Όταν η Judith Miller, 77 ετών από το Ουισκόνσιν, έλαβε τα αποτελέσματα μιας απεικονιστικής εξέτασης πέρυσι, έκανε αυτό που πλέον συνηθίζουν πολλοί ασθενείς: απευθύνθηκε στην τεχνητή νοημοσύνη για να της τα εξηγήσει. Το Claude, ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο της εταιρείας Anthropic, ανέλυσε τα ευρήματα και παρουσίασε πιθανές ερμηνείες.

Με τις πληροφορίες του chatbot στα χέρια της, η Miller ένιωσε προετοιμασμένη για μια πιο ουσιαστική συζήτηση με τον γιατρό της. Όπως λέει η ίδια, οι απαντήσεις του Claude «με βοήθησαν να κατανοήσω καλύτερα την υγεία μου και να συμμετέχω ενεργά στις αποφάσεις».

Ανάλογες σκηνές επαναλαμβάνονται πλέον σε ιατρεία σε όλη τη ΗΠΑ. Δύο πρόσφατες έρευνες διαπίστωσαν ότι το ένα τρίτο των Αμερικανών ενηλίκων έχει στραφεί σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) για ιατρική πληροφόρηση—είτε για να ερμηνεύσουν εργαστηριακά αποτελέσματα, είτε για να διαγνώσουν συμπτώματα, να ερευνήσουν θεραπευτικές επιλογές ή να ρωτήσουν για φάρμακα.

«Η χρήση τέτοιων εργαλείων έχει διπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο», αναφέρει ο Robert Wachter, γιατρός στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σαν Φρανσίσκο. «Υποψιάζομαι ότι θα διπλασιαστεί ξανά του χρόνου».

Υποσχέσεις και κίνδυνοι στη χρήση της AI στην υγεία

Ωστόσο, αυτά τα chatbots μπορούν επίσης να παρέχουν παραπλανητικές ή λανθασμένες συμβουλές, με τους ειδικούς να συστήνουν προσοχή. Η ίδια η Anthropic παραδέχεται ότι το Claude «δεν έχει σχεδιαστεί ή προωθείται για κλινικές διαγνώσεις». Ο σωστός του ρόλος είναι «να βοηθά τους ανθρώπους να προετοιμαστούν για συζητήσεις με τους γιατρούς τους, όχι να τους αντικαθιστά».

Για πολλούς ασθενείς, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί λύση στην πληθώρα προσωπικών ιατρικών δεδομένων που παρέχει ο νόμος 21st Century Cures Act, ο οποίος επιβάλλει άμεση διαδικτυακή πρόσβαση σε ιατρικά αρχεία όπως αποτελέσματα εξετάσεων και κλινικές σημειώσεις. «Αν έχετε δει ποτέ αυτά τα δεδομένα», λέει ο Dave deBronkart, blogger και ακτιβιστής στον χώρο της υγείας, «ξέρετε πόσο μεγάλο ερωτηματικό προκαλούν: Τι σημαίνουν όλα αυτά;».

Μέχρι πρόσφατα, η ερμηνεία των δεδομένων αυτών ήταν αποκλειστικό προνόμιο των γιατρών λόγω της εξειδικευμένης ορολογίας. Πλέον όμως, οι ασθενείς μπορούν να δουν τα αποτελέσματά τους διαδικτυακά πριν μιλήσουν με τον γιατρό, γεγονός που συχνά προκαλεί άγχος και αβεβαιότητα.

Σήμερα, γενικής χρήσης chatbots αλλά και εξειδικευμένα μοντέλα υγείας μεταφράζουν την ιατρική ορολογία σε απλή γλώσσα μέσα σε δευτερόλεπτα, συχνά καθησυχάζοντας αδικαιολόγητες ανησυχίες.

 Το ένα τρίτο των Αμερικανών ενηλίκων έχει στραφεί σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) για ιατρική πληροφόρηση—είτε για να ερμηνεύσουν εργαστηριακά αποτελέσματα, είτε για να διαγνώσουν συμπτώματα, να ερευνήσουν θεραπευτικές επιλογές ή να ρωτήσουν για φάρμακα.

Λανθασμένες απαντήσεις και σοβαρά περιστατικά

Παρά τα πλεονεκτήματα, τα LLMs παραμένουν επιρρεπή σε λάθη. Μπορούν να παρουσιάσουν ανακρίβειες ως γεγονότα ή ακόμη και να ενισχύσουν λανθασμένες πεποιθήσεις των χρηστών. Παρότι αυτά τα προβλήματα ίσως μειωθούν με την εξέλιξη των μοντέλων, πολλοί ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες για τους κινδύνους της σημερινής χρήσης στην υγεία.

«Δεν υπάρχουν πολλά προστατευτικά μέτρα ώστε να αποτρέπονται οι παραπλανητικές απαντήσεις», τονίζει η Cait DesRoches, εκτελεστική διευθύντρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού OpenNotes, που προωθεί την πρόσβαση των ασθενών στα ιατρικά αρχεία. Επιπλέον, όπως σημειώνει, υπάρχει ελάχιστη έρευνα σχετικά με το τι συμβαίνει όταν κάποιος εμπιστεύεται ένα LLM ως αυθεντία υγείας: «Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο λειτουργεί καλά για τον μέσο ασθενή».

Έχουν ήδη καταγραφεί ακραίες περιπτώσεις. Τον Δεκέμβριο, ένας 75χρονος από το Σιάτλ πέθανε από θεραπεύσιμη μορφή λευχαιμίας επειδή αρνήθηκε θεραπεία βασιζόμενος σε λάθος συμπέρασμα που του παρείχε η AI. Προκαταρκτικές μελέτες είναι ανησυχητικές: Σε έρευνα του περιοδικού Nature Medicine, συμμετέχοντες διαγνώρισαν σωστά μια υποθετική πάθηση με τη βοήθεια LLMs μόνο στο ένα τρίτο των περιπτώσεων.

Προτάσεις ειδικών: Χρήση με μέτρο και στρατηγικές ασφαλείας

Παρόλα αυτά, οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι τα chatbots μπορούν να είναι χρήσιμα στους ασθενείς που αναζητούν πληροφορίες υγείας—αρκεί να χρησιμοποιούνται με κριτική σκέψη. «Δεν πιστεύω ότι πρέπει να αποφεύγουμε τη χρήση τους», αναφέρει η DesRoches, «αλλά πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά».

Ο Adam Rodman, παθολόγος στο Beth Israel Deaconess Medical Center, πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: «Θεωρώ ότι τα LLMs—εφόσον χρησιμοποιούνται σωστά—είναι το καλύτερο εργαλείο ενδυνάμωσης των ασθενών που έχει υπάρξει ποτέ».

Για να αξιοποιηθεί η τεχνολογία χωρίς συμβιβασμούς στην ασφάλεια, ερευνητές έχουν αναπτύξει στρατηγικές αντιμετώπισης των αδυναμιών της AI. Προτείνουν, για παράδειγμα, να ζητούμε από το chatbot να υιοθετήσει τον ρόλο του γιατρού ώστε το μοντέλο να συλλέγει δεδομένα με πιο επιστημονικό τρόπο. Άλλες τακτικές περιλαμβάνουν την επαναξιολόγηση των απαντήσεων ή τη λήψη «δεύτερης γνώμης» από άλλο μοντέλο.

Ο Rodman τονίζει επίσης τη σημασία αφαίρεσης προσωπικών δεδομένων—όπως όνομα και αριθμός κοινωνικής ασφάλισης—από κάθε εισαγωγή στο chatbot για προστασία της ιδιωτικότητας.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Ρούλα Μαντή

Και ίσως καμία χρονιά δεν το αποδεικνύει αυτό περισσότερο από τη φετινή.

Ο τελικός της Eurovision διεξάγεται μέσα σε ένα πρωτοφανές κλίμα έντασης, διχασμού και πολιτικής αντιπαράθεσης, με τη συμμετοχή του Ισραήλ να μετατρέπει το μεγαλύτερο τηλεοπτικό υπερθέαμα της Ευρώπης σε πεδίο σύγκρουσης για το τι σημαίνει «ουδετερότητα», «πολιτιστική διπλωματία» και «soft power» στον 21ο αιώνα.

Από το κιτς στο γεωπολιτικό σύμβολο

Η Eurovision ξεκίνησε το 1956, λίγα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ιδέα ήταν σχεδόν ουτοπική: μια ενωμένη Ευρώπη που θα τραγουδά αντί να πολεμά. Ένα τηλεοπτικό πείραμα συμφιλίωσης μέσα από τη μουσική.

Από τότε, όμως, ο διαγωνισμός έγινε κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Για εκατομμύρια Ευρωπαίους, η Eurovision είναι ένα είδος «κοινής ευρωπαϊκής γλώσσας». Ένα πολιτιστικό γεγονός που ενώνει χώρες με διαφορετικές θρησκείες, ιστορίες, τραύματα και πολιτικές αντιθέσεις. Σε μια ήπειρο που συχνά δυσκολεύεται να βρει κοινή ταυτότητα, η Eurovision κατάφερε επί δεκαετίες να λειτουργήσει σαν μια τεράστια ετήσια γιορτή.

Ο δημοσιογράφος και αναλυτής της Eurovision Dave Keating το περιγράφει χαρακτηριστικά:

«Είναι ίσως το μεγαλύτερο εργαλείο πολιτιστικής ήπιας ισχύος που διαθέτει η Ευρώπη. Και το κάνει χωρίς αμερικανική επιρροή, κάτι εξαιρετικά σπάνιο σήμερα».

Και όχι μια μικρή γιορτή. Τα τελευταία χρόνια συγκεντρώνει περισσότερους από 160 εκατομμύρια θεατές παγκοσμίως — περισσότερους, όπως σημειώνουν αναλυτές, από τα Όσκαρ, τα Grammy και το Super Bowl μαζί.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη φετινή κρίση τόσο σημαντική.

Γιατί όταν ένα τέτοιο πολιτιστικό γεγονός παύει να θεωρείται ουδέτερο, τότε η συζήτηση ξεφεύγει από τη μουσική.

Η σκιά της Γάζας πάνω στη σκηνή

Η συμμετοχή του Ισραήλ στη φετινή Eurovision έχει προκαλέσει τεράστιες αντιδράσεις λόγω του πολέμου στη Γάζα και των χιλιάδων θυμάτων που έχουν καταγραφεί μετά τις επιθέσεις της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023 και τη στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ.

Περισσότεροι από 1.000 καλλιτέχνες και άνθρωποι του πολιτισμού ζήτησαν δημόσια τον αποκλεισμό του Ισραήλ από τον διαγωνισμό, υποστηρίζοντας ότι η Eurovision δεν μπορεί να παραμένει «απολιτική» όταν υπάρχει ένας πόλεμος με τόσο βαρύ ανθρωπιστικό αποτύπωμα.

Από την άλλη πλευρά, περισσότεροι από 1.000 επαγγελματίες της μουσικής βιομηχανίας υποστήριξαν το δικαίωμα του Ισραήλ να συμμετέχει, κάνοντας λόγο για επικίνδυνη πολιτικοποίηση της τέχνης.

Ο ιστορικός του θεσμού Dean Vuletic σημειώνει:

«Από τον πρώτο κιόλας διαγωνισμό, οι χώρες χρησιμοποιούσαν τη Eurovision για να διαμορφώσουν τη διεθνή εικόνα τους».

Κάπως έτσι, η Eurovision βρέθηκε εγκλωβισμένη στο ίδιο ερώτημα που διχάζει σήμερα κυβερνήσεις, πανεπιστήμια, δρόμους και κοινωνικά δίκτυα σε ολόκληρο τον κόσμο:

Μπορεί η τέχνη να μείνει πραγματικά έξω από την πολιτική;

«Η Eurovision δεν ήταν ποτέ απολιτική»

Οι ιστορικοί του θεσμού λένε ξεκάθαρα πως όχι.

Η Eurovision υπήρξε σχεδόν πάντα πολιτική απλώς συχνά το κοινό επέλεγε να το ξεχνά.

Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ο διαγωνισμός λειτουργούσε ως βιτρίνα της δυτικής Ευρώπης. Τη δεκαετία του ’70 υπήρξαν μποϊκοτάζ εξαιτίας δικτατοριών στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο επηρέασε άμεσα τις σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας μέσα στον διαγωνισμό.

Το 1998, η νίκη της Dana International μιας ανοιχτά τρανς τραγουδίστριας από το Ισραήλ θεωρήθηκε ιστορική στιγμή για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και τη δημόσια ορατότητα των τρανς ατόμων στην Ευρώπη.

Το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Ρωσία αποκλείστηκε από τον διαγωνισμό. Τότε πολλοί χειροκρότησαν την απόφαση ως ηθική στάση.

Σήμερα, όμως, αρκετές χώρες και θεατές ρωτούν:

«Αν αποκλείστηκε η Ρωσία, γιατί όχι και το Ισραήλ;»

Αυτό είναι ίσως το πιο εκρηκτικό ερώτημα που αντιμετωπίζει φέτος η European Broadcasting Union.

Ο Dave Keating υποστηρίζει:

«Η αποβολή της Ρωσίας έκανε πλέον αναπόφευκτες τις συγκρίσεις με το Ισραήλ. Από εκεί και πέρα, η Eurovision δεν μπορούσε να αποφύγει την κατηγορία των δύο μέτρων και δύο σταθμών».

