Ισπανία: Νέες μαζικές διαδηλώσεις για το στεγαστικό-Σενάρια πρόωρων εκλογών

Σε μείζονα πολιτική κρίση για την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ, εξελίσσεται η στεγαστική κρίση. Χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν και πάλι σήμερα, Σάββατο 3 Οκτωβρίου, στους δρόμους της Μαδρίτης και δεκάδων ακόμη ισπανικών πόλεων, μία μόλις ημέρα μετά την απόρριψη από το ισπανικό Κοινοβούλιο δύο κυβερνητικών διαταγμάτων για τη στέγαση. Η ιστορία της 87χρονης Maricarmen Abascal, που εταιρεία διαχείρισης ακινήτων της έκανε έξωση, ενώ πλήρωνε κανονικά τις δόσεις, κάνοντας της ιλιγγιώδη αύξηση του ενοικίου έχει πυροδοτική εθνική κρίση, παρότι η γυναίκα τελικά τακτοποιήθηκε.

Συνολικά έχουν προγραμματιστεί για σήμερα 47 κινητοποιήσεις σε ολόκληρη την Ισπανία, ενώ στη Μαδρίτη τέσσερις διαφορετικές πορείες συγκλίνουν προς την πλατεία Cibeles, μπροστά από το δημαρχείο της πρωτεύουσας. Παράλληλα, η κατασκήνωση διαμαρτυρίας στην Puerta del Sol συνεχίζεται για όγδοη ημέρα.

Η σημερινή κινητοποίηση πραγματοποιείται υπό το σύνθημα «Hacia la huelga general» – «Προς τη γενική απεργία». Τα συνδικάτα ενοικιαστών ζητούν, μεταξύ άλλων, μείωση των ενοικίων κατά 50%, απαλλοτρίωση ή δημόσιο έλεγχο κατοικιών που ανήκουν σε μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια και καθιέρωση συμβολαίων αορίστου διάρκειας.

Στη Μαδρίτη, οι σημερινές πορείες ξεκίνησαν από τέσσερα διαφορετικά σημεία – Plaza de España, Atocha, Hospital de La Princesa και Glorieta de Emilio Castelar – και κατευθύνονται προς την Cibeles, όπου θα συγκλίνουν σε μία μεγάλη συγκέντρωση. Ξεχωριστή πορεία πραγματοποιούν και οι κατασκηνωτές της Puerta del Sol.

Ήδη από το βράδυ της Παρασκευής, χιλιάδες άνθρωποι είχαν πραγματοποιήσει νυχτερινή πορεία από την Puerta del Sol προς την Cibeles, σε κινητοποίηση που οργανώθηκε από τη Coordinadora Juvenil Socialista.

Φορτισμένο κλίμα και στεγαστική κρίση

Η σημερινή κινητοποίηση πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον: το Κογκρέσο απέρριψε την Παρασκευή τα δύο νομοθετικά διατάγματα της κυβέρνησης, με τις ψήφους του Λαϊκού Κόμματος (PP), του Vox και του Junts, ενώ ο Πέδρο Σάντσεθ έχει ανοίξει περίοδο προβληματισμού για το εάν θα προσφύγει πρόωρα στις κάλπες.

Το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών υπάρχει ανοιχτά στο τραπέζι. Σύμφωνα με την El País, στο εσωτερικό του PSOE και της κυβέρνησης υπήρχαν ήδη πριν από την ψηφοφορία ισχυρές φωνές που ζητούσαν από τον Σάντσεθ να προκηρύξει εκλογές σε περίπτωση απόρριψης των μέτρων.

Η πρώτη διαθέσιμη ημερομηνία που εξετάζεται είναι η 29η Νοεμβρίου. Η ίδια εφημερίδα αναφέρει ότι ορισμένοι υπουργοί και υψηλόβαθμα στελέχη του PSOE θεωρούν ότι η απόρριψη των διαταγμάτων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Ωστόσο, η απόφαση δεν έχει ληφθεί. Το περιβάλλον του πρωθυπουργού εμφανίζεται πιο επιφυλακτικό. Η EFE επιβεβαιώνει ότι μετά την ψηφοφορία ο Σάντσεθ μπήκε σε περίοδο «ανάλυσης και προβληματισμού» για το εάν θα επισπεύσει τις εκλογές.

Spain’s housing crisis is deepening as soaring rents and a shortage of homes put affordable housing out of reach.

In Madrid, protesters describe the personal impact: from losing homes and spending half their income on rent to being unable to afford living independently. pic.twitter.com/gi2rYugU90

— Al Jazeera English (@AJEnglish) September 29, 2026

Η σημερινή κινητοποίηση αποκτά έτσι και πολιτική σημασία, καθώς η κυβέρνηση παρακολουθεί το μέγεθος της συμμετοχής και το κοινωνικό αποτύπωμα της διαμαρτυρίας πριν αποφασίσει τα επόμενα βήματά της. Η El País σημειώνει ότι η πορεία μπορεί να λειτουργήσει για το Μέγαρο της Moncloa ως ένα είδος «θερμομέτρου» της κοινωνικής δυσαρέσκειας για το στεγαστικό.

