στον Ταγιάνι. Ο Αλ Σίσι στον Μαντμπούλι. Ο Μόντι στον Τζαϊσανκάρ. Ο Πούτιν στον Λαβρόφ.

Και κάπως έτσι, στην 81η Γενική Συνέλευση, ορισμένες από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες δεν βρίσκονται πίσω από το πράσινο μαρμάρινο βήμα.

Βρίσκονται στις καρέκλες εκείνων που δεν ήρθαν.

Αυτή η συνάντηση θα πρέπει να βοηθήσει «στην αποφυγή περιττών εντάσεων μεταξύ των κρατών μελών της G7 και των κύριων εταίρων μας» και επίσης να «επανεξετάσει τις επιλογές για την πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος μετά από συνάντηση στο Μέγαρο των Ηλυσίων με ηγέτες κομμάτων και υποψήφιους προέδρους.

Ο Μακρόν επιβεβαίωσε ότι εργάζεται για την εξασφάλιση προμηθειών ντίζελ και φυσικού αερίου, υποδεικνύοντας ότι η Γαλλία βρίσκεται «στο αναμενόμενο κατάλληλο επίπεδο αποθήκευσης και θα διασφαλίσει ότι οι δεξαμενές είναι γεμάτες αυτόν τον χειμώνα».

Παράλληλα ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε πως η Γαλλία απειλήθηκε από ρωσικές υβριδικές επιθέσεις τις τελευταίες εβδομάδες, και πως αυτές οι ρωσικές υβριδικές επιθέσεις δεν θα μείνουν αναπάντητες από τους Ευρωπαίους, προσθέτοντας ότι η Ρωσία θα «πράξει λάθος» αν «συνεχίσει να ενεργεί με αυτόν τον τρόπο».

Πρόσθεσε ότι θα «επικοινωνήσει» σήμερα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το ζήτημα της αποθήκευσης φυσικού αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και «για την επιτάχυνση όλων των πιθανών μέτρων ευελιξίας για τη μείωση των τιμών μας και της δομής των τιμών ενέργειας».

«Τις τελευταίες εβδομάδες, η απειλή -ιδιαίτερα η ρωσική υβριδική απειλή- που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι και η Γαλλία έχει ενταθεί», είπε ο Μακρόν.

«Η πρόθεση πίσω από αυτές τις επιθέσεις είναι να μας εκφοβίσουν και να υπονομεύσουν την προσπάθεια υποστήριξης των Ουκρανών. Το αποτέλεσμα θα είναι το αντίθετο», τόνισε ο Γάλλος πρόεδρος, αναφέροντας ως παράδειγμα την ανακάλυψη ενός drone φορτωμένου με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας αυτό το καλοκαίρι.

«Δεν εκφοβιζόμαστε επειδή γνωρίζουμε ότι η σημερινή και η μελλοντική μας ασφάλεια διακυβεύεται στην Ουκρανία», πρόσθεσε.

Δήλωσε ότι η συμφωνία με το Ιράν θα υπογραφεί «σύντομα». «Αύριο, ίσως μεθαύριο. Είπε επίσης ότι ένα αντίγραφο της συμφωνίας στάλθηκε στο Ισραήλ, έναν «καλό εταίρο». 

Μιλώντας στη συνέντευξη Τύπου πριν αποχωρήσει από τη σύνοδο κορυφής, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη χρονική συγκυρία της συνάντησης των ηγετών ως ιδιαίτερα σημαντική, σημειώνοντας ότι «δεν θα μπορούσε να έχει πραγματοποιηθεί σε καλύτερη στιγμή».

Σύμφωνα με τον Τραμπ, η συμφωνία οδηγεί στον τερματισμό της τρέχουσας κρίσης, προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και εξασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. «Αυτός ήταν ο στόχος από την αρχή» ανέφερε.

«Δεν ήθελα να δω μια οικονομική καταστροφή εξαιτίας του πολέμου»

Παράλληλα, ανέφερε ότι η νέα ηγετική ομάδα του Ιράν αποτελείται από «πολύ έξυπνους ανθρώπους» και εμφανίζεται «πολύ λιγότερο ριζοσπαστικοποιημένη» σε σύγκριση με το παρελθόν, ενώ, εκτίμησε ότι οι νέοι Ιρανοί ηγέτες θα ακολουθήσουν διαφορετική πορεία.

