Η… ατμομηχανή της ΕΕ αγκομαχά- Γερμανία και Γαλλία στην κρισιμότερη περίοδο της μεταπολεμικής ιστορίας τους

Η ατμομηχανή που συγκροτούν από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ενωσης η Γαλλία και η Γερμανία δείχνει τους τελευταίους μήνες να αγκομαχά. Αμφότερες οι μεγαλύτερες χώρες της Ενωσης ταλανίζονται από εσωτερικά πολιτικά προβλήματα τα οποία έχουν προκαλέσει φαινόμενα κυβερνητικής αστάθειας, όχι συνηθισμένα, ιδιαίτερα για τη Γερμανία που πάντα, μετά τον πόλεμο, έβρισκε τον τρόπο να ξεπερνά τις δυσκολίες και να αναπτύσσεται (το πως είναι άλλο θέμα και δεν αφορά το παρόν άρθρο). Στο ξεκίνημα του 2025 όλα τα βλέμματα στην Ευρώπη θα είναι εν πολλοίς στραμμένα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, όχι άδικα.

Νίκος Γιαννόπουλος

Η Γερμανία, μετά την κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού υπό τον Ολαφ Σολτς, θα εκλέξει νέα βουλή στις εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου. Η Γαλλία θα διαπιστώσει αν η νέα κυβέρνηση του Φρανσουά Μπαϊρού θα μπορέσει να αντέξει τους κλυδωνισμούς και να προσφέρει μία χείρα βοηθείας στον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν ο οποίος βάλλεται πανταχόθεν.

Γερμανία: Φοβού την ακροδεξιά και τον…Μασκ

Η Γερμανία κινείται προς τις εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου μέσα σ’ ένα κλίμα που διαρκώς πολώνεται. Το ενδιαφέρον είναι ότι η πόλωση δεν προέρχεται τόσο από το εσωτερικό όσο από το εξωτερικό, ιδιαίτερα από ΗΠΑ μεριά, όπου ο Ελον Μασκ έχει βάλει ως στόχο από ότι φαίνεται την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ενίσχυση της ακροδεξιάς του AfD.

Oχι ότι δεν έχει από μόνο του δυναμικη το ακραίο αυτό σχήμα (μέλη του οποίου θαυμάζουν το ναζιστικό καθεστώς) αλλά το διαρκές “μπουστάρισμα” του Μασκ, ο οποίος έφτασε στο σημείο να αρθρογραφήσει στην γερμανική εφημερίδα Welt, δεν αποκλείεται να αλλάξει τα δεδομένα του παιχνιδιού, προς ποια κατεύθυνση θα το δούμε. Οι διαρκείς παρεμβάσεις του Αμερικανού μεγιστάνα και δεξιού χεριού (πια) του νέου Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχουν δημιουργήσει εκνευρισμό στο γερμανικό πολιτικό σύστημα. Απαντες, ακόμα και ο συνήθως αμέτοχος, βάσει της θέσης του, πρόεδρος της Δημοκρατίας Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ, ισχυρίστηκαν ότι οι δηλώσεις του Μασκ συνιστούν ευθεία παρέμβαση στα εσωτερικά της Γερμανίας και κάλεσαν τους πολίτες να αποφασίσουν ελεύθερα χωρίς να υπολογίζουν τις έξωθεν επιρροές.

Σε κάθε περίπτωση όμως, είτε με τον Μασκ είτε χωρίς αυτόν, το AfD παρουσιάζεται αυτή τη στιγμή ως το μεγάλο φαβορί να κατακτήσει τη δεύτερη θέση με ποσοστό που δεν αποκλείεται να φτάσει το 20%. Σε μία τέτοια περίπτωση, εκ των πραγμάτων ο ακροδεξιός σχηματισμός, με την έντονα αντιμεταναστευτική πολιτική και τις νεοφιλελεύθερες θέσεις στην οικονομία, θα παίξει ρόλο την επόμενη μέρα. Στην κυβέρνηση κατά πάσα πιθανότητα δεν θα βρεθεί (όλα τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου έχουν αποκλείσει τη συνεργασία μαζί του), ωστόσο από τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα πιέζει το πολιτικό σκηνικό ολοένα και πιο δεξιά με τον αέρα που θα του δώσει η λαϊκή ψήφος.

