Milton- BBC/ Γιατί οι τυφώνες θα είναι πλέον πιο καταστροφικοί- Οι “ατμομηχανές της φύσης” και η κλιματική κρίση που ανατρέπει όσα γνωρίζαμε

Όταν ενισχύονται από τη θερμότητα από τα νερά των ωκεανών, οι κυκλώνες, οι τυφώνες και οι τροπικές καταιγίδες συχνά αποκαλούνται «ατμομηχανές της φύσης». Καθώς κινούνται πάνω από τους ωκεανούς, μετατρέπουν τη θερμότητά τους σε βίαιη κινητική ενέργεια η οποία ισοπεδώνει νησιά και πλημμυρίζει παράκτιες πόλεις, προκαλώντας καταστροφές που απαιτούν επί μήνες επισκευές. Οι θερμοκρασίες των ωκεανών σπάνε τώρα όλα τα ρεκόρ και αυτοί οι «κινητήρες» ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές, γίνονται λιγότερο προβλέψιμοι και πιο επικίνδυνοι. Η ανάλυση του ΒΒC, με αφορμή τον τυφώνα Milton που χτυπά την Φλόριδα, μας βοηθάει να κατανοήσουμε γιατί οι ακραίες καταιγίδες θα είναι στο μέλλον ακόμα πιό …ακραίες και καταστροφικές.

Τώρα κάνουμε αγώνα δρόμου για να κατανοήσουμε ακριβώς πώς οι τυφώνες ξαναγράφουν τους κανόνες και τα μοτίβα που γνωρίζαμε στο παρελθόν, με την ελπίδα να μάθουμε πώς μπορούμε να προσαρμοστούμε.

Μια μεγαλύτερη σεζόν

Υπάρχει ένας ιδιαίτερος εποχιακός κύκλος για τους τυφώνες στον Ατλαντικό, με πολύ λίγους ή καθόλου τον χειμώνα και κορύφωσή τους τον Σεπτέμβριο. Ένα δυνατό, πρώιμο ξεκίνημα της εποχής των τυφώνων συμπίπτει με αυτό που θα περιμέναμε από την κλιματική αλλαγή, λέει ο James Kossin, συνταξιούχος επιστήμονας για το κλίμα και την ατμόσφαιρα της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (Noaa). «Οι ίδιοι οι τυφώνες απλώς ανταποκρίνονται στο περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται», λέει ο Kossin. «Αν λοιπόν κάνουμε το περιβάλλον να μοιάζει τον Ιούνιο με το περιβάλλον όπως κανονικά θα ήταν τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο, τότε οι τυφώνες θα συμπεριφέρονται σαν να είναι Αύγουστος ή Σεπτέμβριος. Δεν έχουν ημερολόγιο.»

Οι τωρινές ακραία υψηλές θερμοκρασίες των ωκεανών οφείλονται στην κλιματική αλλαγή, αν και υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες που έχουν κάνει πιο ενεργή τη φετινή εποχή των τυφώνων, όπως η μετάβαση από το Ελ Νίνιο στη Λα Νίνα, η οποία τείνει να ενισχύει τη δραστηριότητα των καταιγίδων. «Σε ένα θερμαινόμενο κλίμα, θα περιμέναμε τα νερά να βρίσκονται νωρίτερα μέσα στο έτος στη θερμοκρασία που χρειάζεται για να προκληθεί ένας τυφώνας», λέει η Kristen Corbosiero, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο τμήμα ατμοσφαιρικών και περιβαλλοντικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο στο Albany στη Νέα Υόρκη. «Έτσι είναι σίγουρα πιθανό να δούμε στο μέλλον εποχές τυφώνων που αρχίζουν νωρίτερα και διαρκούν περισσότερο».