Η μάχη της ψήφου και οι κατηγορίες για «χειραγώγηση»

Η περσινή διοργάνωση άφησε βαθιά τραύματα.

Η ισραηλινή συμμετοχή συγκέντρωσε τεράστια στήριξη από το κοινό, κερδίζοντας την ψήφο των τηλεθεατών, αλλά όχι και των επιτροπών. Αυτό πυροδότησε αμέσως κατηγορίες περί οργανωμένης πολιτικής κινητοποίησης.

Το σύστημα της Eurovision επιτρέπει έως και 20 ψήφους ανά άτομο — κάτι που πολλοί θεωρούν πλέον «κερκόπορτα» για στοχευμένες εκστρατείες επιρροής.

Η υπόθεση πήρε ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις όταν εμφανίστηκαν αναφορές για διαφημιστικές καμπάνιες και δημόσιες παρεμβάσεις υπέρ της ισραηλινής συμμετοχής, ακόμη και από τον ίδιο τον Μπένιαμιν Νετανιάχου

Ο ίδιος ο διαγωνισμός αναγκάστηκε να παρέμβει, προειδοποιώντας την ισραηλινή αποστολή για διαδικτυακά βίντεο που καλούσαν το κοινό να ψηφίσει μαζικά.

Ο Keating σχολιάζει:

«Αυτό που άλλαξε το 2024 ήταν ότι η ψηφοφορία επηρεάστηκε ξεκάθαρα από την πολιτική. Και αυτό αλλοίωσε τη φύση του διαγωνισμού».

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η Eurovision μετατρέπεται σιγά σιγά σε έναν «ψηφιακό πόλεμο επιρροής», όπου οργανωμένα κοινά, κυβερνητικές εκστρατείες και social media campaigns μπορούν να επηρεάσουν δραματικά το αποτέλεσμα.

Και το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο το Ισραήλ.

Αφορά το αν η Eurovision μπορεί ακόμη να θεωρείται «μουσικός διαγωνισμός» ή αν έχει εξελιχθεί σε μια γιγαντιαία πολιτιστική μάχη ταυτότητας.

Οι superfans που απομακρύνονται

Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της φετινής κρίσης να είναι το πώς έχει διχάσει τους ίδιους τους φανατικούς θαυμαστές του θεσμού.

Η Eurovision έχει αποκτήσει εδώ και χρόνια μια σχεδόν «θρησκευτική» κοινότητα superfans που ταξιδεύουν κάθε χρόνο για να παρακολουθήσουν live τα ημιτελικά και τον τελικό.

Για πολλούς από αυτούς, η φετινή διοργάνωση μοιάζει διαφορετική.

Ο Μάριους Νικολέσκου, ένας από τους γνωστούς superfans του θεσμού, δήλωσε:

«Δεν είναι πια διασκεδαστικό. Και υποτίθεται ότι αυτό ακριβώς πρέπει να είναι η Eurovision».

Η Βρετανίδα fan Έιμι, που παρακολουθεί χρόνια τον διαγωνισμό, λέει:

«Δεν νομίζω ότι η Eurovision θα είναι ποτέ ξανά η ίδια. Είναι λυπηρό που έχει διχάσει τόσο βαθιά την κοινότητα».

Άνθρωποι που επί δεκαετίες έβλεπαν τη Eurovision σαν ασφαλή χώρο διασκέδασης, inclusivity και ευρωπαϊκής ενότητας, μιλούν πλέον για τοξικότητα, διαδικτυακές επιθέσεις και πολιτική πόλωση.

Κάποιοι αποφάσισαν να μην παρακολουθήσουν καθόλου τη φετινή διοργάνωση.

Άλλοι λένε ότι «η Eurovision πέθανε όταν έγινε πολιτικό πεδίο μάχης».

Και άλλοι απαντούν πως ήταν πάντα πολιτική, απλώς τώρα αυτό φαίνεται πιο καθαρά από ποτέ.

Η Eurovision ως «soft power»

Ίσως τελικά το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της ιστορίας να είναι το πόσο σοβαρά αντιμετωπίζουν πλέον οι κυβερνήσεις έναν μουσικό διαγωνισμό.

Γιατί η Eurovision δεν είναι απλώς τηλεθέαση.

Είναι εικόνα. Είναι επιρροή. Είναι branding χωρών.

Είναι αυτό που οι πολιτικοί επιστήμονες αποκαλούν «ήπια ισχύ» η δυνατότητα μιας χώρας να επηρεάζει τον κόσμο όχι με όπλα ή οικονομία, αλλά με πολιτισμό, εικόνα και συναίσθημα.

Και σε μια εποχή που οι πόλεμοι διεξάγονται ταυτόχρονα στα πεδία των μαχών, στα social media και στην παγκόσμια κοινή γνώμη, η Eurovision έχει μετατραπεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μουσική.

Ίσως γι’ αυτό προκαλεί τόσο πάθος.

Ίσως γι’ αυτό προκαλεί τόσο θυμό.

Καθρέφτης

Η Eurovision κάποτε παρουσιαζόταν ως το σημείο όπου η Ευρώπη αφήνει στην άκρη τις διαφορές της και τραγουδά μαζί.

Φέτος μοιάζει περισσότερο με το σημείο όπου αυτές οι διαφορές εκρήγνυνται μπροστά σε εκατομμύρια θεατές.

Κι όμως, ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγματικό πρόσωπο της Eurovision.

Όχι μια απόδραση από την πραγματικότητα, αλλά ένας καθρέφτης της.

Ένας καθρέφτης που κάθε χρόνο φωτίζεται από προβολείς, μουσική και χειροκροτήματα — αλλά αντανακλά πάντα τις αγωνίες, τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις της ίδιας της Ευρώπης.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Ρούλα Μαντή

Για περισσότερα από εξήντα χρόνια, η σύγχρονη αντισύλληψη αποτελεί σχεδόν αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση. Από την έγκριση του πρώτου αντισυλληπτικού χαπιού τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα, οι γυναίκες έχουν στη διάθεσή τους δεκάδες επιλογές: χάπια, ορμονικά επιθέματα, ενέσεις, εμφυτεύματα, ενδομήτριες συσκευές (IUD), ακόμη και εφαρμογές παρακολούθησης γονιμότητας.

Αυτή η επανάσταση άλλαξε ριζικά τη ζωή εκατομμυρίων γυναικών. Τους έδωσε μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στο σώμα τους, την καριέρα τους και τον οικογενειακό προγραμματισμό. Όμως η ελευθερία αυτή συνοδεύτηκε και από ένα δυσανάλογο βάρος: οι περισσότερες μέθοδοι συνεπάγονται κόστος, ορμονικές μεταβολές, παρενέργειες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.

Πολλές γυναίκες αναφέρουν πονοκεφάλους, αλλαγές στη διάθεση, μειωμένη libido, αύξηση βάρους ή θρομβώσεις. Παρ’ όλα αυτά, η κοινωνία αντιμετώπισε επί δεκαετίες αυτές τις επιπτώσεις σχεδόν ως «αναπόφευκτο τίμημα» της αντισύλληψης.

Από την άλλη πλευρά, οι άνδρες εξακολουθούν να έχουν ουσιαστικά μόνο δύο επιλογές: το προφυλακτικό —που εξαρτάται από τη σωστή χρήση κάθε φορά— και την αγγειεκτομή, μια διαδικασία που θεωρείται δύσκολα αναστρέψιμη. Το ερώτημα λοιπόν παραμένει: γιατί, έπειτα από τόσες δεκαετίες επιστημονικής εξέλιξης, δεν υπάρχει ακόμη μια ασφαλής, απλή και αναστρέψιμη ανδρική αντισύλληψη;

Πού βρίσκεται σήμερα η έρευνα;

Παρά τις καθυστερήσεις, οι επιστήμονες επιμένουν ότι η ανδρική αντισύλληψη δεν αποτελεί πλέον επιστημονική φαντασία. Αρκετές τεχνολογίες βρίσκονται ήδη σε προχωρημένες κλινικές δοκιμές και ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι η πρώτη ευρέως διαθέσιμη λύση μπορεί να φτάσει στην αγορά μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Η Ffion Storer Jones, ανώτερη υπεύθυνη υπεράσπισης του γερμανικού ιδρύματος Deutsche Stiftung Weltbevölkerung (DSW), εξηγεί ότι αρκετές νέες μέθοδοι έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα τόσο ως προς την αποτελεσματικότητα όσο και ως προς την ασφάλεια.

Ανάμεσά τους βρίσκεται το YCT-529, ένα μη ορμονικό καθημερινό χάπι που μπλοκάρει την παραγωγή σπέρματος χωρίς να επηρεάζει την τεστοστερόνη. Το φάρμακο βρίσκεται ήδη σε δοκιμές με ανθρώπους και θεωρείται από πολλούς ένας από τους πιο ελπιδοφόρους υποψηφίους.

Την ίδια στιγμή, η αμερικανική εταιρεία Contraline αναπτύσσει το ADAM, μια υδρογέλη που εμφυτεύεται στους σπερματικούς πόρους και λειτουργεί σαν προσωρινό «φράγμα», εμποδίζοντας τη διέλευση του σπέρματος. Η λογική θυμίζει μια αναστρέψιμη μορφή αγγειεκτομής, χωρίς όμως μόνιμη παρέμβαση.

Ένα ακόμη πρόγραμμα, το NES/T, χρησιμοποιεί ορμονική γέλη που εφαρμόζεται στους ώμους. Η γέλη συνδυάζει προγεστερόνη και τεστοστερόνη, μειώνοντας δραστικά την παραγωγή σπέρματος ενώ παράλληλα διατηρεί φυσιολογικά επίπεδα ανδρικών ορμονών στον οργανισμό.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτή η μέθοδος βρίσκεται πιο κοντά από κάθε άλλη στην εμπορική διάθεση. Αν όλα εξελιχθούν ομαλά, θα μπορούσε να κυκλοφορήσει ακόμη και προς το τέλος της δεκαετίας.

Η Ευρώπη επενδύει — αλλά με αργούς ρυθμούς

Η συζήτηση γύρω από την ανδρική αντισύλληψη αρχίζει πλέον να αποκτά και πολιτική διάσταση. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και ερευνητικά ιδρύματα επενδύουν περισσότερα χρήματα σε προγράμματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «χαμηλής προτεραιότητας».

Η Γερμανία ανακοίνωσε φέτος χρηματοδότηση 11,6 εκατομμυρίων ευρώ για τέσσερα ερευνητικά προγράμματα αντισύλληψης, που αφορούν τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, με ορίζοντα έως το 2029.

Ορισμένα έργα, όπως το Contraception.MS, αναζητούν μη ορμονικές λύσεις που θα επιβραδύνουν ή θα αδρανοποιούν το σπέρμα χωρίς να επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα.

Άλλα, όπως το PREVENT, εστιάζουν στην ανάπτυξη εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και βιοτεχνολογίας που θα εντοπίζουν νέες δραστικές ουσίες για αντισυλληπτικά φάρμακα και για τα δύο φύλα.

Παρά την πρόοδο όμως, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί. Η μετάβαση από το εργαστήριο στην αγορά είναι εξαιρετικά αργή και δαπανηρή. Οι τελικές φάσεις των κλινικών δοκιμών απαιτούν χιλιάδες συμμετέχοντες και πολυετή παρακολούθηση ώστε να αποδειχθεί ότι ένα φάρμακο είναι ασφαλές, αποτελεσματικό και πλήρως αναστρέψιμο.

Και στην περίπτωση της αντισύλληψης, το περιθώριο λάθους είναι σχεδόν μηδενικό.

Το «παράδοξο» της ανδρικής αντισύλληψης

Εδώ βρίσκεται και μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της υπόθεσης.

Οι ρυθμιστικές αρχές συχνά εφαρμόζουν πολύ αυστηρότερα κριτήρια στα ανδρικά αντισυλληπτικά απ’ ό,τι στα γυναικεία. Ο λόγος είναι ότι οι άνδρες δεν βιώνουν οι ίδιοι τις ιατρικές συνέπειες μιας εγκυμοσύνης. Έτσι, ακόμη και ήπιες παρενέργειες θεωρούνται λιγότερο αποδεκτές.

Αυτό έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις στον επιστημονικό κόσμο. Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι παρενέργειες όπως η ακμή, οι μεταβολές διάθεσης ή η αύξηση βάρους —οι οποίες θεωρήθηκαν επαρκής λόγος για να διακοπούν δοκιμές ανδρικών αντισυλληπτικών— είναι ακριβώς οι ίδιες που εδώ και δεκαετίες θεωρούνται «ανεκτές» στις γυναίκες.

Το ζήτημα, λένε, δεν είναι μόνο επιστημονικό αλλά βαθιά κοινωνικό και πολιτισμικό.

Σε αρκετές περιπτώσεις, υποψήφιες θεραπείες εγκαταλείφθηκαν ενώ εμφάνιζαν υψηλή αποτελεσματικότητα, επειδή οι συμμετέχοντες ανέφεραν παρενέργειες που κρίθηκαν υπερβολικά σημαντικές για ένα φάρμακο που απευθύνεται σε «υγιείς» ανθρώπους.

Η απουσία της «μεγάλης φαρμακοβιομηχανίας»

Ένα ακόμη εμπόδιο είναι οικονομικό.

Οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες δεν έχουν επενδύσει μαζικά στην ανδρική αντισύλληψη, όπως συνέβη με τα γυναικεία σκευάσματα τις προηγούμενες δεκαετίες. Οι λόγοι είναι πολλοί: αβεβαιότητα για το εμπορικό ενδιαφέρον, υψηλό κόστος έρευνας και ένας ήδη καθιερωμένος γυναικείος κλάδος αντισύλληψης που αποφέρει δισεκατομμύρια.

Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι η βιομηχανία δεν βιάστηκε ποτέ πραγματικά να αλλάξει ένα σύστημα που λειτουργούσε οικονομικά. Εφόσον οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν ήδη αντισυλληπτικά σε μαζική κλίμακα, το επιχειρηματικό ρίσκο για μια εντελώς νέα αγορά θεωρήθηκε μεγάλο.

Η Jones θεωρεί πως αυτή η έλλειψη χρηματοδότησης είναι ίσως ο βασικότερος λόγος που η ανδρική αντισύλληψη καθυστέρησε τόσο πολύ.

Θα το χρησιμοποιούσαν τελικά οι άνδρες;

Για χρόνια, ένα από τα πιο συνηθισμένα επιχειρήματα κατά της ανάπτυξης ανδρικών αντισυλληπτικών ήταν η ιδέα ότι οι άνδρες «δεν θα τα έπαιρναν ποτέ».

Όμως οι έρευνες δείχνουν κάτι διαφορετικό.

Περισσότερες από 30 μελέτες σε δυτικές χώρες τα τελευταία τριάντα χρόνια καταγράφουν σταθερά υψηλό ενδιαφέρον των ανδρών για νέες μορφές αντισύλληψης. Παράλληλα, πολλές γυναίκες δηλώνουν ότι θα εμπιστεύονταν τους συντρόφους τους να αναλάβουν αυτό το μέρος της ευθύνης.

Οι κοινωνικές αντιλήψεις φαίνεται να αλλάζουν, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές, όπου η συζήτηση για τη γονιμότητα, τη συναίνεση και την ισότητα στις σχέσεις γίνεται πιο ανοιχτή.

Για πολλούς ειδικούς, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν οι άνδρες θα δεχτούν την αντισύλληψη, αλλά αν τα συστήματα υγείας και η κοινωνία είναι έτοιμα να τη στηρίξουν όταν τελικά φτάσει.

Μια δεύτερη «επανάσταση» στην αντισύλληψη;

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η πορεία παραμένει δύσκολη. Οι αποτυχίες στις κλινικές δοκιμές είναι συχνές και η έγκριση ενός νέου φαρμάκου μπορεί να χρειαστεί χρόνια.

Ωστόσο, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, αρκετές διαφορετικές τεχνολογίες προχωρούν ταυτόχρονα. Και αυτό δημιουργεί την αίσθηση ότι κάτι αλλάζει πραγματικά.

«Νομίζω ότι φτάνουμε σε ένα σημείο όπου οι άνθρωποι είναι έτοιμοι. Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες θέλουν να το δουν να συμβαίνει», λέει η Jones.

Οι συζητήσεις γύρω από την αντισύλληψη μετατοπίζονται σταδιακά από το «γιατί να υπάρξει ανδρική αντισύλληψη;» στο «πότε θα είναι διαθέσιμη;».

Αν οι σημερινές δοκιμές αποδειχθούν επιτυχημένες, η επόμενη δεκαετία ίσως φέρει τη μεγαλύτερη αλλαγή στην αντισύλληψη μετά το γυναικείο χάπι της δεκαετίας του ’60 — μια αλλαγή που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει όχι μόνο την ιατρική, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ευθύνη, τη γονιμότητα και τις σχέσεις.

Έτσι, η δημιουργία γης μέσω επιχωμάτωσης φάνηκε ως αναγκαία λύση. Η πρόταση ήταν να μεταφερθεί άμμος από άλλα νησιά του αρχιπελάγους για να επεκταθεί η γη που διαθέτουν οι κάτοικοι της Μαλέ. Όμως, τι θα μπορούσε να πάει στραβά; Είναι μόνο άμμος, σωστά;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αστική ανάπτυξη και η βιομηχανία καταναλώνουν περίπου 50 δισεκατομμύρια τόνους άμμου ετησίως, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί. Ωστόσο, νέα έκθεση του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η εξόρυξη άμμου ξεπερνά κατά πολύ τον ρυθμό φυσικής ανανέωσης, απειλώντας τα μέσα διαβίωσης, τα οικοσυστήματα και τη δομή του φυσικού περιβάλλοντος.

Ο Πασκάλ Πεδουζί, διευθυντής της βάσης δεδομένων παγκόσμιων πόρων του UNEP στη Γενεύη που συνέταξε την έκθεση, ανέφερε: «Η άμμος συχνά χαρακτηρίζεται ως ο αφανής ήρωας της ανάπτυξης, αλλά ο καθοριστικός ρόλος της στη διατήρηση των φυσικών υπηρεσιών που στηρίζουν τη ζωή μας υποτιμάται ακόμη περισσότερο. Η άμμος είναι η πρώτη μας γραμμή άμυνας απέναντι στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, τις καταιγίδες και την αλατότητα των παράκτιων υδροφορέων – κινδύνους που εντείνονται από την κλιματική αλλαγή.»

Η άμμος αποτελεί το πιο εξορυσσόμενο στερεό υλικό στη Γη. Χρησιμοποιείται στην κατασκευή κατοικιών, δρόμων και θαλάσσιων τειχών από σκυρόδεμα, σε θεμέλια κτιρίων και δομικά έργα. Επίσης είναι απαραίτητη για την παραγωγή παραθύρων, μικροτσίπ σιλικόνης και φωτοβολταϊκών πάνελ. Όμως εξίσου σημαντική είναι η παρουσία της στη φύση: ρυθμίζει τα ποτάμια, προστατεύει τους παράκτιους υδροφορείς, φιλτράρει το νερό και στηρίζει τη βιοποικιλότητα.

Οι συνέπειες των έργων επιχωμάτωσης στις Μαλδίβες

Η έκθεση επισημαίνει ότι υπάρχει ζήτηση για την άμμο τόσο στην «νεκρή» όσο και στην «ζωντανή» μορφή της — δύο καταστάσεις που ανταγωνίζονται μεταξύ τους.

Το 2019, η κυβέρνηση των Μαλδίβων ανέθεσε σε ολλανδική εταιρεία να επιχωματώσει τη λιμνοθάλασσα του νησιού Γκουλχιφάλου, κοντά στη Μαλέ. Το έργο επέκτασης γης σε έκταση 192 εκταρίων απαίτησε την εξόρυξη 24,5 εκατ. κυβικών μέτρων άμμου από 13,75 τετραγωνικά χιλιόμετρα του βορείου ατόλλου Μαλέ. Έξι μήνες αργότερα, περιβαλλοντική μελέτη διαπίστωσε ότι οι ζημιές στο περιβάλλον ήταν μη αναστρέψιμες — όμως τα συμβόλαια είχαν ήδη υπογραφεί.

Το έργο στο Γκουλχιφάλου κατέστρεψε 200 εκτάρια κοραλλιογενούς υφάλου και λιμνοθάλασσας, συμπεριλαμβανομένων προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών (MPAs), σύμφωνα με την έκθεση του UNEP. Ο ΟΗΕ διαπίστωσε ότι περίπου οι μισές εταιρείες εξόρυξης λειτουργούσαν μέσα σε MPAs, αντιπροσωπεύοντας το 15% του συνολικού όγκου εξορυγμένης άμμου.

Το αποτέλεσμα θα είναι η απώλεια κρίσιμων ενδιαιτημάτων για ψάρια, χελώνες, πτηνά, καβούρια και άλλα είδη που στηρίζουν τα οικοσυστήματα, την αλιεία και τον τουρισμό. «Η επιχωμάτωση οδηγεί αναπόφευκτα σε μόνιμη αλλοίωση του υποστρώματος, καταστροφή χλωρίδας και πανίδας καθώς και παράκτια διάβρωση», σημειώνει η έκθεση.

Παράδειγμα από τις Φιλιππίνες και την Ινδονησία

Στις Φιλιππίνες, η εξόρυξη 155 εκατ. κυβικών μέτρων άμμου για έργο αεροδρομίου έκτασης 1.700 εκταρίων προκάλεσε καταστροφή στις αλιευτικές κοινότητες. Μετά την απομάκρυνση του βυθού στον κόλπο της Μανίλα, τα ψάρια δεν επέστρεψαν ποτέ.

Στη Νότια Σουλαουέσι της Ινδονησίας, η εξόρυξη 22 εκατ. κυβικών μέτρων άμμου σε βασικούς αλιευτικούς χώρους για άλλη αστική ανάπτυξη μείωσε τα εισοδήματα των αλιέων κατά 80%.

Επιμέλεια:

Νατάσα Μαστοράκου

Σήμερα, ο διακεκριμένος Αμερικανός καλλιτέχνης Henry Taylor επανερμηνεύει το εμβληματικό αυτό έργο, τοποθετώντας το στο επίκεντρο μεγάλης έκθεσης στο Musée Picasso στο Παρίσι.

Το 1907, ο Pablo Picasso κάλεσε λίγους φίλους και συναδέλφους στο ατελιέ του στο Παρίσι για να τους παρουσιάσει έναν πίνακα που εργαζόταν επί έξι μήνες. Η αντίδραση ήταν σχεδόν ομόφωνη: σοκ, αποστροφή και απογοήτευση. Ο ζωγράφος Georges Braque παρομοίασε την εμπειρία με «κατάποση πετρελαίου», ενώ ο Henri Matisse χαρακτήρισε τις γυναίκες του πίνακα «αποκρουστικές». Το έργο δεν εκτέθηκε δημόσια παρά μόνο το 1916, σχεδόν μια δεκαετία αργότερα.

Σήμερα, οι «Δεσποινίδες της Αβινιόν» θεωρούνται ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και αμφιλεγόμενα έργα του Πικάσο. Ο Henry Taylor, με τη δική του εκδοχή που εκτίθεται στο Musée National Picasso, αναδεικνύει μια ουσιαστική διάσταση: το έργο αντλεί πολύ περισσότερα από την αφρικανική τέχνη απ’ ό,τι παραδεχόταν ο ίδιος ο Πικάσο.

Αλλαγή στις φόρμες του Πικάσο

Το έργο παρουσιάζει πέντε γυμνές γυναίκες σε οίκο ανοχής στη Βαρκελώνη, με δύο να έχουν πρόσωπα που θυμίζουν μάσκες και τρεις να κοιτούν ευθέως τον θεατή. Τα σώματα είναι γωνιώδη και αποσπασματικά, σηματοδοτώντας μια ριζική στροφή στην καλλιτεχνική πορεία του Πικάσο και μια έντονη απομάκρυνση από τα καλλιτεχνικά πρότυπα της εποχής.

Σύμφωνα με τη Joanne Snrech, επιμελήτρια του Musée National Picasso, «ο Πικάσο εγκατέλειψε τη συναισθηματική, παραστατική ζωγραφική για να σπάσει τις φόρμες και να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο απεικόνισης του χώρου και των σωμάτων». Αυτή η αλλαγή ήταν καταλυτική για την εξέλιξη του Κυβισμού και της μοντέρνας τέχνης γενικότερα.

Αρχικά, το έργο είχε τον τίτλο Le Bordel d’Avignon («Το μπορντέλο της Αβινιόν»), αλλά το 1916 μετονομάστηκε ώστε να προκαλεί λιγότερες αντιδράσεις. Θεωρείται θεμέλιο για τη γέννηση του Κυβισμού – κινήματος που απέρριψε τις παραδοσιακές μορφές υπέρ των γεωμετρικών σχημάτων και της αποδόμησης της πραγματικότητας.

Η επιρροή της αφρικανικής τέχνης στον Πικάσο

Όπως και στις «Δεσποινίδες», ο Κυβισμός συνδύασε πολλαπλές οπτικές ενός αντικειμένου ή προσώπου σε μία ενιαία εικόνα. Η Snrech επισημαίνει ότι «το σοκ προκλήθηκε επειδή ο Πικάσο δεν άλλαξε απλώς ένα στοιχείο – τα άλλαξε όλα μαζί. Ακόμη και οι καλλιτέχνες που πειραματίζονταν ήδη με νέες τεχνικές ένιωσαν πως αυτό ήταν υπερβολικό».

Ωστόσο, οι καινοτομίες του Πικάσο είχαν ρίζες. Λίγους μήνες πριν δημιουργήσει τον πίνακα, είχε εντυπωσιαστεί από αφρικανικές μάσκες και γλυπτά – κυρίως μετά την αγορά μιας μικρής φιγούρας από τον Matisse στο Παρίσι το 1906. Ο Πικάσο επισκεπτόταν συχνά το Musée d’Ethnographie du Trocadéro, δημιουργώντας εκατοντάδες προσχέδια εμπνευσμένα από την αφρικανική τέχνη.

Η Snrech εξηγεί ότι τον εντυπωσίασε όχι μόνο η όψη των μασκών αλλά και η λειτουργία τους: «Τα πρόσωπα είναι απλοποιημένα, παραμορφωμένα, συχνά έντονα ή ακόμη και ανησυχητικά. Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε στον Πικάσο να απομακρυνθεί από τον νατουραλισμό προς κάτι πιο αφηρημένο και προκλητικό».

