Explainer: Μπορεί η Ελλάδα να μειώσει τον ΕΦΚ στα καύσιμα χωρίς άδεια της ΕΕ;

Θέλοντας να ξεκαθαρίσουμε το τοπίο σχετικά με τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα και το αν μπορεί ένα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης να τον μειώσει χωρίς να έγκριση των Βρυξελλών επιστρέψαμε στη νομοθεσία της ίδιας της ΕΕ. Θα την παραθέσουμε έτσι ο αναγνώστης να μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα όπως θα παραθέσουμε και μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα από χώρες που προχώρησαν σε μείωση.

Νίκος Γιαννόπουλος

Αυτό που ισχύει ως γενικός κανόνας είναι το ακόλουθο: Μια χώρα-μέλος της ΕΕ μπορεί να μειώσει μονομερώς τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα εφόσον ο νέος συντελεστής παραμένει πάνω από τα ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης που προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η ΕΕ δεν καθορίζει έναν ενιαίο ΕΦΚ για όλα τα κράτη. Η Οδηγία 2003/96/ΕΚ («Energy Taxation Directive») θέτει ελάχιστους συντελεστές και τα κράτη μπορούν να επιβάλλουν υψηλότερους. Τα κράτη, δηλαδή, διατηρούν μία σχετική αυτονομία κινήσεων για να χαράζουν τη δική τους οικονομική πολιτική.

Επί του πρακτέου η μείωση του ΕΦΚ μπορεί να γίνει ελεύθερα όταν δεν ξεπερνά το όριο του ευρωπαϊκού ελάχιστου.

Για παράδειγμα, αν ένα κράτος φορολογεί τη βενζίνη με ΕΦΚ 450 €/1.000 λίτρα και το ευρωπαϊκό ελάχιστο είναι 359 €/1.000 λίτρα, μπορεί να τον κατεβάσει στα 400 € χωρίς να χρειάζεται ειδική ευρωπαϊκή άδεια.

Η ΕΕ αναφέρει ρητά ότι τα κράτη-μέλη είναι ελεύθερα να εφαρμόζουν συντελεστές πάνω από τα ελάχιστα επίπεδα.

Αν ένα κράτος της Ευρωπαϊκής Ενωσης επιθυμεί να μειώσει τον ΕΦΚ ακόμα και κάτω από το ευρωπαϊκό ελάχιστο χρειάζεται όντως ενημέρωση και εξουσιοδότηση.

Τι έχουν κάνει ευρωπαϊκές χώρες

Η Ισπανία το έκανε σχετικά πρόσφατα.

Η κυβέρνηση Σάντσεθ ζήτησε από την Επιτροπή και έλαβε εξουσιοδότηση για προσωρινές μειώσεις κάτω από τα ελάχιστα επίπεδα της Οδηγίας.

Η Ιρλανδία έλαβε επίσης ειδική εξουσιοδότηση για μειωμένο ΕΦΚ στο diesel. Η εξουσιοδότηση δόθηκε και αφορά, προφανώς, συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εφαρμογής.

Κατά καιρούς τον ΕΦΚ τον έχουν μειώσει μία σειρά από χώρες. Ηδη από το 2022 η Γερμανία τον μείωσε κατά 30 λεπτά το λίτρο για τρεις μήνες.

Η αντίστοιχη μείωση στην Ιταλία ήταν 25 λεπτά το λίτρο.

Η Πολωνία πήρε την απόφαση και μείωσε το φόρο στο ευρωπαϊκό ελάχιστο, ενώ σε σημαντικές μειώσεις προέβησαν το Βέλγιο, η Σουηδία και η Σλοβενία. Χωρίς να ζητήσουν έγκριση και εξουσιοδότηση.

Η Σουηδία μάλιστα προστέθηκε στον κατάλογο των χωρών που ζήτησε και έλαβε  εξουσιοδότηση για μειωμένους συντελεστές (κάτω από το ευρωπαϊκό μίνιμουμ) τόσο στην αμόλυβδη όσο και στο diesel.

Η ελληνική δυνατότητα   

Tι μπορεί να κάνει η Ελλαδα;

Να μειώσει με δική της πρωτοβουλία τον ΕΦΚ της βενζίνης από 700 στα 359 €/1.000 λίτρα και τον ΕΦΚ του diesel από 410 στα 330 €/1.000 λίτρα, χωρίς να χρειάζεται ειδική εξουσιοδότηση από την ΕΕ.

Αν όμως ήθελε να πάει κάτω από 359 € στη βενζίνη ή κάτω από 330 € στο diesel, τότε θα χρειαζόταν ειδική ευρωπαϊκή διαδικασία.

Αλλωστε, το άρθρο 19 της Οδηγίας προβλέπει ότι το Συμβούλιο, ομόφωνα και μετά από πρόταση της Επιτροπής, μπορεί να επιτρέψει σε κράτος-μέλος πρόσθετες μειώσεις ή απαλλαγές για συγκεκριμένους λόγους πολιτικής.

Σε ότι αφορά τη βενζίνη, με όσα ίσχυαν το 2024, η Ελλάδα είχε τον τρίτο υψηλότερο ΕΦΚ στην Ευρώπη μετά την Ολλανδία και την Ιταλία. Ο αντίστοιχος στο diesel είναι σαφώς μικρότερος.

Το συνολικό φορολογικό βάρος στη βενζίνη στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλό και η χώρα κατατάσσεται στην 4η θέση στο σύνολο των 27 χωρών.

Για την τιμή της λιανικής τα ξέρετε: στο Weekly Oil Bulletin της 17ης Σεπτεμβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει για την Ελλάδα τιμή περίπου €2,158/λίτρο για βενζίνη 95 οκτανίων και €2,122/λίτρο για diesel, συμπεριλαμβανομένων φόρων.

Από αυτά τα 2,158 το λίτρο για την 95άρα περισσότερα από τα μισά πάνε σε φόρους. Αυτή είναι η πλήρης αλήθεια.