ΠΑΣΟΚ, ΕΛ.Α.Σ αλλά και ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ζητούν από την κυβέρνηση να εφαρμόσει την απόφαση του Α.Π υπέρ των δανειοληπτών, ενώ ο Γιάννης Στουρνάρας εμφανίζεται με αντίθετη άποψη, υιοθετώντας την άποψη των τραπεζών.

Μιλένα Αποστολάκη: «Η εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου δεν είναι θέμα επιλογής»

H απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο εκτοκισμού των οφειλών που έχουν υπαχθεί στις δικαστικές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010 αποτελεί μια σαφή, δεσμευτική και αδιαμφισβήτητη δικαστική κρίση. Πρόκειται για μια απόφαση με ιδιαίτερη κοινωνική και θεσμική σημασία, καθώς αποκαθιστά την ορθή ερμηνεία του νόμου και διασφαλίζει ουσιαστική προστασία για χιλιάδες δανειολήπτες.

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε με σαφήνεια ότι οι τόκοι στις δικαστικές ρυθμίσεις υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής. Η απόφαση αυτή δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ερμηνευτικών αστερίσκων ή επιλεκτικής εφαρμογής. Σε ένα κράτος δικαίου, οι αμετάκλητες δικαστικές κρίσεις εφαρμόζονται πλήρως και χωρίς καθυστερήσεις.

Οι αναφορές του Υπουργού Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, περί «μελέτης των συνεπειών» και αναζήτησης «ισορροπιών» δημιουργούν εύλογα ερωτήματα. Τι ακριβώς σημαίνει η αναφορά του Υπουργού ότι «θα αναζητηθεί η χρυσή τομή και αναλόγως θα κρίνουμε την παρέμβασή μας»; Από πότε η εφαρμογή μιας αμετάκλητης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου εξαρτάται από την αναζήτηση «χρυσής τομής» ή από το εύρος των κυβερνητικών παρεμβάσεων με κριτήριο τα συμφέροντα των θιγόμενων μερών; Η συμμόρφωση προς τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης δεν μπορεί να εξαρτάται από τις επιδιώξεις εκείνων που ενδέχεται να θίγονται από αυτές ούτε φυσικά από την άποψη που έχει για αυτές η εκτελεστική εξουσία.

Η Πολιτεία οφείλει να εγγυηθεί την άμεση συμμόρφωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων, τραπεζών, servicers και κάθε αρμόδιου με πλήρη αναπροσαρμογή των οφειλών και κάθε αναγκαία διορθωτική ενέργεια που απορρέει από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Η εφαρμογή της απόφασης αυτής δεν είναι ζήτημα πολιτικής επιλογής. Είναι ζήτημα σεβασμού στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης και συνακόλουθης προστασίας της κοινωνικής συνοχής. Και για τον λόγο αυτό θα σταθούμε απέναντι σε κάθε απόπειρα καθυστέρησης, αποδυνάμωσης ή έμμεσης αμφισβήτησης της δικαστικής κρίσης. Γιατί η προστασία που αναγνώρισε η Δικαιοσύνη στους πολίτες είναι άμεσα οφειλόμενη και δεν μπορεί κυβερνητικές επιλογές να τη θέτουν εν αμφιβολία, με διαφαινόμενο στόχο να ευνοήσουν τις προτεραιότητες των τραπεζών και των servicers.

Η παρέμβαση Σαμαρά

Σε ανάλογο μήκος κύματος κινείται η δήλωση του πρώην πρωθυπουργού, που είπε ότι «κανείς δεν νομιμοποιείται να μετατρέψει μια αμετάκλητη δικαστική κρίση σε πεδίο διαπραγμάτευσης ή καθυστέρησης» και κάλεσε servicers και τράπεζες να προχωρήσουν άμεσα σε επανυπολογισμό των οφειλών, διόρθωση των υπολοίπων και επιστροφή ποσών που εισπράχθηκαν αχρεωστήτως.

Αναλυτικά, ο Αντ. Σαμαράς τονίζει:

«Funds, servicers και τράπεζες οφείλουν να προχωρήσουν άμεσα στον επαναϋπολογισμό των οφειλών, στην διόρθωση υπολοίπων και στην πλήρη επιστροφή των ποσών που εισπράχθηκαν αχρεωστήτως. Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για καθυστερήσεις» προσθέτει.

Ο κ. Σαμαράς τονίζει ότι «η κυβέρνηση έχει αυστηρή υποχρέωση να διασφαλίσει την άμεση, ενιαία και καθολική εφαρμογή της απόφασης».

«Οποιαδήποτε ανοχή, καθυστέρηση ή απόπειρα περιορισμού των συνεπειών της συνιστά ευθεία υπονόμευση της ασφάλειας δικαίου και θα οδηγήσει χιλιάδες πολίτες σε έναν νέο κύκλο δικαστικών διενέξεων για ζητήματα που έχουν ήδη κριθεί οριστικά» συμπληρώνει.

Στην άλλη άκρη ο διοικητής της ΤτΕ

Μία διαφορετική δήλωση έκανε, ωστόσο, ο πρώην υπουργού Οικονομικών στην κυβέρνηση του Αντ. Σαμαρά, διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου δεν είναι καθαρή, και πρέπει να δούμε πώς θα λυθεί αυτό το πρόβλημα, καθώς αλλιώς το διαβάζουν οι δανειολήπτες, αλλιώς οι τράπεζες και οι servicers,

Η κυβερνητική πλειοψηφία έκρινε πώς ήταν ευτυχής η συγκυρία να είναι επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας στα δύσκολα χρόνια της κρίσης και στην τελευταία περίοδο μετά την έξοδο από τα μνημόνια. Και ψήφισε την ανανέωση της θητείας του. Τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης τον αξιολόγησαν αρνητικά και δεν την ψήφισαν. Το σκεπτικό τους εστιάζεται σε μια σειρά ζητήματα που αφορούν την λειτουργία των τραπεζών.

Και έχει να επισημάνει κανείς αρκετά σχετικά με το εάν ενισχύουν ικανοποιητικά με δανεισμό τις επιχειρήσεις, εάν αντλούν κερδοφορία από υπέρογκες χρεώσεις και προμήθειες, εάν η διαδικασία εκχώρησης των δανείων σε funds και servicers λειτούργησε υπέρ της πραγματικής οικονομίας ή όχι, και άλλα.

Άρα, ή ο Γ. Στουρνάρας έκανε σωστά, ή έστω επαρκώς, τη δουλειά του, ή όχι. Η θέση της Ν.Δ είναι σαφής, αν και με διακριτό πολιτικό πρόσημο. Θεμιτό και αναμενόμενο. Εξίσου σαφής η θέση του ΣΥΡΙΖΑ (που είχε “ψυχροπολεμικές” σχέσεις μαζί του κατά την διακυβέρνηση 2015-19), της Νέας Αριστεράς, της Ελληνικής Λύσης και της Πλεύσης Ελευθερίας, αν και με αποχρώσεις. Η διαφορετική στάση του Κ.Κ.Ε επίσης κατανοητή ως προς το ότι αδιαφορεί για τη λειτουργία του… καπιταλισμού.

Το ΠΑΣΟΚ με το “παρών” τι ακριβώς ψήφισε; Εάν κρίνει κανείς απ΄ όσα είπε ο αντιπρόεδρος της Βουλής και αρμόδιος στο κόμμα σχετικά με τα τραπεζικά Π. Κουκουλόπουλος, ο Γ. Στουρνάρας ήταν πολύ καλός τραπεζίτης και το έργο του αποτιμάται θετικά. Περίπου τα ίδια έλεγαν δημοσίως αρκετά στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης, η σχέση, δε, αρκετών εξ αυτών που διετέλεσαν υπουργοί στη συγκυβέρνηση Σαμαρά- Βενιζέλου (όταν επελέγη για πρώτη φορά ως επικεφαλής της ΤτΕ) μαζί του είναι γνωστή και αδιατάρακτη όλα αυτά τα χρόνια.

Ακόμα πιό δηκτικός ήταν και ο στενός συνεργάτης της Άννας Διαμαντοπούλου, ο οποίος χαρακτήρισε προσχηματικό τον λόγο περί “ισοβιότητας” που επικαλέστηκε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Μπορεί να εικάσει κανείς πώς την ίδια άποψη έχει και ο Ευ. Βενιζέλος που μαζί με τον Αντ. Σαμαρά αποφάσισαν, το 2014, την τοποθέτηση Στουρνάρα στην θέση του διοικητή της ΤτΕ. Πιθανότατα και όσα στελέχη του ΠΑΣΟΚ μετείχαν σε εκείνη την κυβέρνηση.

Είναι σημαντικό ένα κόμμα να έχει “αρχές” (κατά την ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ που ερμηνεύει το “παρών”), εν προκειμένω, όμως, είναι προφανές πώς το μήνυμα είναι “καμία συμφωνία σε οτιδήποτε με τη Ν.Δ”. Φάνηκε στο θέμα των ανεξάρτητων αρχών, όπως και ως προς τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

Η βάση του ΠΑΣΟΚ, πάντως, μάλλον ως αμηχανία τα εκλαμβάνει όλα αυτά.

