Ο ίδιος μιλώντας στην ΕΡΤ έκανε έκκληση στους συναδέρφους του, «με το παραμικρό σύμπτωμα να κάνουν τεστ στους αρρώστους και εφόσον έχουν ένδειξη κοροναϊού, να συνταγογραφούνται πάραυτα αντιικά φάρμακα, τα οποία αυτή τη στιγμή είναι πάρα πάρα πολύ κρίσιμα και χρήσιμα».

Διεθνής ανησυχία

Ερωτώμενος για το εάν υπάρχει άλλη παράλλαξη πέραν της Eris, ο καθηγητής είπε: «αυτή τη στιγμή διεθνώς υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία για ένα στέλεχος το οποίο έχει αλλάξει σε 30 γονιδιακού τόπους, έχει δηλαδή 30 μεταλλάξεις συνολικά».

Εξήγησε πως: «οι βιολόγοι μιλούν για ίσως ένα νέο εξελικτικό άλμα του κοροναϊού. Μην ξεχνάτε ότι πριν από περίπου δύο χρόνια, είχαμε αυτές τις 30 αλλαγές της ακίδας από τις οποίες προέκυψαν τα στελέχη της Όμικρον που μας ταλαιπωρούν έως σήμερα. Επομένως, είναι ένα στέλεχος υπό παρακολούθηση, να δούμε πώς συμπεριφέρεται και ως προς τη μεταδοτικότητα του και ως προς τη νοσογόνο του και παθογόνο του δύναμη. Ελπίζω ότι είναι ένα στέλεχος το οποίο δεν θα μας βάλει σε μια νέα αφετηρία.

»Πάντως είναι πολύ ανησυχητική αυτή η δυναμική του κοροναϊού που κάθε 4, 5, 6 μήνες αλλάζει και μας δίνει επιδερμικά κύματα, τα οποία έστω το φέρνουν στην επικαιρότητα και έστω επιδεινώνουν την κατάσταση στα υγειονομικά ιδρύματα» είπε ο κ. Τζανάκης.

«Η ανοσία όντως έχει μειωθεί»

Σχετικά με το νέο εμβόλιο, ο καθηγητής σημείωσε πως «πιάνει όλες τις παραλλαγές της Όμικρον συμπεριλαμβανομένης πιθανότατα και της Eris, που όπως είπαμε, αναφέρεται στην αρχαία θεά των Ελλήνων, η οποία αντιπροσώπευε δυστυχώς τη ζήλια και τη διχόνοια».

«Η ανοσία όντως έχει μειωθεί, σίγουρα όμως τα κύτταρά μας, η άμυνά μας και τα λεγόμενα κύτταρα μνήμης, θυμούνται ότι αυτός δεν είναι καλός τύπος που μπαίνει στο σώμα μας και κάπως αντιδρούν. Όσο νεότερος είναι ο άνθρωπος, τόσο καλύτερη είναι αυτή η άμυνα μνήμης. Επομένως, δεν είμαστε γυμνοί, δεν είμαστε παρθένοι οργανισμοί όπως το 2020 και το πριν βγουν τα εμβόλια» ανέφερε.

Ολοκληρώνοντας δήλωσε πως πιθανότατα θα υπάρξει ισχυρή σύσταση από τις αρμόδιες επιτροπές εμβολιασμού, όπως και τη δικιά μας Εθνική Επιτροπή σχετικά με τον εμβολιασμό συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού.

Της Ρούλας Σκουρογιάννη

Ωστόσο, όπως εξήγησε ο καθηγητής στην ομιλία του με θέμα: «Covid-19: Διδάγματα και βήματα μπροστά», «ο ιός έχει μια ισχυρή δυναμική μεταλλάξεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι υπάρχουν πάνω από 300 υπότυποι του στελέχους Όμικρον, ενώ ο Sars-Cov-2 κάνει μέσα σε τρεις μήνες τόσες αλλαγές όσες κάνει ο ιός της γρίπης μέσα σε δύο χρόνια!».

«Αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη δεν πάμε καλά, παρουσιάζεται αύξηση των κρουσμάτων. Δεν γνωρίζουμε ακόμα εάν θα υπάρξει κάποια δραστική αλλαγή στον ιό, όπως υπήρξε από τη Δέλτα στην Ομικρον, γιατί πρέπει να αναφέρουμε ότι οι μεταλλάξεις της Ομικρον ήταν δραματικά διαφορετικές από ότι ήταν της Δέλτα».

Οι πανδημίες μέρος της ζωής μας

«Οι πανδημίες έχουν γίνει πλέον μέρος της ζωής μας και θα πρέπει οι χώρες να προετοιμάζονται για αυτό. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ από το 1979 μέχρι το 2000 δεν εμφανίστηκε καμία επιδημία, από το 2000 έως σήμερα έχουν καταγραφεί τέσσερις: sars, mers, γρίπη των χοίρων, covid 19», επεσήμανε ο Δρ. Μυλωνάκης.

«Για να μπορέσουμε να περάσουμε σε μία διαχειρίσιμη κατάσταση, όπου νόσος Covid θα είναι μέρος της ζωής μας χωρίς να μας επηρεάζει κοινωνικά και χωρίς να επηρεάζει τις ευάλωτες ομάδες, θα πρέπει να έχουμε πολιτική εμβολίων, αλλά και μία αποτελεσματική πολιτική διαχείρισης της νόσου, όπως επίσης πρέπει να έχουμε και γνώση για την παθογένεια και για τις συνεπειες που προκαλεί ο ιός, την οποία γνώση η επιστημονική κοινότητα δεν την έχει αυτή τη στιγμή», παραδέχτηκε ο κ. Μυλωνάκης.

Τα διδάγματα της Covid-19

«Γνωρίζουμε έως τώρα ότι η νόσος έχει συστηματικό χαρακτήρα, δεν είναι νόσος μόνο των πνευμόνων. Σε πολλούς ασθενείς, επηρεάζει τα αγγεία, τον εγκέφαλο και πολλά άλλα όργανα του σώματος, χωρίς να γνωρίζουμε ποιες ομάδες ασθενών θα επηρεάσει περισσότερο. Μερικές ομάδες ξέρουμε ότι είναι πιο ευπαθείς (όπως αυτοί που έχουν ανοσοκαταστολή, οι ηλικιωμένοι και τα λοιπά). Όμως, έχουμε και πολύ νέους ανθρώπους, χωρίς κανένα συνοδό νόσημα, οι οποίοι παρουσιάζουν μία μεγάλη αντίδραση στον ιό». 

«Το ιικό φορτίο που έχουμε στο αίμα έχουμε δει ότι ίσως είναι το καλύτερο εργαστηριακό εύρημα για να μας δείξει αρχικά πόσο θα επιβαρυνθεί ο ασθενής. Από ένα σημείο και μετά όμως, είναι η ανοσολογική αντίδραση η οποία καθορίζει την εξέλιξη της νόσου. Για αυτό τα αντιικά που έχουμε μέχρι τώρα ‘δουλεύουν’ αν τα δώσουμε νωρίς (στην αριχκή φάση ή μπει ο ασθενής στο νοσοκομείο). Εάν έχει περάσει καιρός, πλέον, έχει φανεί ότι τα μόνα φάρμακα που ίσως λειτουργούν είναι αυτά τα οποία αλλάζουν την ανοσολογική αντίδραση (όπως τα κορτικοστεροειδή κλπ). Η Covid ξεκινά σαν ίωση και δεν ξέρουμε σε ποιον θα εξελιχθεί σοβαρά. Για αυτό και χρειάζεται και προσοχή και εξέταση του συστηματικού χαρακτήρα της νόσου. Πρόσφατα, έχουμε πλέον καταλάβει ότι κάνει μικρές θρομβώσεις σε όλο τον οργανισμό, με αποτελέσματα που μπορεί να είναι δραματικά», ανέφερε ο Καθηγητής Ιατρικής Μικροβιολογίας και Ανοσολογίας.