Τι προέβλεπαν τα δύο διατάγματα

Τα δύο νομοθετικά διατάγματα που καταψηφίστηκαν την Παρασκευή αποτελούσαν τον βασικότερο κυβερνητικό πυρήνα μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.

Το πρώτο περιλάμβανε:

• επέκταση της προστασίας ευάλωτων νοικοκυριών από τις εξώσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030,
• διετή παράταση ορισμένων υφιστάμενων συμβολαίων που έληγαν πριν από το τέλος του 2028,
• περιορισμούς στην αγορά κατοικιών από επενδυτικά κεφάλαια που η κυβέρνηση χαρακτηρίζει «fondos buitre»,
• ρυθμίσεις για τις μισθώσεις εποχικής κατοικίας και δωματίων,
• φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που μειώνουν τα ενοίκια,
• φορολογικές ελαφρύνσεις για ενοικιαστές,
• και αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης για τις τουριστικές κατοικίες.

Το δεύτερο διάταγμα αφορούσε την αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων ενοικίασης επ’ αόριστον, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το μέτρο είχε αποτελέσει βασική απαίτηση του Sumar και του κινήματος των ενοικιαστών.

Η κυβέρνηση, σύμφωνα με ισπανικά μέσα ενημέρωσης, υποστήριξε ότι η αυτόματη ανανέωση θα παρείχε μεγαλύτερη σταθερότητα στους ενοικιαστές, ενώ η αντιπολίτευση υποστήριζε ότι θα αποδυνάμωνε την προστασία των ιδιοκτητών και θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση. Το Junts υποστήριξε επίσης ότι αρκετές από τις κυβερνητικές ρυθμίσεις θα μπορούσαν, κατά την εκτίμησή του, να μειώσουν την προσφορά και να αυξήσουν τις τιμές.

Το «όχι» του Junts

Κρίσιμο ρόλο στην απόρριψη των μέτρων έπαιξε το καταλανικό Junts per Catalunya. Το κόμμα της Míriam Nogueras είχε ζητήσει από την κυβέρνηση να αποσύρει τα δύο διατάγματα και να παρουσιάσει νέα κείμενα. Υποστήριξε ότι αρκετές από τις προβλεπόμενες ρυθμίσεις θα μπορούσαν να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκουν: να περιορίσουν την προσφορά κατοικιών, να αυξήσουν τις τιμές των ενοικίων και να δυσκολέψουν την πρόσβαση στη στέγη για τα χαμηλότερα εισοδήματα.

Το Junts, μάλιστα, επανήλθε σήμερα ζητώντας από το PSOE να διαπραγματευθεί τις προτάσεις του. Το PSOE απαντά ότι αρκετές από αυτές είχαν ήδη ενσωματωθεί στα διατάγματα που καταψηφίστηκαν.

Η καταψήφιση του πρώτου διατάγματος έγινε με 172 ψήφους υπέρ και 178 κατά, με PP, Vox, Junts και UPN να καταψηφίζουν.

Spain Issues Ban on All Evictions Until 2030 After Mass Protests over Housing Crisis https://t.co/ipmM48syXS

— Democracy Now! (@democracynow) September 30, 2026

Η αύξηση των τιμών στα ακίνητα

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ισπανικού ΙΝΕ, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 12,2% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ενώ οι τιμές των μεταχειρισμένων αυξήθηκαν κατά 12,9%. Σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 3,4%.

Η El País, με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Στέγασης, υπολογίζει ότι η μέση τιμή της ελεύθερης κατοικίας έφτασε το δεύτερο τρίμηνο του 2026 στα 2.355 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, καταγράφοντας ετήσια αύξηση 12,5%.

Παράλληλα, σύμφωνα με ανάλυση της RTVE, η αγορά κατοικίας έχει γίνει σημαντικά ακριβότερη από την περίοδο πριν από την πανδημία: η αγορά κατοικίας είναι περίπου 35% ακριβότερη, ενώ τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά περίπου 43%.

Spain's Sánchez faces snap election speculation after key parliament defeat

Spain's housing crisis is fueling political turmoil after parliament rejected emergency measures amid mass protests, raising speculation that PM Pedro Sánc…https://t.co/r5E2UNJvql pic.twitter.com/JZdjiSojwU

— Ynet Global (@ynetnews) October 3, 2026

Τα στοιχεία του ισπανικού ΙΝΕ δείχνουν επίσης ότι το πρόβλημα πλήττει ιδιαίτερα τους ενοικιαστές: το 28,1% όσων νοικιάζουν κατοικία σε τιμές αγοράς δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για το κόστος στέγασης, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024.

Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη στη Μαδρίτη. Η El País έχει υπολογίσει ότι η πρωτεύουσα αντιμετωπίζει έλλειμμα περίπου 120.000 κατοικιών, γεγονός που συμβάλλει στην έντονη ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.

Από την έξωση της 87χρονης στην κατάληψη της Puerta del Sol

Η τρέχουσα έκρηξη των κινητοποιήσεων ξεκίνησε από την υπόθεση της 87χρονης Maricarmen Abascal, η οποία εκδιώχθηκε από το σπίτι όπου ζούσε επί δεκαετίες.

DESMONTANDO EL RELATO IZQUIERDISTA SOBRE EL CASO DE MARICARMEN

Maricarmen, una anciana de 87 años, vivía en un piso de la calle Sainz de Baranda, en el barrio del Retiro, una de las mejores zonas de Madrid.

Se mudó allí en 1956, con 17 años, junto a su familia, gracias a que su… pic.twitter.com/eaaf7JDUpC

— Vloonk (@vloonk) September 23, 2026

Η υπόθεση προκάλεσε μεγάλη κοινωνική αντίδραση και αποτέλεσε τον καταλύτη για τη μεγάλη κινητοποίηση στη Μαδρίτη, η οποία στη συνέχεια μετατράπηκε σε πολυήμερη κατασκήνωση στην Puerta del Sol.

Σύμφωνα με την El País, περισσότεροι από 1.000 σκηνές είχαν στηθεί στην πλατεία μέχρι την Παρασκευή, ενώ οι διαδηλωτές δήλωσαν ότι δεν προτίθενται να εγκαταλείψουν την κινητοποίηση.

Η υπόθεση της Maricarmen πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν η ηλικιωμένη γυναίκα απομακρύνθηκε από το σπίτι της με φορείο. Η κινητοποίηση που ακολούθησε μετέτρεψε την προσωπική της υπόθεση σε σύμβολο της ευρύτερης συζήτησης για τις εξώσεις, τα ενοίκια και την πρόσβαση στη στέγη.

«Προς τη γενική απεργία»

Οι διοργανωτές δεν περιορίζουν πλέον τα αιτήματά τους στην ψήφιση των κυβερνητικών διαταγμάτων. Η πίεση μεγαλώνει και στα συνδικάτα. Το ζήτημα αρχίζει να περνά πλέον από τα κινήματα ενοικιαστών και στις μεγαλύτερες συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Η CCOO και η UGT εξετάζουν μορφές κινητοποίησης για το στεγαστικό, ενώ η CGT έχει ήδη μιλήσει για κινητοποίηση ευρύτερης κλίμακας. Το αίτημα για γενική απεργία, που μέχρι τώρα προερχόταν κυρίως από τα κινήματα ενοικιαστών, αποκτά έτσι ευρύτερη συνδικαλιστική διάσταση.

Η κινητοποίηση έχει επίσης εξαπλωθεί πέρα από τη Μαδρίτη. Η RTVE καταγράφει 47 προγραμματισμένες πορείες σε ισπανικές πόλεις, ενώ άλλα ισπανικά μέσα κάνουν λόγο για περίπου 50 κινητοποιήσεις.

Η πολιτική αντιπαράθεση μεταφέρεται πλέον στον δρόμο

Η απόρριψη των διαταγμάτων δημιουργεί ένα νέο πολιτικό σκηνικό για την κυβέρνηση Σάντσεθ. Ο πρωθυπουργός δήλωσε μετά την ψηφοφορία ότι οι βουλευτές θα κριθούν από την ιστορία, ενώ η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι PP, Vox και Junts μπλόκαραν μέτρα που είχαν σχεδιαστεί για να προστατεύσουν ευάλωτους ενοικιαστές.

Από την άλλη πλευρά, τα κόμματα που καταψήφισαν τα διατάγματα υποστηρίζουν ότι οι κυβερνητικές προτάσεις δεν αντιμετωπίζουν τη βασική αιτία της κρίσης —την ανεπαρκή προσφορά κατοικιών— και ότι ορισμένες από τις ρυθμίσεις μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην αγορά.

Έτσι, η στεγαστική κρίση έχει πλέον μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο πολιτικής σύγκρουσης: για την κυβέρνηση, το ζήτημα αφορά την προστασία των ενοικιαστών και τον περιορισμό της κερδοσκοπίας· για την αντιπολίτευση και ορισμένους κυβερνητικούς συμμάχους, το κρίσιμο πρόβλημα είναι η δημιουργία περισσότερης προσφοράς κατοικιών και η αποφυγή μέτρων που, κατά την άποψή τους, μπορεί να αποθαρρύνουν τους ιδιοκτήτες.

Και πλέον το ερώτημα δεν είναι μόνο ποια πολιτική θα ακολουθήσει η Ισπανία για τη στέγαση. Είναι εάν η στεγαστική κρίση θα αποτελέσει και τον καταλύτη για την πρόωρη προσφυγή της χώρας στις κάλπες.