Αν και η ιδιαίτερα πρώιμη έναρξη της σεζόν του 2024, με τον τυφώνα Beryl, είναι σύμφωνη με αυτό που οι επιστήμονες του κλίματος θα περίμεναν να δουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, είναι πολύ νωρίς για να θεωρήσουμε ότι έχει ολοκληρωθεί αυτή η εξέλιξη. «Δεν είναι κάτι που φαίνεται ξεκάθαρα στα δεδομένα ακόμα», λέει η Σουζάνα Καμάργκο, καθηγήτρια φυσικής ωκεανών και κλίματος στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

«Η διάτμηση είναι θάνατος»

Μία από τις ισχυρότερες καταιγίδες που σχηματίστηκαν πρόσφατα στον Ατλαντικό το έκανε υπό συνθήκες που θα έπρεπε να είχαν αποτρέψει τη δημιουργία τυφώνα, λέει ο Hugh Willoughby, καθηγητής ερευνητής για τη γη και το περιβάλλον στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Φλόριντα.

Τον Σεπτέμβριο του 2023, στην αιχμή της σεζόν του Ατλαντικού, ο τυφώνας Lee εντάθηκε γρήγορα σε καταιγίδα κατηγορίας πέντε. Εκείνη την εποχή, ίσχυε ένα Ελ Νίνιο, το οποίο γενικά έχει κατευναστική επίδραση στις καταιγίδες στον Ατλαντικό λόγω της μεγαλύτερης διάτμησης του ανέμου και της ατμοσφαιρικής σταθερότητας.

«Η διάτμηση είναι θάνατος για τους τυφώνες», λέει ο Willoughby. Η κατακόρυφη διάτμηση ανέμου είναι η αλλαγή στην ταχύτητα και την κατεύθυνση του ανέμου σε διαφορετικά ύψη. Η μεγάλη διάτμηση ανέμου διαταράσσει τη δομή ενός τυφώνα. «Φανταστείτε ότι έχετε έναν στροβιλοκινητήρα. Η διάτμηση καταστρέφει μερικά από τα πτερύγια του» λέει ο Willoughby.

Έτσι, ο σχηματισμός ενός τυφώνα κατηγορίας πέντε, όπως ο Lee, παρά τη σημαντική διάτμηση ήταν μια δυσάρεστη έκπληξη. Η εκπληκτική ζέστη των ωκεανών τον Σεπτέμβριο του 2023 μπορεί να έχει καταπνίξει κατά κάποιο τρόπο την επίδραση της διάτμησης, αν και δεν είναι απολύτως σαφές γιατί, λέει ο Willoughby.

Ταχύτερη εντατικοποίηση

Η συντριπτική πλειονότητα των τυφώνων που σχηματίζονται στον Ατλαντικό δεν φτάνουν στην ένταση που θεωρητικά θα μπορούσαν, λέει ο Willoughby. Στη σχετικά περιορισμένη λεκάνη του Ατλαντικού, μια καταιγίδα συχνά θα φτάσει στην ξηρά πριν αγγίξει το μέγιστο της έντασης που θα μπορούσε να έχει ή θα συναντήσει ισχυρή διάτμηση ανέμου, η οποία βοηθά στην αποδυνάμωσή της. «Όταν όμως συμβάλλουν όλες οι συνθήκες, θα ενταθεί γρήγορα και θα φτάσει στη μέγιστη δυνατή έντασή της, η οποία ορίζεται από τη θερμοκρασία της επιφάνειας του ωκεανού κάτω από τον τυφώνα», λέει ο Willoughby.

Υπάρχουν πολλές αποδείξεις ότι οι ρυθμοί εντατικοποίησης αυξάνονται καθώς οι ωκεανοί γίνονται πιο ζεστοί, παρέχοντας περισσότερα «καύσιμα» στις καταιγίδες, λέει ο Kossin. «Όλα εξαρτώνται από την ποσότητα των διαθέσιμων καυσίμων», λέει. «Είναι σαν να αλλάζεις τα μπεκ σε ένα καρμπυρατέρ. Τα αλλάζεις για να μπει περισσότερο καύσιμο και να αναμιχθεί με τον αέρα, ώστε να αποκτήσεις περισσότερη ιπποδύναμη. Θα μπορέσεις να πας πιο γρήγορα από στάσιμος στα 100 χιλιόμετρα την ώρα. Έτσι συμβαίνει και η ενδυνάμωση των καταιγίδων».