Διότι, όταν η μισή κυβέρνηση προέρχεται από το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο δε Στουρνάρας ήταν στενός συνεργάτης του Κ. Σημίτη και πρόταση Βενιζέλου για την ΤτΕ, είναι δύσκολο να κατανοήσουν οι ψηφοφόροι ποιές είναι ακριβώς οι “αρχές” που επιβραβεύουν τον διοικητή της ΤτΕ για την πρώτη 12αετή θητεία του αλλά απαγορεύουν να μείνει στη θέση του άλλα έξι χρόνια.

Ως εκ τούτου, η δήλωσή του σχετικά με το “παρών” του ΠΑΣΟΚ στην ψηφοφορία για την τρίτη θητεία του Γιάννη Στουρνάρα στην ΤτΕ θεωρείται πώς εκφράζει το κορυφαίο στέλεχος και επικεφαλής του στρατηγικού σχεδιασμού του κόμματος. Και προστίθεται στην αμηχανία ή ακόμα και διαφωνία αρκετών άλλων στελεχών που δεν κατανοούν τα περί “αρχών” και”ισοβιότητας” που προτάχθηκαν από την Χαριλάου Τρικούπη με βάση τις αποφάσεις του πρόσφατου συνεδρίου.

Δεν είναι τυχαίο ότι σχετικό “καρφί” για την …αμήχανη στάση του ΠΑΣΟΚ έριξε και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος, άλλωστε, ήταν συνεργάτης του Ευ. Βενιζέλου στην συγκυβέρνηση με τον Αντ. Σαμαρά, όταν προτάθηκε στον Γ. Στουρνάρα (που ήταν υπουργός Εθνικής Οικονομίας) να αναλάβει την κεντρική τράπεζα. Στην ίδια κυβέρνηση ήταν και η Άννα Διαμαντοπούλου…

Η δήλωση Μεϊμάρογλου

Η δήλωση «παρών» από το ΠΑΣΟΚ κατά την ψηφοφορία στη Βουλή για την ανανέωση, για δεύτερη φορά, της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα στη θέση του Κεντρικού Τραπεζίτη με εξέπληξε μετά και τη θετική αποτίμηση του έργου του από τον εκπρόσωπο του κόμματος και με βρίσκει απολύτως αντίθετο.

.

Το επιχείρημα του ορίου των δύο θητειών είναι μάλλον προσχηματικό από τη στιγμή που το πρόσφατο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ ψήφισε τα είκοσι χρόνια, έως πέντε θητείες, για τους βουλευτές του κόμματός του. Το χρονικό αυτό όριο δεν θα το ξεπεράσει ο Γιάννης Στουρνάρας ούτε κατα τη λήξη της νέας θητείας του.

Έχει αποδειχθεί και στο παρελθόν ότι όσες φορές η στάση του ΠΑΣΟΚ ήταν αμφίσημη και άφηνε περιθώρια για παρερμηνείες και πολιτικά σενάρια σύμπλευσης με κόμματα που δεν έχουν καμιά σχέση με ένα ιστορικό θεσμικό κόμμα που διεκδικεί ξανά τη διακυβέρνηση της χώρας, η απήχηση στους πολίτες στους οποίους απευθύνεται δεν ήταν θετική.

Μιλώντας στο πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ ο διοικητής της ΤτΕ επανέλαβε ότι «το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2024 θα ήταν ίσως ο πιο κατάλληλος χρόνος για την πρώτη μείωση των επιτοκίων μας, εφόσον βεβαίως τα εισερχόμενα δεδομένα δεν αλλάξουν την εικόνα αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού».

Ειδικότερα όπως εκτίμησε, παρόλο που έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη μείωση του πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ (ο πληθωρισμός τον Οκτώβριο του 2022 είχε κορυφωθεί σε 10,6%, ενώ τον Ιανουάριο του 2024 διαμορφώθηκε σε 2,8%), ωστόσο, η μάχη με τον πληθωρισμό δεν έχει κερδηθεί ακόμη, ενώ η αβεβαιότητα είναι πολύ υψηλή.

Η ΕΚΤ, όπως ανέφερε, θα προχωρήσει με προσεκτικά βήματα προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η πρόοδος που έχει επιτευχθεί μέχρι τώρα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται ταχύτερα σε σύγκριση με τις μακροοικονομικές προβολές του Δεκεμβρίου και είναι πολύ πιθανό να πλησιάσει πολύ κοντά στον στόχο που έχει τεθεί για πληθωρισμό 2% το φθινόπωρο του τρέχοντος έτους.

Επίσης, η πρόσφατη ελαφρά επιβράδυνση των μισθολογικών αυξήσεων είναι ενθαρρυντική και πολλά θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των περιθωρίων κέρδους, καθώς οι εξελίξεις στο συνολικό κόστος, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού κόστους.

Αναφερόμενος στον τραπεζικό τομέα υπογράμμισε ότι μέχρι στιγμής, ο τραπεζικός τομέας της ΕΕ φαίνεται να έχει αντεπεξέλθει ικανοποιητικά στις πολλαπλές προκλήσεις. Ωστόσο, δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Οι αρχές όπως είπε θα πρέπει να προετοιμαστούν εγκαίρως για τυχόν δυσμενείς οικονομικές συγκυρίες. Οι προηγούμενες κρίσεις καταδεικνύουν πόσο σημαντική είναι η ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου πριν από την επέλευση των κινδύνων.

Αναφερόμενος στην περαιτέρω πορεία τόσο του Δημοσίου όσο και του ιδιωτικού χρέους ο κ. Στουρνάρας παρατήρησε ότι η βιωσιμότητα τους μέχρι στιγμής στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στο ότι η διαφορά μεταξύ των ονομαστικών επιτοκίων και του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ ήταν αρνητική.

Δηλαδή το εν λόγω επιτόκιο ήταν χαμηλότερο από τον ονομαστικό ρυθμό ανάπτυξης, και συνέβαλλε στη χρηματοοικονομική σταθερότητα του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής όπως τόνισε θα πρέπει να κατανοήσουν τη σημασία αυτής της μεταβλητής και να διασφαλίζουν ότι έχει το σωστό πρόσημο, αν όχι πάντοτε, τουλάχιστον τις περισσότερες φορές. Μια ευνοϊκή διαφορά επιτοκίου-ρυθμού ανάπτυξης μπορεί να βοηθήσει τις οικονομίες μας να παραμείνουν ανθεκτικές κατά τη μετάβαση στη νέα κανονικότητα.

Σε συνέντευξή του στο POLITICO ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας δήλωσε ότι, σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις της Τράπεζας, η ελληνική οικονομία θα μεγεθυνθεί με ρυθμό 2,4% εφέτος και 2,5% ετησίως το 2023 και το 2024. Κατά τον τελευταίο γύρο των επίσημων προβλέψεων του Ιουνίου, η Τράπεζα της Ελλάδος είχε εκτιμήσει ρυθμό ανάπτυξης 2,2% για το τρέχον έτος, 3,0% για το 2024 και 2,7% για το 2025.

Τα μεγέθη αυτά αποτυπώνουν σημαντική επιβράδυνση της οικονομίας μετά την ισχυρή ανάκαμψη από την πανδημία. Το ΑΕΠ στο άλλοτε προβληματικό μέλος της ευρωζώνης κατέγραψε άνοδο 8,4% το 2021 και 5,6% πέρυσι, σε μεγάλο βαθμό χάρη στην ανάκαμψη της τουριστικής ζήτησης μετά την πανδημία. Αλλά ακόμη και αν «κατεβάσει» ταχύτητα, η ελληνική οικονομία θα εξακολουθήσει να καταγράφει υψηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τους περισσότερους εταίρους της στη ζώνη του ευρώ.

Αυτοί οι ρυθμοί ανάπτυξης διασφαλίζουν ότι ο λόγος χρέους/ΑΕΠ της Ελλάδος θα συνεχίσει να μειώνεται δραστικά. Μετά την κορύφωσή του πολύ πάνω από 200%, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει πλέον διαμορφωθεί σε περίπου 165% και θα μειωθεί σε 144,7% έως το 2025, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας.

Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπεται να δημοσιεύσει τις επίσημες προβλέψεις της στην τακτική Ενδιάμεση Έκθεσή της για τη νομισματική πολιτική το Δεκέμβριο.

Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις δείχνουν επίσης ότι ο πληθωρισμός θα κινηθεί σε μια χαμηλότερη τροχιά. Η προκαταρκτική εκτίμηση για το 2023 παραμένει στο 4,3%, αλλά φαίνεται πλέον ότι ο πληθωρισμός θα μειωθεί σε 3,5% το 2024 και σε 2,2% το 2025, αντί 3,8% και 2,3% αντίστοιχα, όπως αναμενόταν στις προηγούμενες προβλέψεις.

Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις της κεντρικής τράπεζας είναι ελαφρώς πιο απαισιόδοξες σε σχέση με τις εκτιμήσεις της ελληνικής κυβέρνησης.

Οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να μείνουν έξω από τη μάχη για το κλίμα

Οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να συμβάλουν στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, δήλωσε o Γιάννης Στουρνάρας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), απορρίπτοντας τις ανησυχίες ότι αυτό θα μπορούσε να τις εκθέσει σε υπερβολικές πολιτικές πιέσεις.