«Πιστεύω ότι θα συμπεριφερθούν πολύ διαφορετικά. Νομίζω ότι βλέπουν έναν διαφορετικό τρόπο ζωής, στον οποίο δεν είχαν ποτέ εκτεθεί μέχρι σήμερα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στη συνέχεια, ο πρόεδρος των ΗΠΑ παραδέχτηκε ότι η συνέχιση του πολέμου θα είχε σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις: «Δεν ήθελα να δω οικονομική καταστροφή. Αν συνεχίζατε έτσι, αυτό θα μπορούσε να είχε συμβεί» είπε.

«Θα βομβαρδίσουμε ξανά αν δεν επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν εντός 60 ημερών»

Αναφερόμενος στην εφαρμογή της συμφωνίας μετά την υπογραφή της, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να επανέλθει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν η Τεχεράνη δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις της.

«Πρόκειται για ένα Μνημόνιο Συνεργασίας. Αν δεν ολοκληρωθεί μέσα σε 60 ημέρες, δεν πειράζει, θα ξαναρχίσουμε τους βομβαρδισμούς. Δεν θέλω να το κάνω αυτό, γιατί η συμφωνία είναι πολύ καλή, αλλά ίσως αναγκαστούμε να το κάνουμε, γιατί δεν θα τους αφήσουμε ποτέ να αποκτήσουν πυρηνικό όπλο» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η ιρανική πλευρά έχει αποδεχθεί τον συγκεκριμένο όρο και ότι αυτό θα αποτυπώνεται ξεκάθαρα στο τελικό κείμενο της συμφωνίας.

«Είπα στον Νετανιάχου να υιοθετήσει μια πιο ήπια προσέγγιση στο Λίβανο»

Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συνεργασία του με το Ισραήλ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον οποίο χαρακτήρισε «πολύ καλό άνθρωπο», προσθέτοντας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός «μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο περισσότερο απ’ όσο πρέπει».

«Είχαμε μια εξαιρετική συνεργασία. Υπήρξε ένας εξαιρετικός πρωθυπουργός», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Τραμπ αποκάλυψε επίσης ότι υπήρξαν διαφωνίες μεταξύ τους σχετικά με τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο: «Του είπα ότι θα μπορούσε να κινηθεί με πιο ήπιο τρόπο. Ίσως να μην χρειάζεται να γκρεμίζεται ένα κτίριο κάθε φορά που μπαίνει σε αυτό κάποιος που συνδέεται με τη Χεζμπολάχ» δήλωσε.

«Λυπάμαι πολύ για τον Λίβανο, το Ισραήλ θα μπορούσε να χειριστεί καλύτερα το ζήτημα της Χεζμπολάχ»

Συνεχίζοντας την κριτική του,  υποστήριξε ότι το Ισραήλ «θα μπορούσε να συμπεριφέρεται καλύτερα» και να διαχειρίζεται πιο αποτελεσματικά την αντιπαράθεση με τη Χεζμπολάχ.

«Τους αγαπώ ως εταίρους. Είναι εξαιρετικοί. Όμως θα μπορούσαν να κάνουν πολύ καλύτερη δουλειά σε αυτό το θέμα. Δεν πιστεύω ότι τα πηγαίνουν καλά και αισθάνομαι πολύ άσχημα για τον Λίβανο», δήλωσε.

Ο Τραμπ συνέχισε αναφερόμενος στον «υπέροχο πολιτισμό» του Λιβάνου, ο οποίος, όπως είπε, ήταν γεμάτος από «καθηγητές, γιατρούς και δικηγόρους». «Ήταν ένας απίστευτος πολιτισμός, ίσως ο πιο ανώτερος στη Μέση Ανατολή για χρόνια και χρόνια, αιώνες. Και τα τελευταία 50 ή 60 χρόνια, έχουν απλώς καταστραφεί. Ζουν στην κόλαση».

«Προκαλέσαμε ζημιές 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στο Ιράν»

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οποιαδήποτε οικονομική ανακούφιση λάβει το Ιράν στο πλαίσιο της ειρηνευτικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα εξαρτηθεί από τις ενέργειες της Τεχεράνης, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι η Ουάσιγκτον δεν σκοπεύει να διαθέσει οικονομική βοήθεια.

«Δεν χρειάζεται να τους δώσουμε τίποτα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος.