Ένας στους δύο ανεμβολίαστους με πολλαπλές λοιμώξεις θα παρουσιάσει long covid

Ο Δρ. Μυλωνάκης τόνισε, επίσης, τη μεγάλη σημασία των εμβολίων που προστατεύουν όχι μόνο από την νοσηλεία και το θάνατο, αλλά και από τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της νόσησης.

«Είναι περισσότερα από 50 τα συμπτώματα του συνδρόμου long covid, για το οποίο ακόμα η επιστήμη δεν γνωρίζει αρκετά πράγματα. Ξέρουμε ωστόσο ότι όσες περισσότερες φορές νοσήσει κάποιος, τόσο πιο πιθανόν είναι να παρουσιάσει μακροχρόνια συμπτώματα ενώ στην ομάδα των ανεμβολίαστων ένας στους δύο, με πολλαπλές λοιμώξεις, θα εμφανίσει το σύνδρομο», κατέληξε ο καθηγητής.

Γιατί «ξέφυγε» η Covid

Αναφερόμενος ο Δρ. Μυλωνάκης στις αρχικές αποφάσεις και πολιτικές, πολλές από τις οποίες ευθύνονται για την πορεία της πανδημίας Covid-19 τους πρώτους μήνες του 2020, επεσήμανε τις κυριότερες ‘αστοχίες’:

Η Ελλάδα έχει από τα πιο χαμηλά ποσοστά θνητότητας στην Ευρώπη

Μία ακόμα σημαντική διαπίστωση που αποτελεί και το συμπέρασμα μελέτης που παρουσιάστηκε από τον Δρ Ελευθέριο Μυλωνάκη αφορούσε τις καλές επιδόσεις της χώρας μας στη διαχείριση της πανδημίας που είχε από τα χαμηλότερα ποσοστά θνητότητας στην Ευρώπη.

Όπως επεσήμανε ο καθηγητής παρά το γεγονός ότι υπήρξε αποτυχημένη διαχείριση στην αντιμετώπιση της πανδημίας παγκοσμίως, η Ελλάδα είχε εντυπωσιακά χαμηλή θνητότητα. «Μελέτη μας έδειξε ότι η Ελλάδα είχε τα ίδια ή και καλύτερα ποσοστά θανάτων σε σχέση με χώρες, με πιο ισχυρά συστήματα υγείας, όπως είναι η Γερμανία και η Ολλανδία», είπε χαρακτηριστικά. 

Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Δρ. Ελευθέριος Μυλωνάκης, είναι ο Έλληνας γιατρός που ανακάλυψε, πριν λίγα χρόνια, δύο νέα αντιβιοτικά, που ανήκουν στην κατηγορία συνθετικών αντιβιοτικών, ικανών να καταστρέψουν τα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια του χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου (MRSA), που ευθύνεται για χιλιάδες θανάτους νοσηλευόμενων κυρίως. Οι δύο ουσίες (CD437 και CD1530) είναι οι πρώτες που έχουν άμεσο και ουσιαστικό αποτέλεσμα ενάντια στα κρυφά και επίμονα κύτταρα του MRSA.

Επιπλέον, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, οι ουσίες έχουν χαμηλά επίπεδα τοξικότητας για το ήπαρ και τα νεφρά, ενώ, είναι μάλλον απίθανο οι παθογόνοι μικροοργανισμοί να αναπτύξουν ανθεκτικότητα και στις δύο νέες ουσίες.

Ο Δρ. Μυλωνάκης αποφοίτησε το 1990 από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου πήρε και το διδακτορικό του το 1994. Μετά την εμπειρία του στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», έφυγε στις ΗΠΑ, όπου εργάσθηκε στα νοσοκομεία Μίριαμ (του πανεπιστημίου Μπράουν) και Γενικό Μασαχουσέτης (της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ). Η έρευνά του εστιάζεται στην μικροβιακή παθογένεση και γενικότερα στις λοιμώδεις νόσους.

Το συνέδριο συνεχίζεται και σήμερα, Σάββατο 8/10 με διακεκριμένους ομιλητές, ολοκληρώνοντας τις εργασίες του, μέσα στην ημέρα. Υπάρχει, τέλος, η δυνατότητα διαδικτυακής παρακολούθησης του συνεδρίου.

Οι επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ) παραχώρησαν συνέντευξη Τύπου για την κατάσταση γύρω από την πανδημία του κορονοϊού, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να ξεκινήσει μια εκστρατεία αναμνηστικών εμβολιασμών ενόψει του χειμώνα. Η εκστρατεία αυτή θα γίνει με τα προσαρμοσμένα εμβόλια, τα οποία ενέκρινε ο EMA την Πέμπτη (01.09.2022) και στοχεύουν την κυρίαρχη πλέον μετάλλαξη Όμικρον. Θα χρησιμοποιηθούν επίσης τα πρώτα εμβόλια που αναπτύχθηκαν για να αντιμετωπιστεί το αρχικό στέλεχος του ιού, ο οποίος εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Κίνα το 2019.

Ο κόσμος «δεν θα πρέπει να περιμένει ένα συγκεκριμένο εμβόλιο», είπε ο επικεφαλής της εμβολιαστικής στρατηγικής του ΕΜΑ, Μάρκο Καβαλέρι. «Θα μπορούσε να εμφανιστεί μια ολοκαίνουρια παραλλαγή, κάτι που δεν είμαστε σε θέση να το προβλέψουμε σήμερα», πρόσθεσε.

Ο ΕΜΑ ενέκρινε την Πέμπτη εμβόλια των εταιρειών Pfizer/BioNTech και Moderna που στοχεύουν την υποπαραλλαγή Όμικρον ΒΑ.1, καθώς και το αρχικό στέλεχος. Στα μέσα Σεπτεμβρίου αναμένεται να εγκριθεί και ένα άλλο εμβόλιο της Pfizer που στοχεύει της υποπαραλλαγές BA.4 και BA.5 της Όμικρον. Η εταιρεία Moderna ετοιμάζει επίσης ένα παρόμοιο εμβόλιο.

Αυτά τα προσαρμοσμένα εμβόλια θα απευθύνονται κατά κύριο λόγο στις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, όπως στους ηλικιωμένους, τις έγκυες και τους εργαζόμενους στον υγειονομικό τομέα, είπε ο Καβαλέρι. Οι περισσότεροι άλλοι άνθρωποι θα λάβουν τα αρχικά εμβόλια, «τα οποία είναι σε θέση να προστατεύσουν από τη σοβαρή μορφή της Covid-19 και τον θάνατο», αν και δεν είναι εξίσου αποτελεσματικά στην πρόληψη της μόλυνσης, εξήγησε.