To CDU, υπό το νέο ηγέτη της Φρέντριχ Μερτς, φαίνεται ότι θα κερδίσει τη μάχη καθώς 50 ημέρες πριν ανοίξουν οι κάλπες εξασφαλίζει διψήφιες δημοσκοπικές διαφορές που δύσκολα μπορούν να ανατραπούν. Η επόμενη μέρα θα βρει τη Γερμανία είτε με κυβέρνηση CDU και SPD, σχήμα που άλλωστε δοκιμάστηκε και υπό την καγκελαρία της Αγκελα Μέρκελ είτε με τριτοκομματική κυβέρνηση στην οποία θα μπουν και οι Πράσινοι. Δεν αποκλείεται η επόμενη Βουλή να είναι πεντακομματική αφού, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, Φιλελευθέροι και Aριστερά (Die Linke) δεν κατορθώνουν να φτάσουν στο όριο εισόδου του 5%.

Οποια πάντως και αν είναι η σύνθεση της νέας ομοσπονδιακής κυβέρνησης, οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει μόνο ως τεράστιες μπορούν να χαρακτηριστούν. Η Γερμανία υποφέρει απο χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και έχει πάντα να διαχειριστεί σημαντικές πτυχές του μεταναστευτικού υπό την πίεση μίας έξαλλης δεξιάς αλλά και μιας…αντιμεταναστευτικής Αριστεράς (Συμμαχία της Σάρα Βάγκενκνεχτ). Η νέα κυβέρνηση θα κληθεί να λάβει θέση για το ουκρανικό και μία πιθανή συμφωνία ειρήνευσης που θα έρθει στο τραπέζι, για το παλαιστινιακό και το συνεχόμενο σφυροκόπημα του Ισραήλ στη Γάζα αλλά και για τη νέα εποχή στις αμερικανογερμανικές σχέσεις μετά την ανάληψη καθηκόντων στις ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ολα αυτά ενώ η απερχόμενη κυβέρνηση είχε πάρει, με μεγάλη πλειοψηφία, αποφάσεις για γενναία ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων (τη μεγαλύτερη μετά το τέλος του Β’ παγκοσμίου πολέμου) προετοιμαζόμενη για τα χειρότερα σενάρια τα οποία περιλαμβάνουν εκτεταμένο πόλεμο επί ευρωπαϊκού εδάφους. Η Γερμανία τέλος, θα κληθεί να υπερασπιστεί την ηγετική της θέση στην Ευρωπαϊκή Ενωση, την ώρα μάλιστα που ο έτερος μεγάλος πόλος, η Γαλλία, δοκιμάζεται από πολύ σοβαρές πολιτικές δυσκολίες.

Γαλλία: Ο Μακρόν στις μυλόπετρες

Ο Εμανουέλ Μακρόν επιχειρεί ακόμα να συνέλθει από το σοκ που του προκάλεσαν τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του Ιουλίου όταν, αναπάντεχα, την πρώτη θέση κέρδισε ο αριστερός συνασπισμός του νέου Λαϊκού Μετώπου υπό τον Ζαλ Λυκ Μελανσόν. Ετσι και αλλιώς η προσφυγή στις κάλπες συνιστούσε ακραίο ρίσκο για το Γάλλο πρόεδρο ο οποίος όμως σε καμία περίπτωση δεν περίμενε ότι πρώτη θα ήταν η Αριστερά.