Μεγαλύτερη μέγιστη ένταση

Η μέγιστη ένταση των τυφώνων έχει επίσης αυξηθεί με την κλιματική αλλαγή. Σε μια μελέτη του 2020, ο Kossin διαπίστωσε ότι η ένταση των καταιγίδων μεταξύ 1979 και 2017 αυξήθηκε κατά περίπου 6% ανά δεκαετία. Οι καταιγίδες έχουν πλέον 25% περισσότερες πιθανότητες από ό,τι πριν από 40 χρόνια να φτάσουν το κατώφλι των 180 χλμ/ώρα που απαιτείται για να χαρακτηριστούν ως μεγάλοι τυφώνες.

Συνολικά, το ποσοστό των τροπικών κυκλώνων κατηγορίας τρία ή περισσότερο μάλλον αυξάνεται, σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC). «Η θερμοκρασία του ωκεανού καθορίζει τη μέγιστη ένταση που μπορεί να φτάσει ο τυφώνας», λέει ο Willoughby. Τον Μάιο του 2024, μια ανάλυση του BBC διαπίστωσε ότι οι θερμοκρασίες των ωκεανών είχαν σπάσει ρεκόρ κάθε μέρα τον προηγούμενο χρόνο.

Επιβράδυνση

Παρ’ όλο που οι άνεμοι μέσα στους τυφώνες επιταχύνονται, η κίνηση των τυφώνων κατά μήκος της διαδρομής τους πάνω από τον ωκεανό και το έδαφος επιβραδύνεται. Σε μια μελέτη του 2018, ο Kossin διαπίστωσε ότι οι τυφώνες κοντά στις ΗΠΑ έχουν επιβραδυνθεί κατά περίπου 17% από τις αρχές του 20ου αιώνα. Οι τροπικοί κυκλώνες στο δυτικό Βόρειο Ειρηνικό επιβραδύνθηκαν έως και 20%.

Αιτία της επιβράδυνσης είναι ο άνισος τρόπος με τον οποίο η κλιματική αλλαγή θερμαίνει την υδρόγειο, με την Αρκτική να θερμαίνεται σχεδόν τέσσερις φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη. Ως αποτέλεσμα, η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της Αρκτικής και των τροπικών περιορίζεται. «Αυτή η διαφορά θερμοκρασίας οδηγεί τους ανέμους», λέει ο Kossin. «Όσο μικρότερη είναι η διαφορά, τόσο ισχυρότεροι είναι οι άνεμοι». Οι τυφώνες μοιάζουν με έναν φελλό σε ένα ρυάκι, λέει. «Απλώς πάνε όπου τους πάει ο άνεμος». Και αν επιβραδύνουν οι άνεμοι, θα επιβραδύνουν και οι καταιγίδες καθώς κινούνται στη διαδρομή τους.

Αναμένεται περισσότερη βροχή

Ένας αργά κινούμενος τυφώνας έχει περισσότερο χρόνο για να ρίξει βροχή σε μια δεδομένη τοποθεσία. Σκεφτείτε τη διαφορά ανάμεσα στο να περάσετε γρήγορα έναν σωλήνα κήπου πάνω από ένα παρτέρι ή να τον κρατήσετε στη θέση του για περισσότερη ώρα. Μια ιδιαίτερα αργή καταιγίδα κατηγορίας 1, ο τυφώνας Debby, είχε προβλεφθεί να φέρει έως και 76 εκατοστά βροχής και καταστροφικές πλημμύρες καθώς στις 5 Αυγούστου 2024 κινήθηκε βόρεια, από την Ακτή του Κόλπου της Φλόριντα προς τη Τζόρτζια και τη Νότια Καρολίνα. «Αυτό που πραγματικά θα δίνει πολλή βροχή είναι όταν επιβραδύνονται αυτές οι καταιγίδες», λέει ο Kossin. «Όταν σταματούν, είναι απλώς καταστροφικές γιατί βρέχει έντονα επί μέρες».

