Το γεμάτο εκρηκτικά drone – το οποίο η Ελλάδα υποστηρίζει ότι είναι ουκρανικό, ισχυρισμό που το Κίεβο έχει αρνηθεί επίσημα – ανακαλύφθηκε από ψαράδες στις ακτές της Λευκάδας στις 7 Μαΐου, πυροδοτώντας διπλωματικές εντάσεις μεταξύ Αθήνας και Κιέβου.

Ελληνικές μονάδες πληροφοριών και στρατιωτικά τμήματα αναλύουν το drone, αποσυναρμολογώντας το και χρησιμοποιώντας αντίστροφη μηχανική (reverse engineering) για να προσδιορίσουν τα χαρακτηριστικά του.

Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης τα μεταδεδομένα του για να εξακριβώσουν την αποστολή του και αν εκτοξεύτηκε από μητρικό πλοίο ή από την ξηρά — ενδεχομένως ακόμη και από τη Λιβύη, στην άλλη πλευρά της Μεσογείου.

Πηγή ασφαλείας ανέφερε ότι το drone πιθανότατα απέτυχε να φτάσει στον στόχο του αφού έχασε τον προσανατολισμό του λόγω τεχνικής δυσλειτουργίας.

«Αυτό το ζήτημα είναι πολύ σοβαρό. Αυτό το σκάφος… έφερε εκρηκτικά, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Δεν θέλω να σκέφτομαι τι θα σήμαινε για ένα επιβατηγό πλοίο ή οποιοδήποτε πλοίο να συγκρουστεί με αυτό το drone», δήλωσε την Πέμπτη (14/05) ο Έλληνας Υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας, επιμένοντας ότι το drone είναι ουκρανικό.

Τα προκαταρκτικά ευρήματα υποδηλώνουν ότι δεν ταξίδεψε μεγάλη απόσταση, καθιστώντας λιγότερο πιθανή μια εκτόξευση από τη Λιβύη, ανέφερε πηγή ασφαλείας. Άλλος αξιωματούχος δήλωσε ότι τα επίπεδα καυσίμων αποτελούν βασικό παράγοντα στην αξιολόγηση, αλλά αρνήθηκε να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.

Η τεχνική ανάλυση έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, με μόνο ορισμένα κρυπτογραφημένα δεδομένα να απομένουν προς αποκωδικοποίηση, πρόσθεσε η πηγή.

Η Ουκρανία έχει στοχεύσει κατά το περασμένο έτος δεξαμενόπλοια στη Μαύρη Θάλασσα και πέραν αυτής, συμπεριλαμβανομένης της Μεσογείου, τα οποία, όπως υποστηρίζει, αποτελούν μέρος του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας – πλοία που το Κίεβο λέει ότι βοηθούν τη Μόσχα να διαφύγει των κυρώσεων και να εξάγει πετρέλαιο για τη χρηματοδότηση της πολεμικής της προσπάθειας στην Ουκρανία.

Η Ελλάδα έχει ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Ένωση για το θέμα. Μιλώντας από τις Βρυξέλλες αυτή την εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι η Αθήνα είναι έτοιμη να υποβάλει επίσημη καταγγελία μόλις ολοκληρωθεί η έρευνα.

Οι αναλυτές εξετάζουν το ενδεχόμενο το σκάφος να είχε αποστολή μίας χρήσης ή να εγκαταλείφθηκε επιχειρησιακά έπειτα από βλάβη, καθώς δεν έφερε σύστημα αυτοκαταστροφής. Το γεγονός ότι εντοπίστηκε με ενεργό το υδροτζέτ και εμφανείς φθορές στους μπροστινούς αισθητήρες ενισχύει το σενάριο τεχνικής δυσλειτουργίας ή απώλειας ελέγχου.

Παράλληλα, η τεχνική ανάλυση του drone από τη Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών και τα στελέχη του ΓΕΕΘΑ συνεχίζεται, με στόχο την πλήρη χαρτογράφηση της διαδρομής και της αποστολής του. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο το USV να κατευθυνόταν προς περιοχή της Αδριατικής, στο πλαίσιο ευρύτερης επιχειρησιακής δραστηριότητας που σχετίζεται με τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας.