Μεταξύ άλλων αναφέρει ότι «η Pfizer μετά την σύσταση του FDA, δήλωσε πως θα έχει ίσως την δυνατότητα να διανείμει σημαντική ποσότητα εμβολίου BA.4/BA.5 την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου, ενώ η Moderna δίνει βάθος χρόνου μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου ή αρχές Νοεμβρίου πριν το τροποποιημένο εμβόλιο ετοιμαστεί» και συμπληρώνει:

«Υπάρχουν και άλλα εμβόλια «επόμενης γενιάς’ υπό ανάπτυξη. Τα ενδορινικά εμβόλια/σπρέι όπως έχουμε ξαναπεί, θα μπορούσαν να υπερτερούν όλων προστατεύοντάς μας από τον ιό, στοχεύοντας ακριβώς εκεί που εισέρχεται στο σώμα. Μπορεί επίσης να καταφέρουν να αποτρέψουν συνολικά τη μόλυνση και προφανώς χωρίς μόλυνση, δεν θα μεταδίδουμε τον ιό και θα προστατευόμαστε από το μακροχρόνιο COVID. Είναι λοιπόν επίσης αισιόδοξο πως υπάρχουν περισσότερες από δώδεκα κλινικές δοκιμές ενδορινικών εμβολίων ήδη σε εξέλιξη στις ΗΠΑ και παγκοσμίως».

Ακολουθεί, ολόκληρη η ανάρτηση του Ηλία Μόσιαλου

«Με τις ΒΑ.4 και 5 να υποσκελίζουν σε πολλές χώρες τις ΒΑ.1 και 2 παραλλαγές της όμικρον του κορονοϊού, εταιρείες, κυβερνήσεις και θεσμικοί φορείς υγείας προσαρμόζονται στις δυναμικές απαιτήσεις της πανδημίας αναφορικά με τον εμβολιασμό, αλλά και γενικότερα προς αναζήτηση πιο αποτελεσματικών εργαλείων προστασίας».

Την προηγούμενη εβδομάδα ο Αμερικανικός οργανισμός τροφίμων και φαρμάκων (FDA) συνέστησε στους κατασκευαστές εμβολίων COVID-19 να αλλάξουν το σχεδιασμό των ενισχυτικών εμβολίων που περιμένουμε για το φθινόπωρο.

Τι ζήτησε λοιπόν ο FDA;

Στην ουσία αυτά που έγραφα πριν από 2 εβδομάδες, δηλαδή αποτελεσματικά εμβόλια για τις παραλλαγές που κυκλοφορούν τώρα. Ο FDA ζήτησε από τις οι εταιρείες να προσαρμόσουν τα εμβόλια ώστε να καταπολεμούν τις κυρίαρχες επί του παρόντος υποπαραλλαγές του κορωνοϊού, όμικρον BA.4 και BA.5. Κα να αναφέρουμε εδώ πως τα νέα ενισχυτικά εμβόλια θα είναι δισθενή, δηλαδή θα στοχεύουν τόσο τον αρχικό ιό (όπως τα εμβόλια που ήδη κάναμε) όσο και τις υποπαραλλαγές της όμικρον BA.4 και BA.5.

Ναι αλλά δεν είχαμε ακούσει πως πολλές εταιρείες είχαν, ήδη ετοιμάσει εμβόλια για τις υποπαραλλαγές ΒΑ.1/2;

Ναι, και ο FDA τους συστήνει να καταθέσουν τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών για τις υποπαραλλαγές ΒΑ.1/2 προς αξιολόγηση, αλλά δεν θα γίνει χρήση αυτών των εμβολίων.

Θα χρειαστούν εκτεταμένες κλινικές δοκιμές τα εμβόλια που αντιμετωπίζουν τις BA.4 και BA.5;

Όπως και με τα εμβόλια για την γρίπη που ανανεώνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, δεν θα χρειαστούν εκτεταμένες κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ για να εγκριθεί το νέο εμβόλιο.

Το ίδιο δηλαδή αναμένουμε να γίνει σε όλες τις χώρες; Θα χρησιμοποιηθούν εμβόλια που αντιμετωπίζουν τις παραλλαγές BA.4 και BA.5;

Ορισμένες χώρες προσανατολίζονται στην χρήση του εμβολίου έναντι της υποπαραλλαγής ΒΑ.1. Το νέο εμβόλιο της Pfizer, φαίνεται να προκαλεί καλή ανοσοαπόκριση έναντι της BA.1, αλλά έχει χαμηλότερη απόκριση έναντι των BA.4 και BA.5.

Πότε να περιμένουμε να αρχίσει η διανομή;

Η Pfizer μετά την σύσταση του FDA, δήλωσε πως θα έχει ίσως την δυνατότητα να διανείμει σημαντική ποσότητα εμβολίου BA.4/BA.5 την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου, ενώ η
Moderna δίνει βάθος χρόνου μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου ή αρχές Νοεμβρίου πριν το τροποποιημένο εμβόλιο ετοιμαστεί.

Θα κοστίσουν περισσότερο αυτά τα εμβόλια;

Τα νέα εμβόλια θα πρέπει να κοστίσουν λιγότερο καθότι δεν βασίζονται σε νέα τεχνολογία αλλά μικρή τροποποίηση της υπάρχουσας. Επίσης οι εταιρείες δεν θα κάνουν εκτεταμένες κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ που κοστίζουν πολύ. Πρέπει επομένως η Ευρωπαϊκή επιτροπή να διαπραγματευτεί σημαντικές εκπτώσεις στις τιμές.

Οπότε θα περιμένουμε την διανομή των δόσεων από αυτές τις δύο εταιρείες;

Ξέρουμε πως και η Novavax δουλεύει προς την κατεύθυνση εμβολίου έναντι της όμικρον και πως οι κλινικές δοκιμές και για στοχευμένο εμβόλιο κατά της όμικρον όσο και για δισθενές εμβόλιο (που συμπεριλαμβάνει το αρχικό και το στοχευμένο κατά της όμικρον) ξεκίνησαν στις 31 Μαΐου. Ταυτόχρονα από δεδομένα που έχει ανακοινώσει η Novavax (και δεν έχουμε δει ακόμα την δημοσίευση) η ενισχυτική δόση του εμβολίου, που χορηγήθηκε οκτώ μήνες μετά το αρχικό σχήμα εμβολιασμού, δημιουργεί ισχυρή ανοσολογική απόκριση έναντι όλων των παραλλαγών της όμικρον (και της ΒΑ.5). Άρα ίσως να έχει νόημα προς το παρόν το εμβόλιο της Novavax να χρησιμοποιείται για αναμνηστικές δόσεις.

Και τα ολιστικά η πολυδύναμα εμβόλια που ακούμε;

Παρόμοια νανοτεχνολογική βάση με της Novavax έχει και το εμβόλιο που έχουν αναπτύξει ερευνητές στον αμερικανικό στρατό (στο Emerging Infectious Diseases Branch, Walter Reed Army Institute of Research). Το εμβόλιο αυτό, το “SpFN” (που σημαίνει ‘spike ferritin nanoparticle” και διαβάζεται ”σπιφ-ιν”) στην ουσία αποτελείται από νανοσωματίδια φερριτίνης που ‘μεταφέρουν’ την ακίδα του ιού. Αλλά η διαφορά είναι πως δεδομένου του πολύεδρου σχεδιασμού του νανοσωματιδίου, μπορεί να μεταφέρει ποικίλες και πολυάριθμες μορφές της ακίδας, ώστε να ενεργοποιεί ανοσοπροστασία έναντι πολλών παραλλαγών και υποπαραλλαγών ταυτόχρονα. To SpFN επίσης μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο έως και έξι μήνες και σε θερμοκρασία δωματίου έως και ένα μήνα.