Η ζημιά που προκαλείται από τον άνεμο, επίσης, αυξάνεται με τη διάρκειά του. Όσο περισσότερο φυσά πάνω σε κτίρια, τόσο πιο πιθανό είναι να τα γκρεμίσει. «Είναι κακό να μένει ένας τυφώνας για πολύ καιρό», λέει ο Kossin. «Θέλεις να φύγει από τη γειτονιά σου».

Υπάρχει επίσης το γεγονός ότι ο θερμότερος αέρας μπορεί να συγκρατήσει περισσότερη υγρασία, περίπου 7% περισσότερη ανά βαθμό Κελσίου, πράγμα που σημαίνει ότι οι τυφώνες μπορεί να γίνουν ακόμη πιο υγροί. Καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει τις θερμοκρασίες, αυτή η επιπλέον υγρασία κάνει τη διαφορά. Όμως το αποτέλεσμα είναι μικρό σε σύγκριση με τη διαφορά που προκαλεί ένας τυφώνας όταν σταματά, λέει ο Kossin. Για αυτόν τον λόγο, ο Kossin λέει ότι βλέπει αυτή την επιβράδυνση ως τον πιο επικίνδυνο από όλους τους τρόπους με τους οποίους η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τους τυφώνες. «Αυτό είναι πραγματικά μεγάλο θέμα».

Τα νερά που αναδεύονται προσφέρουν λιγότερη προστασία

Εκτός από τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες στο ανώτερο στρώμα του ωκεανού, τα πράγματα χειροτερεύουν όταν τα κατώτερα στρώματα αρχίζουν επίσης να ζεσταίνονται. Εάν το ανώτερο θερμό στρώμα είναι ρηχό, τότε καθώς ο τυφώνας περνάει, το πιο ψυχρό νερό από το αμέσως επόμενο στρώμα αναδεύεται και αναμειγνύεται, ψύχοντας το επιφανειακό νερό, λέει η Corbosiero. «Αλλά αν το βαθύτερο στρώμα είναι εξ ίσου ζεστό, καθώς περνά ο τυφώνας και αναδεύει το νερό, το επιφανειακό νερό παραμένει ζεστό, επιτρέποντας στην καταιγίδα να συνεχιστεί με μεγαλύτερη ένταση», λέει η Corbosiero.

Αυτές είναι οι συνθήκες που βλέπουμε στον Ατλαντικό. «Εκτός από τα ζεστά επιφανειακά νερά, αυτή τη στιγμή έχουμε επίσης πολύ ζεστά νερά βαθιά», λέει. «Έτσι οι τυφώνες μπορούν να εντείνονται πιο γρήγορα και να μην σταματούν να εντείνονται επειδή δεν συναντούν κρύο νερό».

Οι τυφώνες αλλάζουν τροχιά

Υπάρχει ο κίνδυνος, όταν κάποιος εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους αλλάζουν οι τυφώνες, να δώσει έμφαση μόνο στην ισχύ και την εντατικοποίηση, λέει ο Kossin. «Οι άνθρωποι δεν μιλάνε αρκετά για τη διαδρομή τους», λέει. «Και νομίζω ότι είναι πολύ πιο επικίνδυνη».

Σε μια έρευνα του 2014, ο Kossin και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι στο βόρειο ημισφαίριο, οι καταιγίδες είχαν μετακινηθεί βόρεια κατά 53 χιλιόμετρα ανά δεκαετία. Στο νότιο ημισφαίριο, είχαν μετακινηθεί νότια κατά 62 χιλιόμετρα ανά δεκαετία. Συνολικά, οι τυφώνες απομακρύνονταν από τους τροπικούς περίπου κατά μία μοίρα γεωγραφικού πλάτους ανά δεκαετία.