Άφησε ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο ξένων επενδύσεων στη χώρα, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν έχει ανάγκη από σημαντικά κεφάλαια για την αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσε η σύγκρουση. «Κάποιοι μπορεί να θελήσουν να επενδύσουν στο Ιράν. Μπορεί κανείς να επενδύσει σε όποια χώρα θέλει, αλλά δεν υπάρχουν πολλές χώρες που να χρειάζονται τόσο πολύ επενδύσεις», είπε.

Στη συνέχεια υποστήριξε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις προκάλεσαν τεράστιες καταστροφές στο Ιράν, εκτιμώντας το κόστος τους μεταξύ 1,5 και 2 τρισ. δολαρίων.

Στην ανακοίνωση που εκδόθηκε την νύκτα οι ηγέτες της G7 επαινούν το σθένος και την πρόοδο που καταγράφει η Ουκρανία στο μέτωπο τους τελευταίους μήνες και τονίζουν ότι τώρα έχει διαμορφωθεί μία νέα δυναμική.

Για την υποστήριξη και της επιτάχυνση αυτής της νέας δυναμικής, οι ηγέτες της Ομάδας των 7 συμφώνησαν να αυξήσουν τον εφοδιασμό της Ουκρανίας με μέσα αντιαεροπορικής άμυνας και με επιπλέον οπλικά συστήματα και συστήματα αναχαίτισης, καθώς και μέσα μακρού βεληνεκούς.

Δηλώνουν επίσης την πρόθεσή τους να επεκτείνουν τις άδειες προς το Κίεβο για να επιτρέψουν την αύξηση της παραγωγής όπλων στην Ουκρανία.

«Δεσμευόμαστε να αυξήσουμε την πίεση επί της ρωσικής πολεμικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, θα ενισχύσουμε τις κυρώσεις μας, μεταξύ άλλων και στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου», αναφέρεται στο κείμενο της ανακοίνωσης.

Το κείμενο καταλήγει με τo απαραίτητο την περίοδο αυτή εγκώμιο για τον Τραμπ: «Θεωρούμε ότι αυτή είναι η σωστή στιγμή για να προχωρήσουμε με πρόσθετα μέτρα, αφού ο πρόεδρος Τραμπ πέτυχε συμφωνία, την οποία υποστηρίζουμε, για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ».

Πάντως, η σύμπνοια των 7 στην θέση για την αύξηση της στρατιωτικής υποστήριξης προς το Κίεβο και της πίεσης προς την Μόσχα απηχεί την ενίσχυση της στρατιωτικής και της διπλωματικής θέσης της Ουκρανίας κατά το τελευταίο διάστημα.

Κατά την σημερινή ημέρα, οι ηγέτες της G7 θα συζητήσουν τα θέματα των κρίσιμων ορυκτών και των παγκόσμιων οικονομικών ανισοτήτων.

Η Γαλλία πιέζει τους εταίρους της να εκδώσουν ανακοινωθέν για τα κρίσιμα ορυκτά στο οποίο θα περιλαμβάνονται μέτρα για την μείωση της εξάρτησης της Δύσης από την Κίνα και για τη θωράκιση των επενδυτών από τα αντίμετρα και το dumping, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.

Ως προς το θέμα των παγκόσμιων οικονομικών ανισοτήτων, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στις ανισότητες του διεθνούς εμπορίου και τον «αρπακτικό ανταγωνισμό» κυρίως της Κίνας.

«Η Κίνα παράγει υπερβολικά πολύ, οι ΗΠΑ καταναλώνουν υπερβολικά πολύ και οι Ευρωπαίοι επενδύουν υπερβολικά λίγο», είναι ο τρόπος με τον οποίο η γαλλική πλευρά συνοψίζει το σημερινό καθεστώς των παγκόσμιων οικονομικών ανισοτήτων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται αυτό που στη Μόσχα αποκαλούν πλέον «πνεύμα του Άνκορατζ» – οι άτυπες συνεννοήσεις που διαμορφώθηκαν στην Αλάσκα και οι οποίες εξακολουθούν να ρίχνουν βαριά σκιά πάνω από τις σχέσεις Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου. Η μάχη δεν αφορά μόνο τον τερματισμό του πολέμου, αλλά και το ποιος θα διαμορφώσει τους όρους της επόμενης ημέρας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Δύο τηλεφωνήματα, δύο αντίθετες στρατηγικές

Οι δημόσιες αναφορές που ακολούθησαν τις δύο επικοινωνίες αποκάλυψαν ότι οι δύο πλευρές επιδιώκουν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα.

