Γερμανία: Πολιτική σύγκρουση με αφορμή τον φόρο στα ζαχαρούχα ποτά – Τι συμβαίνει με τη ζάχαρη

Η γερμανική αγορά ζάχαρης βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, αυτή τη φορά όχι μόνο λόγω των εξελίξεων στην παραγωγή και τις τιμές, αλλά και εξαιτίας της πολιτικής σύγκρουσης στη Γερμανία στον κυβερνητικό σχηματισμό γύρω από τον σχεδιαζόμενο φόρο στα ζαχαρούχα ποτά. Το ζήτημα της ζάχαρης στη Γερμανία όμως επηρεάζει ως ένα βαθμό κι ολόκληρη την αγορά της Ευρώπης.  

Η αγορά τεύτλου δεν είναι μικρή υπόθεση για τη Γερμανία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του γερμανικού Τύπου, περίπου 22.000 αγρότες καλλιεργούν ζαχαρότευτλα στη χώρα, ενώ, σύμφωνα με την Ένωση Ζάχαρης, ο κλάδος στηρίζει περίπου 50.000 θέσεις εργασίας άμεσα και έμμεσα. Το 2025 περίπου 22.380 γεωργικές εκμεταλλεύσεις καλλιέργησαν ζαχαρότευτλα σε 3.348.000 στρέμματα, γεγονός που δείχνει το σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα του τεύτλου στις γερμανικές αγροτικές περιοχές.

Την 1η Οκτωβρίου 2026 το Γραφείο του Καγκελαρίου φρέναρε το νομοσχέδιο του υπουργού Οικονομικών Lars Klingbeil, κρίνοντας ότι το συγκεκριμένο σχέδιο αποκλίνει από την πρόταση της Finanzkommission Gesundheit και, στην παρούσα μορφή του, δεν διαθέτει την απαραίτητη κυβερνητική πλειοψηφία. Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, πάντως, υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση έχει συμφωνήσει κατ’ αρχήν στην εισαγωγή φόρου και ότι συνεχίζονται οι συζητήσεις για την εφαρμογή του.

Το τεύτλο ως σημαντικό προϊόν της Γερμανίας

Η υπόθεση του επικείμενου φόρου έχει δημιουργήσει γενικότερη αναταραχή. Η Γερμανία είναι ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς ζάχαρης στην Ευρώπη και βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο ζαχαρότευτλο, όπως και η υπόλοιπη ευρωπαϊκή βιομηχανία. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η παραγωγή κυριαρχείται από το ζαχαροκάλαμο, με τη Βραζιλία να υπερτερεί παγκοσμίως.

Στη Γερμανία, κατά την καμπάνια 2025/26, παραδόθηκαν στα εργοστάσια περίπου 28,9 εκατ. τόνοι ζαχαρότευλων, ποσότητα μειωμένη κατά περίπου 14% σε σχέση με την προηγούμενη καμπάνια. Από αυτά παρήχθησαν περίπου 4,5 εκατ. τόνοι ζάχαρης, περίπου 6% λιγότεροι από το προηγούμενο έτος. Παρά τη μείωση της ποσότητας των τεύτλων, η περιεκτικότητα σε ζάχαρη αυξήθηκε σημαντικά, στο 17,6%, από 16,2% το 2024/25.

Η εικόνα της Γερμανίας πρέπει να ιδωθεί μέσα στο ευρωπαϊκό ισοζύγιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει για την περίοδο 2025/26 παραγωγή περίπου 16,6 εκατ. τόνων ζάχαρης στην ΕΕ, ενώ τα αρχικά αποθέματα ήταν περίπου 2,3 εκατ. τόνοι. Με εισαγωγές περίπου 1,5 εκατ. τόνων και κατανάλωση περίπου 13,8 εκατ. τόνων, τα τελικά αποθέματα εκτιμώνται γύρω στους 2,6 εκατ. τόνους. Δηλαδή, η Ευρώπη μπαίνει στην επόμενη περίοδο με σημαντικό όγκο αποθεμάτων, γεγονός που πιέζει την αγορά.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία ζάχαρης 

Αυτό εξηγεί και την πίεση που δέχονται οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ζάχαρης, παρότι 1^η σε παραγωγή ζάχαρης είναι η Γαλλία και 2^η στην ΕΕ είναι η Γερμανία ενώ την πρώτη πεντάδα συμπληρώνουν η Πολωνία, η Ολλανδία και το Βέλγιο. Η Südzucker, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς της Ευρώπης, είχε επισημάνει ότι η μεγάλη παραγωγή στην Ευρώπη και διεθνώς, σε συνδυασμό με τις χαμηλότερες τιμές, δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον. Οι ευρωπαϊκές τιμές λευκής ζάχαρης είχαν υποχωρήσει μέχρι τα 516 ευρώ ανά τόνο τον Ιανουάριο του 2026, περίπου 40% χαμηλότερα από δύο χρόνια νωρίτερα.

Στην παγκόσμια αγορά, η εικόνα είναι διαφορετική. Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί ζάχαρης για την περίοδο 2025/26 είναι, σύμφωνα με το USDA, η Βραζιλία με 43,8 εκατ. τόνους, η Ινδία με 30 εκατ. τόνους, η Ευρωπαϊκή Ένωση με 15,52 εκατ. τόνους, η Κίνα με 12,6 εκατ. τόνους, η Ταϊλάνδη με 11,26 εκατ. τόνους, οι ΗΠΑ με 8,38 εκατ. τόνους, το Πακιστάν με 7,06 εκατ. τόνους, η Ρωσία με 7 εκατ. τόνους, το Μεξικό με 5,49 εκατ. τόνους και η Αυστραλία με 3,83 εκατ. τόνους. Η παγκόσμια παραγωγή υπολογίζεται συνολικά σε περίπου 186,1 εκατ. τόνους.

