Οι “άδειες καρέκλες” ταράζουν τον ΟΗΕ: Οι ηγέτες που γύρισαν την πλάτη στη Νέα Υόρκη

Η 81η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών άνοιξε στη Νέα Υόρκη μέσα σε ένα διεθνές τοπίο που θυμίζει περισσότερο κινούμενη άμμο παρά σταθερή παγκόσμια τάξη. Πόλεμοι, Μέση Ανατολή, Ουκρανία, Σουδάν, πυρηνικά, εμπορικοί ανταγωνισμοί και η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται πάνω στο τραπέζι, ενώ ο Αντόνιο Γκουτέρες πραγματοποιεί την τελευταία του Γενική Συνέλευση ως γενικός γραμματέας. Στο κτίριο του ΟΗΕ, όμως, εξίσου ενδιαφέρον με το ποιος παίρνει τον λόγο έχει το ποιος λείπει. Σι Τζινπίνγκ, Βλαντίμιρ Πούτιν, Ναρέντρα Μόντι, Φρίντριχ Μερτς, Τζόρτζια Μελόνι, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, Σίριλ Ραμαφόσα και Μπόλα Τινούμπου δεν βρίσκονται στην αίθουσα. Στην περίπτωση του Μαχμούντ Αμπάς, μάλιστα, η απουσία δεν είναι επιλογή, καθώς οι ΗΠΑ δεν του χορήγησαν βίζα.

Σπύρος Σιδέρης

Δεν υπάρχει κάποιο συντονισμένο μέτωπο κατά του ΟΗΕ και οι αιτίες διαφέρουν εντυπωσιακά. Ωστόσο, το αποτέλεσμα παραμένει: αρκετά από τα βαρύτερα ονόματα της G7, των BRICS και του Παγκόσμιου Νότου αφήνουν τη μεγάλη πολυμερή σκηνή στους υπουργούς και στους αναπληρωτές τους. Και σε μια Σύνοδο που έχει σύνθημα την «αποκατάσταση της εμπιστοσύνης», οι άδειες καρέκλες δύσκολα περνούν απαρατήρητες.

Ο Σι πάει στις ΗΠΑ – αλλά όχι στον ΟΗΕ

Η περίπτωση του Σι Τζινπίνγκ είναι αυτή που προσφέρεται περισσότερο για διπλωματικό παρασκήνιο. Ο Κινέζος πρόεδρος δεν απέφυγε το υπερατλαντικό ταξίδι. Αντιθέτως, ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόνο που ο προορισμός του δεν είναι η Νέα Υόρκη αλλά η Ουάσινγκτον.

Έγινε δεκτός στον Λευκό Οίκο από τον Ντόναλντ Τραμπ, με επίσημη τελετή, συνομιλίες και κρατικό δείπνο. Στο τραπέζι βρίσκονται η Ταϊβάν, οι αμερικανικές πωλήσεις όπλων, το εμπόριο, η τεχνητή νοημοσύνη και οι σπάνιες γαίες.

Η εικόνα είναι ισχυρή: ενώ στη Νέα Υόρκη συζητούν για το μέλλον της πολυμέρειας, ο ηγέτης της Κίνας επιλέγει την απευθείας διαπραγμάτευση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Δεν αποδεικνύει περιφρόνηση προς τον ΟΗΕ. Αποκαλύπτει, όμως, ποια σκηνή θεωρεί το Πεκίνο κρισιμότερη αυτή την εβδομάδα.

Πούτιν και Μόντι αφήνουν το μικρόφωνο στους υπουργούς

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν επίσης απουσιάζει. Τη Ρωσία εκπροσωπεί και πάλι ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, σε μια Συνέλευση όπου η Ουκρανία και οι σχέσεις της Μόσχας με τη Δύση βρίσκονται αναπόφευκτα στο επίκεντρο.

Απών και ο Ναρέντρα Μόντι. Η Ινδία στέλνει τον υπουργό Εξωτερικών Σουμπραμανιάμ Τζαϊσανκάρ, ο οποίος θα εκφωνήσει την εθνική ομιλία στις 26 Σεπτεμβρίου. Για τον Ινδό πρωθυπουργό δεν πρόκειται για πρωτοφανή επιλογή: δεν συμμετείχε ούτε στην περσινή Γενική Συνέλευση.

Έτσι, από τους βασικούς πόλους των BRICS, η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία εμφανίζονται στη Νέα Υόρκη χωρίς τους κορυφαίους ηγέτες τους.

