Η συνάντηση Τραμπ-Σι επισκίασε τον ΟΗΕ-Ελεγχόμενος εμπορικός ανταγωνισμός, κόκκινες γραμμές χωρίς σύγκρουση

Ενώ στη Νέα Υόρκη οι ηγέτες του κόσμου διαδέχονταν ο ένας τον άλλον στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, τα βλέμματα είχαν ήδη στραφεί μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα. Στην Ουάσινγκτον παιζόταν το πραγματικό γεωπολιτικό σόου της εβδομάδας: ο Σι Τζινπίνγκ προσγειωνόταν στις Ηνωμένες Πολιτείες και ο Ντόναλντ Τραμπ, παρακάμπτοντας το σύνηθες πρωτόκολλο, βρισκόταν αυτοπροσώπως στη βάση Άντριους για να τον υποδεχθεί. Κόκκινο χαλί, στρατιωτικό άγημα, κανονιοβολισμοί, η Μελάνια Τραμπ, η Πενγκ Λιγιουάν και ένα σκηνικό όπου τίποτα δεν έμοιαζε τυχαίο. Για τον κινεζικό Τύπο, όμως, η ουσία δεν βρισκόταν μόνο στις χειραψίες και στις εικόνες υψηλού συμβολισμού.

Σπύρος Σιδέρης

Πίσω από τα χαμόγελα διέκρινε μία πολύ πιο σύνθετη εξίσωση: δύο υπερδυνάμεις που δεν εμπιστεύονται η μία την άλλη, αλλά γνωρίζουν ότι το κόστος μιας ανεξέλεγκτης αντιπαράθεσης θα μπορούσε να γίνει δυσβάστακτο και για τις δύο.

Το σύνθημα του Πεκίνου ήταν έτοιμο πριν ακόμη ανοίξει η πόρτα του προεδρικού αεροσκάφους: «εταίροι, όχι αντίπαλοι».

Η υποδοχή που έγινε είδηση από μόνη της

Η εικόνα του Αμερικανού προέδρου να περιμένει τον Κινέζο ομόλογό του στην πίστα του αεροδρομίου αντιμετωπίστηκε από τα κινεζικά μέσα σχεδόν ως ξεχωριστό διπλωματικό γεγονός.

Δεν επρόκειτο απλώς για μία χειρονομία φιλοφρόνησης. Η προσωπική παρουσία του Τραμπ πρόσφερε στο Πεκίνο ακριβώς την εικόνα που επιθυμούσε: η Κίνα δεν έφθανε στην Ουάσινγκτον ως ένας ακόμη συνομιλητής, αλλά ως δύναμη που αντιμετωπίζεται στο ύψος της.

Η αμερικανική στρατιωτική σκηνογραφία είχε, ωστόσο, και δεύτερη ανάγνωση. Τα αγήματα, οι κανονιοβολισμοί και οι επίσημες τιμές αποτελούσαν ένδειξη σεβασμού, αλλά ταυτόχρονα υπενθύμιζαν τη στρατιωτική ισχύ που πλαισίωνε το φιλικό τελετουργικό.

Ήταν ένα σκηνικό σχεδόν κομμένο και ραμμένο για τη σχέση των δύο χωρών: σεβασμός, ανταγωνισμός και επίδειξη δύναμης στην ίδια εικόνα.

Το μήνυμα του Σι: Μπορούν να γίνουν και οι δύο «μεγάλοι»

Ο Σι Τζινπίνγκ φρόντισε από την πρώτη στιγμή να μιλήσει σε μία γλώσσα που ο Τραμπ γνωρίζει πολύ καλά. Στη γραπτή δήλωσή του κατά την άφιξή του συνέδεσε τη «μεγάλη αναζωογόνηση του κινεζικού έθνους» με το σύνθημα «Make America Great Again», υποστηρίζοντας ότι οι δύο επιδιώξεις μπορούν να εξελιχθούν παράλληλα και όχι αναγκαστικά η μία εις βάρος της άλλης.

Το μήνυμα ήταν σαφές: η άνοδος της Κίνας, σύμφωνα με το Πεκίνο, δεν προϋποθέτει την παρακμή των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η κινεζική πλευρά μιλά πλέον για «εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα»: συνεργασία όπου αυτή είναι εφικτή, ελεγχόμενος ανταγωνισμός εκεί όπου είναι αναπόφευκτος και διαφωνίες που δεν θα αφήνονται να εξελίσσονται σε ανοικτές κρίσεις.

Η φόρμουλα είχε ήδη προβληθεί από την κινεζική China Daily μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών στο Πεκίνο τον Μάιο και επανήλθε τώρα ως βασικός άξονας της επίσκεψης.