Από την ουκρανική πλευρά, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι φέρεται να επιχείρησε να πείσει τον Αμερικανό πρόεδρο ότι οι στρατιωτικές εξελίξεις δεν δικαιολογούν καμία επιστροφή σε παλαιότερες συνεννοήσεις με το Κρεμλίνο. Το Κίεβο, σε πλήρη συντονισμό με βασικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, επιδιώκει να διατηρήσει ή ακόμη και να ενισχύσει την πολιτική, οικονομική και στρατιωτική πίεση προς τη Ρωσία.

Στον αντίποδα, η ρωσική πλευρά επιχείρησε να υπενθυμίσει στον Ντόναλντ Τραμπ ότι οι συζητήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί στο Άνκορατζ δεν έχουν ακυρωθεί επισήμως. Για τη Μόσχα, όσο ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποκηρύσσει δημόσια εκείνο το πλαίσιο, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επανέλθει κάποια στιγμή και να ζητήσει από το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους του να αποδεχθούν δύσκολους συμβιβασμούς.

Η ευρωπαϊκή αντεπίθεση απέναντι στη Μόσχα

Στις Βρυξέλλες, στο Παρίσι και στο Βερολίνο έχει διαμορφωθεί η πεποίθηση ότι η παρούσα συγκυρία προσφέρει μια ευκαιρία για αλλαγή των δεδομένων.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν ότι η συζήτηση για το τέλος του πολέμου πρέπει να βασιστεί σε διαφορετικές παραδοχές από εκείνες που είχαν διαμορφωθεί στις αμερικανορωσικές επαφές του παρελθόντος. Η βασική τους επιδίωξη είναι να πείσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να ταυτιστεί περισσότερο με τη δυτική γραμμή και να απορρίψει οριστικά κάθε ενδεχόμενο πίεσης προς την Ουκρανία για αποδοχή όρων που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ευνοϊκοί για τη Μόσχα.

Στην πραγματικότητα, η μάχη δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αφορά το ποιος θα καθορίσει τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης και ποιος θα διαμορφώσει τους όρους της επόμενης ημέρας μετά τον πόλεμο.

Γιατί το «πνεύμα του Άνκορατζ» παραμένει ζωντανό

Παρά τον έντονο σκεπτικισμό που επικρατεί σε πολλές δυτικές πρωτεύουσες, το λεγόμενο «πνεύμα του Άνκορατζ» δεν έχει εξαφανιστεί από το γεωπολιτικό προσκήνιο.

Στη Μόσχα θεωρούν ότι η αξία του δεν βρίσκεται τόσο στις συγκεκριμένες δεσμεύσεις που συζητήθηκαν όσο στο γεγονός ότι διατηρεί ανοιχτό έναν δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Κρεμλίνο.

Για τη ρωσική ηγεσία, ακόμη και η συνέχιση αυτού του διαλόγου λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι σε πιο επιθετικές αμερικανικές επιλογές. Όσο υπάρχει η προοπτική διαπραγμάτευσης, μειώνονται οι πιθανότητες μιας θεαματικής αμερικανικής στροφής υπέρ της Ουκρανίας, είτε μέσω νέας στρατιωτικής βοήθειας είτε μέσω πρόσθετων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο η Μόσχα επιμένει να κρατά ζωντανή τη συζήτηση.

Το παρασκήνιο με Κούσνερ και Γουίτκοφ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η πληροφορία για επικείμενες επαφές στη Μόσχα από στενούς συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου, μεταξύ των οποίων ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στίβεν Γουίτκοφ.

Η εξέλιξη αυτή ερμηνεύεται από αρκετούς αναλυτές ως προσπάθεια διατήρησης ανοιχτού του διαπραγματευτικού καναλιού μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας. Εάν οι συνομιλίες αυτές προχωρήσουν, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι δεν υπάρχει λόγος για βεβιασμένες αποφάσεις ή δραστικές αλλαγές πολιτικής πριν ολοκληρωθεί ο νέος γύρος επαφών.

Αυτό ακριβώς φοβούνται ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες επιδιώκουν μια πιο ξεκάθαρη αμερικανική τοποθέτηση υπέρ των δικών τους προτάσεων.