Η υπόθεση αποκτά πλέον τόσο επιχειρησιακή όσο και δικαστική διάσταση, καθώς ο πλήρης φάκελος των ευρημάτων αναμένεται να διαβιβαστεί στις αρμόδιες λιμενικές και εισαγγελικές αρχές. Την ίδια ώρα, η παρουσία ενός τέτοιου μέσου σε ελληνικά νερά εντείνει τον προβληματισμό για τη διάχυση του πολέμου στη Μεσόγειο και τις νέες μορφές θαλάσσιων απειλών που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Την ίδια ώρα παρά τη δημόσια τοποθέτηση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και τις εκτιμήσεις των ελληνικών στρατιωτικών αρχών ότι το θαλάσσιο drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα είναι ουκρανικής προέλευσης, νέα δεδομένα και η επίσημη διάψευση της κατασκευάστριας εταιρείας UFORCE συνεχίζουν να προκαλούν ερωτήματα γύρω από την υπόθεση.

Η UFORCE, η οποία κατασκευάζει τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας τύπου «Magura», υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο USV δεν ανήκει σε καμία παραλλαγή της σειράς παραγωγής της, σημειώνοντας ότι τα τεχνικά χαρακτηριστικά και ο σχεδιασμός του δεν αντιστοιχούν σε drone κλάσης Magura.

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες από τις έρευνες των εξειδικευμένων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, τα τεχνικά ευρήματα, οι σειριακοί αριθμοί, τα ηλεκτρονικά συστήματα και τα στοιχεία λογισμικού οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ουκρανικής κατασκευής μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας, αντίστοιχης επιχειρησιακής φιλοσοφίας με εκείνα που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο της Μαύρης Θάλασσας.

Απορία: δεν έχει διατυπωθεί επισήμως αίτημα από την Αθήνα, ή ο Ουκρανός αξιωματούχος ψεύδεται προκλητικά;

Παρά την (διπλωματική) κινητικότητα δημιουργείται η εντύπωση πώς η κυβέρνηση υποτιμά το θέμα. Οι ειδικοί, ακόμα και ο υφυπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας (προερχόμενος από το Πολεμικό Ναυτικό) Στ. Γκίκας, επισήμαναν τους κινδύνους που από τύχη αποσοβήθηκαν. Το drone τύπου Magura, φορτωμένο με 100 κιλά εκρηκτικής ύλης, θα μπορούσε να είχε χτυπήσει από πλοίο του λεγόμενου ρωσικού “σκιώδους” στόλου μέχρι κρουαζιερόπλοιο που θα βρισκόταν στην θαλάσσια περιοχή, ή να εκραγεί μέσα στο λιμάνι της Βασιλικής στη Λευκάδα όπου το ρυμούλκησαν οι ψαράδες που το “αλίευσαν”. Οι συνέπειες θα ήταν φαραωνικές, σε ανθρώπινες ζωές και στην εικόνα της χώρας στην έναρξη της τουριστικής περιόδου.

Είτε προερχόταν από την κρυφή βάση τέτοιων USV στην Μισράτα της Λιβύης, είτε από την Αλβανία, όπως εκτιμούν οι ειδικοί, το περιστατικό συνιστά εχθρική ενέργεια εκ μέρους της Ουκρανίας, παραβίαση των κανόνων ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοϊας και παραβίαση εθνικής κυριαρχίας.

Πίσω απ΄ όλα αυτά, όμως, είναι πιθανό να υποκρύπτεται και κάτι περισσότερο.

Τον περασμένο Νοέμβριο έγινε γνωστό (σχετικά άρθρο στην “Καθημερινή”) ότι Ελλάδα και Ουκρανία ήρθαν σε συμφωνία για την συμπαραγωγή τέτοιων θαλασσίων drones στο πλαίσιο αξιοποίησης από τις ένοπλες δυνάμεις μας της σημαντικής τεχνολογίας που έχει αναπτύξει το Κίεβο. Μάλιστα, όπως ανακοινώθηκε και σε σχετικό κείμενο της συμφωνίας Μητσοτάκη-Ζελένσκι, οι δύο χώρες θα επιχειρήσουν να εντάξουν το συγκεκριμένο σχέδιο και στα δάνεια του κανονισμού SAFE, καθώς η Ουκρανία αποτελεί επιλέξιμη τρίτη χώρα για τα φθηνά δάνεια που οδηγούν σε συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων από κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Οι πληροφορίες, όμως, αναφέρουν –σχετική αναφορά κάνει και το Politico– ότι η ουκρανική πλευρά υπαναχωρεί και θέτει όρους σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιεί η χώρα μας τα συγκεκριμένα drones. Κι αυτό φαίνεται ότι αποτελεί προσπάθεια του Κιέβου να εκμαιεύσει επίσημα ότι τα USV δεν θα ενταχθούν στο σύστημα άμυνας έναντι της Τουρκίας, στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ουκρανίας να διατηρεί ισχυρούς διπλωματικούς και στρατιωτικούς δεσμούς με την Άγκυρα.

