Ρεπορτάζ libre: Η ανατομία των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα-Σταθερό μοτίβο: έμφυλη βία, μη επαρκής προστασία
✨Την Κυριακή στην Ηγουμενίτσα σημειώθηκε η 15η γυναικοκτονία του 2026 στην Ελλάδα, με θύματα γυναίκες δολοφονημένες από άνδρες στο οικογενειακό ή συντροφικό περιβάλλον.
✨Η πλειονότητα των θυμάτων είχε προηγουμένως καταγγείλει ενδοοικογενειακή βία, χωρίς όμως να υπάρξει επαρκής προστασία από τις αρχές, οδηγώντας στην επανάληψη της βίας και τη δολοφονία.
✨Το Ελληνικό Τμήμα του European Observatory on Femicide καταγράφει περιστατικά από το 2019, επισημαίνοντας σταθερό μοτίβο ελέγχου και ανισότητας στις σχέσεις που καταλήγουν σε γυναικοκτονίες.
✨Παρά τη σταθερότητα του φαινομένου, η πρόληψη παραμένει κρίσιμη, καθώς μόνο μικρό ποσοστό των γυναικών που υφίστανται βία καταγγέλλει τα περιστατικά στην αστυνομία.
Στην Ηγουμενίτσα έλαβε χώρα την Κυριακή η 15η γυναικοκτονία για το έτος που διανύουμε στην Ελλάδα. Τουτέστιν 15 γυναίκες έχουν δολοφονηθεί- όλες από άνδρες- ακριβώς γιατί ήταν γυναίκες. Το κίνητρο του δράστη είχε σαφώς έμφυλα χαρακτηριστικά. Προφανώς δεν είναι η πρώτη φορά, όπως ήδη είπαμε. Και εφόσον οι αρχές κάνουν ότι δεν συμβαίνει κάτι ιδιαίτερο, δεν θα είναι και τελευταία.
Το μοτίβο πάντως είναι κοινό, ενιαίο και επανεμφανίζεται στην κάθε περίπτωση σαν σε λούπα.
- Πρώτο και κύριο χαρακτηριστικό αυτού του μοτίβου: Στις περισσότερες γνωστές περιπτώσεις (πάντα μιλάμε γι’ αυτές που καταγράφηκαν το 2026) ο δράστης ανήκει στο στενό περιβάλλον του θύματος. Σύντροφος, πρώην σύντροφος, σύζυγος, εν διαστάσει σύζυγος, γιος ή αδελφός. Αυτό είναι ένα από τα πιο καθαρά χαρακτηριστικά της φετινής καταγραφής.
- Δεύτερο, επίσης εξαιρετικά σημαντικό: Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις προηγούμενης κακοποίησης ή απειλών. Στη γυναικοκτονία προ μηνών στην Καλαμάτα, για παράδειγμα, η EOF καταγράφει αναφορές του θύματος για κακοποιητικές συμπεριφορές και επαφή με συμβουλευτική δομή το 2025.
Σ’ αυτήν της Ροδόπης καταγράφονται παλαιότερες καταγγελίες του θύματος για ενδοοικογενειακή βία και περιστατικό σύλληψης του συζύγου της το 2022. Στη Δράμα καταγράφεται απειλή με όπλο περίπου δύο εβδομάδες πριν από τη δολοφονία.
Αυτές οι γυναίκες, αν και ακολούθησαν τη νόμιμη οδό και κατήγγειλαν στις αρχές ότι είχαν πέσει θύματα κακοποίησης και βίας, δεν προστατεύτηκαν επαρκώς. Οι θύτες επέστρεψαν και τελικά τις σκότωσαν.
Παρατηρώντας παράλληλα τις ηλικίες των γυναικών-θυμάτων, δεν μπορούμε παρά να σημειώσουμε ότι δεν πρόκειται για ένα φαινόμενο που αφορά αποκλειστικά νεαρές γυναίκες ή νεαρά ζευγάρια.
Η φετινή καταγραφή περιλαμβάνει 19χρονη, γυναίκες στα 30, στα 40, στα 50, στα 56, στα 59. Για τις περιπτώσεις των μεγαλύτερων σε ηλικία γυναικών, μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι η κακοποίηση συνεχιζόταν επί σειρά ετών χωρίς συγκεκριμένη παρέμβαση από τις αρχές.
Τα προηγούμενα χρόνια ενισχύουν τα συμπεράσματα
Το Ελληνικό Τμήμα του European Observatory on Femicide (EOF) ξεκίνησε την καταγραφή στην Ελλάδα το 2019. Δεν περιορίζεται προφανώς μόνο στις δολοφονίες από σύζυγο ή σύντροφο. Στην καταγραφή του έχουν συμπεριληφθεί, ανάλογα με την υπόθεση, δολοφονίες από πρώην σύζυγο ή σύντροφο, από συγγενικά μέλη της οικογένειας κτλ.
Εξετάζεται προσεκτικά η ηλικία του θύματος, η ηλικία του δράση, η σχέση του θύματος με το δράστη, ο τόπος της δολοφονίας (εντός ή εκτός σπιτιού), ο τρόπος διάπραξης, η καταγωγή του θύματος και του δράστη καθως και η επαγγελματική κατάσταση αμφοτέρων.
Για το 2025 γυναικοκτονίες διαπράχθηκαν από συζύγους, 1 από σύντροφο, 1 από πρώην σύντροφο, 3 από γιους, 2 από άλλα μέλη της οικογένειας και 7 από άλλα/άγνωστη μέλη. Συνολικά 9 από τις 21 γυναικοκτονίες διαπράχθηκαν σε ενδοσυντροφικό πλαίσιο.
Σε αυτά τα εγκλήματα τουλάχιστον 3 ανήλικα παιδιά έχασαν τη μητέρα τους, 3 ανήλικα παιδιά ήταν παρόντα κατά τη διάρκεια της δολοφονίας της μητέρας τους, σε 6 περιπτώσεις οι δράστες αυτοκτόνησαν και σε άλλες 6 υπήρχε καταγεγραμμένο ιστορικό βίας στα αρχεία της ΕΛΑΣ.
Σύνδεση με το οικογενειακό ή συντροφικό περιβάλλον
Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν μια απλή, γραμμική «έξαρση» των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα. Δείχνουν όμως, όπως έχουμε ήδη παρατηρήσει, ένα σταθερό μοτίβο: η πλειονότητα συνδέεται με το στενό οικογενειακό ή συντροφικό περιβάλλον.
Στον πυρήνα βρίσκονται σχέσεις ελέγχου και ανισότητας, η ενδοοικογενειακή βία, η αδυναμία ή η καθυστέρηση απομάκρυνσης από έναν κακοποιητικό σύντροφο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η κλιμάκωση προηγούμενων περιστατικών βίας.
Το κρίσιμο στοιχείο, επομένως, είναι η πρόληψη πριν από την ανθρωποκτονία. Γνωρίζουμε ήδη από το 2022 ότι το 74% των καταγεγραμμένων θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας ήταν γυναίκες, ενώ μόλις 14% των γυναικών που υφίστανται βία από σύντροφο την καταγγέλλουν στην αστυνομία.
Η έμφυλη βία υποκαταγράφεται λοιπόν και δυστυχώς η πλήρης πραγματικότητα είναι ακόμη χειρότερη σε σχέση μ’ αυτή που καταγράφουν οι αριθμοί.
SiteDesign