Το μεγάλο ερώτημα για τον Τραμπ

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν ο Ντόναλντ Τραμπ είναι διατεθειμένος να εγκαταλείψει οριστικά τον ρόλο του διαμεσολαβητή και να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τις θέσεις που προωθούν το Κίεβο, οι Βρυξέλλες και οι βασικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει σαφή απάντηση. Και ακριβώς αυτή η αβεβαιότητα εξηγεί γιατί τόσο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι όσο και ο Βλαντίμιρ Πούτιν έσπευσαν σχεδόν ταυτόχρονα να σηκώσουν το τηλέφωνο.

Η πραγματική σύγκρουση δεν διεξάγεται μόνο στα χαρακώματα της Ουκρανίας. Διεξάγεται πλέον και στους διαδρόμους της διεθνούς διπλωματίας, όπου δύο αντίπαλα στρατόπεδα προσπαθούν να επηρεάσουν τον άνθρωπο που ενδέχεται να καθορίσει την επόμενη φάση του πολέμου.

Και ίσως μέσα στις επόμενες ημέρες, μετά τη σύνοδο της G7, φανεί ποιος θα επικρατήσει στη μάχη για το «πνεύμα του Άνκορατζ».

«Οι προτεραιότητες είναι σαφείς: αύξηση του αριθμού των πυραύλων αεράμυνας, χορήγηση αδειών για την παραγωγή τους, εφαρμογή ενός προγράμματος χειμερινής βοήθειας και εντατικοποίηση της πίεσης στη Ρωσία», δήλωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Telegram.

«Είναι σημαντικό οι Ηνωμένες Πολιτείες να είναι έτοιμες να παράσχουν υποστήριξη σε αυτούς τους τομείς», πρόσθεσε ο Ζελένσκι σε άλλη ανάρτηση, η οποία περιελάμβανε μια φωτογραφία του να μιλάει με τον Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της συνάντησης.

Ο Ζελένσκι δήλωσε επίσης ότι συζήτησε με τους ηγέτες της G7 αρκετές προτάσεις που αποσκοπούσαν στην ενίσχυση των κυρώσεων και της «πολιτικής πίεσης» κατά της Ρωσίας, ιδίως όσον αφορά τον σκιώδη στόλο της.

«Νομίζω ότι ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να το κάνει», υποστήριξε, προσθέτοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες, που θέλουν να το κάνουν «σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες», μπορούν επίσης να το κάνουν.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι εξελίξεις γύρω από το Μνημόνιο Κατανόησης Ουάσιγκτον-Τεχεράνης κυριαρχούν στη δεύτερη ημέρα της Συνόδου Κορυφής της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας. Οι ηγέτες των επτά ισχυρότερων οικονομιών του κόσμου συζητούν με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τις λεπτομέρειες της συμφωνίας που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, ανοίγει τον δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Πρωτοβουλίες για διάλογο Ρωσίας και Ουκρανίας

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται και ο πόλεμος στην Ουκρανία, με τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι πρότεινε στον Βλαντίμιρ Πούτιν μια απευθείας συνάντηση για την αναζήτηση λύσης, πρόταση που απορρίφθηκε από τη Μόσχα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι είχε πρόσφατα θετικές συνομιλίες τόσο με τον Ζελένσκι όσο και με τον Πούτιν, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι υπάρχει περιθώριο για διαμεσολάβηση και επανεκκίνηση των προσπαθειών ειρήνευσης. Όπως είπε, μετά τη διευθέτηση της κρίσης με το Ιράν, η προσοχή της Ουάσιγκτον θα στραφεί περισσότερο προς το ουκρανικό μέτωπο.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε ότι συζήτησε με τον Τραμπ το ενδεχόμενο μιας συνάντησης με τον Πούτιν στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμώντας ότι σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο Ρώσος πρόεδρος θα δυσκολευόταν περισσότερο να αρνηθεί τη συμμετοχή του. Παράλληλα προειδοποίησε ότι, εάν η Ρωσία απορρίψει και αυτή την ευκαιρία, θα απαιτηθεί περαιτέρω διεθνής πίεση.

Μετά από διμερή συνάντηση με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στο ζήτημα της Ουκρανίας.

«Τώρα που αυτό (το Ιράν) τελείωσε, θα επικεντρωθούμε σε αυτό», είπε ο Τραμπ.