Παρά το γεγονός ότι πολλά έργα του διαμορφώθηκαν από την επαφή του με την αφρικανική τέχνη, ο Πικάσο υποβάθμισε συστηματικά αυτή την επιρροή. Το 1920 δήλωσε σε δημοσιογράφο ότι δεν είχε «ακούσει ποτέ» για την αφρικανική τέχνη – στάση που αργότερα προκάλεσε κατηγορίες για πολιτισμική ιδιοποίηση. Κριτικοί υπογραμμίζουν πως ο Πικάσο αγνόησε τη θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική σημασία των αντικειμένων αυτών, ενισχύοντας έτσι τη στερεοτυπική αντίληψη περί «πρωτόγονης» αφρικανικής τέχνης.

Η επανερμηνεία του Henry Taylor

Ο Henry Taylor, κατά την πρώτη ατομική του έκθεση στην Ευρώπη το 2007 – έναν αιώνα μετά τη δημιουργία των «Δεσποινίδων» – επιστρέφει στο εμβληματικό έργο με τη δική του ματιά. Το δικό του έργο με τίτλο “From Congo to the Capital and Black Again” (2007), εκτίθεται σήμερα στο Musée National Picasso-Paris στη μεγάλη αναδρομική έκθεση “Henry Taylor. Where Thoughts Provoke”. Διατηρεί τη δομή και τις χαρακτηριστικές στάσεις των πέντε γυναικών με τα δύο μασκοφόρα πρόσωπα, όμως οι αρχικά λευκές φιγούρες έχουν πλέον χρώμα μαύρο – σαφής αναφορά στην αφρικανική τέχνη.

Η Snrech σημειώνει: «Ο Taylor δεν αναφέρεται απλώς στον Πικάσο· τον αμφισβητεί και τον επανερμηνεύει». Γνωστός για τη θεματολογία γύρω από τη μαύρη ζωή στην Αμερική, ο Taylor μεταφέρει την προσωπική του πολιτιστική και κοινωνική εμπειρία στη σύνθεση. Έργα όπως αυτό εστιάζουν σε πρόσωπα ιστορικά περιθωριοποιημένα, δίνοντάς τους υπόσταση και ατομικότητα.

Όταν τα έργα των δύο καλλιτεχνών παρουσιάζονται μαζί, αναδεικνύονται τόσο οι καλλιτεχνικές διαφορές όσο και ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με την εξουσία, την επιρροή και το ποιος έχει δικαίωμα να αφηγείται ιστορίες μέσα στην τέχνη.

Η εκδοχή του Taylor ξεχωρίζει επίσης ως προς τη στάση απέναντι στις γυναίκες. Η προβληματική σχέση του Πικάσο με το αντίθετο φύλο έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην πρόσληψη των έργων του. Φημολογείται ότι είχε δηλώσει στη ζωγράφο Françoise Gilot πως όλες οι γυναίκες είναι είτε «θεές είτε χαλάκια» ή «μηχανές για να υποφέρουν». Για πολλούς κριτικούς η βία στα κατακερματισμένα σώματα έχει προσωπικό χαρακτήρα πέρα από αισθητικές επιλογές.

Όπως εξηγεί η Snrech, «το θέμα – μια ομάδα γυμνών γυναικών σε μπορντέλο – ήταν ήδη προκλητικό, αλλά ο Πικάσο αφαίρεσε κάθε τρυφερότητα». Αντίθετα, στη νέα εκδοχή τα σώματα είναι λιγότερο διαμελισμένα· έτσι η παρουσία τους γίνεται πιο δυνατή παρά επιθετική.

Η κεντρική μορφή στον πίνακα του Taylor στέκεται με τα χέρια πίσω από την πλάτη και φέρει χαρακτηριστικό κοντό ασύμμετρο κούρεμα που θυμίζει την Josephine Baker, διάσημη χορεύτρια και τραγουδίστρια που αποτέλεσε την πρώτη μαύρη παγκόσμια σταρ. Με αυτή την επιλογή ο Taylor θίγει ζητήματα ταυτότητας, φυλής και εκπροσώπησης.

Ο τίτλος “From Congo to the Capital and Black Again” παραπέμπει τόσο στη φιγούρα από το Κονγκό που ενέπνευσε τον Matisse όσο και στη μεταφορά της τέχνης από την Αφρική στο Παρίσι – αλλά επίσης στο γεγονός ότι ο ίδιος «ξαναέκανε μαύρες» τις μορφές. Ωστόσο, μια λευκή ανδρική αποκομμένη παλάμη με χρυσό ρολόι εμφανίζεται στην άκρη του πίνακα, αγγίζοντας μία από τις φιγούρες – πιθανή αναφορά στους δύο άνδρες (ναύτη και φοιτητή ιατρικής) που σκεφτόταν αρχικά να συμπεριλάβει ο Πικάσο. Όπως λέει η Snrech: «Δεν αναφέρεται απλά στον Πικάσο· τον αμφισβητεί ουσιαστικά».

Μόλις τους τελευταίους μήνες, ο Διευθύνων Σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, δέχθηκε κριτική μετά από σχόλια σε μια συνέντευξη σχετικά με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της Τεχνητής Νοημοσύνης που ερμηνεύτηκαν ευρέως ως υποβάθμιση ανησυχιών.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Razer, Μιν-Λιάνγκ Ταν, τροφοδότησε αντιδράσεις αφού υπερασπίστηκε  την ήδη αμφιλεγόμενη στάση του σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη στα παιχνίδια. Παρόμοια περιστατικά έχουν επαναληφθεί επανειλημμένα σε διάφορους τομείς: Ο Μπομπ Ίγκερ, πρώην Διευθύνων Σύμβουλος της Disney, δέχτηκε κριτική αφού χαρακτήρισε τις απεργίες στο Χόλιγουντ «ανησυχητικές» και ο Τιμ Γκέρνερ, ιδρυτής και πρόεδρος του ομίλου Gurner, δέχτηκε πυρά αφού δήλωσε σε ζωντανή συνέντευξη ότι η ανεργία πρέπει να αυξηθεί και η οικονομία πρέπει να νιώσει περισσότερο «πόνο».

Σε τέτοιες περιπτώσεις — όταν ένα σχόλιο γίνεται viral για λάθος λόγους ή αν ένα στέλεχος έχει αστοχία στην κρίση του — η στιγμή μπορεί εύκολα να ενισχυθεί ή να αφαιρεθεί το πλαίσιό της. Μόλις ένα σχόλιο φτάσει σε ένα ευρύ κοινό, η πρόθεση ενός ηγέτη έχει λιγότερη σημασία από το πώς γίνεται δεκτό. Αυτό που μπορεί να ξεκινήσει ως ένα στενά διατυπωμένο ή αυθόρμητο σχόλιο μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε σημείο ανάφλεξης για τη φήμη του.

Οι άνθρωποι συνδέουν τις εταιρείες με τους ηγέτες τους , ακόμη και όταν αυτοί οι ηγέτες θεωρούν τους εαυτούς τους κυρίως ως χειριστές που βρίσκονται στο παρασκήνιο. Περισσότεροι από τα τρία τέταρτα των Αμερικανών λένε ότι η φήμη ενός διευθύνοντος συμβούλου επηρεάζει την απόφασή τους να επενδύσουν σε μια εταιρεία, σύμφωνα με έρευνα της APCO του 2024. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 45% των στελεχών θεωρούν τη φήμη του διευθύνοντος συμβούλου ή του προέδρου τους ως βασικό παράγοντα για την εταιρική φήμη.

Μέσα από την εργασία μου ως σύμβουλος ανώτερων ηγετών σε θέματα επικοινωνίας υψηλού ρίσκου, έμαθα ότι η ίδια ορατότητα που ενισχύει τα λάθη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την οικοδόμηση αξιοπιστίας. Όταν οι ηγέτες επικοινωνούν με κρίση και σέβονται το κοινό τους, οι συνεντεύξεις έχουν τη δυνατότητα να γίνουν στιγμές οικοδόμησης εμπιστοσύνης – και η εμπιστοσύνη κάνει τους ανθρώπους πιο πρόθυμους να αγοράσουν από μια μάρκα ή να πληρώσουν περισσότερα για αυτήν . Η πρόκληση είναι να γνωρίζουμε πώς να αξιοποιούμε τα οφέλη, διαχειριζόμενοι παράλληλα τον κίνδυνο.

Κατανόηση της Καμπύλης Έκθεσης Ηγεσίας

Το λάθος που κάνουν οι περισσότεροι ηγέτες με τις συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης είναι ότι προετοιμάζουν υπερβολικά τα σημεία συζήτησης και δεν προετοιμάζουν επαρκώς την κρίση που απαιτείται για την ορθή αξιοποίησή τους. Με αυτό, εννοώ την ικανότητα να προσδιορίζουν, υπό πίεση, τι πραγματικά έχει σημασία τη δεδομένη στιγμή: τι να τονίσουν, τι να παραλείψουν και πώς να διαμορφώσουν την κατάσταση έτσι ώστε να καταλήξει υπεύθυνα στο κοινό. Καθώς ο έλεγχος αυξάνεται, αυτές οι αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από την τέλεια διατύπωση.

Ένας χρήσιμος τρόπος για να σκεφτούμε αυτό είναι μέσω ενός πλαισίου που χρησιμοποιώ με ηγέτες σε όλους τους κλάδους. Το ονομάζω Καμπύλη Έκθεσης Ηγεσίας – η σχέση μεταξύ ορατότητας, λήψης αποφάσεων και οργανωτικού κινδύνου . Καθώς η ορατότητα αυξάνεται, οι συνέπειες των αποφάσεων ενός εκπροσώπου αυξάνονται δυσανάλογα. Οι συνεντεύξεις συχνά ωθούν τα στελέχη υψηλότερα σε αυτήν την καμπύλη επειδή συνδυάζουν έντονη προσοχή με σχετικά χαμηλό έλεγχο.

Τα ανώτερα στελέχη τείνουν να αντιμετωπίζουν τρία γενικά σενάρια συνεντεύξεων, καθένα από τα οποία αντιστοιχεί σε διαφορετικό σημείο της καμπύλης και το καθένα δοκιμάζει ένα διαφορετικό είδος κρίσης. Η κατανόηση του πώς διαφορετικά σενάρια συνεντεύξεων εκθέτουν τους οργανισμούς σε διαφορετικά είδη κινδύνου μπορεί να βοηθήσει τα στελέχη να προετοιμάσουν όχι μόνο το μήνυμα, αλλά και την κρίση τους.

• Συνεντεύξεις Αξιοπιστίας: «Γιατί εσύ;»
• Συνεντεύξεις Τοποθέτησης: «Πού κατευθύνεστε;»
• Συνεντεύξεις για την Κρίση: «Μπορούμε να σας εμπιστευτούμε;»

Ακολουθεί ένας πρακτικός, επαναλήψιμος οδηγός για το πώς να προετοιμαστείτε, με παραδείγματα από την πραγματική ζωή που έχω παρακολουθήσει ως coaching στελεχών.

Συνεντεύξεις Αξιοπιστίας: « Γιατί Εσείς; »

Τι ελέγχει: Εκτελεστική κρίση—πώς σηματοδοτείτε την ικανότητα και την εξουσία σας.

Οι ηγέτες που έχουν προαχθεί πρόσφατα ή έχουν γίνει πρόσφατα ορατοί αντιμετωπίζουν μια παρόμοια πρόκληση: να σηματοδοτήσουν την ικανότητά τους καθώς τα ενδιαφερόμενα μέρη αξιολογούν την ετοιμότητά τους να ηγηθούν. Αυτές οι πρώιμες συνεντεύξεις συχνά γίνονται διαμορφωτικά στιγμιότυπα: γρήγορες, δημόσιες ενδείξεις για το εάν ένας ηγέτης φαίνεται ικανός προτού προλάβει να δημιουργήσει ένα δημόσιο ιστορικό.

Κάποτε συνεργάστηκα με έναν ειδικό στην Τεχνητή Νοημοσύνη και την τεχνολογία, ο οποίος μόλις είχε προαχθεί σε επικεφαλής της παγκόσμιας διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εταιρεία συμβούλων του. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, προετοιμαζόταν για μια συνέντευξη σε ένα εθνικό επιχειρηματικό περιοδικό που θα τον παρουσίαζε ως το δημόσιο πρόσωπο της προσέγγισης της εταιρείας σε έναν εξαιρετικά εξονυχιστικό τομέα.

Στόχος μας δεν ήταν απλώς να αναδείξουμε την εμπειρία του, αλλά να προσδιορίσουμε ποιο μέρος αυτής θα ενίσχυε την αξιοπιστία του στο κοινό του. Εστιάσαμε σε τρία βήματα που μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιοσδήποτε σε αυτή τη θέση.

1. Ορίστε το μήνυμα αγκύρωσης.

Ο στόχος δεν είναι να εξηγήσετε όλα όσα γνωρίζετε, αλλά να καθορίσετε την οργανωτική αρχή —ή αυτό που αποκαλώ «άγκυρα»— μέσω της οποίας οι άνθρωποι θα ερμηνεύσουν αυτά που λέτε. Σκεφτείτε την ως την κεντρική ιδέα που θα προσανατολίσει τις απαντήσεις σας. Μόλις αυτή η άγκυρα γίνει σαφής, η προετοιμασία γίνεται απλούστερη επειδή κάθε απάντηση ενισχύει το μήνυμα.

