Ερντογάν-Τραμπ: Η τηλεφωνική επικοινωνία και οι προσδοκίες της Τουρκίας

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο δημιουργεί ελπίδες, αλλά και εντάσεις, στις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας. Η τηλεφωνική συνομιλία του Ερντογάν με τον Τραμπ, όπου φέρεται να παρευρισκόταν και ο Έλον Μασκ, υποδεικνύει την πρόθεση του Τούρκου προέδρου να εδραιώσει άμεσα μία θετική διπλωματική σχέση με τη νέα αμερικανική διοίκηση, επενδύοντας στη λεγόμενη “χημεία” που είχε αναπτυχθεί ανάμεσα στους δύο ηγέτες την πρώτη θητεία του Τραμπ.

Ας δούμε τις βασικές παραμέτρους που ενδέχεται να διαμορφώσουν αυτή τη σχέση:

Προσωπική “Χημεία”

Η φιλική σχέση μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, που ξεχώρισε στην πρώτη θητεία του Τραμπ, αποτελεί πιθανό ατού για τον Τούρκο πρόεδρο. Ο Τραμπ φέρεται να προσεγγίζει τους ξένους ηγέτες με γνώμονα την “συναλλακτική” πολιτική, δίνοντας έμφαση σε άμεσες, απτές συμφωνίες και αποφεύγοντας θέματα ιδεολογικού περιεχομένου. Για τον Ερντογάν, αυτή η προσέγγιση ενδέχεται να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ, αλλά η απρόβλεπτη και συχνά έντονα προσωποκεντρική πολιτική του Τραμπ ενδέχεται να οδηγήσει σε ξαφνικές μεταβολές.

Κουρδικό Ζήτημα και Συριακή Πολιτική

Ο πιο σημαντικός παράγοντας έντασης μεταξύ των δύο χωρών αφορά το Κουρδικό και τη Συρία. Η Ουάσιγκτον θεωρεί τις κουρδικές πολιτοφυλακές στη Συρία, όπως το PYD και τις YPG, σημαντικούς εταίρους στον αγώνα κατά του ISIS. Η Άγκυρα, ωστόσο, βλέπει τις ομάδες αυτές ως συριακά παρακλάδια του PKK, το οποίο θεωρεί τρομοκρατική οργάνωση και σοβαρή απειλή για την εθνική της ασφάλεια. Η τουρκική πλευρά ελπίζει ότι ο Τραμπ θα ακολουθήσει πιο ευνοϊκή πολιτική προς αυτή την κατεύθυνση, ίσως περιορίζοντας την υποστήριξη προς τις κουρδικές δυνάμεις.

Στρατιωτική Συνεργασία: F-16 και F-35

Οι εντάσεις γύρω από το εξοπλιστικό πρόγραμμα της Τουρκίας έχουν επιβαρύνει τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ιδιαίτερα μετά την απόφαση της Άγκυρας να αγοράσει το ρωσικό σύστημα S-400, που οδήγησε στην αποβολή της από το πρόγραμμα F-35. Η Τουρκία, ωστόσο, επιδιώκει την αναβάθμιση των F-16 της και ελπίζει να βρει μία ευκαιρία επαναφοράς στο πρόγραμμα F-35. Παρόλο που η πρώτη θητεία του Τραμπ δεν κατέληξε σε λύση, η Τουρκία ενδέχεται να χρησιμοποιήσει τη στρατηγική της θέση για να ανανεώσει τις διαπραγματεύσεις.

Ιράν και Μέση Ανατολή

Ο Τραμπ υιοθέτησε έντονη αντι-ιρανική πολιτική κατά την πρώτη του θητεία, αποσύροντας τις ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στοχεύοντας σε κυρώσεις και στρατιωτική πίεση κατά ιρανικών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή. Αυτή η στάση αναμένεται να επηρεάσει και την τουρκική πολιτική, καθώς η Τουρκία διατηρεί οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Η διατήρηση ή ενίσχυση των αμερικανικών πιέσεων προς το Ιράν μπορεί να δημιουργήσει νέες προκλήσεις για την Τουρκία, ιδιαίτερα αν αυξηθεί η πίεση για συμμετοχή της Άγκυρας στις κυρώσεις.

Η Υποστήριξη της Τουρκίας προς τη Χαμάς και τη Σχέση με το Ισραήλ

Η Τουρκία έχει υποστηρίξει τη Χαμάς στη σύγκρουση Ισραήλ-Γάζας, κάτι που πιθανότατα δεν θα αρέσει στη νέα διοίκηση του Τραμπ, καθώς η πολιτική του κλίνει υπέρ του Ισραήλ και ειδικά του Νετανιάχου. Αν και η προσωπική σχέση Τραμπ-Ερντογάν ενδέχεται να μειώσει τις εντάσεις σε αυτό το θέμα, είναι πιθανό να αποτελέσει σημείο τριβής εάν η Άγκυρα συνεχίσει να στηρίζει την Χαμάς με ρητορική ή άλλους τρόπους.

Προοπτικές και Κίνδυνοι

Ο Τούρκος πρόεδρος φαίνεται να αισιοδοξεί για τη δυνατότητα ενίσχυσης της σχέσης Τουρκίας-ΗΠΑ, εκτιμώντας ότι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ θα είναι πιο ευέλικτος και θα επικεντρωθεί στην οικονομική και στρατιωτική συνεργασία χωρίς να δώσει προτεραιότητα στα θέματα δημοκρατίας και ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ωστόσο, η αυταρχική και απρόβλεπτη φύση της πολιτικής του Τραμπ μπορεί να περιπλέξει την κατάσταση, δημιουργώντας κινδύνους.

Συμπερασματικά, η προσέγγιση Ερντογάν προς την νέα διοίκηση Τραμπ βασίζεται στη λογική της συνεργασίας σε στρατηγικά θέματα, όμως οι διαφοροποιήσεις στις προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής και τα εσωτερικά θέματα των ΗΠΑ ενδέχεται να περιορίσουν την επιτυχία της προσπάθειας αυτής. Παρόλο που η προσωπική σχέση των δύο ηγετών και η συναλλακτική προσέγγιση της πολιτικής του Τραμπ μπορούν να οδηγήσουν σε βραχυπρόθεσμα οφέλη, τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα παραμένουν αβέβαια.