Αυτό θα μπορούσε να εκθέσει τις κοινότητες σε ακραίες καταιγίδες σε περιοχές που δεν είχαν πληγεί στο παρελθόν. Ο Kossin επισημαίνει τη μετανάστευση των τροπικών κυκλώνων στον Δυτικό Ειρηνικό, όπου έχει μετρήσει μια ελαφρά μείωση του κινδύνου γύρω από τις Φιλιππίνες, αλλά μια αύξηση προς τα βόρεια κοντά στην Ιαπωνία.

«Οι Φιλιππίνες βιώνουν διαρκώς κυκλώνες, επομένως είναι κάπως προσαρμοσμένες σε αυτούς. Η Ιαπωνία τους βιώνει, αλλά όχι διαρκώς», λέει ο Kossin. «Θα αρχίσουν να βλέπουν ισχυρότερες καταιγίδες από πριν και η επίδραση που έχει αυτό στους κινδύνους που θα αντιμετωπίζει η Ιαπωνία είναι πραγματικά σημαντική.»

Το προστατευτικό φράγμα των ΗΠΑ καταρρέει

Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει επίσης τα μοτίβα της διάτμησης του ανέμου πάνω από τον Ατλαντικό. «Υπάρχει ένα μοτίβο διάτμησης ανέμου που μοιάζει με δύο ομάδες από ομόκεντρους κύκλους», λέει ο Kossin. Μια επιμήκης ομάδα βρίσκεται στην Κύρια Περιφέρεια Ανάπτυξης (MDR), μια λωρίδα του Ατλαντικού μεταξύ Αφρικής και Καραϊβικής την οποία διασχίζουν οι τροπικοί τυφώνες. Η δεύτερη ομάδα αρχίζει ακριβώς έξω από την ανατολική ακτή της Φλόριντα και εκτείνεται μέχρι τις Καρολίνες. «Αυτές οι δύο ομάδες εμφανίζουν ένα είδος παλινδρομικού φαινομένου», λέει ο Kossin. «Όταν η διάτμηση είναι υψηλή στο MDR, τείνει να είναι χαμηλή κοντά στην ακτή και αντίστροφα.»

Η διάτμηση στο MDR συνδέεται με τις θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας. Τα θερμότερα νερά εδώ γενικά σημαίνουν λιγότερη διάτμηση. Με τη σειρά του, αυτό σημαίνει συχνά μεγαλύτερη διάτμηση στις ακτές των ΗΠΑ, με αποτέλεσμα μια ασπίδα ακατάστατων ανέμων που λειτουργεί ως «φράγμα κατά της εντατικοποίησης», όπως ανακάλυψε ο Kossin το 2017. Αν και αυτό το φράγμα, δυστυχώς, δεν αποδυναμώνει τις καταιγίδες που πλήττουν κοινότητες στην Καραϊβικής, προσφέρει κάποια προστασία στις ΗΠΑ. «Έτσι, όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές για να σχηματιστούν και να ενταθούν πολλές καταιγίδες στο MDR, καθώς πλησιάζουν τις ΗΠΑ, αντιμετωπίζουν αυτήν την υψηλότερη διάτμηση που τείνει να τις αποδυναμώσει», λέει ο Kossin. «Ευτυχώς, προς το παρόν».

Όμως αυτό το προστατευτικό φράγμα δεν φαίνεται να είναι μόνιμο. Σε μια εργασία που συντάχθηκε από τους Kossin και Camargo και τους συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο Columbia, οι ερευνητές εξέτασαν τι μπορεί να επιφυλάσσει το μέλλον για αυτό το «φράγμα». «Φαίνεται ότι τα νέα είναι πάλι άσχημα» λέει ο Kossin. «Θα μπορούσε να ήταν καλά. Θα μπορούσαμε να είχαμε διαπιστώσει ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει το φράγμα. Αλλά δεν το κάνει. Το διαβρώνει.»