Για να βρείτε την άγκυρά σας, ρωτήστε:

• Τι θέλω να κατανοήσουν οι άνθρωποι σχετικά με τον ρόλο ή τον τομέα μου;
• Ποια οπτική γωνία θέλω να ενισχύσουν οι απαντήσεις μου;
• Ποια είναι η κεντρική ιδέα που θέλω να αφομοιώσουν οι άνθρωποι;

Για τον πελάτη μου, η βασική ιδέα ήταν απλή: ο πραγματικός λόγος για τον οποίο το 80% των έργων Τεχνητής Νοημοσύνης αποτυγχάνουν δεν είναι η αδύναμη τεχνολογία, αλλά η διακυβέρνηση που ξεκινά πολύ αργά. Αυτό το πλαίσιο τον κατέστησε ηγέτη επικεντρωμένο στην αυστηρότητα και την υπευθυνότητα – και τον σταθεροποίησε καθώς τα ερωτήματα μετατοπίζονταν.

2. Υποστηρίξτε το άρθρό σας με παραδείγματα που αντικατοπτρίζουν τις οργανωτικές προτεραιότητες.

Μόλις ορίσετε αυτό το κύριο σημείο, επιλέξτε ένα μικρό σύνολο συγκεκριμένων παραδειγμάτων που το κάνουν πραγματικό. Σκεφτείτε τις αποφάσεις, τους συμβιβασμούς ή τα αποτελέσματα που καταδεικνύουν την ιδέα σας στην πράξη. Εξίσου σημαντικό, βεβαιωθείτε ότι αυτά τα παραδείγματα ενισχύουν τις προτεραιότητες του οργανισμού, όχι μόνο τη δική σας εμπειρία.

Για τον πελάτη μου, αυτό σήμαινε την προετοιμασία μιας σύντομης λίστας παραδειγμάτων που υποστήριζαν τον ισχυρισμό του — μετριασμός της προκατάληψης στις ροές εργασίας, πολιτικές διακυβέρνησης αναφοράς και περιπτώσεις υπεύθυνης Τεχνητής Νοημοσύνης με μετρήσιμα αποτελέσματα. Εξέτασε τις επικοινωνίες σε ολόκληρη την εταιρεία για να διασφαλίσει ότι οι απαντήσεις του ενίσχυαν τις θέσεις της εταιρείας. Αυτός ο συνδυασμός τον βοήθησε να φανεί αξιόπιστος και ολοκληρωμένος.

3. Δοκιμάστε τις δύσκολες ερωτήσεις υπό πίεση και μεταφράστε τις για το κοινό.

Οι πιο δύσκολες ερωτήσεις σπάνια αποκαλύπτουν τεχνικά κενά. Αποκαλύπτουν τη λογική της λήψης αποφάσεων. Προετοιμαστείτε για ερωτήσεις σχετικά με οργανωτικές αποτυχίες ή δύσκολες αντισταθμίσεις — στιγμές όπου το αποτέλεσμα ήταν μπερδεμένο ή η ευθύνη μοιράστηκε μεταξύ των ομάδων. Να ξέρετε πώς θα τις συζητήσετε πριν σας ζητηθεί και να είστε έτοιμοι να διαβάσετε την αίθουσα καθώς προχωράτε.

Μιλάτε σε δύο ακροατήρια ταυτόχρονα: στον συνεντευξιαστή, ο οποίος σηματοδοτεί τον ρυθμό και το βάθος, και στο ευρύτερο κοινό που θα κρίνει αν ανήκετε στον ρόλο. Παρακολουθήστε τα σημεία που πιέζει ο συνεντευξιαστής, πού μειώνεται η προσοχή του, πού εμφανίζεται σύγχυση και χρησιμοποιήστε τα για να αποφασίσετε πότε να προσθέσετε λεπτομέρειες, πότε να απλοποιήσετε και πότε να επιστρέψετε στο βασικό σας μήνυμα.

Ο πελάτης μου έκανε πρόβα στις απαντήσεις σε ερωτήσεις όπως «Πού υστερεί η εταιρεία σας;» και εξασκήθηκε στην εναλλαγή μεταξύ τεχνικών εξηγήσεων και μεταφορών σε απλή γλώσσα. Το αποτέλεσμα δεν ήταν μια απλοποιημένη ιστορία, αλλά μια πιο σαφής που σηματοδοτούσε τόσο την εξειδίκευση όσο και τη σωστή λήψη αποφάσεων υπό πίεση.

Συνεντεύξεις Τοποθέτησης: «Πού οδεύουμε;» 

Τι ελέγχει: Στρατηγική κρίση—πώς ερμηνεύετε την αγορά και ευθυγραμμίζετε τον οργανισμό.

Οι συνεντεύξεις τοποθέτησης — οι στιγμές σας με θέμα «Πού κατευθύνεστε;» — ελέγχουν αν μπορείτε να ερμηνεύσετε το σύστημα, όχι απλώς να λειτουργήσετε μέσα σε αυτό. Είναι ιδιαίτερα ισχυρές για τους ηγέτες που θέλουν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο γίνονται αντιληπτοί: από ικανούς εκτελεστές σε στρατηγικά σκεπτόμενους, έτοιμους για έναν ευρύτερο, υψηλότερης αξίας ρόλο στην αγορά.

Κάποτε συνεργάστηκα με τον ανώτερο αντιπρόεδρο μιας φαρμακευτικής εταιρείας, προετοιμαζόμενος για ένα προφίλ σε μια κορυφαία έκδοση του κλάδου. Η εταιρεία του θεωρούνταν ευρέως ως αξιόπιστος κατασκευαστής – ικανός αλλά όχι ιδιαίτερα στρατηγικός – σε έναν τομέα που επιβραβεύει όλο και περισσότερο την προνοητικότητα και τη συστημική σκέψη. Στόχος του ήταν να αλλάξει αυτή την αντίληψη, να προσελκύσει συνεργασίες υψηλότερης ποιότητας και να ανοίξει την πόρτα σε επενδύσεις και ανάπτυξη.

Εστιάσαμε σε τρεις κινήσεις.

1. Ορίστε τη μετατόπιση.

Οι ισχυροί ηγέτες δεν απλώς διαδίδουν φιλοδοξίες. Εξηγούν τη στρατηγική λογική πίσω από αυτές. Ξεκινήστε διευκρινίζοντας το χάσμα μεταξύ του πώς φαίνεται η εταιρεία σας σήμερα και του πώς πρέπει να τη βλέπουν αύριο.

Στην περίπτωση του πελάτη μου, η αλλαγή κατέληξε σε μια μοναδική, καθοριστική διαπίστωση: Η μεγαλύτερη απειλή για την προμήθεια φαρμάκων σήμερα δεν είναι η παραγωγική ικανότητα, αλλά ένα εύθραυστο σύστημα εφοδιασμού που λειτουργεί μόνο όταν δεν πάει τίποτα στραβά. Αυτή η δήλωση τον επανατοποθέτησε από αξιόπιστο φορέα σε μια προοδευτική φωνή του κλάδου.

2. Αγκυρώστε τη μετατόπιση στην προς τα έξω στραμμένη απόδειξη.

Τα εξωτερικά ενδιαφερόμενα μέρη χρησιμοποιούν αυτές τις συνεντεύξεις για να κρίνουν εάν μια εταιρεία μπορεί να διαμορφώσει τον τομέα της, όχι μόνο να εκτελέσει εσωτερικά τις εργασίες της. Εστιάστε σε μερικά πραγματικά αποτελέσματα που δείχνουν ότι η αλλαγή που θέλετε να κάνετε βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη: ενέργειες ή επιτεύγματα που το κοινό σας μπορεί να επαληθεύσει και να κατανοήσει. Ο στόχος είναι να καταδειχθεί ο αντίκτυπος πέρα ​​από τις εσωτερικές μετρήσεις και να σηματοδοτηθεί ότι δεν πρόκειται για μια εφάπαξ επανατοποθέτηση, αλλά για μια κατεύθυνση που ο οργανισμός επιδιώκει ενεργά.

Ο πελάτης μου τόνισε τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία αντιμετώπιζε τους πραγματικούς κινδύνους στην προμήθεια φαρμάκων. Επισήμανε τις διακλαδικές συνεργασίες, την ανταλλαγή δεδομένων για τον εντοπισμό ελλείψεων νωρίτερα και τις προσπάθειες σταθεροποίησης της πρόσβασης σε βασικά φάρμακα. Το μήνυμα ήταν σαφές: η εταιρεία δεν παρασκεύαζε απλώς φάρμακα — ενίσχυε την ανθεκτικότητα ολόκληρου του συστήματος.

3. Συνδέστε τη μακροπρόθεσμη στρατηγική με το ευρύτερο τοπίο.

Μόλις ορίσετε την αλλαγή και δείξετε την απόδειξη, κάντε σμίκρυνση. Συνδέστε την οργανωτική κατεύθυνση με τις δυνάμεις που διαμορφώνουν τον τομέα: μεταβολές της αγοράς, ρύθμιση, τεχνολογία ή κίνδυνος στην εφοδιαστική αλυσίδα. Εδώ είναι που η αφήγησή σας αρχίζει να έχει στρατηγικό νόημα. Αποφύγετε την εισαγωγή πρόωρων ιδεών και εστιάστε στις προτεραιότητές σας στο μέλλον.

Για τον πελάτη μου, αυτό σήμαινε να διατυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο η κανονιστική πίεση, ο γεωπολιτικός κίνδυνος και οι εύθραυστες παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού συγκλίνουν —και γιατί αυτές οι δυνάμεις που αλληλεπιδρούν καθιστούν την ανθεκτικότητα του συστήματος στρατηγική προτεραιότητα. Στη συνέντευξη, αυτό του επέτρεψε να εξηγήσει προς τα πού κατευθύνεται η εταιρεία και γιατί αυτή η κατεύθυνση είχε νόημα αυτή τη στιγμή —τοποθετώντας την εταιρεία ως ηγέτη που διαβάζει το περιβάλλον.

Συνεντεύξεις για την Κρίση: «Μπορούμε να σας εμπιστευτούμε;»

Τι ελέγχει: Κρίση σε περίπτωση κρίσης — πώς προβάλλετε σταθερότητα και καθησυχάζετε τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Μία από τις πελάτισσές μου, επικεφαλής σε μια εταιρεία επαγγελματικών υπηρεσιών, ανέλαβε ως διευθύνουσα εταίρος αφότου έφυγαν αρκετοί ανώτεροι εταίροι για να ανοίξουν μια ανταγωνιστική μπουτίκ. Οι αποχωρήσεις συγκλόνισαν την εταιρεία: οι πελάτες αναρωτιόντουσαν αν έπρεπε να παραμείνουν, οι συνεργάτες ανησυχούσαν για το μέλλον και τα εμπορικά έντυπα αμφισβητούσαν τη σταθερότητα του οργανισμού. Η πρώτη της συνέντευξη σε ένα μεγάλο επιχειρηματικό έντυπο θα έδινε τον τόνο.

Στόχος του πελάτη μου ήταν να καταδείξει ότι η εταιρεία είχε μια σταθερή πορεία προς τα εμπρός—και ότι η μετάβαση στην ηγεσία δεν θα διατάρασσε την εξυπηρέτηση πελατών ή την οργανωτική ορμή.

Εστιάσαμε σε τρία βήματα.

1. Αναγνωρίστε τα αισθήματα των ενδιαφερόμενων μερών.

Η εμπιστοσύνη ξεκινά με το να κατονομάζεις αυτά που αισθάνονται οι άνθρωποι πριν προσπαθήσεις να ανακατευθύνεις τη συζήτηση. Προσδιορίστε τα συναισθηματικά και πληροφοριακά κενά που μπορεί να έχουν τα ενδιαφερόμενα μέρη, θέτοντας στον εαυτό σας μερικές ερωτήσεις:

• Για τι ανησυχούν περισσότερο οι άνθρωποι;
• Πού δημιουργούνται φήμες;
• Τι θα έλεγε ένας δύσπιστος ενδιαφερόμενος ότι δεν έχετε ακόμη αντιμετωπίσει;

Η αναγνώριση της αβεβαιότητας, της σύγχυσης ή της κόπωσης καθησυχάζει τους εργαζομένους, τους πελάτες, τους συνεργάτες και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου ότι η ηγεσία είναι προσεκτική και βασισμένη στις πραγματικότητες της εμπειρίας τους.

Για την πελάτισσά μου, αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να κάνει κάποια στοχευμένη ακρόαση πριν από τη συνέντευξη. Μίλησε με συνεργάτες που ανησυχούσαν για την απώλεια πελατών προς όφελος της ανταγωνιστικής εταιρείας, ρώτησε τους επικεφαλής εξυπηρέτησης πελατών ποιες ερωτήσεις έθεταν οι πελάτες και επικοινώνησε με διευθυντές μεσαίου επιπέδου που ήταν πιο κοντά στις καθημερινές ανησυχίες. Ζήτησε επίσης από τον επικεφαλής του προσωπικού της να συνοψίσει τυχόν θέματα από εσωτερική συνομιλία.

Αυτές οι συζητήσεις αποκάλυψαν ένα μοτίβο που την οδήγησε σε μια βαθύτερη συνειδητοποίηση: Η αλλαγή είναι ανεκτή και μπορεί να διαχειριστεί, αλλά η σύγχυση αποσταθεροποιεί τους οργανισμούς. Αυτή η σαφήνεια τής επέτρεψε να μιλήσει με κύρος και να επικεντρωθεί σε αυτό που χρειάζονταν περισσότερο τα ενδιαφερόμενα μέρη – μια συνεπή, αξιόπιστη εξήγηση σχετικά με την αλλαγή και μια κοινή κατανόηση του τι θα συνέβαινε στη συνέχεια.