Κανείς, βέβαια, δεν μιλά για ξαφνική συμφιλίωση. Αυτό που επιδιώκεται είναι κάτι πολύ πιο πεζό και ίσως πολύ πιο σημαντικό: να παραμείνει ο ανταγωνισμός υπό έλεγχο.

Εμπόριο: Οι αριθμοί πριν από τις χειραψίες

Ενώ οι κάμερες περίμεναν τη συνάντηση κορυφής, το οικονομικό επιτελείο των δύο χωρών είχε ήδη αρχίσει να μετρά κέρδη, απώλειες και περιθώρια υποχώρησης.

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο Κινέζος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Χε Λιφένγκ συμφώνησαν να παρατείνουν έως τις 10 Ιανουαρίου 2027 την εμπορική εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί στο Μπουσάν, προσφέροντας στις δύο πλευρές περισσότερο χρόνο για μία ευρύτερη οικονομική συνεννόηση.

Εκεί βρίσκεται και ένα μεγάλο μέρος του πραγματικού παρασκηνίου της επίσκεψης.

Οι δασμοί, οι σπάνιες γαίες, τα αμερικανικά αγροτικά προϊόντα, οι κινεζικές εξαγωγές και κυρίως η τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν τα δύσκολα κεφάλαια πίσω από το επίσημο πρόγραμμα. Λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο, Ουάσινγκτον και Πεκίνο συζητούσαν ακόμη και τη δημιουργία μηχανισμού επικοινωνίας για σοβαρά περιστατικά που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Η αντίφαση είναι εντυπωσιακή: οι δύο χώρες ανταγωνίζονται για τον έλεγχο των τεχνολογιών του μέλλοντος και ταυτόχρονα αναζητούν μηχανισμούς ώστε αυτός ο ανταγωνισμός να μην ξεφύγει από τα όρια.

Οι κόκκινες γραμμές παραμένουν στη θέση τους

Η κινεζική εκδοχή της «εταιρικής σχέσης» έχει, πάντως, πολύ σαφή όρια.

Η Ταϊβάν, οι αμερικανικοί περιορισμοί στις κινεζικές εταιρείες, η προηγμένη τεχνολογία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το δικαίωμα της Κίνας στην οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη παραμένουν ζητήματα στα οποία το Πεκίνο δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να κάνει εύκολες παραχωρήσεις.

Πίσω από τις επίσημες φωτογραφίες, λοιπόν, βρίσκεται μία πολύ πιο ψυχρή πραγματικότητα. Οι δύο πλευρές δεν αναζητούν τρόπο να τερματίσουν τον ανταγωνισμό.

Προσπαθούν να συμφωνήσουν μέχρι πού μπορεί να φθάσει χωρίς να μετατραπεί σε σύγκρουση.

Η συνάντηση που έκλεψε τα φώτα από τη Νέα Υόρκη

Η χρονική σύμπτωση με τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έκανε την επίσκεψη ακόμη πιο θεαματική. Την ώρα που δεκάδες ηγέτες μιλούσαν στη Νέα Υόρκη για πολέμους, κλίμα, οικονομία και διεθνή ασφάλεια, μεγάλο μέρος της διεθνούς προσοχής είχε μετακινηθεί στην Ουάσινγκτον και στη συνάντηση των ηγετών των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.

Το Πεκίνο δεν άφησε αυτή την εικόνα ανεκμετάλλευτη.

Στον κινεζικό φακό, η επίσκεψη δεν παρουσιάζεται ως μία ακόμη διμερής επαφή. Προβάλλεται ως απόδειξη ότι, όσα κι αν συζητούνται στα διεθνή φόρα, δύσκολα μπορεί να υπάρξει σταθερότητα στην παγκόσμια οικονομία και ασφάλεια χωρίς έναν στοιχειώδη μηχανισμό συνεννόησης ανάμεσα σε Κίνα και Ηνωμένες Πολιτείες.

Το πραγματικό τεστ, όμως, αρχίζει όταν σβήσουν τα φώτα, αποχωρήσουν τα αγήματα και τελειώσουν τα επίσημα δείπνα.

Ο Σι Τζινπίνγκ έφθασε στην Ουάσινγκτον μιλώντας για εταίρους και όχι αντιπάλους. Ο Ντόναλντ Τραμπ τον υποδέχθηκε με τιμές που δύσκολα περνούν απαρατήρητες. Πίσω από τις χαμογελαστές φωτογραφίες, όμως, παραμένει το μεγάλο ερώτημα που ούτε το κόκκινο χαλί ούτε οι κανονιοβολισμοί μπορούν να κρύψουν: ποιος θα καθορίσει τους κανόνες της επόμενης εποχής και πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φθάσουν οι δύο υπερδυνάμεις για να το πετύχουν;