«Δεν ζούμε σε έναν ιδανικό κόσμο όπου θα εφαρμοζόταν η αρχή του πλήρους διαχωρισμού αρμοδιοτήτων, με την έννοια ότι “η κυβέρνηση κάνει αυτό και οι κεντρικές τράπεζες ασχολούνται με τη σταθερότητα των τιμών”», ανέφερε ο κ. Στουρνάρας σε συνέντευξή του στο POLITICO παραμονές της 28ης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP28) στο Ντουμπάι. «Το εγχείρημα είναι τεράστιο και απαιτείται η συμμετοχή όλων.»

Η Ελλάδα τα τελευταία καλοκαίρια βίωσε ακραία καιρικά φαινόμενα, από τα πιο καταστροφικά που έχουν παρατηρηθεί ποτέ, με τις πυρκαγιές να μαίνονται κοντά στην πρωτεύουσα, την Αθήνα, καθώς και σε εμβληματικούς τουριστικούς προορισμούς της χώρας. Αυτά τα φαινόμενα καταδεικνύουν για ποιο λόγο η Τράπεζα της Ελλάδος και η ΕΚΤ γενικότερα αφιερώνουν ολοένα περισσότερους πόρους για την εκτίμηση των οικονομικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και κατά συνέπεια της σημασίας της για τη νομισματική πολιτική.

«Το κόστος της κλιματικής αλλαγής είναι πολύ μεγάλο», τόνισε ο κ. Στουρνάρας. Σύμφωνα με μελέτη που εκπονήθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος και βασίστηκε σε μοντέλα – ήταν η πρώτη προσπάθεια από πλευράς μιας κεντρικής τράπεζας να ποσοτικοποιηθούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής – οι ζημιές μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα εκτιμώνται περίπου σε 200 δισ. ευρώ. Στα δεκαπέντε χρόνια που μεσολάβησαν από τότε, η εμπειρία έχει «δικαιώσει» τις εκτιμήσεις αυτών των μοντέλων, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα.

Με βάση τα μοντέλα, το κόστος για την ελληνική οικονομία λόγω της κλιματικής αλλαγής εκτιμάται σε 2,6 δισεκ. ευρώ κατά μέσο όρο ετησίως, πολύ μεγαλύτερο από το εκτιμώμενο κόστος (1,7 δισεκ. ευρώ) που προξένησαν οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες που έπληξαν αυτή τη χώρα της Μεσογείου μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου του 2023.

Με αυτά τα αριθμητικά δεδομένα, είναι φυσικό ο κ. Στουρνάρας να υποστηρίζει σε όλους τους τόνους την ανάγκη για «πρασίνισμα» των χαρτοφυλακίων περιουσιακών στοιχείων που κατέχει η ΕΚΤ, κάτι που συνεπάγεται προτίμηση για τίτλους που έχουν εκδοθεί με ρητό σκοπό τη χρηματοδότηση επενδύσεων στην πράσινη μετάβαση στην προσπάθεια αποδέσμευσης από τα ορυκτά καύσιμα.

Μια τέτοια ενέργεια από πλευράς της ΕΚΤ ενέχει και κάποιους κινδύνους. Άλλα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, όπως ο Βέλγος Διοικητής κ. Pierre Wunsch, έχουν αμφισβητήσει τη σκοπιμότητά της, θεωρώντας ότι πιθανόν θα ισοδυναμούσε με την επιβολή ενός πρόσθετου φόρου σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις, επιπλέον όσων έχουν συμφωνηθεί από εκλεγμένα όργανα της πολιτείας (ο κ. Wunsch τονίζει ότι γενικώς στηρίζει «πλήρως» τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής).

Σε μια κίνηση που δείχνει παραστατικά πόσο γρήγορα οι πράσινες στρατηγικές και πολιτικές μπορούν να μετατραπούν σε πολιτικές πιέσεις, πάνω από δέκα ΜΚΟ με κοινή επιστολή τους ζήτησαν από τον βασιλιά του Βελγίου να μην ανανεώσει τη θητεία του κ. Wunsch και να διορίσει στη θέση του έναν διοικητή «που διαθέτει τα εφόδια για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής».

Ο κ. Στουρνάρας έχει αποτελέσει κι ο ίδιος στόχο πολιτικών επιθέσεων. Έχοντας βοηθήσει την Ελλάδα να ξεπεράσει την κρίση δημόσιου χρέους πριν από μια δεκαετία, τονίζει ότι οι δημόσιοι λειτουργοί πρέπει να μην πτοούνται από την κριτική και να την αντικρούουν με βάσιμα επιχειρήματα.

Η μείωση των επιτοκίων θα γίνει αργότερα από ό,τι προεξοφλούν οι αγορές

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν είναι πιθανό να αρχίσει τις μειώσεις επιτοκίων πριν από τα μέσα του 2024, δήλωσε ο Γιάννης Στουρνάρας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, ενώ αντίθετα οι αγορές προεξοφλούν μια πρώτη μείωση των επιτοκίων τον Απρίλιο.

Αυτό το σχόλιο, προερχόμενο από τον κατ’ εξοχήν εκπρόσωπο της μετριοπαθούς τάσης στους κόλπους του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, είναι μέχρι στιγμής η πιο σαφής ένδειξη ότι η ΕΚΤ θα διατηρήσει περιοριστική κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής τα δύο πρώτα τρίμηνα του επόμενου έτους, καθώς παρακολουθεί κατά πόσον οι εξελίξεις στους μισθούς εγκυμονούν τον κίνδυνο διατήρησης του πληθωρισμού σε υπέρμετρα υψηλά επίπεδα.

«Οι τρέχοντες δείκτες των αγορών, που προεξοφλούν μείωση των επιτοκίων τον Απρίλιο, φαίνονται κάπως αισιόδοξοι», είπε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος σε συνέντευξή του στο POLITICO. Ο ίδιος πιθανολογεί ότι η πρώτη μείωση των επιτοκίων θα γίνει στα «μέσα του επόμενου έτους» αν μέχρι τότε ο πληθωρισμός έχει φθάσει σε επίπεδο ελαφρώς κάτω του 3% και δείχνει συνεχή τάση μείωσης σε 2%.

Οι συνάδελφοι του κ. Στουρνάρα στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ έχουν αποφύγει με κάθε τρόπο οποιαδήποτε δημόσια συζήτηση σχετικά με μια πρώτη μείωση των επιτοκίων, στην προσπάθειά τους να μη δώσουν ένα μήνυμα υπεραισιοδοξίας ή, ακόμα χειρότερα, «εφησυχασμού», ενθαρρύνοντας έτσι μια «ανεπιθύμητη», κατά την ΕΚΤ, «χαλάρωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών» στις αγορές ομολόγων και χρήματος.

«Σε ορισμένες χώρες, οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών δέχθηκαν επικρίσεις σχετικά με την αξιοπιστία της πολιτικής τους, ότι έχασαν τη μάχη με τον πληθωρισμό από την αρχή», ανέφερε ο κ. Στουρνάρας, που είναι ένα από τα αρχαιότερα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. «Αυτό μας δημιούργησε κάποιο φόβο μήπως ακουστούμε υπεραισιόδοξοι», ανέφερε, αλλά «δεν φοβάμαι να πω την άποψή μου. Εξέφρασα τις απόψεις μου στη Βουλή των Ελλήνων όταν η Αθήνα καιγόταν. Σήμερα αισθάνομαι πολύ πιο άνετα ώστε να μιλήσω για τις προοπτικές του πληθωρισμού και για τις μειώσεις των επιτοκίων.»

Ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι η Πρόεδρος της ΕΚΤ φαίνεται να συμμερίζεται την άποψή του για το χρονοδιάγραμμα μιας πρώτης μείωσης των επιτοκίων.

«Η κυρία Λαγκάρντ υπονόησε ότι δεν μπορούμε να μειώσουμε τα επιτόκια τα δύο επόμενα τρίμηνα», είπε ο κ. Στουρνάρας, αναφερόμενος στην πρόσφατη ανεπίσημη επιστροφή στην παροχή καθοδηγητικών ενδείξεων (forward guidance). «Αυτό σημαίνει ότι στην αρχή του γ΄ τριμήνου του 2024 ίσως θα μπορούσαμε», πρόσθεσε. «Αυτή είναι η δική μου ερμηνεία»

Η ΕΚΤ, στην τελευταία συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, διατήρησε αμετάβλητο το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων στο πρωτοφανές επίπεδο του 4%, διακόπτοντας τον πιο επιθετικό στα χρονικά κύκλο αυστηροποίησης, αφού οι προηγούμενες αυξήσεις των επιτοκίων είχαν βοηθήσει στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε 2,9% τον Οκτώβριο, από το μέγιστο 10,8% που είχε καταγράψει το 2022. Ταυτόχρονα όμως, η αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής ώθησε την οικονομία της ευρωζώνης στα πρόθυρα της ύφεσης, με το ΑΕΠ να παρουσιάζει στασιμότητα το καλοκαίρι.