2. Να ξεκαθαρίσετε τα γεγονότα και να παραμείνετε πειθαρχημένοι.

Αν η σύγχυση αποσταθεροποιεί τους οργανισμούς, η δουλειά του ηγέτη σε μια κρίση είναι να απομακρύνει όσο το δυνατόν περισσότερη ασάφεια. Αυτό σημαίνει μετάβαση από τον «έλεγχο της αφήγησης» στην «αφηγηματική πειθαρχία». Ξεκινήστε ευθυγραμμιζόμενοι με την εκτελεστική σας ομάδα ή τους υπεύθυνους επικοινωνίας σας με μια σαφή βάση γεγονότων – τι συνέβη, ποιες αποφάσεις ελήφθησαν και τι είναι και τι δεν είναι κατάλληλο για δημόσια συζήτηση. Στη συνέχεια, δεσμευτείτε να δηλώσετε αυτά τα γεγονότα με ακριβή, ουδέτερη γλώσσα. Σε αυτό το σενάριο, η ακρίβεια και η αυτοσυγκράτηση μεταδίδουν περισσότερη εμπιστοσύνη από τα περίτεχνα μηνύματα: πείτε τι άλλαξε χωρίς να το ερμηνεύσετε, να το υπερασπιστείτε ή να μαντέψετε τα κίνητρα.

Πριν από τη συνέντευξή της, η πελάτισσά μου συνεργάστηκε με το νομικό τμήμα, το τμήμα ανθρώπινου δυναμικού και μια διευθύνουσα επιτροπή για να αναπτύξει μια κοινή τεκμηριωμένη περιγραφή της μετάβασης στην ηγεσία. Επίσης, προετοίμασε μια σύντομη, σαφή δήλωση που κατονόμαζε άμεσα την αλλαγή. Αυτός ο συνδυασμός τη βοήθησε να απαντήσει στις ερωτήσεις με ακρίβεια και συνέπεια και να δώσει τον τόνο για τους άλλους εντός της εταιρείας. Ακόμα και όταν εμφανίστηκαν αντικρουόμενες αφηγήσεις αλλού, η ήρεμη συμπεριφορά της μείωσε τις εικασίες. Το πιο σημαντικό, καθησύχασε τα ενδιαφερόμενα μέρη.

3. Ενισχύστε τη συνέχεια και ονομάστε τα επόμενα βήματα. Όταν οποιαδήποτε αλλαγή διαταράσσει έναν οργανισμό, η συνέχεια παρέχει σταθερότητα. Η αναφορά στις συνεχιζόμενες δεσμεύσεις, τα επιτεύγματα της ομάδας και τις κοινές αξίες καθησυχάζει τα ενδιαφερόμενα μέρη ότι η επιχείρηση παραμένει σταθερή, ακόμη και καθώς προσαρμόζεται. Ταυτόχρονα, οι άνθρωποι θα ακούν προσεκτικά τι θα ακολουθήσει. Μπορείτε να χτίσετε εμπιστοσύνη σκιαγραφώντας τις τρέχουσες νίκες, τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες ή τα κριτήρια που καθοδηγούν τις αποφάσεις σας, χωρίς να υποσχέστε υπερβολικά ή να προβλέψετε αποτελέσματα που δεν μπορείτε ακόμη να ελέγξετε.

Η πελάτισσά μου ανέπτυξε σημεία συζήτησης που τόνιζαν τις μακροχρόνιες σχέσεις με τους πελάτες, τη συνέχεια στην παροχή υπηρεσιών και τον σεβασμό προς τους απερχόμενους ηγέτες. Δεσμεύτηκε επίσης σε μια μικρή σειρά άμεσων δράσεων — μιλώντας απευθείας με βασικούς πελάτες και διατηρώντας σε εξέλιξη τα ενεργά έργα. Συνολικά, αυτά τα σημάδια έδειχναν τόσο σταθερότητα όσο και πρόοδο: ο οργανισμός ήταν αγκυροβολημένος και κινούνταν με σκοπό.

Στο σημερινό περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης, η ηγεσία δεν ασκείται πλέον κυρίως μέσω εσωτερικών αποφάσεων. Ασκείται μέσω της δημόσιας λογικής. Καθώς οι οργανισμοί βασίζονται περισσότερο στη δημόσια αφήγηση για να διαμορφώσουν την αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη, ο πήχης για τους ηγέτες στη διαχείριση του κινδύνου και στη δημιουργία πλεονεκτημάτων αυξάνεται. Οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων δίνουν ένα ανθρώπινο πρόσωπο στις μάρκες που εκπροσωπούν – και όταν οι συνεντεύξεις βασίζονται σε γνώσεις, στοιχεία και οργανωτική στρατηγική, γίνονται κάτι περισσότερο από μεμονωμένες εμφανίσεις. Προωθούν τον οργανισμό στην καμπύλη με αξιοπιστία και όχι με προβολή. Με αυτόν τον τρόπο, οι συνεντεύξεις γίνονται σημεία καμπής που διαμορφώνουν τι είναι σε θέση να κάνει ο οργανισμός στη συνέχεια.

Της Karishma Kram:  Σύμβουλος στρατηγικής επικοινωνίας που βοηθά ανώτερα στελέχη να χρησιμοποιούν την αφήγηση ιστοριών και τη συστημική σκέψη για να εμπνέουν ομάδες, να διαμορφώνουν αγορές και να χτίζουν εμπιστοσύνη. Αξιοποιεί την εμπειρία της στα μέσα ενημέρωσης, τη συμβουλευτική στελεχών και τη δημοσιευμένη λογοτεχνία για να σχεδιάζει αφηγήσεις που υποστηρίζουν τόσο τους οργανωτικούς όσο και τους ηγετικούς στόχους.

Πηγή: hbr.org

Πρόκειται για επιχειρήσεις και οργανισμούς που δεν περιορίζονται σε marketing καμπάνιες περί «βιωσιμότητας», αλλά επιχειρούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τομείς όπως η φτώχεια, η ψυχική υγεία, η πρόσβαση στο νερό, η γεωργία, η εκπαίδευση και η κοινωνική ένταξη.

Από εταιρείες χαρτιού υγείας που χρηματοδοτούν γεωτρήσεις στην Αφρική μέχρι οργανώσεις που κατάφεραν να μειώσουν δραματικά τις αυτοκτονίες στη Γέφυρα Γκόλντεν Γκέιτ, η φετινή λίστα αποτυπώνει ένα νέο μοντέλο επιχειρηματικής επιρροής όπου το κοινωνικό αποτύπωμα μετατρέπεται σε κεντρικό κομμάτι της εταιρικής ταυτότητας.

Ανάμεσα στις πιο συζητημένες παρουσίες βρίσκεται η αμερικανική εταιρεία σαπουνιών Dr. Bronner’s, η οποία προκάλεσε αίσθηση όταν αποχώρησε από το σύστημα πιστοποίησης B Corp, παρότι θεωρούνταν μία από τις πιο υψηλά αξιολογημένες εταιρείες παγκοσμίως. Η διοίκηση της οικογενειακής επιχείρησης κατηγόρησε το B Corp ότι είχε μετατραπεί σε εργαλείο «greenwashing» και «purpose-washing» [ηθικού ή οικολογικού “ξεπλύματος”] για πολυεθνικούς κολοσσούς.

Η αποχώρηση είχε τόσο μεγάλο αντίκτυπο ώστε λίγους μήνες αργότερα ο οργανισμός B Lab προχώρησε σε αυστηροποίηση των κριτηρίων του, εισάγοντας μεταξύ άλλων υποχρεωτικούς ανεξάρτητους ελέγχους. Παρ’ όλα αυτά, η Dr. Bronner’s δεν επέστρεψε στο σύστημα. Αντίθετα, δημιούργησε τη δική της πρωτοβουλία, το Purpose Pledge, μια συμμαχία εταιρειών που δεσμεύονται σε ηθική διακυβέρνηση και βιώσιμες αλυσίδες παραγωγής. «Θέλουμε η ηθική να ενσωματώνεται σε κάθε επίπεδο λειτουργίας μιας εταιρείας», δηλώνει ο CEO Ντέιβιντ Μπρόννερ.

Σε έναν εντελώς διαφορετικό τομέα, ο αγροτικός συνεταιρισμός Land O’Lakes επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις τεράστιες πιέσεις που δέχεται σήμερα η αμερικανική γεωργία. Η κλιματική αλλαγή, οι εμπορικοί πόλεμοι, οι γεωπολιτικές κρίσεις και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού δημιουργούν ένα εκρηκτικό περιβάλλον για τους παραγωγούς. Η εταιρεία, που δραστηριοποιείται σε περίπου το 50% των καλλιεργήσιμων εκτάσεων των ΗΠΑ, πιέζει για μεταρρυθμίσεις στη γεωργική πολιτική και ταυτόχρονα επενδύει σε τεχνολογίες AI για τη βελτιστοποίηση της παραγωγής.

Το 2025 συνεργάστηκε με τη Microsoft για την ανάπτυξη της εφαρμογής “Oz”, ενός εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης που βοηθά τους αγρότες να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τις καλλιέργειές τους. Παράλληλα, η εταιρεία εργάζεται και για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων, ανακατευθύνοντας εκατομμύρια κιλά γαλακτοκομικών προϊόντων σε τράπεζες τροφίμων και δευτερογενείς αγορές. «Οι Αμερικανοί αγρότες λειτουργούν μέσα σε διαρκή αστάθεια», λέει η CEO Μπεθ Φορντ. «Αυτά δεν είναι προβλήματα μόνο των αγροτών. Επηρεάζουν ολόκληρη την οικονομία».

Μία από τις πιο ιδιαίτερες εταιρείες της λίστας είναι η αυστραλιανή Who Gives A Crap, η οποία κατάφερε να μετατρέψει το χαρτί υγείας σε όχημα κοινωνικής αλλαγής. Η εταιρεία ιδρύθηκε με αφορμή το γεγονός ότι περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους παγκοσμίως δεν έχει πρόσβαση σε καθαρό νερό. Μέσα από εντυπωσιακά σχεδιασμένα και οικολογικά προϊόντα, η εταιρεία χρηματοδοτεί έργα υδροδότησης και αποχέτευσης, διαθέτοντας το 50% των κερδών της σε αντίστοιχες δράσεις.

Μέχρι τις αρχές του 2026 είχε ήδη δωρίσει περισσότερα από 14 εκατομμύρια δολάρια για γεωτρήσεις και τουαλέτες χωρίς νερό σε διάφορες χώρες. Όλα τα προϊόντα της κατασκευάζονται από μπαμπού ή ανακυκλωμένο χαρτί, σώζοντας πάνω από δύο εκατομμύρια δέντρα. «Πιστεύαμε ότι μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μια νέα πηγή χρηματοδότησης για αυτά τα προβλήματα συνδέοντας την ανάπτυξη της εταιρείας με την επίλυσή τους», εξηγεί ο συνιδρυτής Ντάνι Αλεξάντερ.

Η Costco, από την άλλη, ξεχώρισε κυρίως για τη στάση της απέναντι στις πολιτικές πιέσεις γύρω από τα προγράμματα διαφορετικότητας και ισότητας. Την ώρα που μεγάλες αμερικανικές εταιρείες όπως η Walmart, η Target και η Meta περιόριζαν τις πρωτοβουλίες DEI υπό τον φόβο πολιτικών αντιδράσεων, το 98% των μετόχων της Costco καταψήφισε πρόταση κατά των πολιτικών διαφορετικότητας. Η διοίκηση υποστήριξε ανοιχτά ότι η πολυμορφία σε εργαζόμενους και προμηθευτές αποτελεί πηγή καινοτομίας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Παράλληλα, η εταιρεία δώρισε μέσα στο 2025 τρόφιμα που αντιστοιχούν σε 186 εκατομμύρια γεύματα, ενώ προχώρησε και σε νέα προγράμματα πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή γονιμότητα μέσω συνεργασιών με ιατρικούς οργανισμούς.

Η Bombas, που ξεκίνησε ως startup με στόχο να πουλά κάλτσες και να δωρίζει άλλες τόσες σε αστέγους, έχει πλέον εξελιχθεί σε έναν από τους πιο επιτυχημένους κοινωνικούς επιχειρηματικούς οργανισμούς στις ΗΠΑ. Από το 2013 μέχρι σήμερα έχει δωρίσει περισσότερα από 200 εκατομμύρια είδη πρώτης ανάγκης, όπως κάλτσες, εσώρουχα και μπλούζες, σε ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες αστεγίας. Το επιχειρηματικό μοντέλο «ένα αγοράζεις, ένα δωρίζεται» παραμένει ο πυρήνας της εταιρείας. «Όσο μεγαλώνει η επιχείρηση, τόσο περισσότερο μπορούμε να προσφέρουμε», λέει ο CEO Τζέισον ΛαΡόουζ. Η Bombas έφτασε το 2025 σε κύκλο εργασιών σχεδόν 500 εκατομμυρίων δολαρίων, αποδεικνύοντας ότι το κοινωνικό μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει και σε μεγάλη κλίμακα.