Δεν μας προστατεύει πλέον η αιθαλομίχλη

Η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1970 πιστεύεται ότι είχε μια ακούσια συνέπεια: θερμαίνει περαιτέρω τον αέρα πάνω από τον Ατλαντικό. Προηγουμένως, τα υψηλά επίπεδα θειικών ρύπων από τις βιομηχανίες αναμιγνύονταν πάνω από τη λεκάνη του Ατλαντικού, εμποδίζοντας το ηλιακό φως να φτάσει στον ωκεανό, λέει ο Kossin. «Και αυτό έχει ένα δροσιστικό αποτέλεσμα».

Η κλιματική αλλαγή ξεκίνησε μαζί με από τη βιομηχανική επανάσταση, «αλλά η υπερθέρμανση της ατμόσφαιρας περιοριζόταν λόγω της ρύπανσης», λέει ο Kossin. Μετά την αξιοσημείωτη επιτυχία στη μείωση της βιομηχανικής ρύπανσης, αυτό το αποτέλεσμα ψύξης περιορίστηκε. Υπάρχουν διαφωνίες για το πόσο μπορεί να έχει επηρεάσει τις θερμοκρασίες η βιομηχανική αιθαλομίχλη. Ο Willoughby πιστεύει ότι ο αντίκτυπος ήταν μικρός και ότι άλλοι παράγοντες παίζουν σημαντικότερο ρόλο στις θερμοκρασίες των ωκεανών. Ορισμένες μελέτες έχουν βρει, ωστόσο, ότι η επίδραση της βιομηχανικής αιθαλομίχλης στις θερμοκρασίες των ωκεανών υποτιμάται, και ότι οι προσπάθειες της Κίνας για περιορισμό της ρύπανσης ενδεχομένως συμβάλλουν στην περιοδική εμφάνιση «θερμών κηλίδων» στον βορειοανατολικό Ειρηνικό.

Υπάρχουν και άλλοι τρόποι με τους οποίους οι τυφώνες γίνονται πιο ακραίοι και ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. «Παράλληλα με αυτά που προαναφέραμε υπάρχει και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας. Δεδομένου ότι οι τυφώνες γίνονται πιο επικίνδυνοι καθώς προχωρούν προς την ακτή, πρέπει πάντα να τη συνυπολογίζουμε στο πρόβλημα», λέει ο Kossin.

Μια μελέτη διαπίστωσε ότι το ύψος των κυμάτων που φτάνουν στις ακτές λόγω των τυφώνων, στην Καραϊβική, το Μεξικό και τις ΗΠΑ είχε αυξηθεί στην περιοχή κατά 80% από το 1979 και, παγκοσμίως, το ύψος των κυμάτων καταιγίδας αυξανόταν επίσης κατά περίπου 3% ανά δεκαετία.

Ωστόσο, οι τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν να σωθούν ζωές σε κοινότητες όπου οι τυφώνες φτάνουν στην ξηρά, ενώ πιο μακροπρόθεσμες αλλαγές θα μπορούσαν επίσης να περιορίσουν τις απώλειες ζωής και περιουσίας. «Ένα από τα θέματα στα οποία θα επικεντρωνόμουν είναι ο περιορισμός της περαιτέρω ανάπτυξης των παράκτιων περιοχών», λέει η Carmargo. «Οι πολιτικές που οδηγούν σε τεράστια ανάπτυξη ακινήτων στις παράκτιες περιοχές δεν πρέπει να συνεχιστούν. Όσο περισσότεροι άνθρωποι και περισσότερες υποδομές βρίσκονται στην τροχιά τυφώνων, τόσο περισσότερες και βαρύτερες θα είναι οι επιπτώσεις τους».

Πηγή: BBC/ Απόδοση από το KREPORT