Είναι, άλλωστε, γνωστό πώς το Κίεβο, παρότι θα έπρεπε να ευγνωμονεί την Ελλάδα για την πολυεπίπεδη βοήθεια που δέχεται από τη χώρα μας, στηρίζει άμεσα και έμμεσα τις αναθεωρητικές βλέψεις της Τουρκίας.

Γράψαμε ήδη σχετικά με αυτό (εδώ).

Εάν οι πληροφορίες είναι ακριβείς, και με εμφανή την προσπάθεια της Ουκρανίας να αποποιηθεί κάθε ευθύνη για την παραβίαση των χωρικών μας υδάτων από το δικό της drone, το συγκεκριμένα θέμα γίνεται ακόμα πιό σοβαρό…

Ο υπουργός Άμυνας της Ελλάδας, Νίκος Δένδιας, επιβεβαίωσε την Τρίτη ότι το drone ήταν ουκρανικής προέλευσης και έθεσε το ζήτημα κατά τη διάρκεια του συμβουλίου άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, χαρακτηρίζοντάς το «εξαιρετικά σοβαρό περιστατικό».

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, είχε επίσης παραπονεθεί για το drone σε συνάντηση με ομολόγους της ΕΕ κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων τη Δευτέρα, λέγοντας ότι η Αθήνα θα απαντήσει με διπλωματικές διαμαρτυρίες. Η Αθήνα «δεν θα επιτρέψει την ανάπτυξη πολεμικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και ιδιαίτερα προς την Ελλάδα», είπε .

Οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις επιβλέπουν την έρευνα και συντάσσουν έκθεση.

Τα δύο κύρια σενάρια που διερευνώνται είναι είτε ότι το drone έπεσε στην περιοχή από εμπορικό πλοίο είτε ότι εκτοξεύτηκε από ουκρανική βάση στη Μισράτα, στη δυτική Λιβύη, σύμφωνα με Έλληνες αξιωματούχους.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Αθήνα επηρεάζεται από την προσπάθεια των Ουκρανών να περιορίσουν τα έσοδα από το πετρέλαιο του Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν. Τον περασμένο Μάρτιο, ένα πλοίο που ανήκε σε ελληνική εταιρεία χτυπήθηκε από ουκρανικό drone στα ανοικτά των ακτών του Νοβοροσίσκ, όπου φόρτωνε ρωσικό πετρέλαιο.

«Υποτίθεται ότι αυτή η ενέργεια[…] ίσως σχετίζεται με τις αποφάσεις που ελήφθησαν για να επιτραπεί εν μέρει η μεταφορά ρωσικού πετρελαίου για ένα μήνα», δήλωσε τον Μάρτιο ο Έλληνας υπουργός Ναυτιλίας Βασιλιάς Κίκιλας, χαρακτηρίζοντας «απαράδεκτο και πολύ επικίνδυνο» να στοχοποιούνται πλοία που πλέουν υπό ελληνική σημαία ή μεταφέρουν ελληνικά πληρώματα.

Το Κίεβο πιέζει για να μειώσει τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο, καθιστώντας τα δεξαμενόπλοια που βοηθούν τη Μόσχα πρωταρχικό στόχο.

Σε αυτή την περίπτωση, το Κίεβο δήλωσε ότι δεν είχε καμία πληροφορία για το drone. «Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ανήκει σε Ουκρανούς χειριστές θαλάσσιων drones. Είμαστε ανοιχτοί σε συνεργασία με την ελληνική πλευρά για να διευκρινίσουμε τις συνθήκες του περιστατικού, εάν υπάρξουν σχετικά αιτήματα από αυτούς», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη ο Heorhii Tykhyi, εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών.