Η Ευρώπη στηρίζεται κυρίως στο ζαχαρότευτλο, ενώ η Βραζιλία, η Ινδία, η Ταϊλάνδη και οι περισσότερες μεγάλες παραγωγικές χώρες εκτός Ευρώπης βασίζονται στο ζαχαροκάλαμο. Η Βραζιλία μόνη της αντιπροσωπεύει περίπου 23,5% της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ η Ινδία περίπου 16,1%. Η ΕΕ βρίσκεται στην τρίτη θέση με περίπου 8,3%, αφότου και στην Ελλάδα η παραγωγή ζάχαρης, που ήταν κάποτε ανθηρή διαλύθηκε.

Η παγκόσμια τιμή και η Βραζιλία

Η διαφορά ανάμεσα στο τεύτλο και στο ζαχαροκάλαμο είναι κρίσιμη για την πορεία των διεθνών τιμών. Η ευρωπαϊκή αγορά επηρεάζεται περισσότερο από τις εκτάσεις τεύτλων, τις αποδόσεις ανά στρέμμα, τις καιρικές συνθήκες και τα αποθέματα της ΕΕ. Αντίθετα, η παγκόσμια τιμή επηρεάζεται σε τεράστιο βαθμό από τη Βραζιλία, όπου οι μονάδες αποφασίζουν κάθε χρόνο πόσο ζαχαροκάλαμο θα κατευθύνουν στην παραγωγή ζάχαρης και πόσο στην παραγωγή αιθανόλης.

Φέτος ωστόσο προβλήματα και αναταραχή υπάρχουν και στη Λατινική Αμερική. Οι ασυνήθιστα έντονες βροχοπτώσεις στη νότια-κεντρική Βραζιλία έχουν καθυστερήσει τη συγκομιδή και έχουν μειώσει την περιεκτικότητα του καλαμιού σε ζάχαρη.

Σύμφωνα με το Reuters, οι μονάδες συνεχίζουν να κατευθύνουν σημαντικό μέρος του καλαμιού προς την αιθανόλη, ενώ η παραγωγή ζάχαρης στην περιοχή μπορεί να βρεθεί κάτω από την αρχική πρόβλεψη των 40 εκατ. τόνων και ενδεχομένως κάτω από τους 38 εκατ. τόνους.

Στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, το Sugar No.11 δηλαδή το βασικό διεθνές συμβόλαιο για ακατέργαστη ζάχαρη, διαμορφώθηκε την 1η Οκτωβρίου περίπου στα 17,97 σεντς ανά λίβρα, δηλαδή περίπου $396 ανά τόνο. Στο Λονδίνο, το Sugar No.5, που αφορά λευκή/ραφιναρισμένη ζάχαρη και έχει ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή αγορά, έκλεισε στις 30 Σεπτεμβρίου στα $506,30 ανά τόνο.

Αυτή τη στιγμή Ευρώπη διαθέτει σημαντικά αποθέματα και προέρχεται από πολύ μεγάλες σοδειές τεύτλων, γεγονός που πιέζει τις ευρωπαϊκές τιμές, ενώ την ίδια στιγμή η διεθνής αγορά παρακολουθεί στενά τη Βραζιλία και την παραγωγή ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο. Η εξέλιξη της βραζιλιάνικης παραγωγής, η ινδική διαθεσιμότητα και η σχέση ζάχαρης-αιθανόλης μπορούν επομένως να επηρεάσουν την παγκόσμια τιμή ακόμη και όταν η Ευρώπη διαθέτει πλεονάζουσα παραγωγή.

Πιεσμένη η Γερμανία από το τεύτλο

Για τη Γερμανία, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο. Η χώρα παράγει περίπου 4,5 εκατ. τόνους ζάχαρης από τεύτλα, ενώ η ευρωπαϊκή παραγωγή κινείται γύρω στα 16,6 εκατ. τόνους. Την ίδια στιγμή, η αγορά αντιμετωπίζει υψηλά αποθέματα και χαμηλές τιμές, ενώ η κυβέρνηση συζητά ένα μέτρο που θα μπορούσε να περιορίσει την κατανάλωση ζάχαρης στα αναψυκτικά.

Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών υπολόγιζε μάλιστα έσοδα περίπου 945 εκατ. ευρώ τον πρώτο χρόνο, πάνω από 1,15 δισ. ευρώ τον δεύτερο και περίπου 1,18 δισ. ευρώ έως το 2031, εφόσον εφαρμοστεί το σχέδιο.

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά με δύο διαφορετικές πιέσεις: στην Ευρώπη το βάρος πέφτει στην υπερπροσφορά και στα αποθέματα ζάχαρης από τεύτλα, ενώ διεθνώς η αγορά κοιτάζει κυρίως το ζαχαροκάλαμο της Βραζιλίας, της Ινδίας και της Ταϊλάνδης. Για τη Γερμανία, επομένως, η συζήτηση για τον φόρο ζάχαρης δεν αφορά μόνο τη δημόσια υγεία ή τα κρατικά έσοδα· έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί τεύτλων και οι βιομηχανίες ζάχαρης ήδη αντιμετωπίζουν ένα δύσκολο περιβάλλον τιμών και αποθεμάτων, προκαλώντας νέα πίεση στην γερμανική αγορά.