Κασιδιάρης: Ο καταδικασμένος εγκληματίας της Χρυσής Αυγής αποφυλακίζεται και ετοιμάζει την ανασύνταξη του ναζιστικού χώρου

Η αποφυλάκιση Κασιδιάρη επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ανασύνταξης του ναζιστικού χώρου στην Ελλάδα, αλλά και το ερώτημα εάν ο καταδικασμένος εγκληματίας της Χρυσής Αυγής μπορεί να αξιοποιήσει τις θεσμικές και εκλογικές δυνατότητες που υπάρχουν προκειμένου να εμφανιστεί ξανά ως κεντρικός παράγοντας ενός πολιτικού σχηματισμού. Η συνήγορός του, Βάσω Πανταζή, έχει προαναγγείλει ότι η κάθοδός του στις επόμενες βουλευτικές εκλογές θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη από την πλευρά του, ενώ μετά την αποφυλάκισή του αναμένεται και συνέντευξη Τύπου του ίδιου, στην οποία αναμένεται να αποσαφηνίσει τα επόμενα πολιτικά του βήματα.

Σε αυτή αναμένεται να δώσει τις πρώτες σαφείς ενδείξεις για το εάν θα επιλέξει ένα νέο κόμμα, μια συμμαχία, έναν πολιτικό φορέα με διαφορετική ηγεσία ή μια πιο άτυπη μορφή πολιτικής παρέμβασης.

Η αποχώρηση του Κασιδιάρη από τη Χρυσή Αυγή πριν από την καταδικαστική απόφαση του 2020 δεν συνοδεύτηκε από σαφή ιδεολογική ρήξη με το παρελθόν του. Αντίθετα, ακολούθησε η δημιουργία των «Ελλήνων» και στη συνέχεια η πολιτική στήριξη των «Σπαρτιατών», δείχνοντας ότι η επιδίωξη πολιτικής παρουσίας παρέμεινε ενεργή.

Ουσιαστικά δεν πρόκειται μόνο για την επιστροφή ενός πρώην βουλευτή της Χρυσής Αυγής, αλλά για την προσπάθεια ανασύνταξης πολιτικά του χώρου που συνδέθηκε με τη νεοναζιστική ιδεολογία και καταδικάστηκε ως εγκληματική οργάνωση.

Σήμερα η αποφυλάκιση

Ο Κασιδιάρης αποφυλακίζεται σήμερα Τρίτη από το Κατάστημα Κράτησης Δομοκού, μετά την ολοκλήρωση της ποινής που του επιβλήθηκε για την καταδίκη συμμετοχής και διεύθυνης της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή.

Ο ίδιος είχε καταδικαστεί σε 13 χρόνια κάθειρξη για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, ως ένα από τα κορυφαία στελέχη της Χρυσής Αυγής και στενός συνεργάτης του Νίκου Μιχαλολιάκου.

Η ολοκλήρωση της έκτισης της ποινής του, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι αίρονται αυτομάτως οι εκλογικοί περιορισμοί που συνδέονται με την καταδίκη του και το ειδικό θεσμικό πλαίσιο που θεσπίστηκε μετά την υπόθεση της Χρυσής Αυγής.

Το κρίσιμο νομικό ερώτημα: Μπορεί να κάνει κόμμα;

Ο Κασιδιάρης μπορεί να αποφυλακίζεται, όμως δεν μπορεί σήμερα να θεωρείται ελεύθερος να ηγηθεί ενός κόμματος και να συμμετάσχει ο ίδιος ως υποψήφιος στις βουλευτικές εκλογές.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Ξενοφώντα Κοντιάδη, το ισχύον πλαίσιο αποκλείει τον Κασιδιάρη από την υποψηφιότητα σε εκλογικό συνδυασμό, αλλά και από τη δηλωμένη ή αφανή/πραγματική ηγεσία πολιτικού κόμματος που επιδιώκει να συμμετάσχει στις εκλογές. Ο συγκεκριμένος περιορισμός υπολογίζεται από την επιβολή της ποινής και φτάνει έως τον Οκτώβριο του 2033.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η απαγόρευση δεν συνδέεται απλώς με το χρονικό διάστημα που ο καταδικασμένος παραμένει στη φυλακή. Η έκτιση της ποινής δεν μεταβάλλει τον υπολογισμό της περιόδου του εκλογικού κωλύματος. Επομένως, η σημερινή αποφυλάκιση δεν σημαίνει αυτομάτως και άρση του συγκεκριμένου περιορισμού.