Ξέρουμε επίσης πως η BioNTech, δήλωσε ότι μαζί με την Pfizer, θα ξεκινήσουν το δεύτερο εξάμηνο του έτους κλινικές δοκιμές για τα εμβόλια κορωνοϊού επόμενης γενιάς. Τα νέα αυτά εμβόλια ‘επόμενης γενιάς’ ξεπερνούν την τρέχουσα προσέγγιση στοχεύοντας στην ενίσχυση της κυτταρικής (Τ) ανοσίας, και τα εμβόλια παν-κορωνοϊού θα μας προστατεύουν από την ευρύτερη οικογένεια των κορωνοϊών και τις μεταλλάξεις τους.

Αυτά είναι δηλαδή τα ολιστικά εμβόλια που προπορεύονται;

Η αλήθεια είναι πως υπάρχουν και άλλα εμβόλια «επόμενης γενιάς’ υπό ανάπτυξη. Τα ενδορινικά εμβόλια/σπρέι όπως έχουμε ξαναπεί, θα μπορούσαν να υπερτερούν όλων προστατεύοντάς μας από τον ιό, στοχεύοντας ακριβώς εκεί που εισέρχεται στο σώμα. Μπορεί επίσης να καταφέρουν να αποτρέψουν συνολικά τη μόλυνση και προφανώς χωρίς μόλυνση, δεν θα μεταδίδουμε τον ιό και θα προστατευόμαστε από το μακροχρόνιο COVID. Είναι λοιπόν επίσης αισιόδοξο πως υπάρχουν περισσότερες από δώδεκα κλινικές δοκιμές ενδορινικών εμβολίων ήδη σε εξέλιξη στις ΗΠΑ και παγκοσμίως.

Αναμένουμε και άλλες παραλλαγές τους επόμενους μήνες;

Είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν νέες παραλλαγές. Το αν θα προέλθουν από την όμικρον ή το αρχικό στέλεχος ή άλλο στέλεχος που δεν είναι πλέον διαδεδομένο δεν είναι γνωστό, ούτε μπορούμε να το προβλέψουμε. Ούτε μπορούμε να προβλέψουμε το αν μια μελλοντική παραλλαγή ή ένα νέο στέλεχος θα μεταδίδεται πιο εύκολα ή θα είναι πιο επικίνδυνο ή πιο ήπιο. Αυτή την περίοδο όμως έχουμε σε τουλάχιστον 10 χώρες την εμφάνιση της ΒΑ.2.75 που εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ινδία. Αυτή η υποπαραλλαγή παρουσιάζει αλλαγές που οδηγούν κάποιους στο να συνιστούν αυξημένη επιδημιολογική επιτήρηση, θεωρώντας πως η BA.2.75 θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι πιο ανησυχητική από την υποπαραλλαγή BA.5. Αυτό όμως για να συμβεί θα πρέπει η ΒΑ.2.75 να είναι τόσο πολύ πιο μεταδοτική που να υπερσκελίσει την ΒΑ.5. Για την ώρα δεν έχουμε τέτοια στοιχεία όμως.

«Το εμβόλιο είχε μέσα την παραλλαγή Α και Ο και έδειξε να σταματά τη σοβαρή νόσηση αλλά να προκαλεί και ανοσία» σημείωσε. Αναμένεται, όπως είπε ο καθηγητής, να ξαναγίνει μία έρευνα και τον Αύγουστο προκειμένου να αποδειχθεί εάν καλύπτει το νέο εμβόλιο και τις νέες παραλλαγές της Όμικρον.

Αναφορικά με την 4η δόση, ο καθηγητής συνιστά στον καθένα να συμβουλευτεί τον γιατρό του, ωστόσο λόγω της αύξησης των κρουσμάτων και της απελευθέρωσης των μέτρων ασφαλείας, παροτρύνει όποιος θέλει να πάει να την λάβει.

Τέλος, σχετικά με την πορεία της πανδημίας το φθινόπωρο ο κ. Γαλιατσάτος εκτίμησε πως θα υπάρξουν νέες μεταλλάξεις μέσα στην Όμικρον και συστήνει τη χρήση της μάσκας σε όλους.

Οι υπερμεταδοτικές παραλλαγές BA.4 και BA.5

Τον Ιούνιο, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών ανέφεραν ότι οι υποπαραλλαγές της μετάλλαξης Όμικρον BA.4 και BA.5 του κορονοϊού είχαν γίνει κυρίαρχες στις ΗΠΑ.Ο οργανισμός αναθεώρησε αυτή τη δήλωση στις 5 Ιουλίου για να πει ότι το BA.5 αποτελούσε πάνω από το ήμισυ των νέων κρουσμάτων στη χώρα. Μεγάλη αύξηση παρουσιάζουν και τα κρούσματα των 2 υποπαραλλαγών και στη χώρα μας.

Τα συμπτώματα των 2 υποπαραλλαγών

Οι ειδικοί δήλωσαν ότι, γενικά, αυτές οι υποπαραλλαγές δεν έχουν σημαντικά αποκλίνοντα συμπτώματα από τις προηγούμενες εκδοχές της Όμικρον. Τα άτομα που έχουν μολυνθεί με BA.4 και BA.5 μπορεί να εμφανίσουν:

• βήχα,
• ρινική καταρροή,
• πονόλαιμο, κόπωση,
• πονοκεφάλους
• μυϊκούς πόνους.

Ωστόσο, είναι λιγότερο πιθανό να χάσουν τις αισθήσεις της γεύσης και της όσφρησης ή να παρουσιάσουν δύσπνοια, σε σύγκριση με όσους έχουν μολυνθεί από τη μετάλλαξη Δέλτα ή άλλες μεταλλάξεις του κορονοϊού, δήλωσε ο δρ Πίτερ Τσιν-Χονγκ, ειδικός σε θέματα λοιμωδών νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, σύμφωνα με τους New York Times.

Ο Δρ Τζόζεφ Καμπάζα, πνευμονολόγος και ιατρός εντατικής θεραπείας στην Cleveland Clinic, δήλωσε ότι οι άνθρωποι τείνουν να εμφανίζουν συμπτώματα από το ανώτερο αναπνευστικό «από τις φωνητικές χορδές έως την άκρη της μύτης». Ανεπίσημα, είπε, έχει δει περισσότερους ασθενείς με επώδυνη συμφόρηση των ιγμορείων και σοβαρό πονόλαιμο που έχουν βρεθεί θετικοί στον κορονοϊό ενώ κυκλοφορούν τα BA.4 και BA.5. Μερικοί από αυτούς νόμιζαν ότι είχαν στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα επειδή πονούσαν τόσο πολύ, είπε.