Εν τω μεταξύ, ο Μακρόν δήλωσε ότι θα επιδιώξει να πείσει τον Τραμπ να συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία και να αυξήσει την πίεση στη Ρωσία για να πιέσει για μια ειρηνευτική συμφωνία, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης. Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι είχε θετικές ανταλλαγές απόψεων με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι οποίοι παρευρέθηκαν στη διάσκεψη κατόπιν πρόσκλησης της Γαλλίας.

Πολύ παραγωγικές συνομιλίες

Οι ηγέτες της G7 συμφώνησαν σήμερα, Τρίτη, κατά τη διάρκεια «πολύ παραγωγικών» συνομιλιών για την Ουκρανία, να παραμείνουν ενωμένοι στη στήριξή τους προς το Κίεβο και να εντείνουν την πίεση κατά της Ρωσίας, δήλωσε στο Reuters γαλλική διπλωματική πηγή.

Σύμφωνα με τον Γάλλο διπλωμάτη, οι ηγέτες της G7 συμφώνησαν επίσης να αυξήσουν την πίεση προς τη Ρωσία μέσω κυρώσεων που θα στοχεύουν τον πετρελαϊκό και τον ενεργειακό της τομέα.

«Η Ρωσία πρέπει να προχωρήσει σε συμφωνία», είχε δηλώσει νωρίτερα ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έπειτα από «πολύ καλή» συνάντηση, όπως ανέφερε, με τον Ζελένσκι, τον οποίο επρόκειτο να δει και πάλι αργότερα σήμερα.

«Κοιτάξτε, η Ρωσία πρέπει να προχωρήσει σε συμφωνία. Η Ρωσία έχει χάσει τεράστιο αριθμό ανθρώπων, και το ίδιο και η Ουκρανία», ανέφερε ο Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι οι απώλειες ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες τον μήνα.

Πρόσθεσε επίσης πως μίλησε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν την Κυριακή, σημειώνοντας ότι υπάρχει «πολύ μεγάλη αντιπάθεια» μεταξύ των δύο πλευρών.

Η συμφωνία με το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε το Μνημόνιο μια «πολύ σημαντική συμφωνία ειρήνης», τονίζοντας ότι η διεθνής κοινότητα είναι έτοιμη να συμβάλει στην εφαρμογή και τη στήριξή του. Όπως ανέφερε, το θέμα θα συζητηθεί διεξοδικά με τους υπόλοιπους ηγέτες της G7.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην ευρωπαϊκή πρόταση για συνδρομή στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι δεν απαιτείται σημαντική εξωτερική βοήθεια. Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής πλοίων από συμμαχικές χώρες στην επιχείρηση διασφάλισης της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

«Έχουμε ολοκληρώσει τη συμφωνία μας με το Ιράν. Θα πρέπει να είναι επιτυχής… Πηγαίνει σε ένα δεύτερο στάδιο, το οποίο πιστεύω ότι θα είναι ευκολότερο» ανέφερε.

«Ποτέ δεν με ένοιαζε η αλλαγή καθεστώτος, αλλά υποθέτω ότι υπάρχει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν» ισχυρίστηκε. «Δεν πιστεύω στην αλλαγή καθεστώτος. Έχω παρακολουθήσει αλλαγές καθεστώτος εδώ και χρόνια και δεν λειτουργούν ποτέ. Απλώς πρέπει να συμβεί (μόνο του)» υποστήριξε. 

«Πρότεινα στο Ισραήλ να αφήσει τη Συρία να “φροντίσει” τη Χεζμπολάχ. Αν το Ισραήλ δεν μπορεί να κάνει τη “δουλειά” χωρίς να σκοτώνει τους πάντες η Συρία να κάνει τη ”δουλειά”. Για να είμαι ειλικρινής μαζί σας, νομίζω ότι θα έκαναν καλύτερη δουλειά» δήλωσε μάλιστα.

Ο Τραμπ επέκρινε τις μεθόδους του Ισραήλ στον Λίβανο. «Δεν χρειάζεται να γκρεμίζεις μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις για κάποιον. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι σε αυτά τα σπίτια, και δεν είναι όλοι της Χεζμπολάχ, αυτό μπορώ να σας πω…».