Ο κ. Στουρνάρας θεωρεί ότι δεν θα πρέπει να επιδιωχθεί περαιτέρω αυστηροποίηση με χρήση άλλων εργαλείων. Ειδικότερα, αν η μείωση του χαρτοφυλακίου ομολόγων που αποκτήθηκαν μέσω του προγράμματος PEPP ξεκινήσει νωρίτερα από το τέλος του 2024 που έχουμε προαναγγείλει με τις καθοδηγητικές μας ενδείξεις, «θα παραβούμε μια δέσμευση και αυτό θα έβλαπτε την αξιοπιστία μας και κατά συνέπεια την αποτελεσματικότητα της πολιτικής μας».

Tη Δευτέρα η κυρία Λαγκάρντ είπε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι το Διοικητικό Συμβούλιο θα εξετάσει αυτή την επιλογή στο «όχι τόσο μακρινό μέλλον».

Η προσγείωση της οικονομίας υπάρχει κίνδυνος να μην είναι τόσο ομαλή

Ο κ. Στουρνάρας, οικονομολόγος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, παραμένει αισιόδοξος ότι η ΕΚΤ θα μπορέσει να οδηγήσει την οικονομία σε ομαλή προσγείωση.

«Τα αρνητικά σενάρια που ακούγονταν πριν από ενάμιση χρόνο δεν έχουν επαληθευθεί», τόνισε ο κ. Στουρνάρας. «Τα νούμερα δεν είναι εντυπωσιακά όσον αφορά την ανάπτυξη, αλλά… ο πληθωρισμός υποχωρεί, οι πληθωριστικές προσδοκίες είναι σταθεροποιημένες γύρω στο 2% και μέχρι στιγμής οι ενδείξεις για δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις είναι περιορισμένες. Μέχρι στιγμής πάμε καλά.»

Παρ’ όλα αυτά, ο κ. Στουρνάρας επισήμανε ότι οι καθοδικοί κίνδυνοι για τις προοπτικές ανάπτυξης έχουν αυξηθεί τους τελευταίους μήνες και φοβάται πιθανή επιδείνωση στο μέλλον.

Όταν τα επιτόκια αυξάνονται ταχύτερα από τους ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας, παραδοσιακά αυτό είναι ένδειξη ότι θα έχουμε πρόβλημα, παρατήρησε ο κ. Στουρνάρας, ιδίως σε ένα περιβάλλον συνεχιζόμενων υψηλών γεωπολιτικών κινδύνων.

«Ο συνδυασμός αυτών των δύο δημιουργεί αφενός μια εκρηκτική κατάσταση για το δημόσιο χρέος και αφετέρου στασιμοπληθωρισμό», είπε ο κ Στουρνάρας.

«Χρειαζόμαστε πολύ προσεκτικές παρεμβάσεις από πλευράς κεντρικών τραπεζών και κυβερνήσεων.»

Η άνοδος του λαϊκισμού επαναφέρει δυσάρεστες μνήμες

Τέτοιου είδους παρεμβάσεις φαίνεται όλο και πιο δύσκολο να υπάρξουν σε μια συγκυρία που οι ΗΠΑ έχουν αντιστρέψει την παγκοσμιοποίηση και στη δική μας ήπειρο αναβιώνει ο ευρωσκεπτικισμός.

Ο κ. Στουρνάρας, αρχικά ως Υπουργός Οικονομικών και έπειτα ως Διοικητής της κεντρικής τράπεζας, έχει άμεση εμπειρία του τι συμβαίνει όταν τίθεται εν αμφιβόλω η ακεραιότητα της ζώνης του ευρώ. Σήμερα είναι προβληματισμένος με την πρόσφατη άνοδο του ευρωσκεπτικισμού, και το γεγονός ότι την περασμένη εβδομάδα το δεξιό λαϊκιστικό κόμμα του Geert Wilders αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στο ολλανδικό κοινοβούλιο.

«Ο λαϊκισμός προσφέρει εύκολες απαντήσεις», λέει, θυμίζοντας τον Ιανουάριο του 2015, όταν ο ελληνικός λαός, βασανισμένος από την κρίση, εξέλεξε το αντιμνημονιακό κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα. Ενώ υποσχόταν ότι θα καταργήσει τα μέτρα λιτότητας που επέβαλαν οι πιστωτές της χώρας, ο Τσίπρας αναγκάστηκε να συμφωνήσει σε ακόμη πιο επαχθείς όρους μετά από έξι μήνες αφότου απέτυχε η μπλόφα του κατά τις διαπραγματεύσεις με τη λεγόμενη Τρόικα (ΕΚΤ, ΔΝΤ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

«Ο λαός επέλεξε μια λύση που δημιούργησε περισσότερα προβλήματα από όσα έλυσε. Μόνο πολύ αργότερα η χώρα συνειδητοποίησε πόσο χρόνο είχε χάσει», είπε ο κ. Στουρνάρας.

Σήμερα, μια δεκαετία μετά, η Ελλάδα αποτελεί πλέον «success story»: Ανέκτησε πιστοληπτική αξιολόγηση στην επενδυτική βαθμίδα και καταγράφει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στη νομισματική ένωση. Αλλά δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις χωρίς τους Ευρωπαίους εταίρους της, είπε ο κ. Στουρνάρας και κατέληξε: «Όλες οι μεγάλες προκλήσεις που μπορώ να φανταστώ απαιτούν περισσότερη Ευρώπη, όχι λιγότερη».

Πηγή: .euro2day.gr

Στην Αθήνα συνεδριάζει – για πρώτη φορά μετά το 2008 και τρίτη συνολικά – σήμερα και αύριο το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, βρίσκεται από προχθές στην πρωτεύουσα, όπου είχε τη δυνατότητα να ζήσει ένα διαφορετικό κλίμα απ’ αυτό που επικρατούσε τα δύσκολα χρόνια των μνημονίων και της οικονομικής κρίσης.

Η Κριστίν Λαγκάρντ που έγινε ευρέως γνωστή στη χώρα μας ως γενική διευθύντρια του ΔΝΤ και λόγω της περιβόητης «λίστας Λαγκάρντ», πέρασε το πρώτο της βράδυ στο κέντρο με χαλαρό περίπατο, ενώ στη συνέχεια απόλαυσε την ελληνική κουζίνα στο γνωστό εστιατόριο «Ο Τζίτζικας κι ο Μέρμηγκας», στην οδό Μητροπόλεως.

Κάποιοι μάλιστα περαστικοί, Έλληνες και τουρίστες, την αναγνώρισαν, τη χαιρέτησαν και έβγαλαν και selfies μαζί της, όπως αναφέρει η «Καθημερινή».

Ιδιαίτερη θερμή ήταν και η υποδοχή της, χθες, στην Τράπεζα της Ελλάδας από τον Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος την ξενάγησε στο κτήριο, όπου συνεδρίασε λίγο αργότερα η 6μελής Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ, προκειμένου να προετοιμάσει τη σημερινή συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της.

Το βράδυ ακολούθησε κοκτέιλ υποδοχής εκτός τραπέζης. «Efcharistó Yannis Stournaras and @BankofGreece for the warm welcome to Athens!», τουιτάρισε λίγο αργότερα η κεντρική τραπεζίτης.
Σήμερα το απόγευμα, στις 19:00, ο Γιάννης Στουρνάρας θα παραθέσει δείπνο, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Κωστή Χατζηδάκη. Ο πρωθυπουργός θα απευθύνει ομιλία περιγράφοντας την εικόνα της ελληνικής οικονομίας σήμερα και τους στόχους της κυβέρνησης. Όπως σχολίαζαν κύκλοι του Μαξίμου, δεν δίνεται συχνά η δυνατότητα να επικοινωνήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τους κεντρικούς τραπεζίτες της Ευρωζώνης, που θα κάθονται σήμερα όλοι γύρω από το τραπέζι του κ. Στουρνάρα. Η συγκυρία μάλιστα προσφέρεται, καθώς η Ελλάδα μόλις εξασφάλισε την επενδυτική βαθμίδα από τη Standard & Poor’s.

Από την πλευρά της η κ. Λαγκάρντ είναι βέβαιο ότι θα θελήσει, επίσης, να περάσει τα μηνύματά της στην Ελλάδα μέσω του Τύπου, με την ευκαιρία της επίσκεψής της εδώ. Μετά το τέλος της αυριανής συνεδρίασης θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου στην Τράπεζα της Ελλάδος, κατά την οποία η κ. Λαγκάρντ αλλά και ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουίς Ντε Γκίντος και ο κ. Στουρνάρας θα εξηγήσουν τις αποφάσεις για τη νομισματική πολιτική, που θα έχει λάβει προηγουμένως το διοικητικό της συμβούλιο.

Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν αμετάβλητα, αλλά όλοι περιμένουν ένα σήμα για το διάστημα που θα διατηρηθούν αυτά στο σημερινό ύψος τους. Η κ. Λαγκάρντ πάντως διεμήνυσε, σύμφωνα με το Bloomberg, προχθές ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού εξελίσσεται καλά, αλλά ανησυχεί για τις δυσκολίες συμφωνίας σε ένα νέο Σύμφωνο Σταθερότητας.