Επίσης, δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία που να δείχνουν ότι αυτές οι υποπαραλλαγές προκαλούν πιο σοβαρή ασθένεια από τις προηγούμενες εκδοχές της Όμικρον. Όμως οι BA.4 και BA.5 είναι πιο μεταδοτικές, πράγμα που σημαίνει ότι καθώς περισσότεροι άνθρωποι μολύνονται, αυξάνονται οι νοσηλείες τόσο των ενηλίκων όσο και των παιδιών, δήλωσε ο Δρ Άνταμ Ράτνερ, διευθυντής του τμήματος παιδιατρικών λοιμωδών νοσημάτων στο Νοσοκομείο Παίδων Hassenfeld του N.Y.U. Langone.

Έως και 50.000 τα ενεργά κρούσματα

Καμπανάκι κινδύνου έκρουσε ο καθηγητής Πνευμονολογίας και αντιπρόεδρος Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας Νίκος Τζανάκης για την πορεία της πανδημίας, με φόντο τη ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων, αλλά και την ανησυχητική επιδείνωση των σκληρών δεικτών της πανδημίας.

«Το μεταδοτικότερο κύμα ως τώρα!»

«Είναι το μεταδοτικότερο κύμα ως τώρα!», εκτίμησε ο καθηγητής αρχικά μιλώντας στην εκπομπή «Τώρα ό,τι Συμβαίνει» ,στην τηλεόραση του OPEN και συνέχισε: «Το υποτιμάμε ως προς τα κρούσματα. Δεν είναι 15-20.000 τα κρούσματα αλλά 30.000-50.000!»

Ο ίδιος σημείωσε πως η υποπαραλλαγή ΒΑ.5 της μετάλλαξης Όμικρον, μεταδίδεται ακαριαία. Είπε πως «έχει έντονα συμπτώματα αλλά δεν μας ανησυχεί. Μας ανησυχούν οι επιλοιμώξεις που κάνουν κάποιοι ασθενείς! Ο ιός αυτός τροποποιεί τα αμυντικά μας συστήματα έναντι άλλων ιών».

Ο ίδιος προέβλεψε πως το κύμα της πανδημίας θα κορυφωθεί στα τέλη Ιουλίου και θα έχει εξαιρετικά αργή αποκλιμάκωση που ίσως έχει σκαμπανεβάσματα τον Αύγουστο. «Φοβόμαστε όμως για μία νέα μετάλλαξη! Τέλη Σεπτέμβρη ίσως έχουμε έκπληξη», συνέχισε.

Της Ρούλας Σκουρογιάννη

Οι XF και XD είναι και οι δύο ανασυνδυασμένες παραλλαγές της Δέλτα και της Όμικρον BA.1.

Τελευταία, το επιστημονικό ενδιαφέρον κινείται γύρω από την εμφάνιση της XE (αν και για πρώτη φορά έγινε λόγος για αυτήν γύρω στα μέσα Ιανουαρίου, καθώς το πρώτο γνωστό κρούσμα της εντοπίστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 19 Ιανουαρίου 2022, ενώ λίγα κρούσματα έχουν εντοπιστεί και σε άλλα μέρη, όπως στην Ινδία και την Ταϊλάνδη).

• Η XE είναι ένας συνδυασμός δύο στελεχών omicron: BA.1 και BA.2.

Μέχρι στιγμής, έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον 1.179 κρούσματα της omicron XE στο Ηνωμένο Βασίλειο (σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ενημέρωση από την Υπηρεσία Ασφάλειας Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου που δημοσιεύθηκε στις 8 Απριλίου).

Γκίκας Μαγιορκίνης: «Εκτίμηση για αυξημένη μεταδοτικότητα της ΧΕ»

Για τις ανασυνδυασμένες παραλλαγές, κυρίως για την XE, τη μεταδοτικότητά τους και τη βαρύτητας της λοίμωξης που μπορεί να προκαλέσουν το libre ρώτησε τον Επίκουρο Καθηγητή Επιδημιολογίας και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, Γκίκα Μαγιορκίνη.

• «Σχετικά με τα ανασυνδυασμένα στελέχη της Όμικρον που παρατηρήθηκαν, πρόσφατα, είναι στελέχη που έχουν προκύψει από συνδυασμό του γενετικού υλικού υποστελεχών της Όμικρον. Μέχρι και την τελευταία φορά που μελέτησα το technical briefing που εκδίδει ο Public Health England, το UK Health Security Agency, υπήρχε μια εκτίμηση για αυξημένη μεταδοτικότητα της ΧΕ, αλλά τα όρια αξιοπιστίας της δεν ήταν ικανοποιητικά για να δείξουν με σιγουριά ότι όντως είναι. Γίνεται λόγος για ‘ήπια αύξηση της μεταδοτικότητας’. Όταν βρισκόμαστε γύρω στο 10% δεν είμαστε σίγουροι ότι θα έχει κάποια επίπτωση στο Σύστημα Υγείας», εξήγησε ο Επίκουρος Καθηγητής Επιδημιολογίας.

Αξίζει εδώ να προσθέσουμε ότι τα στοιχεία του UKHSA (UK Health Security Agency) δείχνουν ότι η XE έχει ποσοστό διασποράς 9,8% μεγαλύτερο από το BA.2.

Οι ειδικοί δεν έχουν, έως τώρα, χαρακτηρίσει την XE ως παραλλαγή που προκαλεί ανησυχία.

«Η XE φαίνεται να κινείται προς την ίδια κατεύθυνση με το BA.2, δηλαδή έχει αυξημένη μεταδοτικότητα σε σχέση με το BA.1, αλλά είναι λιγότερο σοβαρή», δήλωσε στο CNBC η Τζένιφερ Χόρνεϊ, καθηγήτρια επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Delaware.

Η XE περιέχει ακίδα και δομικές πρωτεΐνες από την ίδια οικογένεια ιών, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει, θεωρητικά τουλάχιστον, να συμπεριφερθεί όπως και η Όμικρον. Συνεπώς, τα υπάρχοντα εμβόλια και η ανοσία θα πρέπει να παρέχουν κάποιο επίπεδο προστασίας από τη μόλυνση, υποστηρίζουν οι ειδικοί.

ΠΟΥ: Υπό εξέταση δύο νέες υπο-παραλλαγές της Όμικρον

Και καθώς ο ιός δε σταματά να παραλλάσσεται, να υπενθυμίσουμε ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δήλωσε τη Δευτέρα (11/4) ότι παρακολουθεί δύο νέες υπο-παραλλαγές της Όμικρον για να εκτιμήσει αν είναι πιο μολυσματικές ή αν προκαλούν πιο σοβαρή νόσο.

• Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, ο Οργανισμός πρόσθεσε τα στελέχη BA.4 και BA.5, «αδελφές» παραλλαγές της Όμικρον, στον κατάλογο των παραλλαγών προς παρακολούθηση.

Ο ΠΟΥ παρακολουθεί ήδη τα στελέχη BA.1 και BA.2 –που πλέον κυριαρχούν παγκοσμίως– καθώς και
τα BA.1.1 και BA.3. Μέχρι στιγμής, μόνο μερικές δεκάδες περιπτώσεις των BA.4 και BA.5 έχουν αναφερθεί στην παγκόσμια βάση δεδομένων GISAID, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.

Όπως ανακοίνωσε ο ΠΟΥ, οι υποπαραλλαγές BA.4 και BA.5 τίθενται υπό παρακολούθηση λόγω «πρόσθετων μεταλλάξεων, που πρέπει να μελετηθούν προκειμένου να κατανοηθεί η επίπτωσή τους στο δυναμικό ανοσιακής διαφυγής».