Στην Αφρική, η εταιρεία Sanku δίνει μια διαφορετική μάχη: την αντιμετώπιση του υποσιτισμού. Περισσότερα από τα μισά παιδιά στην Ανατολική και Νότια Αφρική δεν λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες βασικών θρεπτικών συστατικών. Η Sanku έχει αναπτύξει τεχνολογία που επιτρέπει σε αλευρόμυλους να εμπλουτίζουν το αλεύρι με βιταμίνες και μέταλλα όπως σίδηρο, ψευδάργυρο και φυλλικό οξύ. Μέσα στον τελευταίο χρόνο, η εταιρεία τριπλασίασε την εμβέλειά της και πλέον παράγει αρκετό ενισχυμένο αλεύρι ώστε να τρέφονται 73 εκατομμύρια άνθρωποι σε Τανζανία, Κένυα και Αιθιοπία. Το κόστος ανά άνθρωπο έχει πέσει από τα 55 στα μόλις 9 σεντς. «Δεν πρόκειται απλώς για εργοστάσιο μιας χώρας, αλλά για υποδομή ολόκληρης της περιοχής», λέει ο CEO Φέλιξ Μπρουκς-Τσερτς.

Η φιλανθρωπική οργάνωση GiveDirectly συνεχίζει να προκαλεί συζητήσεις με το απλό αλλά αμφιλεγόμενο μοντέλο της: δίνει χρήματα απευθείας σε φτωχές οικογένειες χωρίς προϋποθέσεις. Για χρόνια πολλοί αμφισβητούσαν αν η πρακτική αυτή λειτουργεί. Όμως πρόσφατη έρευνα στην Κένυα έδειξε ότι οι χρηματικές μεταβιβάσεις μείωσαν τη βρεφική θνησιμότητα σχεδόν κατά 50%. «Δεν έχει σημασία πόσο καλό είναι ένα νοσοκομείο αν μια έγκυος γυναίκα δεν μπορεί να πληρώσει τη μεταφορά για να φτάσει εκεί», λέει ο CEO Νικ Άλαρντις.

Στον χώρο του πολιτισμού, το Bookshop.org συνεχίζει τη μάχη του απέναντι στην Amazon. Η πλατφόρμα επιτρέπει στους αναγνώστες να αγοράζουν βιβλία online στηρίζοντας απευθείας ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία. Μέσα στο 2025 διοχέτευσε 9,5 εκατομμύρια δολάρια σε μικρά βιβλιοπωλεία των ΗΠΑ, ενώ πλέον επεκτείνεται και στα ebooks, αναπτύσσοντας ακόμη και δικό της e-reader.

Ιδιαίτερη θέση στη λίστα έχει και το Bridge Rail Foundation, η οργάνωση που πάλεψε επί δύο δεκαετίες για την τοποθέτηση προστατευτικού διχτυού στη Γέφυρα Γκόλντεν Γκέιτ του Σαν Φρανσίσκο, ένα από τα πιο διαβόητα σημεία αυτοκτονιών στις ΗΠΑ. Το δίκτυο από ανοξείδωτο ατσάλι τοποθετήθηκε το 2024 και τα αποτελέσματα ήταν άμεσα: οι αυτοκτονίες μειώθηκαν δραματικά. «Ο περιορισμός των μέσων λειτουργεί», λέει η πρόεδρος της οργάνωσης, Νάργκες Ζοχούρι Ντίλον.

Τέλος, η μη κερδοσκοπική KultureCity προσπαθεί να μετατρέψει δημόσιους χώρους σε περιβάλλοντα φιλικά για ανθρώπους με αισθητηριακές δυσκολίες, όπως άτομα με αυτισμό, PTSD ή άνοια. Από γήπεδα NBA μέχρι καταστήματα LEGO και κρουαζιερόπλοια, η οργάνωση δημιουργεί «ήσυχες ζώνες», εκπαιδεύει προσωπικό και προσφέρει ειδικά sensory kits με ακουστικά και παιχνίδια αποφόρτισης. Παράλληλα, κατασκευάζει στην Αλαμπάμα το πρώτο «πάρκο προσβασιμότητας» στον κόσμο, έναν τεράστιο χώρο εκπαίδευσης και επαγγελματικής ένταξης ατόμων με αισθητηριακές ανάγκες.

Η Charlize Theron μιλά ανοιχτά για οικογενειακά τραύματα. Η Lena Dunham εξομολογείται πώς το διαδικτυακό μίσος επηρέασε την ψυχική της υγεία. Η Taylor Swift αποκαλύπτει το προσωπικό παρασκήνιο πίσω από μια μεγάλη της επιτυχία. Ακόμα και πολιτικοί παράγοντες δέχονται την ίδια μεταχείριση: ο Tucker Carlson, μπροστά σε ένα φλιτζάνι τσάι και ένα μικρόφωνο, περιγράφει πώς ήταν πραγματικά στο εσωτερικό κύκλο του Donald Trump.

Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στους New York Times. Σε μια προσπάθεια προσέλκυσης προσοχής, καθώς τα παραδοσιακά έσοδα καταρρέουν και η εμπλοκή του κοινού γίνεται ο υπέρτατος στόχος, τα περισσότερα ιστορικά ΜΜΕ επενδύουν πλέον σε περιεχόμενο γύρω από διασημότητες. Την ίδια στιγμή, το γνωστό tabloid TMZ ακολουθεί την αντίθετη πορεία, ανοίγοντας γραφείο στην Ουάσιγκτον με τίτλους εξίσου πικάντικους όσο και οι συνηθισμένοι του.

Η επικίνδυνη άνοδος της διασημότητας στα πολιτικά ΜΜΕ

Ο κίνδυνος να οργανωθούν τα ΜΜΕ γύρω από τη διασημότητα φαίνεται ξεκάθαρα στην περίπτωση του Donald Trump. Το 2016 ήταν ένας απρόσμενος υποψήφιος πρόεδρος — όμως, ως παρουσιαστής reality και λάτρης των καλωδιακών ειδήσεων, προσέφερε εντυπωσιακά πρωτοσέλιδα. Τα ΜΜΕ ανακάλυψαν ότι η κάλυψή του ως celebrity ήταν εξαιρετικά επικερδής σε μια δύσκολη περίοδο για τον κλάδο και μετέτρεψαν την προεκλογική του εκστρατεία σε μαζικό τηλεοπτικό θέαμα.

Σε συνέδριο της Morgan Stanley Technology, Media, and Telecom το 2016, ο τότε πρόεδρος του CBS, Les Moonves, παραδέχθηκε πως η υποψηφιότητα του Trump «ίσως να μην είναι καλή για την Αμερική, αλλά είναι τρομερά καλή για το CBS». «Ποιος θα περίμενε αυτή τη διαδρομή που ζούμε όλοι; Τα χρήματα ρέουν και περνάμε καλά», είπε χαρακτηριστικά. «Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο — θα είναι μια πολύ καλή χρονιά για εμάς. Συγγνώμη που το λέω. Είναι φρικτό, αλλά… συνέχισε έτσι Donald!».

Παρά τις συχνές επιθέσεις του Trump στους δημοσιογράφους και τον χλευασμό από τα μέσα ενημέρωσης, η σχέση αυτή αποδείχθηκε τελικά αμοιβαία επωφελής. Ο Trump εξασφάλισε πάνω από $5 δισεκατομμύρια δωρεάν προβολή κατά την πρώτη του προεκλογική εκστρατεία.

Στις εκλογές του 2016, ο Trump έλαβε μόνος του περισσότερο τηλεοπτικό χρόνο από όλους τους Δημοκρατικούς υποψηφίους μαζί. Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε στην Washington Post το 2015, ο πολιτικός επιστήμονας John Sides υποστήριξε πως η εκρηκτική άνοδος του Trump στις δημοσκοπήσεις των Ρεπουμπλικανών οφειλόταν κυρίως στη συνεχή προβολή από τα ΜΜΕ μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του. Εκείνη τη στιγμή, ήταν ήδη ο πιο αναγνωρίσιμος υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών: σύμφωνα με έρευνα της Gallup, το 2015 τον γνώριζε το 92 % των Ρεπουμπλικανών και ανεξάρτητων ψηφοφόρων, έναντι 81 % για τον επόμενο πιο γνωστό υποψήφιο, τον Jeb Bush.

Το τίμημα της διασημότητας: Εμπιστοσύνη και δημοκρατία

Η σχέση αγάπης-μίσους μεταξύ πολιτικών ΜΜΕ και Trump σηματοδότησε την αρχή μιας τάσης που πλέον κορυφώνεται: τα ιστορικά μέσα βασίζουν τη στρατηγική τους στην εγγύτητα με τους διάσημους. Ως αποτέλεσμα, η δημοσιογραφία μοιάζει όλο και περισσότερο με άσκηση συμπάθειας προς τους πλούσιους και διάσημους αντί για έλεγχο της εξουσίας.

Ήδη από το 1990, ο καθηγητής νομικής στο Stanford Lawrence M. Friedman, ανέλυσε αυτή τη μετατόπιση στο βιβλίο «The Republic of Choice: Law, Authority, and Culture». Υποστήριξε πως η εξουσία εξαρτάται πλέον από το κοινό: «Τα μαζικά μέσα και η κουλτούρα της διασημότητας ενισχύουν το ένα το άλλο… αυτό επιτρέπει μια συνεχή, δραστική αλλαγή στη δομή της εξουσίας — μια αλλαγή που συμβαίνει σχεδόν σιωπηρά.» Σύμφωνα με τον Friedman, η κουλτούρα της διασημότητας ευδοκιμεί σε έναν κόσμο χωρίς σταθερή θεσμική εξουσία, όπου η δύναμη μετακινείται από «σεβαστές» μορφές σε αναγνωρίσιμα πρόσωπα.

Η εμπιστοσύνη των Αμερικανών στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα εδώ και δεκαετίες. Μετά από ένα σύντομο κύμα ενότητας μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, η εμπιστοσύνη διαβρώθηκε σταθερά κατά τη διάρκεια της προεδρίας Bush και παραμένει χαμηλή μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center το 2023, μόλις 16 % των ενηλίκων στις ΗΠΑ δήλωσαν ότι εμπιστεύονται την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να πράττει το σωστό πάντα ή τις περισσότερες φορές — ποσοστό που έχει καταρρεύσει από το 73 % το 1958.

Αντίστοιχη πορεία ακολουθεί και η εμπιστοσύνη στα μεγάλα εθνικά μέσα ενημέρωσης. Τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί ιδιαίτερα έντονα στη δεξιά πτέρυγα του ιδεολογικού φάσματος: λιγότεροι από τους μισούς Ρεπουμπλικανούς ή φιλορεπουμπλικανούς δηλώνουν ότι έχουν έστω κάποια εμπιστοσύνη στις εθνικές ειδησεογραφικές οργανώσεις.

Οικονομική κρίση στον Τύπο και αναζήτηση νέων δρόμων

Η διάβρωση της εμπιστοσύνης συνέπεσε — και επιτάχυνε — μια οικονομική κρίση στον χώρο των μέσων ενημέρωσης. Δεν αποτελεί μυστικό πως το παραδοσιακό επιχειρηματικό μοντέλο των ιστορικών μέσων δοκιμάζεται σκληρά. Τον Φεβρουάριο του 2026, η Washington Post απέλυσε σχεδόν το ένα τρίτο του συνόλου των εργαζομένων της. Η εφημερίδα είχε ήδη προχωρήσει σε προγράμματα εθελουσίας εξόδου το 2023 και το 2024 ενώ έχασε εκατοντάδες χιλιάδες συνδρομητές.

Πηγή: jacobin.com

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, μια συγκεκριμένη μορφή τέτοιας άσκησης είναι πιο αποτελεσματική απ’ ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι ειδικοί. Ο καθηγητής Kazunori Nosaka γράφει σε νέο του άρθρο στο Journal of Sport and Health Science ότι η εκκεντρική προπόνηση προσφέρει πολλαπλά οφέλη στη φυσική κατάσταση και την υγεία, καθιστώντας την κατάλληλη για ένα ευρύ φάσμα ανθρώπων. Όπως εξηγεί, «παρέχει μοναδικά πλεονεκτήματα έναντι της συγκεντρικής ή ισομετρικής άσκησης, ιδιαίτερα στην ενίσχυση των νευρομυϊκών προσαρμογών».

Τι σημαίνουν όμως οι όροι «εκκεντρική» και «συγκεντρική»; Κάθε κίνηση του σώματος περιλαμβάνει έναν ή περισσότερους τύπους μυϊκής σύσπασης: συγκεντρική (βράχυνση), ισομετρική (παραγωγή δύναμης χωρίς κίνηση, όπως στη σανίδα) ή εκκεντρική (επιμήκυνση). Πρακτικά, η εκκεντρική φάση μιας κίνησης είναι συνήθως το «κατέβασμα». Σε push-up ή squat, είναι το σημείο όπου το σώμα κατεβαίνει προς το έδαφος· σε overhead press, όταν κατεβάζετε τα βάρη από το ψηλότερο σημείο.

Τα οφέλη της εκκεντρικής άσκησης

Παρότι οι εκκεντρικές κινήσεις συχνά φαίνονται λιγότερο «ελκυστικές», ολοένα και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι αποτελούν εξαιρετική επιλογή για όλους. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση διαπίστωσε ότι η εκκεντρική προπόνηση βελτιώνει σταθερά τη δύναμη, την ευλυγισία, την ανάπτυξη μυών και την ισχύ σε κάθε πληθυσμό — από αθλητές έως ηλικιωμένους και ασθενείς.