Το προηγούμενο των «Ελλήνων» και η απόφαση του Αρείου Πάγου

Το ζήτημα έχει ήδη κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τον Άρειο Πάγο. Το 2023 το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου, με την απόφαση 8/2023, απέκλεισε από τις εκλογές το κόμμα «Εθνικό Κόμμα ΕΛΛΗΝΕΣ».

Στην απόφαση αναφέρεται ότι το κόμμα ιδρύθηκε από τον Κασιδιάρη ως διάδοχος και συνεχιστής της δράσης και της ιδεολογίας της Χρυσής Αυγής και ότι ο ίδιος θεωρήθηκε πραγματικός αρχηγός του πολιτικού σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη νομολογία έχει ιδιαίτερη σημασία για οποιαδήποτε νέα προσπάθεια πολιτικής επανεμφάνισης, καθώς ο έλεγχος δεν περιορίζεται κατ’ ανάγκη στο πρόσωπο που εμφανίζεται τυπικά ως πρόεδρος ενός κόμματος. Μπορεί να εξετάσει και το εάν πίσω από τον τυπικό επικεφαλής βρίσκεται άλλος πραγματικός ή αφανής αρχηγός.

Το προηγούμενο των «Σπαρτιατών» και το εκλογικό «παράθυρο»

Ακριβώς εδώ βρίσκεται το πολιτικό και θεσμικό ενδιαφέρον της υπόθεσης.

Το 2023, μετά τον αποκλεισμό των «Ελλήνων», ο Κασιδιάρης δήλωσε δημόσια τη στήριξή του στους «Σπαρτιάτες». Το κόμμα, υπό την τυπική ηγεσία του Βασίλη Στίγκα, κατάφερε να εισέλθει στη Βουλή, ενώ η μετέπειτα δικαστική εξέταση ανέδειξε τον ρόλο του Κασιδιάρη ως πραγματικού αρχηγού.

Η νομολογία του Αρείου Πάγου αναφέρεται ρητά στη στήριξη του Κασιδιάρη προς τους «Σπαρτιάτες» και στην εκλογική τους επιτυχία, ενώ μεταγενέστερα κρίθηκε ότι ο ίδιος ήταν ο πραγματικός επικεφαλής του κόμματος.

Αυτό σημαίνει ότι ένα ενδεχόμενο νέο εγχείρημα δεν θα εξεταστεί μόνο με βάση την ονομασία, την τυπική ηγεσία ή τα πρόσωπα που θα εμφανίζονται δημοσίως. Θα έχει σημασία και το εάν ο Κασιδιάρης θεωρηθεί ότι ασκεί πραγματική πολιτική καθοδήγηση.

Νέο κόμμα χωρίς τον Κασιδιάρη στην ηγεσία;

Αυτό είναι το σενάριο που εμφανίζει σήμερα το μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον.

Ο ίδιος έχει ήδη δηλώσει ότι δεν προτίθεται να εμφανιστεί τυπικά ως πρόεδρος, αρχηγός, γενικός γραμματέας ή ιδρυτής κόμματος, αλλά ότι επιδιώκει ενεργό συμμετοχή σε έναν νέο πολιτικό σχηματισμό.

Επομένως, ένα πιθανό μοντέλο θα μπορούσε να προβλέπει έναν διαφορετικό τυπικό επικεφαλής, ενώ ο ίδιος θα επιχειρούσε να λειτουργήσει ως πολιτικός υποστηρικτής ή καθοδηγητής. Πρόκειται, ωστόσο, για σενάριο που θα δοκιμαστεί ακριβώς πάνω στη νομολογία του Αρείου Πάγου για τον πραγματικό αρχηγό.

Το προηγούμενο των «Σπαρτιατών» καθιστά σαφές ότι η αλλαγή ονόματος ή η τοποθέτηση άλλου προσώπου στην προεδρία δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ότι ένας σχηματισμός θα περάσει τον δικαστικό έλεγχο.