• Ο Οργανισμός Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι μέχρι τις 30 Μαρτίου, ο BA.4 είχε εντοπιστεί στη Νότια Αφρική, τη Δανία, τη Μποτσουάνα, τη Σκωτία και την Αγγλία.

Όλα τα κρούσματα BA.5 εντοπίστηκαν στη Νότια Αφρική την περασμένη εβδομάδα, ενώ τη Δευτέρα (11/4) το υπουργείο Υγείας της Μποτσουάνα δήλωσε ότι είχε εντοπίσει τέσσερα κρούσματα BA.4 και BA.5, όλα μεταξύ εμβολιασμένων ατόμων ηλικίας 30 έως 50 ετών, που εμφάνισαν ήπια συμπτώματα.

«Δεν μας επιτρέπεται να χαλαρώσουμε όταν γίνεται μάχη στα νοσοκομεία. Καταλαβαίνω ότι η πανδημία είναι μία πολυδιάστατη κρίση, αλλά τη στιγμή που στα νοσοκομεία γίνεται μάχη και οι υγειονομικοί παλεύουν νυχθημερόν, θα περίμενα όλοι μας, ανεξάρτητα από τι λένε τα μέτρα, να κάνουμε όσο το περισσότερο υπομονή γίνεται. Είναι μαθηματικά βέβαια ότι θα πέσουν τα κρούσματα, σημασία έχει να αντέξει το σύστημα υγείας. Ας κρατήσουμε τις ασπίδες μας όρθιες, να κάνουμε υπομονή και να ξαναζυγίσουμε το θέμα σε λίγες εβδομάδες πιο ήρεμα, πιο καθαρά».

Ο κ. Πρασσάς έκανε λόγο πως αστικά κέντρα της χώρας έχουν φτάσει στην κορύφωση της Όμικρον, ενώ τόνισε πως μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται η αποκλιμάκωση. Ωστόσο ο ιός παραμένει επικίνδυνος, ακόμα κι όταν η Όμικρον δείχνει πιο ήπια από την Δέλτα.

• «Μεγάλα αστικά κέντρα στην Ελλάδα έχουν φτάσει στην κορύφωση της Όμικρον. Δεν μπορούμε να συνυπολογίσουμε ακόμα το άνοιγμα των σχολείων, αλλά με βάση ότι έχουμε δει σε άλλες περιοχές αναμένουμε την πρώτη να έρθει γοργά. Περιμένουμε αποκλιμάκωση στις επόμενες εβδομάδες. Η πανδημία έβγαλε στην επιφάνεια πολλά δομικά προβλήματα. Θα πρέπει να καθίσουμε και να ζυγίσουμε ποιες είναι οι αναβαθμίσεις που θα πρέπει να κάνουμε συνολικά. Ο ιός αυτός δεν είναι καθόλου κρυολόγημα, ιδίως για τους ανεμβολίαστους. Το ότι η Όμικρον είναι ηπιότερη από την Δέλτα δεν σημαίνει ότι είναι ήπια. Δεν ξέρουμε ακόμα πως θα καταλήξει το παιχνίδι των διαφορετικών παραλλαγών».

Για το εμβόλιο δήλωσε πως είναι ο πιο ασφαλής, αποτελεσματικός και καλά μελετημένος τρόπος προστασίας κατά του COVID και βρίσκει παρανοϊκή τη σκέψη ότι υπάρχει κόσμος που προτιμάει τα φάρμακα έναντι του εμβολίου. Σχετικά με την πενθήμερη καραντίνα δήλωσε πως προσωπικά θεωρεί ότι οι νοσήσαντες θα έπρεπε να επιστρέφουν στην εργασία τους κατόπιν αρνητικού τεστ.

«Είναι νωρίς να μιλήσουμε για τέταρτη δόση. Αν είχαμε εμβολιαστεί όλοι, δεν θα υπήρχε καμία ταραχή, κανένας πανικός. Μελλοντικά και δεδομένου ότι ο ιός θα είναι μαζί μας, είναι απίθανο να μην κολλήσει κάποιος.

Μπορεί η Όμικρον να είναι υπερματαδοτική, έχουμε όμως εργαλεία που είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά. Έχουμε σοβαρούς λόγους να πούμε ότι η επόμενη ημέρα θα μας βρει όλους πολύ καλύτερα. Ας κάνουμε υπομονή για να το ξαναζυγίσουμε πιο ώριμα», κατέληξε ο κ. Πρασσάς.

Σε συνέντευξή του στους “Φαϊνάνσιαλ Τάιμς”, ανέφερε ότι, καθώς ο χρόνος περνάει, θα κάνουν την εμφάνισή τους νέες μεταλλάξεις που θα επιτρέπουν την ανοσιακή διαφυγή του ιού. «Φέτος (ένα διαφορετικό εμβόλιο) είναι τελείως περιττό. Όμως έως τα μέσα του επόμενου χρόνου θα είναι μια διαφορετική κατάσταση», προέβλεψε.

Μαφιόζικη εκτέλεση σε πολυσύχναστη γειτονιά στο κέντρο της Αθήνας – Ποιος ήταν ο 39χρονος που δολοφονήθηκε

Ο Σαχίν επεσήμανε ότι οι σημερινές παραλλαγές του ιοu, ιδίως η Δέλτα, είναι μεν πιο μεταδοτικές, όχι όμως αρκετά διαφορετικές, ώστε να υποσκάψουν την αποτελεσματικότητα των τωρινών εμβολίων. Όπως είπε, οι ενισχυτικές (τρίτες) δόσεις φαίνονται ικανές να αντιμετωπίσουν αυτά τα στελέχη του κορονοϊού. Τελικά, όμως, πρόσθεσε, ο ιoς θα αναπτύξει μεταλλάξεις που θα μπορούν να διαφύγουν από την ανοσιακή ανταπόκριση του οργανισμού στα υπάρχοντα εμβόλια, οπότε θα καταστεί αναγκαία μια τροποποιημένη εκδοχή του εμβολίου, που θα στοχεύει ειδικά στο νέο στέλεχος που θα προκύψει.

«Αυτός ο ιoς θα μείνει και θα προσαρμοστεί περαιτέρω. Δεν έχουμε κανένα λόγο να υποθέσουμε ότι η επόμενη γενιά του ιοu θα είναι πιο εύκολη στην αντιμετώπιση της από το ανοσοποιητικό σύστημα, σε σχέση με την υπάρχουσα γενιά. Πρόκειται για μια συνεχή εξέλιξη του και η εξέλιξη αυτή μόλις έχει αρχίσει», ανέφερε ο Σαχίν.

Προέβλεψε ότι το 2022 θα υπάρχουν δύο βασικές τάσεις στα προγράμματα εμβολιασμού: ενισχυτικές δόσεις για τους εμβολιασμένους και συνεχιζόμενη πίεση να εμβολιαστούν οι ανεμβολίαστοι. Αρνήθηκε να κάνει εκτιμήσεις για το πώς θα εξελιχθεί η τιμή του εμβολίου Pfizer/BioNTech στο μέλλον, αλλά δήλωσε βέβαιος ότι θα υπάρχει ζήτηση για το εμβόλιο τα επόμενα χρόνια.