«Σε έναν χρόνο ο Γιάννης Στουρνάρας συμπληρώνει μία δεκαετία ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).Κανείς δεν πρέπει να αισθάνεται τόση ικανοποίηση και αναδρομική επιβεβαίωση για τη συμμετοχή σε αυτό το όργανο λήψης αποφάσεων, όσο ο Στουρνάρας. Γιατί η Ελλάδα βρίσκεται σε σταθερή πορεία ανάκαμψης, παρά την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Μετά την πρόσφατη εκλογική νίκη της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Μητσοτάκη, η χώρα έχει καλές πιθανότητες να διατηρήσει τα επόμενα χρόνια ένα σταθερό πολιτικό πλαίσιο, το οποίο θα επιτρέψει νέες μεταρρυθμίσεις».

Κατά την ταραχώδη περίοδο 2012-2015, όταν η Ελλάδα κατέληξε ένα βήμα μακριά από την έξοδο από το ευρώ, αναφέρει η εφημερίδα της Φρανκφούρτης, ο Στουρνάρας «δεν σκέφτηκε ούτε για ένα δευτερόλεπτο το Grexit. Εκείνους τους δραματικούς μήνες του 2015, όταν ο αριστερός πολιτικός Αλέξης Τσίπρας και ο υπουργός του των Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης πόνταραν σε μία επικίνδυνη αντιπαράθεση με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ο Στουρνάρας είχε πολλά να υπομείνει. […]

Σήμερα, τα δάνεια έχουν αυξήσει σημαντικά το επίπεδο του χρέους της χώρας, αλλά οι όροι χρηματοδότησης είναι τέτοιοι που η Ελλάδα δύσκολα θα επιβαρυνθεί από τα αυξανόμενα επιτόκια για αρκετά χρόνια. Λόγω των σκληρών μέτρων λιτότητας, των μεταρρυθμίσεων, των ξένων επενδύσεων και της αρωγής του Ταμείου Ανάκαμψης, η χώρα παρουσιάζει σήμερα ρυθμούς ανάπτυξης άνω του μέσου όρου, με ταυτόχρονη μείωση της ανεργίας».

Σε σχέση με τα θρυλούμενα για τις αντιπαραθέσεις κατά τη λήψη αποφάσεων στο πλαίσιο της ΕΚΤ, «ο Στουρνάρας τονίζει ότι στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ επικρατεί μεγαλύτερη ομοψυχία από ό,τι ισχυρίζονται πολλά μέσα ενημέρωσης, αλλά παραδέχεται ότι “τα Οικονομικά δεν είναι μία ακριβής επιστήμη, είναι περισσότερο μία τέχνη, μία κοινωνική επιστήμη. Γι’ αυτό υπάρχουν διαφορές απόψεων”».

Η F.A.Z. αναφέρει, τέλος, πως «ο Στουρνάρας, ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους της χώρας του, είναι πέρα για πέρα ένας πεπεισμένος Ευρωπαίος».

Από τη σημερινή ελληνική κυβέρνηση, ο Στουρνάρας ζητά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την επιστροφή της Ελλάδας στην επενδυτική βαθμίδα, «μέσω μίας πειθαρχημένης πολιτικής δαπανών και αποφασιστικών μεταρρυθμίσεων. Το ακόμη και σήμερα υψηλότερο ποσοστό φοροδιαφυγής στην Ευρώπη πρέπει να καταπολεμηθεί, όπως και η έλλειψη ανταγωνισμού στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών».

Μεταξύ άλλων τόνισε ότι θα υπάρξουν νέες αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ, ενώ τάχθηκε υπέρ της αύξησης του ανταγωνισμού στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα μέσω της δημιουργίας ενός πέμπτου πόλου. Στην συνέντευξη που παραχώρησε στον Γιώργο Χ. Παπαγεωργίου, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Γιάννης Στουρνάρας, αφού εκτίμησε ότι είναι εφικτό να ανακτήσουμε την επενδυτική βαθμίδα μέσα στο 2023, ανέφερε ότι για να συμβεί αυτό, πρώτα θα αποτιμηθούν οι προγραμματικές δηλώσεις που θα κάνει η νέα κυβέρνηση και μετά θα δοθεί η επενδυτική βαθμίδα. Οπότε, ξεκάθαρα τοποθέτησε τον χρόνο της αναβάθμισης μετά τις εκλογές. Από εκεί και πέρα, τόνισε ότι θα θεωρούσε αδιανόητο το να υπάρξει αποσταθεροποίηση της ελληνικής οικονομίας αμέσως μετά τις εκλογές, ενώ κληθείς να σχολιάσει το θέμα των επιτοκίων υποστήριξε ότι θα υπάρξουν και νέες αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές Μαΐου είναι προγραμματισμένη η επόμενη συνεδρίαση των κεντρικών τραπεζιτών.

Ωστόσο, πρόσθεσε ότι είμαστε κοντά στο τέλος της διαδρομής, κοντά στην ολοκλήρωση αυτού του ανοδικού κύκλου των επιτοκίων, τον οποίο μάλιστα τον χαρακτήρισε τον μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Επιπλέον κλήθηκε να σχολιάσει και το γεγονός ότι δεν υπάρχουν αντίστοιχες με τα δάνεια αυξήσεις στα επιτόκια των καταθέσεων. Εμφανίστηκε υπέρμαχος του να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, κάνοντας μάλιστα λόγο για την ανάγκη να δημιουργηθεί και ένας καινούργιος πέμπτος πόλος στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα.

Αναλυτικά η συνέντευξη του κ. Στουρνάρα

Παπαγεωργίου: Ας ξεκινήσουμε από τα θέματα της Υπάρχει μια θετική πορεία σε αρκετούς οικονομικούς δείκτες, στο εγχώριο προϊόν, στις εξαγωγές, στην απασχόληση. Ωστόσο, αυτή η εικόνα παρουσιάζεται μετά από μια περίοδο που υπήρχε ισχυρή κρατική χρηματοδότηση. Λόγω της πανδημίας αρχικά μετά λόγω της ενεργειακής κρίσης και υπήρχε και μια ελευθερία ως προς τον προϋπολογισμό. Δεν υπήρχαν οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τώρα το επόμενο διάστημα η εικόνα θα είναι διαφορετική. Θα επανέλθουν οι δεσμεύσεις, αυτές οι χρηματοδοτήσεις οι κρατικές προφανώς δεν θα υπάρχουν. Άρα πως θα αλλάξει η κατάσταση; Θα υπάρξει μια διαφορετική, πιο περιοριστική κατάσταση; Αυτό αφορά βέβαια και την επόμενη κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές.

Στουρνάρας: Καταρχήν να μιλήσουμε πρώτα για το πώς φτάσαμε μέχρι εδώ. Πράγματι οι επιδόσεις ήταν πολύ καλές. Και επειδή πρέπει να υπάρχει σύγκριση, ήταν αρκετά καλύτερες από της υπόλοιπης ευρωζώνης. Δηλαδή αναπτυχθήκαμε περίπου με διπλάσιο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης τα προηγούμενα χρόνια, μειώσαμε το δημόσιο χρέος πολύ. Βεβαίως δημοσιονομικά βοηθηθήκαμε από τον υψηλό πληθωρισμό. Αυτό φαίνεται να είναι ένα αντίξοο σχήμα, αλλά όμως ο πληθωρισμός αν είναι παροδικός και όχι μόνιμος στα δημοσιονομικά κάνει καλό. Δεν κάνει καλό στην υπόλοιπη οικονομία αλλά στα δημοσιονομικά κάνει καλό.

Επίσης είχαμε οικονομική ανάπτυξη αρκετά υψηλότερη από την αναμενόμενη, λόγω της καλύτερης επίδοσης στις ταξιδιωτικές εισπράξεις, δηλαδή στον τουρισμό και αυτό έφερε το καλό αποτέλεσμα σήμερα. Θα έλεγα ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα είναι ότι όπως βγήκαν τα στοιχεία από τη Eurostat σήμερα έχουμε και ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα στο 2022 γύρω στα 200 τόσα εκατομμύρια σε σύγκριση με ένα σημαντικό έλλειμμα πρωτογενές που προϋπολόγιζε η κυβέρνηση. Πράγματι τα αποτελέσματα ήταν πολύ θετικά.

Τώρα από εδώ και στο εξής έχετε δίκιο, οι συνθήκες θα είναι πιο δύσκολες, θα είναι πιο δύσκολες διότι τα επιτόκια θα είναι υψηλότερα, οι διεθνείς ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης θα είναι χαμηλότεροι και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να αυξήσει ακόμα λίγο τα επιτόκια. Θεωρώ ότι είμαστε κοντά στο τέλος, αλλά πάντως θα έχουμε ακόμα αυξήσεις. Αυτό σημαίνει και υπολογίζουμε στην Τράπεζα της Ελλάδος ότι ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης από περίπου 6% 5,9% που είχαμε το 2022 θα είναι περίπου 2,3% φέτος και περίπου 3% τα επόμενα χρόνια. Διπλάσιος και πάλι από το μέσο όρο της Ευρωζώνης όμως.