Μερτς και Μελόνι: τα προβλήματα βρίσκονται στην Ευρώπη

Για τον Φρίντριχ Μερτς, η αιτία βρίσκεται στο Βερολίνο. Ο Γερμανός καγκελάριος ακύρωσε το ταξίδι του μετά τις βαριές εκλογικές πιέσεις που δέχεται η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση και την άνοδο της Εναλλακτικής για τη Γερμανία. Η παραμονή του στη γερμανική πρωτεύουσα αποκτά έτσι καθαρά εσωτερικό πολιτικό βάρος: όταν το κόμμα τρίζει, ο αρχηγός δύσκολα εγκαταλείπει το δωμάτιο.

Η Τζόρτζια Μελόνι επέλεξε επίσης να μην ταξιδέψει, ίσως για να μην βρεθεί τετ α τετ με τον πρώην φίλο της Τραμπ. Την Ιταλία πάντως θα εκπροσωπήσει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι. Η Ρώμη έσπευσε να αποκρούσει οποιαδήποτε συζήτηση περί υποβάθμισης του ΟΗΕ, με τον Ταγιάνι να δηλώνει ότι τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν για την Ιταλία θεμελιώδες εργαλείο για την ειρήνη.

Και ο Αλ Σίσι εκτός Νέας Υόρκης

Στις ηχηρές αφρικανικές απουσίες προστίθεται ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι. Ο Αιγύπτιος πρόεδρος ανέθεσε στον πρωθυπουργό Μοστάφα Μαντμπούλι να ηγηθεί της αντιπροσωπείας της Αιγύπτου, χωρίς να δοθεί δημόσια ειδικότερη εξήγηση για την απουσία του. Ο Μαντμπούλι βρίσκεται ήδη στη Νέα Υόρκη και πραγματοποιεί επαφές στο περιθώριο της Συνέλευσης.

Η απουσία αποκτά ενδιαφέρον επειδή το Κάιρο βρίσκεται στην καρδιά σχεδόν κάθε μεγάλης κρίσης της περιοχής: Γάζα, Σουδάν, Ερυθρά Θάλασσα, μεταναστευτικό και ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

Δεν είναι ο μόνος Αφρικανός ηγέτης που μένει εκτός. Ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόσα ακολουθεί ιατρική σύσταση για ξεκούραση μετά την επιστροφή του από τη Σύνοδο των BRICS στην Ινδία. Ο πρόεδρος της Νιγηρίας Μπόλα Τινούμπου, ο οποίος βρίσκεται σε άδεια, έχει αναθέσει στον αντιπρόεδρο Κασίμ Σετίμα να εκπροσωπήσει τη χώρα.

Αμπάς: η καρέκλα που έμεινε άδεια με απόφαση της Ουάσινγκτον

Εντελώς διαφορετική είναι η υπόθεση του Μαχμούντ Αμπάς. Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής ήθελε να βρεθεί στη Νέα Υόρκη, όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες αρνήθηκαν να του χορηγήσουν βίζα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Η Ουάσινγκτον συνδέει την απόφαση με τις διεθνείς κινήσεις της παλαιστινιακής ηγεσίας κατά του Ισραήλ. Η παλαιστινιακή πλευρά καταγγέλλει την απόφαση και ο Αμπάς θα απευθυνθεί στη Συνέλευση μέσω βίντεο.

Εδώ δεν υπάρχει απλώς μια απουσία. Υπάρχει μία από τις πιο αμήχανες εικόνες της Συνέλευσης: ο ηγέτης μιας οντότητας με καθεστώς κράτους-παρατηρητή στον ΟΗΕ δεν μπορεί να φτάσει στην έδρα του Οργανισμού επειδή η χώρα που τη φιλοξενεί δεν του επιτρέπει την είσοδο.

Το παρασκήνιο βρίσκεται τελικά έξω από την αίθουσα

Περίπου 130 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αναμένονται αυτοπροσώπως στη φετινή Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου, οπότε καμία εικόνα «άδειου ΟΗΕ» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Αλλά οι συγκεκριμένες απουσίες λένε κάτι διαφορετικό. Η Νέα Υόρκη παραμένει η μεγαλύτερη διπλωματική σκηνή του κόσμου, όμως δεν είναι πάντοτε εκεί όπου κλείνονται οι σημαντικότερες συμφωνίες ή αντιμετωπίζονται οι πιο επείγουσες πολιτικές κρίσεις.

Ο Σι προτιμά τον Λευκό Οίκο. Ο Μερτς φυλάει τα νώτα του στο Βερολίνο. Η Μελόνι παραδίδει το μικρόφωνο στον Ταγιάνι. Ο Αλ Σίσι στον Μαντμπούλι. Ο Μόντι στον Τζαϊσανκάρ. Ο Πούτιν στον Λαβρόφ.

Και κάπως έτσι, στην 81η Γενική Συνέλευση, ορισμένες από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες δεν βρίσκονται πίσω από το πράσινο μαρμάρινο βήμα.

Βρίσκονται στις καρέκλες εκείνων που δεν ήρθαν.