Ο ίδιος απέρριψε τις πιέσεις προς τις Pfizer, BioNTech και άλλες εταιρείες παραγωγής εμβολίων Covid-19 να μοιραστούν τις πατέντες τους, ώστε να καταστεί εφικτή η πιο μαζική παραγωγή των εμβολίων και να καλυφθούν έτσι οι ανάγκες των αναπτυσσόμενων και πιο φτωχών χωρών. Κάτι τέτοιο, όπως ισχυρίστηκε, θα αποτελούσε κίνδυνο για τον έλεγχο ποιότητας των εμβολίων. Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της Pfizer ‘Αλμπερτ Μουρλά έχει αναφέρει ότι το μοίρασμα των πατεντών θα αποτελούσε αντικίνητρο για νέες καινοτομίες στη φαρμακοβιομηχανία.

«Ο ιός πραγματικά εκεί “βρίσκει και κάνει”, κυκλοφορεί ανεμπόδιστος. Ο εμβολιασμός προσφέρει ακόμα ένα όφελος, σταματά τις παραλλαγές και τη δυναμική του ιού να εξελίσσεται και να εμφανίζεται με τα διαφορετικά του πρόσωπα», είπε χαρακτηριστικά η κ. Γκιούλα.

Νέο εμβόλιο για τον κοροναϊό: Δίνει ανοσία για 11 μήνες με μία δόση

   Αναφερόμενη στις μεταλλάξεις του νέου κορονοϊού σημείωσε ότι αυτός μεταλλάχτηκε από τον πρώτο μήνα μετά την εμφάνισή του, πράγμα που αύξησε τη μεταδοτικότητά του. Πρόσθεσε δε, ότι λίγο πριν από την έναρξη του εμβολιασμού στη χώρα μας εμφανίστηκε η βρετανική μετάλλαξη, η οποία επικράτησε στην Ελλάδα για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ η νοτιοαφρικανική μετάλλαξη εμφανίστηκε για ένα πολύ μικρό διάστημα στην περιοχή κυρίως της Β. Ελλάδας.

   «Πριν από λίγο διάστημα ξεκίνησε από την Ινδία η πιο “έξυπνη” μέχρι τώρα παραλλαγή μετάλλαξη του ιού, η ινδική μετάλλαξη. Το δεύτερο στέλεχός της, που δεν είναι το πιο “έξυπνο”, είναι η μετάλλαξη Δ, που επικράτησε κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο κι από εκεί σε ολόκληρο τον κόσμο.

   Σύμφωνα με τελευταία στοιχεία του CDC, το 99,3% των στελεχών της Ευρώπης ανήκουν στη μετάλλαξη Δ. Τελευταία έχουμε τη μετάλλαξη Μ, που πρόσφατα συμπεριλήφθηκε στις μεταλλάξεις ενδιαφέροντος από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Είχαμε κάποια πολύ λίγα κρούσματα τέτοιας μετάλλαξης και στην περιοχή μας, μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου του 2021. Προς το παρόν φαίνεται ότι δεν απασχολεί ιδιαίτερα», πρόσθεσε η κ. Γκιούλα.

   Η ανοσία από εμβόλιο αποτελεσματικότερη από τη φυσική

   Η ανοσία που δημιουργείται από εμβόλιο είναι αποτελεσματικότερη της φυσικής ανοσίας, επισήμανε στη διάρκεια του «Aritotle Medical Forum» ο αναπληρωτής καθηγητής Κλινικής Φαρμακολογίας στο ΑΠΘ Γιώργος Παπαζήσης, επικαλούμενος πρόσφατη ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

   «Στο δίλημμα “να κολλήσω τον ιό παρά να εμβολιαστώ”, η απάντηση είναι ξεκάθαρα “όχι”. Ο εμβολιασμός προσφέρει μεγαλύτερη προστασία και θα πρέπει να ενισχύσουμε όλη αυτή την προσπάθεια στο σημείο που βρισκόμαστε», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Παπαζήσης.

   Ανέφερε ακόμη ότι τα εμβόλια προσφέρουν πολύπλευρη προστασία με πολλαπλούς μηχανισμούς και ότι γι αυτό τον λόγο δεν πρέπει να στεκόμαστε αποκλειστικά στους τίτλους αντισωμάτων. «Φαίνεται ότι και με τα καινούργια διαθέσιμα εμβόλια και με τα παλαιότερης τεχνολογίας έχουμε την παραγωγή των αντισωμάτων αλλά και την κινητοποίηση της κυτταρικής ανοσίας μέσω των λεμφοκύτταρων, την κινητοποίηση των CD4+ και CD8+ και τη δημιουργία Β κυττάρων μνήμης, τα οποία παραμένουν στον οργανισμό μας και τα οποία είναι σε θέση να προσφέρουν γρήγορη κινητοποίηση της ανοσιακής απάντησης και σε δεύτερο στάδιο, όταν εκτεθεί ο οργανισμός τον ιό. Άρα, λοιπόν, σε ό,τι αφορά τα αντισώματα ξέρουμε ότι έχουμε παραγωγή τόσο δεσμευτικών αντισωμάτων, τα οποία αναπτύσσονται συνήθως πριν από την εμφάνιση εξουδετερωτικών αλλά και των εξουδετερωτικών αντισωμάτων, που είναι αυτά που αποτρέπουν την είσοδο του ιού στην κυκλοφορία», πρόσθεσε ο κ. Παπαζήσης.

   Σημείωσε ακόμη ότι τα δεδομένα μελέτης, η οποία θα δημοσιευτεί σύντομα, έδειξαν ότι άτομα που έχουν ιστορικό νόσησης, αν κάνουν μία δόση του εμβολίου αναπτύσσουν υψηλότερο τίτλο αντισωμάτων σε σχέση με τα άτομα χωρίς νόσηση, που έχουν κάνει και τις δύο δόσεις του εμβολίου, ενώ αν κάνουν και τις δύο δόσεις φαίνεται να είναι εξασφαλισμένοι για πολλά χρόνια σε ότι αφορά την ανοσιακή άμυνά τους. Ανέφερε ακόμη ότι υπάρχει πτώση των τίτλων αντισωμάτων με την πάροδο του χρόνου και ότι γι’ αυτό οι ηλικίες άνω των 60 μάλλον θα χρειαστεί να κάνουν μια αναμνηστική δόση του εμβολίου.

Ο Dr. Holmes είναι ένας από τους πιο γνωστούς εξελικτικούς ιολόγους στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϋ και δεν αρέσκεται να κάνει προβλέψεις αναφορικά με το μέλλον του ιού. Παρόλα αυτά τον Μάιο του 2020, 5 μήνες μετά την αρχή της πανδημίας, περιέλαβε μια διαφάνεια στις ομιλίες του συζητώντας τα πιθανότερα σενάρια αναφορικά με τη μελλοντική εξέλιξη του ιού SARS-CoV-2. Θεώρησε ότι ο ιός πιθανότατα θα εξελισσόταν για να διαφύγει της υπάρχουσας ανοσία, αλλά πιθανότατα με την πάροδο του χρόνου θα προκαλούσε λιγότερη σοβαρή νόσο και θεώρησε ότι η μολυσματικότητά του δεν θα μεταβαλλόταν σημαντικά. Εν ολίγοις, θεώρησε ότι η εξέλιξη του ιού δεν θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στο εγγύς μέλλον της πανδημίας.

