Ρεπορτάζ libre: Αποταμιεύουν τα ελληνικά νοικοκυριά; Επίσημα στοιχεία και συμπεράσματα για το μέτρο του “Κουμπαρά”
✨Το μέτρο του κουμπαρά που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ προβλέπει κρατική ενίσχυση 1 ευρώ ανά 1 ευρώ αποταμίευσης για τα παιδιά, με στόχο τη μακροπρόθεσμη στήριξη.
✨Ωστόσο, μεγάλο μέρος των ελληνικών νοικοκυριών δεν διαθέτει διαθέσιμα χρήματα για αποταμίευση, καθώς το 43,9% δηλώνει αδυναμία να καλύψει απρόβλεπτες δαπάνες το 2024, υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.
✨Η ανισότητα στην κατανομή του πλούτου είναι σημαντική, με το πλουσιότερο 10% να έχει καταθέσεις κατά μέσο όρο 197.330 ευρώ, ενώ η πλειονότητα δυσκολεύεται να συγκεντρώσει βασικά αποθέματα ρευστότητας.
✨Έτσι, το μέτρο έχει έντονη ταξική διάσταση, καθώς οι οικονομικά αδύναμοι δεν μπορούν να συμμετάσχουν, ενώ οι πλούσιοι επωφελούνται, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.
To μέτρο του κουμπαρά που ανακοίνωσε από το βήμα της ΔΕΘ ο Πρωθυπουργός το Σάββατο ακούστηκε ελκυστικό. Οχι άδικα, θα έλεγε κανείς. Η δυνατότητα να βάζει το κράτος 1 ευρώ για κάθε 1 που αποταμιεύει η κάθε οικογένεια για το παιδί ή τα παιδιά της δεν μπορεί να αφήσει κανέναν αδιάφορο. Υπό μία βασική προϋπόθεση βέβαια.
Να υπάρχει η δυνατότητα της αποταμίευσης έστω ενός μικρού ποσού κάθε μήνα για τον παιδικό κουμπαρά (ποσό το οποίο θα μπαίνει σ’ ένα κλειστό λογαριασμό και θα δίνεται στο δικαιούχο όταν αυτός συμπληρώνει τα 18 του χρόνια, σύμφωνα με το σχέδιο).
Υπάρχει όμως αυτή η δυνατότητα; Για τους περισσότερους φαίνεται πως όχι. Και δεν φταίει, προφανώς η έλλειψη κουλτούρας αποταμίευσης όπως ακούστηκε από δημοσιολογούντες τα τελευταία 24ωρα αλλά κάτι πιο άμεσο, πιο άπλο. Αυτά τα χρήματα απλά δεν υπάρχουν, τουλάχιστον αν μιλήσουμε για τα περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά.
Είναι σαφές βέβαια ότι η Ελλάδα μπορεί να διαθέτει σημαντικό συνολικό ιδιωτικό πλούτο, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι το ίδιο ισχύει για το οικονομικό «μαξιλάρι» των νοικοκυριών.
Τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία αποδεικνύουν ότι ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία η ρευστότητα κατανέμεται εξαιρετικά άνισα και ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει ακόμη και ένα απρόβλεπτο έξοδο. Αρα για ποια αποταμίευση μπορούμε να μιλήσουμε.
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο προέρχεται από τη Eurostat: το 2024, το 43,9% του πληθυσμού στην Ελλάδα δήλωνε ότι δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει μια απρόβλεπτη οικονομική δαπάνη από δικούς του πόρους.
Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 30%. Η Ελλάδα βρισκόταν έτσι μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη οικονομική ευαλωτότητα στην Ευρώπη, πίσω μόνο από τη Βουλγαρία και τη Λετονία.
Aνισότητα στην πράξη
Η εικόνα ενισχύεται από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Η αποταμίευση των νοικοκυριών παρέμενε αρνητική, στο -2,2% του ΑΕΠ το γ΄ τρίμηνο του 2025, από -1,5% το 2024. Με απλά λόγια, σε συνολικό επίπεδο τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να καταναλώνουν περισσότερα από όσα αποταμιεύουν.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, βρίσκεται στην κατανομή των χρημάτων. Σύμφωνα με τα δεδομένα που δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαπιστώσαμε με ακρίβεια πώς κατανέμονται οι καταθέσεις ανάλογα με τον καθαρό πλούτο των νοικοκυριών.
Στο τέλος του 2025, τα νοικοκυριά που ανήκουν στο πλουσιότερο 10% (10ο δεκατημόριο) διέθεταν κατά μέσο όρο 197.330 ευρώ σε καταθέσεις ανά νοικοκυριό. Το ποσό αυτό δεν μπορεί να συγκριθεί με τα 27.180 ευρώ που εμφανίζονται για παράδειγμα για το 7ο δεκατημόριο.
Η διαφορά είναι χαώδης και δείχνει την ανισότητα. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο εύρημα: το πρόβλημα της αποταμίευσης στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ότι «οι Έλληνες δεν βάζουν χρήματα στην άκρη». Είναι ότι η δυνατότητα δημιουργίας οικονομικού αποθέματος είναι εξαιρετικά άνιση.
Η χώρα διαθέτει πλούτο, μεγάλο μέρος του οποίου βρίσκεται στην ακίνητη περιουσία, αλλά για ένα σημαντικό τμήμα των νοικοκυριών αυτός ο πλούτος δεν μεταφράζεται σε άμεσα διαθέσιμα χρήματα. Ένα σπίτι μπορεί να έχει μεγάλη αξία, δεν μπορεί όμως να πληρώσει έναν απρόβλεπτο λογαριασμό ή να καλύψει την απώλεια ενός μισθού.
Γι’ αυτό και το κρίσιμο ερώτημα αναφορικά με το μέτρο που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός και εξειδίκευσε την Δευτέρα το οικονομικό επιτελείο είναι ότι δεν υφίστανται χρήματα για αποταμίευση.
Και αφού το κράτος φαίνεται ότι αναγνωρίζει τη δυνατότητα να βοηθήσει τους πολίτες μ’ έναν ποσό γιατί είναι απαραίτητο να βάζει χρήματα το νοικοκυριό το οποίο αντιμετωπίζει τόσο βαριές, καθημερινές υποχρεώσεις; Η υποχρεωτική εισφορά των πολιτών είναι για τους περισσότερους αδύνατη.
Αντιθέτως, όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα θα προχωρήσουν στην εφαρμογή του μέτρου και θα ενισχυθούν με κρατικό μποναμά τον οποίο, λόγω ακριβώς της δυνατότητάς τους, ίσως να μην το είχαν ανάγκη, όχι περισσότερο από πολλούς συμπολίτες τους τουλάχιστον.
Είναι, άρα, ξεκάθαρη η ταξική διάσταση του μέτρου το οποίο έχει, υποτίθεται, ως στόχευση και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος που ταλαιπωρεί και θα εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τη χώρα τα επόμενα 20 χρόνια, σύμφωνα με τις έρευνες. Και ένα μέτρο ταξικό σίγουρα δεν απευθύνεται στην πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας.
SiteDesign