Ωστόσο, το Κίεβο έχει επανειλημμένα παραπονεθεί ότι ο γιγάντιος στόλος δεξαμενόπλοιων της Ελλάδας βοηθά στη στήριξη της Ρωσίας. Στην αρχή του πολέμου, ο τότε πρέσβης της Ουκρανίας στην Αθήνα, Σεργκέι Σουτένκο, δήλωσε ότι «τα χρήματα ορισμένων ναυτιλιακών εταιρειών είναι λερωμένα με αίμα».

Από την άλλη πλευρά, το περιστατικό θα μπορούσε τώρα να πλήξει την δημόσια εικόνα της συντηρητικής κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, καθώς η Αθήνα έχει κάνει πολλά για να προσφέρει υποστήριξη στην Ουκρανία τα τελευταία πέντε χρόνια, αντιστρέφοντας τους παραδοσιακά στενούς δεσμούς της με τη Ρωσία.

Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τώρα κριτική από κόμματα της αντιπολίτευσης σε όλο το πολιτικό φάσμα, τα οποία σημειώνουν ότι η Ελλάδα φαίνεται να είναι εντελώς απροστάτευτη, με ανεπαρκή παρακολούθηση των χωρικών της υδάτων.

Τον περασμένο Νοέμβριο, η Αθήνα και το Κίεβο συμφώνησαν να παράγουν από κοινού μη επανδρωμένα ναυτικά drones. Ωστόσο, η συμφωνία φαίνεται να έχει αντιμετωπίσει κάποιο πρόβλημα, ιδίως επειδή η Ουκρανία θέλει να διατηρήσει τον λόγο στον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις θα χρησιμοποιούν τα συστήματα. Η Αθήνα βλέπει αυτό ως έναν τρόπο για να διατηρήσει η Ουκρανία την επιρροή της στις σχέσεις της με την Τουρκία.

Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο αν ο Σρέντερ μπορεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής, αλλά και αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να αποδεχθεί ότι η διπλωματία ίσως χρειαστεί πρόσωπα που δεν θεωρούνται απολύτως ουδέτερα, προκειμένου να ανοίξει ένας δρόμος διαπραγμάτευσης για τον πιο αιματηρό πόλεμο στην ευρωπαϊκή ήπειρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας παραμένει εδώ και χρόνια μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής. Η στενή προσωπική σχέση του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά και η παρουσία του σε κορυφαίες ρωσικές ενεργειακές εταιρείες όπως η Gazprom και η Rosneft, δημιούργησαν σοβαρές κατηγορίες περί σύγκρουσης συμφερόντων ακόμη και μέσα στη Γερμανία.

• Ωστόσο, ακριβώς αυτή η σχέση με τη Μόσχα είναι που τον καθιστά σήμερα ιδιαίτερη περίπτωση. Σε αντίθεση με τους περισσότερους δυτικούς ηγέτες, ο Σρέντερ δεν διέκοψε ποτέ πλήρως τους διαύλους επικοινωνίας με το Κρεμλίνο. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, υποστήριζε σταθερά ότι η Ευρώπη πρέπει να αναζητήσει μια διαπραγματευτική λύση αντί μιας ατέρμονης στρατιωτικής σύγκρουσης.

Η θέση αυτή τον έφερε αντιμέτωπο με σφοδρές επικρίσεις. Πολλοί στη Γερμανία και στην Ανατολική Ευρώπη τον αντιμετωπίζουν ως «εκπρόσωπο των ρωσικών συμφερόντων» μέσα στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, υποστηρικτές της λεγόμενης ρεαλιστικής διπλωματίας θεωρούν ότι σε περιόδους βαθιάς κρίσης οι ανεπίσημοι δίαυλοι επικοινωνίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αρκετές κρίσεις αποκλιμακώθηκαν μέσω προσωπικοτήτων που λειτουργούσαν παρασκηνιακά, χωρίς να εκπροσωπούν επίσημα κυβερνήσεις. Κάτι αντίστοιχο φαίνεται να εξετάζεται σήμερα και για την ουκρανική κρίση, καθώς η παρατεταμένη στρατιωτική αντιπαράθεση έχει οδηγήσει όλες τις πλευρές σε κατάσταση εξάντλησης.

• Το όνομα του Σρέντερ είχε συνδεθεί και με τις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης το 2022, όταν είχε διαμορφωθεί ένα ανεπίσημο πλαίσιο πιθανής συμφωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία. Εκείνο το σχέδιο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την ουδετερότητα της Ουκρανίας, την εγκατάλειψη της προοπτικής ένταξης στο ΝΑΤΟ, ειδικό καθεστώς για το Ντονμπάς και μακροπρόθεσμες διαπραγματεύσεις για την Κριμαία.