Άρα λοιπόν θα έχουμε πραγματική σύγκλιση, εφόσον βεβαίως προσέξουμε, τηρήσουμε τους δημοσιονομικούς κανόνες τα επόμενα χρόνια και δεν σπαταλήσουμε το μεγάλο όφελος που είχαμε από τη ρύθμιση του χρέους που έφεραν τα τρία μνημόνια. Τα οποία ναι μεν είχαν τα αρνητικά τους ήταν η λιτότητα, αλλά είχαν και ένα πολύ μεγάλο θετικό στοιχείο. Αναδιαρθρώθηκε το ελληνικό δημόσιο χρέος που ήταν ένα αίτημα πολλών ετών με έναν τρόπο εντυπωσιακό. Ουδέποτε στην οικονομική ιστορία έχει δοθεί σε χώρα, τόση μεγάλη βοήθεια, όπως δόθηκε στην Ελλάδα. Αυτό ακριβώς το όφελος δεν πρέπει να το σπαταλήσουμε τα επόμενα χρόνια. Και σας ευχαριστώ που μου το λέτε. Ενόψει και των εκλογών που έρχονται.

Παπαγεωργίου: Τώρα μιλώντας για τις εκλογές, οι εκλογές θα γίνουν με την απλή αναλογική της 21ης Μαΐου και ανοίγει μια συζήτηση για πιθανές δεύτερες εκλογές ή ακόμα και τρίτες ή και για κυβερνήσεις συνεργασίας. Αυτός ο πολιτικός κύκλος μπορεί να αποσταθεροποιήσει την οικονομία;

Στουρνάρας: Θεωρώ αδιανόητο να θέσουμε σε κίνδυνο τα επιτεύγματα και τις θυσίες των προηγούμενων δέκα ετών. Θεωρώ ότι τα τρία κόμματα τα οποία είναι στην επικαιρότητα σήμερα, αυτά τα οποία διεκδικούν την εξουσία με τον άλφα ή με τον βήτα τρόπο, μου είναι αδιανόητο ότι οποιοδήποτε από τα τρία αυτά κόμματα, τα οποία διοίκησαν τη χώρα τα χρόνια της κρίσης και πήραν τελικά υπεύθυνα μέτρα ότι θα μπορούσαν να κάνουν κάτι που να που να θέσουν σε κίνδυνο αυτή την πορεία επαναφοράς στην κανονικότητα. Μην ξεχνάτε ότι ναι μεν έχουμε πολύ μεγάλη πρόοδο αλλά επενδυτική βαθμίδα ακόμα δεν έχουμε πάρει.

Παπαγεωργίου: Θα σας ρωτήσω για την επενδυτική βαθμίδα αλλά απλώς να τελειώσω με το ερώτημα το πολιτικό. Εσείς πιστεύετε ότι εάν πάμε σε κυβέρνηση συνεργασίας που είναι μια πιθανότητα αναλόγως των αποτελεσμάτων, αλλά με τα δεδομένα που έχουμε είναι μια πιθανότητα. Αυτό μπορεί να αποτελέσει παράγοντα ανασταλτικό για την οικονομία ή όχι. Εσείς υπήρξατε άλλωστε και υπουργός Οικονομικών το διάστημα 2012 – 2014 μιας κυβέρνησης συνεργασίας στην κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου. Εσείς πιστεύετε ότι τώρα κυβέρνηση συνεργασίας σημαίνει πρόβλημα για την οικονομία ή όχι;

Στουρνάρας: Ως κεντρικός τραπεζίτης θα αποφύγω να πάρω θέση σε αυτό το ζήτημα που θέτετε. Οφείλω να τηρήσω μια ουδετερότητα ενόψει των εκλογών που έρχονται. Αυτό όμως που επαναλαμβάνω είναι ότι θεωρώ αδιανόητο να υπάρξει αποσταθεροποίηση της οικονομίας μετά τις επόμενες εκλογές ό, τι αποτέλεσμα κι αν έχουν αυτές. Το θεωρώ αδιανόητο και το επαναλαμβάνω με βάση την πρόοδο που έχουμε μέχρι μέχρι τώρα, η όποια πρόοδος έχει στηριχθεί σε πολύ μεγάλες θυσίες του ελληνικού λαού.

Παπαγεωργίου: Μιλήσατε για την επενδυτική βαθμίδα. Μιλάμε τώρα για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του ελληνικού Δημοσίου, δηλαδή τον βαθμό που παίρνουν τα ελληνικά ομόλογα. Εσείς πώς βλέπετε ότι θα επηρεάσει την οικονομία; Κατ αρχάς είναι κάτι το οποίο πιστεύω ότι θα γίνει σύντομα; Θα επηρεάσουν οι εκλογές; Το θεωρείτε πιθανό, βέβαιο;.

Στουρνάρας: Μετά τις προγραμματικές δηλώσεις της νέας κυβέρνησης, όποια και να είναι αυτή, θα αποτιμηθούν αυτές οι προγραμματικές δηλώσεις και τότε θα την πάρουμε. Πιστεύω ότι καλώς εχόντων των πραγμάτων την επενδυτική βαθμίδα θα την πάρουμε μέσα στο 2023. Το όφελος όσον αφορά την τιμολόγηση των ομολόγων έχει εν πολλοίς προεξοφληθεί. Σήμερα παρατηρώ ότι τα ελληνικά ομόλογα έχουν απόδοση καλύτερη από αυτή των ιταλικών ομολόγων. Άρα λοιπόν από πλευράς τιμολόγησης έχει προεξοφληθεί. Αυτό που δεν έχει προεξοφληθεί όμως είναι η μεγάλη εισροή κεφαλαίου που θα έλθουν ακριβώς από το γεγονός ότι πολλά επενδυτικά ταμεία τα οποία έχουν ως περιορισμό στο καταστατικό τους να μην επενδύουν σε χώρες που δεν έχουν επενδυτική βαθμίδα, θα αρθεί αυτός ο περιορισμός. Άρα λοιπόν θα έχουμε ροή κεφαλαίων και από τα επενδυτικά αυτά ταμεία. Περίπου το 80% των ταμείων όλου του κόσμου έχουν αυτόν τον περιορισμό. Άρα φανταστείτε ανοίγει πια η ελληνική οικονομία και σε άλλου είδους επενδυτές σε σχέση με αυτούς που έχουμε σήμερα. Άρα το όφελος θα είναι μεγάλο όχι μόνο για το κράτος, όχι μόνο για τις τράπεζες αλλά και για τον ιδιωτικό τομέα γενικότερα.

Παπαγεωργίου: Αυτό που λέτε είναι κατανοητό απολύτως πως ευνοούνται οι μεγάλες επιχειρήσεις, οι εισηγμένες εταιρείες που εκδίδουν δικά τους ομόλογα, οι τράπεζες και υπάρχει γενικά ένα θετικότερο κλίμα για την οικονομία. Αυτό όμως αφορά και τον απλό εργαζόμενο, τον μικρο επιχειρηματία;.

Στουρνάρας: Βεβαίως. Όταν όλη η οικονομία πάει καλύτερα, όταν έχουμε ροή κεφαλαίων στη χώρα, όλοι θα ωφεληθούμε είτε άμεσα είτε έμμεσα.

Παπαγεωργίου: Τώρα υπάρχει ένα άλλο θέμα σε αυτή την πορεία την οικονομική που συζητάμε. Βλέπουμε ότι οι εξαγωγές για παράδειγμα έχουν αυξηθεί, πάνε καλά. Οι εισαγωγές έχουν αυξηθεί ακόμα περισσότερο και βλέπουμε ότι αυξάνεται και το εμπορικό έλλειμμα. Δηλαδή βλέπω ότι ακόμα και για να εξάγουμε προϊόντα χρειάζεται να εισάγουμε ή πρώτες ύλες ή ενδιάμεσα αγαθά και αυτό αντανακλά αυτό που μπορεί να το πούμε δημοσιογραφικά παραγωγικό έλλειμμα. Και είναι μια διαχρονική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας. Βλέπουμε επίσης ότι οι ξένες επενδύσεις έρχονται μεν, αλλά πολλές από αυτές πάνε σε ακίνητα, πάει σε εξαγορές επιχειρήσεων κυρίως τουριστικών, δηλαδή πάει στο παραδοσιακό μοντέλο το οποίο όλοι ξέρουμε ότι δεν μπορεί να μας πάει μακριά. Τι μπορεί να γίνει γι αυτό; Πώς το βλέπετε να εξελίσσεται αυτό το θέμα;

Στουρνάρας: Ας το πάρουμε ένα ένα γιατί βάλατε πολλά θέματα σε αυτό το ερώτημα. Πρώτον. Άμεσες ξένες επενδύσεις στον ορισμό των άμεσων ξένων επενδύσεων δεν είναι μόνο επενδύσεις παραγωγικές, δηλαδή στη βιομηχανία ή στις υπηρεσίες, αλλά είναι και αγορές ακινήτων. Στην Ελλάδα περίπου έχουμε και επενδύσεις παραγωγικές. Δεν μπορώ να πω ότι είναι μικρό πράγμα που η Microsoft κάνει μονάδα στην Ελλάδα ή η Pfizer είναι πάρα πολύ σημαντικό. H εισροή κεφαλαίου για αγορά ακινήτων είναι και αυτή χρήσιμη για τον εξής λόγο. Μιλήσατε πριν για το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Καταρχήν να σημειώσω ότι πολλοί οικονομολόγοι κατά τη διάρκεια της κρίσης έλεγαν ως μία από τις αιτίες της κρίσης ότι η ελληνική οικονομία δεν μπορεί να εξάγει πάνω από το 20% του ΑΕΠ. Μάλιστα ήταν 10% οι υπηρεσίες 10 % αγαθά και αυτό το θεωρούσαν ένα πολύ μεγάλο ανασταλτικό παράγοντα και μάλιστα τη συγκρίνανε με την Πορτογαλία που εξηγεί το 40%.