«Ένα χρόνο μετά αποδείχθηκα πολύ λάθος σε όλα αυτά», δηλώνει ο Dr. Holmes.

Όχι ακριβώς σε όλα: «Ο SARS-CoV-2 εξελίχθηκε για να διαφύγει της υπάρχουσας ανοσίας, αλλά επίσης έχει γίνει και πιο μολυσματικός προκαλώντας νόσο σε περισσότερους ανθρώπους». Αυτό είχε μεγάλη επίδραση στην πορεία της πανδημίας.

Το στέλεχος Δέλτα που έχει κυριαρχήσει στις μέρες μας, αποτελεί ένα από τα τέσσερα στελέχη που εντοπίστηκαν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με τον αρχικό ιό που εμφανίστηκε στη Γουχάν της Κίνας, στα τέλη του 2019. Λόγω της παρουσίας του στελέχους Δέλτα πολλές χώρες αναγκάστηκαν να αλλάξουν τον σχεδιασμό τους για την πανδημία και συγκεκριμένα να επιταχύνουν τα προγράμματα εμβολιασμού ή και ακόμα να επαναφέρουν τη χρήση προστατευτικής μάσκας και άλλα μέτρα δημόσιας υγείας. Όσον αφορά τον στόχο της επίτευξης της ανοσίας αγέλης, «με την εμφάνιση του στελέχους Δέλτα συνειδητοποίησα ότι είναι σχεδόν αδύνατο να επιτευχθεί» δήλωσε η Dr. Çevik, λοιμωξιολόγος στο Πανεπιστήμιο του St. Andrews.

Εξηγώντας το παρελθόν

Ο Dr. Holmes είναι ο ερευνητής που δημοσίευσε ένα από τα πρώτα γονιδιώματα του SARS-CoV-2 στις 10 Ιανουαρίου 2020. Έκτοτε, περισσότερα από 2 εκατομμύρια γονιδιώματα έχουν αναλυθεί και δημοσιευθεί, δημιουργώντας μια πολύ λεπτομερή εικόνα για τη μεταβλητότητα του ιού. «Δεν έχει υπάρξει παρόμοιο επίπεδο πληροφορίας στην εξελικτική διαδικασία ενός ιού», δηλώνει ο Dr. Holmes.

Η συντριπτική πλειοψηφία των μεταλλάξεων δεν προσδίδει εξελικτικό πλεονέκτημα στον ιό και ο εντοπισμός αυτών που προσδίδουν πλεονέκτημα δεν είναι εύκολος. Η πιο εντυπωσιακή αλλαγή του SARS-CoV-2 μέχρι σήμερα ήταν η αυξημένη μολυσματικότητά του. Στην αρχή της πανδημίας, ο SARS-CoV-2 εμφάνισε μια μετάλλαξη (D614G) που τον κατέστησε πιο μολυσματικό. Στη συνέχεια, στα τέλη του 2020, εντοπίστηκε το στέλεχος ‘Αλφα που είναι περίπου 50% πιο μεταδοτικό από τα αρχικά και πρόσφατα το Δέλτα που πρωτοεμφανίστηκε στην Ινδία και τώρα κυριαρχεί σε όλη την υφήλιο, είναι επιπλέον 40% έως 60% πιο μεταδοτικό από το ‘Αλφα.

Προβλέποντας το μέλλον

Αν και δεν είναι εύκολο να προβλέψουμε πώς ακριβώς θα εξελιχθεί η μολυσματικότητα, η λοιμοτοξικότητα καθώς και η δυνατότητα διαφυγής του ιού από το ανοσιακό σύστημα τους επόμενους μήνες, παρόλα αυτά μπορούμε να προβλέψουμε ποιοι παράγοντες θα επηρεάσουν αυτήν την εξέλιξη.

Η μία παράμετρος είναι η ανοσία που χτίζεται στην κοινότητα. Από τη μία πλευρά, η ανοσία μειώνει την πιθανότητα μεταδόσεων και επίσης περιορίζει την ανάπτυξη νέων μεταλλάξεων. «Αυτό μεταφράζεται ότι θα εμφανιστούν λιγότερες μεταλλάξεις αν εμβολιάσουμε περισσότερους ανθρώπους”, δηλώνει ο Dr. Çevik.

Προς το παρόν βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, δηλώνει ο Dr. Holmes: Με περισσότερους από 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους να έχουν εμβολιαστεί με τουλάχιστον μία δόση και εκατοντάδες εκατομμύρια να έχουν αναρρώσει από τον COVID-19, οι μεταλλάξεις διαφυγής έναντι της υπάρχουσας ανοσίας μπορεί να έχουν πλεονέκτημα επιλογής σε σχέση με εκείνες που αυξάνουν τη μολυσματικότητα του ιού. Κάτι παρόμοιο συνέβη και με το νέο στέλεχος γρίπης H1N1 που εμφανίστηκε το 2009 και προκάλεσε πανδημία, αναφέρει η Dr. Kölle, εξελικτική βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Emory. Σε μελέτη του 2015 διαπιστώθηκε ότι οι μεταλλάξεις τα πρώτα 2 χρόνια βελτίωσαν την μολυσματικότητα του ιού, ενώ η μετέπειτα εξέλιξη αφορούσε κυρίως την αποφυγή της υπάρχουσας ανοσίας.

Ο εξελικτικός ιολόγος Dr. Andersen υποθέτει ότι ο ιός έχει ακόμα «χώρο» για να αποκτήσει μεγαλύτερη μολυσματικότητα. Το άνω όριο στη μολυσματικότητα των ιών αποτελεί η ιλαρά, η οποία είναι περίπου τρεις φορές πιο μεταδοτική από ό, τι τα στελέχη Δέλτα.

Επίσης, σε μελέτες που αφορούν τη δυνατότητα του ιού να διαφύγει της ανοσίας διαπιστώθηκε ότι χρειάζονται περίπου 20 μεταλλάξεις στην εξωτερική πρωτεΐνη για να διαφύγει σχεδόν πλήρως από την υπάρχουσα ανοσία. Αυτό σημαίνει ότι ο φραγμός για πλήρη διαφυγή είναι υψηλός, λέει ένας από τους συγγραφείς, ο ιολόγος Paul Bieniasz του Πανεπιστημίου Rockefeller. “Αλλά είναι πολύ δύσκολο να κοιτάξουμε μια κρυστάλλινη σφαίρα και να προβλέψουμε αν αυτό είναι εύκολο να συμβεί για τον ιό ή όχι”, δήλωσε.

Συμπερασματικά ενώ το μέλλον φαίνεται δύσκολα προβλέψιμο αποτελεί κοινό μυστικό ότι η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό θα συμβάλει όχι μόνο στον περιορισμό των μεταδόσεων αλλά και στη μείωση της πιθανότητας επιλογής μεταλλαγμένων στελεχών με βελτιωμένα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να καταστήσουν τη διαχείριση της πανδημίας πιο δύσκολη. Το πιο σημαντικό όπλο, συνεπώς, του ανθρώπου για την αντιμετώπιση της πανδημίας είναι το εμβόλιο και αυτό δεν αποτελεί πρόβλεψη αλλά αδιαμφισβήτητο δεδομένο.