Για τη Μόσχα, αυτές οι ιδέες αποτελούσαν βάση διαπραγμάτευσης. Για το Κίεβο, όμως, θεωρήθηκαν απαράδεκτες παραχωρήσεις που νομιμοποιούσαν την πίεση της Ρωσίας. Η κατάρρευση εκείνων των συνομιλιών εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία, την Ουκρανία και τις δυτικές κυβερνήσεις, ιδιαίτερα γύρω από το ερώτημα αν υπήρξε πράγματι χαμένη ευκαιρία ειρήνευσης.

Πλέον, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει ότι καμία πλευρά δεν μπορεί εύκολα να επιβάλει απόλυτη νίκη. Οι απώλειες είναι τεράστιες και για τις δύο πλευρές, ενώ η στρατιωτική πρόοδος παραμένει περιορισμένη παρά το τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και οικονομικούς πόρους.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ρωσία έχει καταγράψει μόνο μικρές εδαφικές προωθήσεις τα τελευταία χρόνια, παρά τις συνεχείς επιθετικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυτική στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, ενώ η ανοικοδόμηση της χώρας εκτιμάται ότι θα απαιτήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη δεκαετία.

• Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αρχίζουν να εξετάζουν ξανά το ενδεχόμενο μιας πολιτικής διευθέτησης. Οι συζητήσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας επιστρέφουν στο τραπέζι, μαζί με τα ερωτήματα για τα όρια της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και τις μακροπρόθεσμες σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία.

Ο ίδιος ο Πούτιν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι βλέπει θετικά μια πιθανή εμπλοκή του Σρέντερ σε μελλοντικές συνομιλίες. Από την άλλη πλευρά, η γερμανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, θεωρώντας ότι η αξιοπιστία του πρώην καγκελάριου έχει πληγεί σοβαρά λόγω των σχέσεών του με τη Μόσχα.

Οι αντιδράσεις απέναντί του παραμένουν έντονες. Η Εσθονία και άλλες χώρες της Βαλτικής τον έχουν κατηγορήσει ότι επιχείρησε να αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή πίεση προς τη Ρωσία, ενώ το Κίεβο θεωρεί ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Μόσχα, στην οποία συνέβαλε και ο Σρέντερ μέσω του Nord Stream, ενίσχυσε τη ρωσική αυτοπεποίθηση πριν από τον πόλεμο.

• Παρά τις αντιδράσεις, η βασική ιδέα πίσω από τη συζήτηση για τον Σρέντερ είναι ότι οι μεγάλοι πόλεμοι συνήθως τελειώνουν όχι όταν υπάρχει πλήρης στρατιωτική επικράτηση, αλλά όταν οι αντίπαλοι αντιληφθούν ότι το κόστος της συνέχισης υπερβαίνει τα πιθανά οφέλη. Η ευρωπαϊκή διπλωματία φαίνεται να εισέρχεται σταδιακά σε αυτή τη φάση προβληματισμού, έπειτα από χρόνια στρατιωτικής κλιμάκωσης και αδιεξόδου.

Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ δεν είναι ουδέτερος μεσολαβητής. Ίσως όμως ακριβώς γι’ αυτό να θεωρείται χρήσιμος από τη Μόσχα. Το αν μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό δίαυλο ειρήνης θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τη Ρωσία, αλλά και από το κατά πόσο η Ευρώπη και η Ουκρανία θα αποδεχθούν την ανάγκη για μια δύσκολη, επώδυνη και πολιτικά αμφιλεγόμενη διαπραγμάτευση.

«Το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία πιστεύω πραγματικά ότι πλησιάζει πολύ», είπε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους κατά την αναχώρησή του από τον Λευκό Οίκο για το ταξίδι στην Κίνα.