Ο Callum Roberts, επικεφαλής προπονητής στο Results Inc gym, εξηγεί πως χρησιμοποιούν συχνά τις εκκεντρικές κινήσεις για ενίσχυση τεχνικής και αύξηση του εύρους κίνησης: «Επιβραδύνοντας το ρυθμό και εστιάζοντας στην κίνηση, πετυχαίνουμε καλύτερα αποτελέσματα. Για μακροχρόνια λειτουργικότητα και βελτίωση εμφάνισης και απόδοσης, οι εκκεντρικές ασκήσεις πρέπει να ενταχθούν στην προπόνησή σας».

Πώς να δώσετε έμφαση στην εκκεντρική φάση

Το πόσο εύκολο είναι να δώσετε έμφαση στην εκκεντρική φάση μιας άσκησης εξαρτάται από τον τύπο της. Ορισμένες ασκήσεις —όπως τα δυναμικά swings με kettlebell— δεν έχουν ουσιαστικά ελεγχόμενη φάση επιστροφής. Σε άλλες, ο πιο απλός τρόπος είναι να επιβραδύνετε το «κατέβασμα». Ο Kurt Johnson, συνιδρυτής του One Body LDN, συμβουλεύει: «Τρία έως πέντε δευτερόλεπτα είναι ένας καλός κανόνας. Για παράδειγμα, σε biceps curl ανεβάζετε κανονικά το βάρος αλλά κατεβάζετε αργά με μέτρημα. Το ίδιο ισχύει για squats ή push-ups».

Για πιο απαιτητικές κινήσεις, μπορείτε να δοκιμάσετε μόνο εκκεντρικές επαναλήψεις — όπως στα pull-up: βοηθηθείτε με μικρό άλμα ώστε να περάσει το πηγούνι πάνω από τη μπάρα και μετά κατεβείτε όσο πιο αργά γίνεται. Στα push-up, μπείτε στη θέση σανίδας και προσπαθήστε να κατεβείτε με ελεγχόμενη κίνηση.

Σε άλλες ασκήσεις μπορείτε να κάνετε το ανέβασμα ευκολότερο από το κατέβασμα: στα biceps curls χρησιμοποιήστε λίγη ορμή ή επιλέξτε hammer curls που ενεργοποιούν περισσότερους μυς. Για προχωρημένους υπάρχει η μέθοδος του «εκκεντρικού υπερφορτίου»: σηκώνετε με δύο άκρα αλλά κατεβάζετε μόνο με ένα — π.χ., σε leg press πιέζετε με δύο πόδια αλλά κατεβαίνετε μόνο με ένα.

Πιθανές δυσκολίες & συμβουλές για αποφυγή τραυματισμών

Παραδοσιακά, το μεγαλύτερο πρόβλημα στην εκκεντρική άσκηση —πέρα από τη δυσκολία στην προφορά της λέξης— είναι ο καθυστερημένος μυϊκός πόνος (Doms). Αυτό συμβαίνει επειδή είναι εύκολο να υπερβάλετε χωρίς να το καταλάβετε. Όπως τονίζει ο Johnson: «Παρότι η προπόνηση φαίνεται λιγότερο απαιτητική κατά τη διάρκεια, οι μύες μπορεί να κουραστούν πολύ περισσότερο μετά. Ξεκινήστε με λίγες επαναλήψεις και μικρότερα βάρη ώστε να αποφύγετε έντονο πόνο».

Συνοψίζοντας: ίσως δεν είναι τόσο θεαματική όσο τα box jumps ούτε τόσο διασκεδαστική, αλλά η εκκεντρική προπόνηση μπορεί πραγματικά να ενισχύσει τη δύναμή σας αν την εντάξετε σωστά στο πρόγραμμα σας. Ώρα λοιπόν να… πάρετε τα πράγματα πιο αργά!

Πέντε ασκήσεις εκκεντρικής προπόνησης για αρχάριους

Αν είστε νέοι στην εκκεντρική προπόνηση (ή στη γυμναστική γενικότερα), ξεκινήστε χαλαρά: επιλέξτε δύο ή τρεις ασκήσεις εστιασμένες στην εκκεντρική φάση δύο φορές την εβδομάδα, αφήνοντας τουλάχιστον τρεις μέρες μεταξύ των συνεδριών. Εκτελέστε τρία σετ των πέντε έως οχτώ επαναλήψεων εστιάζοντας στο αργό «κατέβασμα».

Η Anwen Davies, πρώην γυμνάστρια και trainer στο The Lady Lab, τονίζει: «Μετά από τρεις-τέσσερις εβδομάδες το σώμα σας θα έχει συνηθίσει τον αρχικό πόνο κι έτσι μπορείτε να αυξήσετε τη συχνότητα ή τις ασκήσεις. Το ωραίο είναι ότι μπορείτε να δείτε σημαντική αύξηση δύναμης μέσα σε 20-30 λεπτά χωρίς εξοπλισμό ή λαχάνιασμα».

1. Εκκεντρικά squats:
Κατεβείτε αργά σε squat για τρία έως πέντε δευτερόλεπτα και σηκωθείτε φυσιολογικά. Μπορείτε αρχικά να κρατηθείτε από πόμολο πόρτας ή να καθίσετε σε καρέκλα για στήριξη — ιδανικό για ενδυνάμωση ποδιών χωρίς καρδιοαναπνευστική επιβάρυνση.

2. Push-ups στον τοίχο:
Τοποθετήστε τα χέρια στον τοίχο στο ύψος των ώμων και χαμηλώστε αργά το στήθος προς την επιφάνεια (τρία έως πέντε δευτερόλεπτα), μετά επανέλθετε. Όσο δυναμώνετε μειώστε την κλίση (δοκιμάστε τραπέζι ή καναπέ).

3. Push presses:
Με βαράκια, μπάρα ή μπουκάλια νερού λυγίστε ελαφρώς τα γόνατα κι ανεβάστε τα βάρη πάνω απ’ το κεφάλι χρησιμοποιώντας ορμή — μετά κατεβάστε αργά. Ζεστάνετε καλά τους ώμους πριν ξεκινήσετε.

4. Heel drops:
Σταθείτε στην άκρη ενός σκαλιού στις μύτες των ποδιών και χαμηλώστε αργά τις φτέρνες κάτω απ’ το επίπεδο του σκαλιού πριν επιστρέψετε στη θέση εκκίνησης. Ιδανικό για προβλήματα στις γάμπες ή στον αχίλλειο τένοντα — ακόμη κι αν περιμένετε λεωφορείο!

5. Εκκεντρικές άρσεις γάμπας:
Όπως τα heel drops αλλά λίγο πιο δύσκολο· σηκώνεστε στις μύτες με τα δύο πόδια, μετά σηκώνετε το ένα πόδι κι επιστρέφετε αργά κάτω σε τρία ως πέντε δευτερόλεπτα μόνο με ένα πόδι. Επαναλάβετε χρησιμοποιώντας πάντα δύο πόδια για ανέβασμα — ιδανικό για ενδυνάμωση γαμπών & σταθερότητα αστραγάλου.

6. Αργό step-down:
Σταθείτε σε σκαλί ή box και χαμηλώστε πολύ αργά ένα πόδι προς το πάτωμα χωρίς να πατήσετε πλήρως κάτω· μετά επιστρέψτε πάνω στο σκαλί. Ενισχύει τη δύναμη ενός ποδιού κάθε φορά και συμβάλει στην πρόληψη τραυματισμών μέσω καλύτερης ισορροπίας.

Πηγή: theguardian.com

Νίκος Γιαννόπουλος

1. Οι Metallica είναι πολύ απλά ίσως η μεγαλύτερη heavy Metal μπάντα όλων των εποχών. Θα έλεγε κανείς ότι όρισαν το είδος και ότι σφράγισαν την εξέλιξή του, τόσο απλό όσο ακούγεται. Από το ξεκίνημα της καριέρας τους, στις αρχές της δεκαετίας του 80, μέχρι και σήμερα, σχεδόν 45 χρόνια μετά δεν έχουν σταματήσει να παράγουν μουσική που αναστατώνει τις αισθήσεις και προκαλεί πολλαπλές εκρήξεις. Τούτων δοθέντων, το να δει κανείς δια ζώσης ένα τέτοιο μουσικά σχήμα συνιστά μία εμπειρία ζωής, ιδίως αν δεν το έχει κάνει ξανά στο παρελθόν. Θυμηθείτε μας.

2. Στα Live τους οι Metallica του δίνουν και καταλαβαίνει. Φροντίζουν πάντα να διοργανώνουν ένα σόου πολύ υψηλών απαιτήσεων που τραβάει την προσοχή του θεατή όχι μόνο με το ηχητικό μέρος (το οποίο βέβαια είναι special) αλλά με τα εφέ, κυρίως των φώτων αλλά και άλλου είδους. Οσοι δώσετε το παρόν το Σάββατο στο ΟΑΚΑ θα δείτε τη σκηνή τοποθετημένη στο κέντρο της αρένας και γύρω από αυτή οκτώ αυτοφερόμενους πύργου, περίπου 30 μέτρων. Κάθε πύργος διαθέτει τρία video walls που σχηματίζουν έναν κυλινδρικό, καμπύλο σχεδιασμό.Τα φώτα που θα χρησιμοποιηθούν θα είναι περισσότερα από 650 ενώ ο ήχος θα είναι, όπως πάντα, κρυστάλλινος. Ολα αυτά στήνονται στο ΟΑΚΑ από την περασμένη Δευτέρα και για την παραγωγή δουλεύουν εκατοντάδες (κατά κυριολεξία) άτομα. Είναι ίσως το κορυφαίο ροκ σόου που έχει διοργανωθεί στην Ελλάδα.

3. Οι Metallica είναι φυσικά κυρίως οι τέσσερις άνθρωποι της μπάντας. Αν θέλουμε όμως να είμαστε απολύτως τίμιοι, θα λέγαμε ότι τρεις από αυτούς, ο κιθαρίστας και τραγουδιστής James Hetfield, ο ντράμερ Lars Ulrich και ο έτερος κιθαρίστας Kirk Hammet. Τα παιδιά αυτά (μεγαλύτεροι των 60 πλέον) είναι μαζί πολύ περισσότερα από 40 χρόνια και έχουν γράψει ιστορία. Είναι μερικές από τις rock φιγούρες που σίγουρα θα καταγραφούν από το μουσικό ιστορικό του μέλλοντος αφού άφησαν ξεκάθαρο αποτύπωμα. Δεν αποκλείεται, δε, αυτή τους η στάση στην Ελλάδα να είναι και η τελευταία στην καριέρα τους. Που άλλου θα βρείτε την ευκαιρία να τους ξαναδείτε; Αλλο ένα ισχυρό κίνητρο λοιπόν.

4. Ακόμα και ένα τραγούδι αν παίξει η μπάντα το Σάββατο, αν αυτό είναι το One, ίσως αποδειχθεί αρκετό. Δεν έχει να κάνει με το γεγονός ότι μιλάμε για μία από τις κορυφαίες συνθέσεις στην ιστορία του Heavy Metal αλλά και με το εδώ και χρόνια δεδομένο ότι το τραγούδι στις live εμφανίσεις συνοδεύεται απο ένα ανεπανάληπτο σόου πυροτεχνημάτων. Αυτό βέβαια κάθε φορά αλλάζει, αλλά ποτέ, τα πολλά τελευταία χρόνια, οι Metallica δεν έχουν αφήσει παραπονεμένο το κοινό τους που πάντα περιμένει απ’ όλα από το εν λόγω κομμάτι. Ειρήσθω εν παρόδω, στο “One” ο Ulrich δίνει ρέστα στα ντραμς αν και το παίξιμο που απαιτείται είναι τρομερά απαιτητικό και προϋποθέτει τη μέγιστη δυνατή δεξιοτεχνία. Ο άνθρωπος όμως που ίδρυσε τους Metallica την ποιότητα αυτή την διαθέτει και με το παραπάνω.

5. Αν είστε (που μάλλον είστε) από τους παλιούς φαν τους Metallica, δηλαδή αν τους αγαπήσατε στα late 80s ή στα early 90s, αυτό το σόου, το σόου του ΟΑΚΑ, είναι για σας. Το set list θα είναι γεμάτο από τραγούδια από τα πέντε πρώτα album του συγκροτήματος, γεγονός βέβαια που δεν προκαλεί καμία έκπληξη. Η δημοφιλία της μπάντα βασίστηκε σε αυτά τα πέντε πρώτα albums και αυτό είναι κάτι που αποτυπώνεται και στα κατά καιρούς set list. Σχεδόν σίγουρα κομμάτια για τη σαββατιάτικη συναυλία είναι τα Εnter Sandman, Master of Puppets, One, Nothing Else Matters, Seek & Destroy, Creeping Death, Sad But True. Oλα αυτά τα κομμάτια προέρχονται από τα πέντε πρώτα albums του συγκροτήματος.

Το Σάββατο

Οι πύλες ανοίγουν στις 16:00. Οι Knocked Loose ανεβαίνουν στη σκηνή στις 18:00, οι Gojira στις 19:00 και οι Metallica περίπου στις 20:30. Το set των Metallica αναμένεται να διαρκέσει περίπου δύο ώρες.

Bonus

Tο επίσημο pop-up store της μπάντας ανοίγει στην Τεχνόπολη στο Γκάζι άνοιξε το πρωί της Παρασκευής και λειτουργεί έως το απόγευμα της Κυριακής.