«Ο Νετανιάχου πρέπει τώρα να είναι πιο υπεύθυνος αναφορικά με τον Λίβανο…»

Ερωτηθείς αν είναι εκνευρισμένος με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό απάντησε «όχι, έχουμε εξαιρετική σχέση… Αλλά χωρίς τις ΗΠΑ δεν θα υπήρχε Ισραήλ αυτή τη στιγμή. Κάθε έξυπνος άνθρωπος το γνωρίζει αυτό». 

«Στη συμφωνία μου, αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, θα τιναχθεί στον αέρα. Στη συμφωνία του Ομπάμα, τούς επιτράπηκε να έχουν πυρηνικά όπλα. Ο Νετανιάχου ικέτευε τον Ομπάμα να μην κάνει συμφωνία με το Ιράν, ικέτευε… Η συμφωνία του Ομπάμα με το Ιράν ήταν η πιο χαζή συμφωνία που έχω δει ποτέ, εκτός από τη NAFTA. Η NAFTA ήταν ίσως ακόμη πιο χαζή». 

«Ο Ομπάμα πούλησε το Ισραήλ για το Ιράν. Πήγε στο Ιράν. Όποιος μπορεί να ψήφισε αυτόν τον τύπο ή το κόμμα—τους αποκαλώ Χαζοκρατικούς, επειδή είναι χαζοί».

«Το Ιράν χτύπησε ακόμη και την Τουρκία μία φορά. Δεν το κατάλαβα ποτέ. Κανείς δεν πρόκειται να το καταλάβει. Αυτό είναι το πρόβλημα. Είναι εντελώς παράλογοι άνθρωποι, και αυτοί οι άνθρωποι έχουν πλέον χαθεί. Νομίζω ότι το Ιράν έχει πλέον ορθολογική ηγεσία».

«Η σημερινή ιρανική ηγεσία είναι πολύ λογικοί άνθρωποι. Είναι ευχάριστο να έχεις να κάνεις μαζί τους. Είναι δυνατοί και έξυπνοι άνθρωποι. Δεν είναι ριζοσπαστικοποιημένοι και επιδιώκουν να βοηθήσουν τη χώρα τους» επέμεινε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Στην παρατήρηση δημοσιογράφου ότι «το ιρανικό καθεστώς συνεχίζει να σκοτώνει τον ίδιο του τον λαό, ο πρόεδρος απάντησε ότι η πλειονότητα αυτών (των εκτελέσεων) έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια του πρώτου και του δεύτερου καθεστώτος, πολύ περισσότερο από ό,τι τώρα».

«Tο Κατάρ και το Ιράν μοιράζονται χερσαία σύνορα, και μπορείς να περπατήσεις από το ένα κράτος στο άλλο» υποστήριξε ο Αμερικανός πρόεδρο, παρότι τα δυο κράτη δεν μοιράζονται χερσαία σύνορα.

«Πολέμησες και μας βοήθησες με μεγάλη γενναιότητα. Θα είσαι πάντα φίλος μου» ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος στον εμίρη.

Για τον πόλεμο στην Ουκρανία σχολίασε πως «η Ρωσία πρέπει να κάνει μια συμφωνία. Η Ρωσία έχει χάσει έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων. Το ίδιο και η Ουκρανία». 

Σημειώνεται ότι η CIA αμφισβητεί τη δέσμευση του Ιράν στη συμφωνία με τον Τραμπ. Οι αξιολογήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών έθεσαν υπό αμφισβήτηση την προθυμία της Τεχεράνης να κάνει βασικές παραχωρήσεις, ακόμη και καθώς η κυβέρνηση κινείται προς μια επίσημη συμφωνία. «Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι αυτή η συμφωνία θα κάνει το Ισραήλ ασφαλέστερο» διαβεβαίωσε ο Βανς. 

Τη Δευτέρα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι «με ή χωρίς συμφωνία, το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα», υπογραμμίζοντας ότι η ισραηλινή πολιτική απέναντι στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει αμετάβλητη. Ο Νετανιάχου, στην πρώτη του συνέντευξη Τύπου από τον Μάρτιο, δήλωσε ότι η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν αποτελεί «αποστολή ζωής» για τον ίδιο.

Ισραηλινά ΜΜΕ επισημαίνουν ότι «ο αμελής χειρισμός των συνομιλιών με το Ιράν από τον Τραμπ έχει επιστρέψει το Ισραήλ σε μια πραγματικότητα περιορισμένης ελευθερίας δράσης και εξασθενημένης αποτροπής, αποκαλύπτοντας το χάσμα μεταξύ της λαμπρής στρατιωτικής εκτέλεσης και της αποτυχημένης στρατηγικής».