Ανάλογη εκτίμηση είχε εκφράσει ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν το Σάββατο. «Πιστεύω ότι φθάνει στο τέλος», είχε πει σε δημοσιογράφους, αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Σπύρος Σιδέρης

Η σειρά παρουσιάζει τον Μπρέζνιεφ όχι ως ψυχροπολεμικό «γεράκι», αλλά ως έναν ψύχραιμο ηγέτη που προσπαθεί να αποτρέψει μια πυρηνική σύγκρουση. Σύμφωνα με την πλοκή, οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν μυστικά την εγκατάσταση πυρηνικών πυραύλων στη Δυτική Γερμανία, προκαλώντας πανικό στη σοβιετική ηγεσία. Μέσα στο Κρεμλίνο κυριαρχούν οι φωνές που ζητούν τελεσίγραφο προς το ΝΑΤΟ και απειλές χρήσης πυρηνικών όπλων. Ο Μπρέζνιεφ όμως επιλέγει διαφορετικό δρόμο: με τη βοήθεια του επικεφαλής της KGB, Γιούρι Αντρόποφ, ανοίγει έναν ανεπίσημο δίαυλο επικοινωνίας με τον Βίλι Μπραντ.

Στην άλλη πλευρά, ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος εμφανίζεται ως ο πολιτικός που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις πιέσεις της Δύσης και στην ανάγκη να αποτραπεί μια γενικευμένη καταστροφή. Οι δύο ηγέτες, μέσα από μυστικές επαφές, επιχειρούν να παρακάμψουν αυτό που η σειρά αποκαλεί «κόμματα του πολέμου» τόσο στη Μόσχα όσο και στη Δύση.

• Η αφήγηση είναι φανταστική, αλλά ακουμπά πάνω σε μια υπαρκτή ιστορική κληρονομιά: τη γνωστή Ostpolitik, τη «Νέα Ανατολική Πολιτική» του Βίλι Μπραντ, που επιδίωξε την αποκλιμάκωση και την προσέγγιση με το ανατολικό μπλοκ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Για πολλούς Ευρωπαίους σοσιαλδημοκράτες, εκείνη η πολιτική εξακολουθεί να θεωρείται σημείο αναφοράς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει τη στρατηγική της απέναντι στη Μόσχα.

Και κάπως έτσι, μια τηλεοπτική σειρά μετατρέπεται σε αφορμή για να επανέλθει στο προσκήνιο ένα πολύ πραγματικό πολιτικό ερώτημα: ποιος θα μπορούσε σήμερα να αναλάβει τον ρόλο του διαμεσολαβητή ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση;

Το όνομα που έφερε στο τραπέζι ο Βλαντίμιρ Πούτιν ήταν αυτό του πρώην καγκελάριου της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ. Ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι θα έβλεπε θετικά έναν ρόλο του Σρέντερ σε πιθανές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Η πρόταση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αλλά και στο Κίεβο, καθώς ο Σρέντερ θεωρείται εδώ και χρόνια ιδιαίτερα κοντά στη Μόσχα λόγω των σχέσεών του με ρωσικές ενεργειακές εταιρείες και της προσωπικής του σχέσης με τον Πούτιν.

Ωστόσο, η συζήτηση δεν σταμάτησε εκεί. Στη Γερμανία ακούστηκαν και άλλα ονόματα, όπως αυτό του προέδρου της χώρας Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ, επίσης σοσιαλδημοκράτη και βασικού υποστηρικτή στο παρελθόν των συμφωνιών του Μινσκ. Παράλληλα, μέσα στο ίδιο το SPD συνεχίζεται μια έντονη εσωτερική συζήτηση για τη στάση απέναντι στη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

• Ένα μέρος των Γερμανών σοσιαλδημοκρατών θεωρεί ότι η Ευρώπη έχει οδηγηθεί σε υπερβολική στρατιωτικοποίηση και ζητά σταδιακή επιστροφή στη λογική της αποκλιμάκωσης. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ο Πέτερ Μπραντ, γιος του Βίλι Μπραντ, ο οποίος υπέγραψε πρόσφατα κοινή δήλωση στελεχών του SPD που επικρίνει τα σχέδια μαζικού επανεξοπλισμού της Ευρώπης και ζητά επανεκκίνηση της πολιτικής συνεργασίας με τη Ρωσία.

Οι υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης επιμένουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται πολιτικά κανάλια επικοινωνίας ακόμη και σε περίοδο πολέμου. Οι αντίπαλοί τους απαντούν ότι μια τέτοια λογική κινδυνεύει να εμφανιστεί ως υποχώρηση απέναντι στη Μόσχα και να αποδυναμώσει τη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία.

• Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια συζήτηση δείχνει ότι η ιστορία της Ostpolitik δεν έχει κλείσει οριστικά. Αντίθετα, φαίνεται να επιστρέφει ως πολιτικό και ιδεολογικό σημείο αναφοράς σε μια Ευρώπη που αναζητά νέα ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια, την αποτροπή και τη διπλωματία.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που μια φανταστική τηλεοπτική ιστορία για τον Μπρέζνιεφ και τον Βίλι Μπραντ προκάλεσε τόσο ενδιαφέρον. Όχι επειδή αφηγείται το παρελθόν, αλλά επειδή αγγίζει τους φόβους και τα διλήμματα του παρόντος. Σε μια εποχή όπου οι λέξεις «πυρηνική απειλή», «επανεξοπλισμός» και «σύγκρουση» επιστρέφουν καθημερινά στους τίτλους των ειδήσεων, η ιδέα ότι κάποτε δύο αντίπαλοι μιλούσαν μυστικά για να αποφύγουν την καταστροφή αποκτά ξανά ιδιαίτερο συμβολισμό.

Ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε σε ανάρτηση στο Truth Social, στην οποία ανέφερε ότι θα πραγματοποιηθεί και ανταλλαγή 1.000 κρατουμένων από κάθε χώρα.

«Το αίτημα υποβλήθηκε απευθείας από εμένα και εκτιμώ ιδιαίτερα τη συμφωνία του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και του προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ελπίζω ότι αυτό είναι το ξεκίνημα του τέλους ενός πολύ μακρού, φονικού και σκληρού πολέμου», έγραψε μεταξύ άλλων ο Τραμπ.

«Οι συνομιλίες για τον τερματισμό αυτής της μεγάλης σύγκρουσης, της μεγαλύτερης από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεχίζονται και πλησιάζουμε όλο και πιο κοντά κάθε μέρα», πρόσθεσε.

Η ανάρτηση Τραμπ:

«Με χαρά ανακοινώνω ότι θα ισχύσει τριήμερη εκεχειρία (9, 10 και 11 Μαΐου) στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η γιορτή στη Ρωσία είναι για την Ημέρα της Νίκης, αλλά το ίδιο ισχύει και για την Ουκρανία, καθώς και αυτή έπαιξε σημαντικό ρόλο στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτή η εκεχειρία θα περιλαμβάνει την αναστολή κάθε πολεμικής δραστηριότητας, καθώς και την ανταλλαγή 1.000 κρατουμένων από κάθε χώρα.

Αυτό το αίτημα υποβλήθηκε απευθείας από εμένα και εκτιμώ ιδιαίτερα τη συμφωνία του Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ελπίζω ότι αυτό είναι το ξεκίνημα του τέλους ενός πολύ μακρού, φονικού και σκληρού πολέμου. Οι συνομιλίες για τον τερματισμό αυτής της μεγάλης σύγκρουσης, της μεγαλύτερης από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεχίζονται και πλησιάζουμε όλο και πιο κοντά κάθε μέρα. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!», γράφει ο Ντόναλντ Τραμπ.

Πλέον, το drone έχει ρυμουλκηθεί και μεταφερθεί αρχικά στον Πλατυγιάλι στον Αστακό και στη συνέχεια στα εργαστήρια της Αττικής, όπου θα εξεταστούν οι τεχνικές του δυνατότητες και θα αντληθούν σημαντικές πληροφορίες.

Δεν είναι ακόμα σαφές πώς το μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας (USV) έφτασε στα ελληνικά ύδατα, ωστόσο προκαταρκτικά ευρήματα δείχνουν ότι το θαλάσσιο drone τύπου MAGURA V3 (σαν αυτά που χρησιμοποιεί ο ουκρανικός στρατός) ήταν εξοπλισμένο με τρεις πυροκροτητές, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι στο Reuters, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Οι ερευνητές εξετάζουν κατά πόσον το drone προοριζόταν να στοχεύσει πλοία που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο στην ευρύτερη Μεσόγειο, ανέφερε πηγή του λιμενικού.

Μια πηγή ναυτικής ασφάλειας δήλωσε ότι το σκάφος μπορεί να ήταν μέρος ενός φορτίου τέτοιων drones ή θα μπορούσε να έχει παρασυρθεί εκτός πορείας μετά από βλάβη στο σήμα.