Εκτοτε, ο Μακρόν, του οποίο το κόμμα κατετάγη δεύτερο και … καταϊδρωμένο τον Ιούλιο, προχωρά σε κινήσεις που προδίδουν πολιτικό πανικό και αγωνία για το μέλλον. Ο Γάλλος ηγέτης αγνόησε ουσιαστικά το αποτέλεσμα των εκλογών και δεν διόρισε πρόεδρο από την Aριστερά. Αντ’ αυτού, επέλεξε τον Μισέλ Μπαρνιέ του οποίου η κυβέρνηση κατέρρευσε σαν τραπουλόχαρτο τον Δεκέμβριο μετά από τις προτάσεις μομφής της αντιπολίτευσης.

Την ίδια τύχη αναμένεται να έχει και η κυβέρνηση του Φρανσουά Μπαϊρού η οποία ακόμα δεν έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης. Ο Μελανσόν και σύσσωμη η Αριστερά έχουν ξεκαθαρίσει ότι θα καταθέσουν εκ νέου πρόταση μομφής για να δοκιμάσουν τις πολιτικές αντοχές του νέου κυβερνητικού σχήματος και κατά συνέπεια του Μακρόν. Ο Μπαϊρού θα επιβιώσει μόνο αν εξασφαλίσει την ανοχή του Εθνικού Συναγερμού της Λεπέν. Σε διαφορετική περίπτωση, ο Μακρόν είτε θα αναζητήσει άλλον Πρωθυπουργό (τον τρίτο στη σειρά) είτε θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε πρόωρες προεδρικές εκλογές αφού παραιτηθεί, εξέλιξη η οποία δεν θα είναι ακριβώς κολακευτική για την πολιτική του υστεροφημία.

Παράλληλα, ο κίνδυνος της Λεπέν κάθε άλλο παρά έχει απομακρυνθεί. Η υποψήφια για την προεδρία και επικεφαλής της ακροδεξιάς, η οποία εσχάτως έχει βάλει νερό στο ακροδεξιό κρασί της, αναμένεται να παίξει τα ρέστα της για να γίνει, επιτέλους, πρόεδρος της Γαλλίας. Θα έχει εκ των πραγμάτων σοβαρές πιθανότητες, κυρίως στην περίπτωση που στο δεύτερο γύρο βρει αντιμέτωπο τον Μελανσόν ενεργεποιώντας τα αντανακλαστικά των συντηρητικών Γάλλων ψηφοφόρων.

Η Γαλλία, όπως και η Γερμανία, έχει να αντιμετωπίσει ένα σωρό από προκλήσεις, εσωτερικές και εξωτερικές. Στην άλλοτε αποικία της, στη Συρία, οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές αλλά κανείς δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται σοβαρά για τη γαλλική στάση. Το ουκρανικό βρίσκεται σε κρίσιμη, επίσης, καμπή με τον Μακρόν να έχει δηλώσει παλαιότερα ότι χρειάζεται παρουσία γαλλικού στρατού επί ουκρανικού εδάφους. Οι σχέσεις, δε, με τους ετέρους στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στο ΝΑΤΟ, δοκιμάζονται.Το αμέσως επόμενο εξάμηνο θα δείξει που τελικά θα καθίσει η πολιτική μπίλια και ποια κατεύθυνση θα πάρουν τα πράγματα στη μοναδική χώρα της Ευρώπης που κατέχει πυρηνικό οπλοστάσιο.

Και στη γαλλική περίπτωση πάντως η ακροδεξιά, σε κάθε περίπτωση, θα παίξει σημαντικό ρόλο. Ηδη ο Μακρόν, στην προσπάθειά του να ξορκίσει τον κίνδυνο της Λεπέν, έχει υιοθετήσει μεγαλα τμήματα της πολιτικής της ατζέντα χωρίς όμως χειροπιαστά πολιτικά αποτελέσματα. Το μόνο που κατάφερε ήταν να “κανονικοποιήσει” την ακροδεξιά αντίπαλό του στα μάτια των Γάλλων οι οποίοι πια δεν αντιμετωπίζουν ως σοβαρό κίνδυνο για τη δημοκρατία την πιθανότητα εκλογής της Λεπέν στην προεδρία.

Θα έλεγε κανείς ότι πρόκειται για άλλη μία “επιτυχία” του Εμανουέλ Μακρόν.