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών διευκρίνισε ότι οι επερχόμενες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν θα χωριστούν σε δύο στάδια ή φάσεις. Το επόμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων θα καλύψει τα ζητήματα των πυρηνικών και την άρση των κυρώσεων που θα επιλυθούν σε μια τελική συμφωνία, πρόσθεσε. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλίμπαφ θα ηγηθεί της διαπραγματευτικής ομάδας του Ιράν στην Ελβετία μετά την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας.

Με ανάρτηση στο X ο Ζελένσκι τόνισε ότι με τον Τραμπ «συζήτησαν μέτρα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εγκαθίδρυση της ειρήνης τώρα».

«Ενημέρωσα τον πρόεδρο για τις τελευταίες εξελίξεις στο πεδίο της μάχης και την ενίσχυση των θέσεών μας. Συμφωνήσαμε να συνεχίσουμε αυτές τις συζητήσεις στη συνάντησή μας στη σύνοδο κορυφής της G7», πρόσθεσε.

Νωρίτερα, ο σύμβουλος του Ουκρανού προέδρου Ντμίτρο Λίτβιν τόνισε σε μμε ότι η τηλεφωνική επικοινωνία των δύο προέδρων ήταν «αρκετά καρποφόρα» και διήρκεσε 30 με 35 λεπτά, συμπληρώντας ότι ο Ζελένσκι ευχήθηκε στον Τραμπ για τα 80α του γενέθλια που γιορτάζει σήμερα.

Τους τελευταίους μήνες, γύροι διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, που αποσκοπούσαν στην εξεύρεση λύσης για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, δεν κατάφεραν να φέρουν το Κίεβο και τη Μόσχα πιο κοντά σε μια συμφωνία, με τις διαπραγματεύσεις να έχουν βαλτώσει καθώς η προσοχή της Ουάσιγκτον έχει μετατοπιστεί στο Ιράν.

Ο Ουκρανός πρόεδρος συνομίλησε στις 8 Ιουνίου με τους απεσταλμένους των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, τονίζοντας τη σημασία της «αναζωογόνησης της διπλωματίας».

Ο Ζελένσκι θα συμμετάσχει την Τρίτη σε συνάντηση εργασίας με τους ηγέτες της G7 στη σύνοδο που θα γίνει στο Εβιάν, παρουσία του Αμερικανού προέδρου.

Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο και ασταθές διεθνές περιβάλλον, με αυξημένες αβεβαιότητες για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας. Ο κ. Πιερρακάκης θα συμμετάσχει για πρώτη φορά δια ζώσης, υπό την ιδιότητά του ως προέδρου του Eurogroup, στις συνεδριάσεις της G7.

Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο υπουργός θα πραγματοποιήσει σειρά επαφών με θεσμικούς εκπροσώπους και κορυφαία στελέχη της διεθνούς οικονομίας. Θα συναντηθεί με τη γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, καθώς και με την ηγεσία του Ταμείου, μεταξύ των οποίων ο διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος, Alfred Kammer και ο διευθυντής Δημοσιονομικών Υποθέσεων, Rodrigo Valdés.

Ο κ. Πιερρακάκης θα έχει επίσης κατ’ ιδίαν επαφές με την υπουργό Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Rachel Reeves και με την υπουργό Οικονομικών της Ιαπωνίας, Satsuki Katayama.

Στο πλαίσιο των δημόσιων παρεμβάσεών του, ο κ. Πιερρακάκης είναι κεντρικός ομιλητής σε συζήτηση με τον Alfred Kammer, ενώ θα συμμετάσχει και στο Semafor World Economy Forum, με θέμα «The New Era of Global Growth», συμβάλλοντας στον διεθνή διάλογο για τη νέα φάση της παγκόσμιας οικονομίας.

Στο περιθώριο της Συνόδου, ο υπουργός θα πραγματοποιήσει κύκλο επαφών με εκπροσώπους διεθνών τραπεζικών και επενδυτικών ομίλων, ενώ θα παραστεί και σε εκδήλωση στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία, όπου θα συναντηθεί με Έλληνες που υπηρετούν σε διεθνείς οργανισμούς, ανάμεσα τους η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.