Λοιπόν σήμερα η Ελλάδα εξάγει 40%. 20% αγαθά, 25% υπηρεσίες. Άρα λοιπόν αυτό το μεγάλο πρόβλημα που υπήρχε στο παρελθόν δεν υπάρχει πια. Εξάγουμε, εισάγουμε όμως εισάγουμε και με αποτέλεσμα να έχουμε ένα έλλειμμα στο ισοζύγιο μεγάλο. Αυτό όμως οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στο ότι είμαστε καθαροί εισαγωγείς ενέργειας και με την άνοδο των τιμών της ενέργειας επιβαρύνθηκε σοβαρά το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υπολογίζουμε ότι το 60% της αύξησης οφείλεται σε αυτό. Ήδη οι πρώτοι δύο μήνες του 2023 δείχνουν μια πολύ μεγάλη βελτίωση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και λόγω της πτώσης της τιμής της εισαγόμενης ενέργειας αλλά και λόγω των ταξιδιωτικών εισπράξεων που σήμερα βγάλαμε τα στοιχεία και δείχνουν μια πολύ μεγάλη αύξηση σε σχέση με το πρώτο δίμηνο του 2022.

Όμως ακόμα και αν λάβουμε υπόψη μας αυτούς τους παράγοντες και πάλι θα μείνει ένα έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών σημαντικό, το οποίο είναι αναγκαίο να καλυφθεί όπως το λέγαμε παλιά από αυτόνομες εισροές κεφαλαίων, δηλαδή από εισροή κεφαλαίων η οποία είναι μη δανειακού χαρακτήρα. Αυτό το ονομάζουμε σήμερα άμεσες ξένες επενδύσεις. Άρα λοιπόν όλες οι άμεσες ξένες επενδύσεις είναι ευπρόσδεκτες. Καλύτερα θα ήταν να ήταν παραγωγικές, αλλά αυτό για να γίνει θα πρέπει να μειώσουμε τη γραφειοκρατία στο δημόσιο τομέα, να βελτιώσουμε την ταχύτητα της απονομής δικαιοσύνης.

Άρα λοιπόν χρειαζόμαστε να κάνουμε και άλλες διαρθρωτικές αλλαγές για να μπορέσουμε πράγματι να προσελκύσουμε στον παραγωγικό τομέα της οικονομίας τα ξένα κεφάλαια που ούτως ή άλλως θα έρθουν λόγω της αναβάθμισης σε επενδυτική βαθμίδα. Να πω και κάτι άλλο. Δεν μου αρκεί να πάρουμε την επενδυτική βαθμίδα. Θα πρέπει να προχωρήσουμε κι άλλο. Η επενδυτική βαθμίδα είναι απλώς το όριο που μας χωρίζει από το παλαιό στο νέο. Γιατί να μην είμαστε πιο φιλόδοξοι; Γιατί να μην επιδιώξουμε να πάρουμε να πάρουμε αξιολόγηση δηλαδή πάνω από επενδυτική βαθμίδα; Η Ελλάδα σήμερα έχει δυνατότητες.

Όπως σας είπα πριν, η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ότι ο μέσος ετήσιος ρυθμός τα επόμενα χρόνια θα είναι διπλάσιος από το μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ότι θα συνεχιστεί η πτωτική πορεία του χρέους διότι τα επιτόκια έχουν κλειδώσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα λόγω των μνημονίων και των συμφωνιών που κάναμε για τη ρύθμιση του χρέους. Άρα έχουμε όλες τις δυνατότητες και τις προϋποθέσεις να πάμε πάνω από την επενδυτική βαθμίδα προς όφελος του ελληνικού λαού. Δεν ωφελείται μόνο μία ελίτ, όπως λένε ορισμένοι από την επενδυτική βαθμίδα. Όλοι θα ωφεληθούμε.

Παπαγεωργίου: Βλέπουμε όμως για παράδειγμα, σε πάρα πολλά ξενοδοχεία, το πρωινό είναι προϊόντα εισαγόμενα. Δηλαδή εκεί κάτι δεν δουλεύει καλά. Επ αυτού θα ήθελα να μου πείτε πώς το βλέπετε στρατηγικά, διότι ίσως και με τα οικονομικά πράγματα ήδη πριν την εισαγωγή στο ευρώ και την ένταξη στην Ευρωζώνη.

Στουρνάρας: Σήμερα αν δείτε τα ελληνικά προϊόντα ειδικά του γεωργικού τομέα ή της διατροφής είναι πάρα πολύ υψηλής ποιότητας. Άρα χρειαζόμαστε ίσως ένα καλύτερο συντονισμό μεταξύ τουριστικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων που παράγουν τρόφιμα ή ακόμα και πρωτογενή προϊόντα και προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής. Σαφώς χρειαζόμαστε βήματα προς την κατεύθυνση αυτή. Ίσως να χρειαζόμαστε μεγαλύτερες ποσότητες να μπορούν να δεσμευτούν για τα ελληνικά ξενοδοχεία. Γιατί δεν μπορείς να δώσεις μικρές ποσότητες. Είναι θέμα αξιοπιστίας μετά. Όταν έχεις μεγάλο αριθμό τουριστών μια μεγάλη μονάδα θα θέλει εξασφάλιση. Άρα λοιπόν υπάρχει δρόμος προς την κατεύθυνση αυτή.

Νομίζω ότι το Υπουργείο Γεωργίας επίσης παρεμβαίνει με ένα πολύ θετικό τρόπο, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ο εφοδιασμός. Των τουριστικών μονάδων με ελληνικά προϊόντα, αλλά να πάμε και στον τουρισμό. Βλέπετε μια πολύ μεγάλη βελτίωση τα τελευταία χρόνια, η οποία στηρίζεται μόνο στο καλοκαίρι, στη θάλασσα, στα νησιά. Έχουμε δυνατότητες κι άλλες. Μπορεί να διπλασιάσουμε να διπλασιάσουμε. Και το λέω μετά λόγου γνώσεως και νομίζω συμβαδίζει με μελέτες για τον τουρισμό που έχουν γίνει τελευταία, εάν επεκτείνουμε την τουριστική περίοδο και το χειμώνα και όχι μόνο στα νησιά και σε άλλες περιοχές, μπορούμε να έχουμε τουρισμό με βάση τον πολιτισμό και ιατρικό τουρισμό. Άρα λοιπόν θέλω να πω ότι ακόμα έχουμε δρόμο μπροστά μας, αρκεί να είμαστε πολύ προσεκτικοί στη μακροοικονομική διαχείριση. Αυτό ήταν το πρόβλημα που βρήκαμε μπροστά μας στο παρελθόν και δεν πρέπει με τίποτα να το ξαναβρούμε μπροστά μας.

Παπαγεωργίου: Αρα σταθερότητα για να χτίσουμε πάνω σε αυτό.

Στουρνάρας: Απόλυτα. Μάλιστα μακροοικονομική και δημοσιονομική σταθερότητα είναι η αναγκαία συνθήκη για οικονομική ανάπτυξη. Δεν είναι και επαρκής. Χρειάζονται κι άλλα πράγματα να γίνουν. Είναι όμως αναγκαία. Χωρίς σταθερότητα δεν θα υπάρξει οικονομική ανάπτυξη.

Παπαγεωργίου: Πόσο πιθανό είναι να πάμε σε μια νέα τραπεζική κρίση και πόσο μπορεί αυτό να επηρεάσει τις ελληνικές τράπεζες. Πόσο ανθεκτικές είναι οι ελληνικές τράπεζες σήμερα;

Στουρνάρας: Κοιτάξτε, είναι αλήθεια ότι ο καπιταλισμός, δηλαδή το καθεστώς που έχουμε στη Δύση, δεν αναπτύσσεται γραμμικά και υπάρχει αβεβαιότητα. Υπάρχει αβεβαιότητα η οποία δεν μπορεί να μετρηθεί με πιθανοθεωρητικά μοντέλα. Είχαμε τέτοια, είχαμε τον πόλεμο στην Ουκρανία, είχαμε την πανδημία. Θα μου πείτε ορισμένοι ερευνητές γιατροί προέβλεπαν ότι θα υπάρχει πανδημία αλλά τουλάχιστον όχι οικονομολόγοι, όχ τα οικονομικά μοντέλα. Οι τραπεζικές κρίσεις επίσης. Αυτή όμως η τραπεζική κρίση που βιώσαμε τον Μάρτιο δεν έχει καμία σχέση με την κρίση του 2008 2009, με την κρίση με την κρίση της Lehman Brothers. Έχει να κάνει με κενά στη διαχείριση κινδύνων ορισμένων αμερικανικών τραπεζών.