Μιλώντας νωρίτερα στον ΣΚΑΪ ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ανέφερε πως «οι ένοπλες δυνάμεις που αρμόδιες για τα ζητήματα αυτά, εξετάζουν το drone και θα υπάρξουν ανακοινώσεις. Σίγουρα δεν είναι κάτι τυχαίο, είναι σοβαρό, και οι ένοπλες δυνάμεις θα δώσουν απαντήσεις μετά την έρευνα που πραγματοποιούν».  

Πηγές αναφέρουν ότι οι ελληνικές αρχές γνωρίζουν ήδη για ουκρανικές επιχειρήσεις παρακολούθησης και επιθέσεων εναντίον πλοίων που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη» ρωσικό στόλο. Μάλιστα, φέρονται να έχουν καταγραφεί δύο σχετικά περιστατικά στη Μεσόγειο, εκ των οποίων το ένα σημειώθηκε νότια της Κρήτης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ελληνικές αρχές παρακολουθούν εδώ και καιρό δραστηριότητες που σχετίζονται με επιχειρήσεις των Ουκρανών εναντίον πλοίων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας, με δυο επιθεσεις να έχουν καταγραφεί  ήδη στην Μεσόγειο.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ουκρανικά σκάφη drones έχουν αναπτυχθεί σε διάφορα σημεία της Μεσογείου, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας μεταφοράς της πίεσης προς τη Ρωσία και εκτός της Μαύρης Θάλασσας.

Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, προκαλεί έντονη ανησυχία σε κράτη της περιοχής, καθώς δημιουργεί νέα δεδομένα ασφαλείας σε μια από τις πλέον πολυσύχναστες θαλάσσιες οδούς.

Το θέμα είχε θέσει και ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης στο  Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε., προειδοποιώντας για τους κινδύνους από πιθανή μεταφορά της ουκρανορωσικής σύγκρουσης στη Μεσόγειο.

Ο Έλληνας υπουργός είχε ζητήσει να διερευνηθούν προηγούμενα περιστατικά επιθέσεων σε ρωσικά πλοία, ενώ είχε μεταφέρει τις ελληνικές ανησυχίες και προς την ουκρανική πλευρά, καθώς πρόκειται για σοβαρές απειλές στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Μετά την ολοκλήρωση της τεχνικής αξιολόγησης του σκάφους drone, η Αθήνα αναμένεται να προχωρήσει στις απαραίτητες διπλωματικές ενέργειες.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η υπόθεση θα τεθεί τόσο στην Ε.Ε. όσο και στην ουκρανική πλευρά εφοσον επιβεβαιωθεί, εάν αυτό είναι δυνατόν η άμεση εμπλοκή της στην παρουσία του σκάφους drone  στη Λευκάδα.

«Κατά τη διάρκεια του εορτασμού της 81ης επετείου της νίκης του σοβιετικού λαού στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, από τα μεσάνυχτα της 8ης Μαΐου έως τις 10 Μαΐου, η ρωσική πλευρά κηρύσσει κατάπαυση του πυρός», αναφέρει το ρωσικό υπουργείο Άμυνας στην ανακοίνωση του που ανάρτησε στην εφαρμογή Telegram.

Στην ανακοίνωση του ισχυρίζεται ότι αυτή την περίοδο τα στρατεύματα του «θα σταματήσουν πλήρως τις εχθροπραξίες», όπως και ότι στην περίπτωση που η Ουκρανία παραβιάσει την κατάπαυση του πυρός, ο ρωσικός στρατός θα δώσει την «ανάλογη απάντηση».

Στην ανακοίνωση του το υπουργείο Άμυνας επαναλαμβάνει τις απειλές που διατύπωσε χθες η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα να καταφέρει «μαζικό πυραυλικό πλήγμα στο κέντρο του Κιέβου» σε περίπτωση που το Κίεβο παραβιάσει την κατάπαυση του πυρός.

Η Μόσχα κάλεσε από χθες τις πρεσβείες στο Κίεβο να απομακρύνουν το προσωπικό και τους υπηκόους τους από την ουκρανική πρωτεύουσα, διότι «οι επιθέσεις αντιποίνων θα είναι αναπόφευκτες» αν η Ουκρανία διαταράξει την γιορτή της νίκης κατά της ναζιστικής Γερμανίας το Σάββατο.

Παράλληλα, η Ρωσία και η Ουκρανία συνέχισαν τις επιθέσεις παρά την μονομερή κατάπαυση του πυρός που το Κίεβο πρότεινε να τεθεί σε εφαρμογή από σήμερα.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι θα τηρηθεί διήμερη εκεχειρία.