Φάνηκαν ορισμένα προβλήματα στην εποπτεία. Αυτό που δεν είχε γίνει αντιληπτό, ήταν νομίζω ότι το 2019 ορισμένες μεσαίες τράπεζες στην Αμερική απελευθερώθησαν κακώς από ορισμένες εποπτικές υποχρεώσεις. Και αυτό το κενό φάνηκε τώρα με την αύξηση των επιτοκίων. Στην Ευρώπη, στην Ευρωζώνη, κάτω από τους εποπτικούς κανόνες οι οποίοι χτίστηκαν από το 2014 και μετά, μέσα στην κρίση δεν παρατηρήσαμε παρόμοια φαινόμενα. Βλέπετε οι καταθέσεις σταθερές. Δεν είχαμε κανένα φαινόμενο μείωσης καταθέσεων. Οι τράπεζες μας στην Ευρώπη έχουν τεσταριστεί για πολύ σκληρές συνθήκες, γι αυτό και ονομάζεται στρες τεστ, δηλαδή δοκιμασίες ακραίων συνθηκων. Δεν προβλέπουμε λοιπόν να υπάρξει κάποια μείζονα τραπεζική κρίση στην Ευρώπη. Ό, τι και να γίνει.

Παπαγεωργίου: Και για τις ελληνικές τράπεζες ;

Στουρνάρας: Το ίδιο, το ίδιο. Κατά τη διάρκεια αυτής της μίνι κρίσης οι ελληνικές τράπεζες δεν είχαν απολύτως κανένα πρόβλημα. Οι ελληνικές τράπεζες σήμερα δεν έχουν καμία σχέση με τις τράπεζες του παρελθόντος. Είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένες, οι δείκτες ρευστότητας από τους καλύτερους στην Ευρώπη. Πολύ καλύτερο μάνατζμεντ. Στελέχη δοκιμασμένα, αυτό που λέμε διαχείριση κινδύνων πολύ υψηλού επιπέδου. Τα Διοικητικά Συμβούλια πλέον ακολουθούν όλους τους κανόνες σωστής εταιρικής διακυβέρνησης. Θα μου πείτε αποκλείεις να υπάρχει να υπάρχει ένα πρόβλημα; Δεν βλέπουμε κάτι. Τώρα να υπάρχει μια κυβερνοεπίθεση; Κι αυτό το θεωρώ απίθανο τη στιγμή που έχουμε πάρει όλα τα μέτρα, ακόμα και για κυβερνοεπιθέσεις. Θα μου πείτε η κλιματική αλλαγή; Ναι, η κλιματική αλλαγή έχει θέματα για τις τράπεζες στη μετάβαση. Κι εκεί όμως υποβάλλουμε τις τράπεζες σε πολύ ισχυρές δοκιμασίες κλιματικού κινδύνου.

Υποστήριξε μάλιστα ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, σε μια περίοδο διαδοχικών κρίσεων και αυξημένης αβεβαιότητας, θα ήταν η απώλεια της αξιοπιστίας της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής, που τόσο δύσκολα έχει ανακτηθεί, και η επιστροφή σε κακές πρακτικές του παρελθόντος.

Συνέστησε δε συγκρατημένες μισθολογικές αυξήσεις προκειμένου να συνεχιστεί η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Τόνισε ακόμη ότι η διαφύλαξη της δημοσιονομικής αξιοπιστίας θα αποτελέσει καταλυτικό παράγοντα για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης του Ελληνικού Δημοσίου στην επενδυτική κατηγορία.

«Είναι γεγονός ότι μια ενδεχόμενη παρατεταμένη πολιτική αβεβαιότητα μπορεί να υπονομεύσει το κλίμα εμπιστοσύνης που έχει καλλιεργηθεί τα τελευταία χρόνια. Εντούτοις, ο πιο σημαντικός κίνδυνος για την οικονομία είναι η επιστροφή σε αναποτελεσματικές πολιτικές του παρελθόντος και η διακοπή ή/και αντιστροφή μεταρρυθμιστικών προσπαθειών. Οι μνήμες από την επώδυνη προσαρμογή που επιτεύχθηκε τα προηγούμενα χρόνια είναι ακόμη νωπές ώστε να θυμίζουν το υψηλό οικονομικό και κοινωνικό κόστος που απαιτήθηκε για τη διόρθωση των χρόνιων ανισορροπιών της οικονομίας» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επομένως, δεδομένου ότι το 2023 είναι χρονιά εθνικών εκλογών, απαιτείται σύνεση και υπευθυνότητα των πολιτικών δυνάμεων, καθώς και στήριξη των εθνικών οικονομικών στόχων, ώστε να διατηρηθεί το κλίμα εμπιστοσύνης στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.

Ο ίδιος κάνοντας μία σύντομη αναδρομή στα πεπραγμένα των τελευταίων ετών υπενθύμισε ότι καθοριστική συμβολή στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και στην εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης είχε η στήριξη εκ μέρους ευρωπαϊκών θεσμικών φορέων στην ακολουθούμενη οικονομική πολιτική. Για παράδειγμα, η δυνατότητα αγοράς τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου στο πρόγραμμα ΡΕΡΡ της ΕΚΤ και η παράταση της εξαίρεσής τους (waiver). «Παρά τις αλλεπάλληλες και πολυεπίπεδες κρίσεις των τελευταίων ετών, η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο διοικητής της ΤτΕ εντόπισε σημαντικές προκλήσεις και στον τραπεζικό τομέα παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην εξυγίανση των Ισολογισμών τους. Όπως είπε, η αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής και η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά την πιστωτική επέκταση προς τον ιδιωτικό τομέα το 2023.

Η αύξηση του κόστους των πιστώσεων θα περιορίσει την ικανότητα αποπληρωμής εκ μέρους των δανειοληπτών του ιδιωτικού τομέα με δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, ιδιαίτερα των νοικοκυριών, το πραγματικό εισόδημα των οποίων έχει ήδη συμπιεστεί από τον πληθωρισμό.

Παράλληλα, η επικείμενη επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας το 2023 θα αυξήσει τον πιστωτικό κίνδυνο των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, λόγω της επιδείνωσης της χρηματοοικονομικής τους κατάστασης.

Τέλος διαβεβαίωσε ότι τα μεγέθη των ελληνικών τραπεζών καταδεικνύουν ότι είναι σήμερα σε καλύτερη θέση σε σχέση με το παρελθόν, διαθέτοντας την ικανότητα να απορροφήσουν τους κλυδωνισμούς από τις διεθνείς αγορές.

«Ο ρυθμός μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας μπορεί να επιβραδυνθεί εξαιτίας εξωγενών παραγόντων αλλά και στην περίπτωση καθυστέρησης στο σχηματισμό Κυβέρνησης μετά τις εκλογές και στην υλοποίηση των δεσμεύσεων της οικονομικής πολιτικής» αναφέρει χαρακτηριστικά η ενδιάμεση έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας.

Εκ πρώτης ανάγνωσης, ο Γιάννης Στουρνάρας επισημαίνει την ανάγκη να κλείσει όσο το δυνατόν συντομότερα ο εκλογικός κύκλος. Πρακτικά αυτό θα μπορούσε να αποτελεί υπόδειξη να διεξαχθούν γρήγορα οι εκλογές (και όχι στην λήξη της τετραετίας), ώστε να σχηματιστεί κυβέρνηση.

Τι κυβέρνηση, όμως; Κυβερνητικές πηγές ερμηνεύουν τον “χρησμό” Στουρνάρα βολικά, τονίζοντας ότι τάσσεται υπέρ μιας αυτοδύναμης κυβέρνησης, άρα της ανανέωσης της θητείας της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Όμως, όταν ο διοικητής της ΤτΕ κάνει λόγο για “σύμπλευση και συνεννόηση των πολιτικών δυνάμεων”, μόνο ως “πράσινο φως” για αυτοδυναμία δεν μπορεί να εκληφθεί. Ποιά σύμπλευση και συνεννόηση θα μπορούσε να υπάρξει με μία αυτοδύναμη κυβέρνηση-πιθανότατα,δε, με οριακή αυτοδυναμία;

Άλλοι, πάλι, διακρίνουν πίσω από τον “χρησμό” κάποια αμυδρή σύσταση υπέρ μιας κυβέρνησης ευρείας αποδοχής. Μία συγκυβέρνηση Ν.Δ-ΠΑΣΟΚ, ή ακόμα και έναν “μεγάλο συνασπισμό”. Το δεύτερο, είναι απίθανο και αδύνατο. Το πρώτο θεωρείται ως μία πιθανή εκδοχή, όμως το βέτο του Νίκου Ανδρουλάκη είναι σαφές: να μην είναι πρωθυπουργός ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Κι εκεί είναι που βλέπουν μια υποδόρια πρόθεση του κ. Στουρνάρα να ...αυτο-προταθεί ως πρωθυπουργός μιας τέτοιας συγκυβέρνησης που θα έχει ως κύριο σκοπό την προστασία της θετικής πορείας της οικονομίας!