Η Δύση “πιέζει” τον Πούτιν-Τέσσερις κινήσεις για να τον αναγκάσουν να τερματίσει τον πόλεμο

Στη Δύση κερδίζει έδαφος μια πιο σκληρή ανάγνωση του πολέμου στην Ουκρανία: ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν πρόκειται να σταματήσει επειδή θα πειστεί από εκκλήσεις για ειρήνη, αλλά μόνο εάν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η συνέχιση της σύγκρουσης κοστίζει περισσότερο από έναν συμβιβασμό. Το παρασκήνιο σε Βρυξέλλες, Λονδίνο, Παρίσι και Βερολίνο γίνεται όλο και πιο βαρύ, καθώς ο πόλεμος έχει πάψει προ πολλού να αφορά μόνο τα χαρακώματα του Ντονμπάς. Κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, drones, ενεργειακές πιέσεις, παραπληροφόρηση και επιχειρήσεις κάτω από το όριο μιας ανοιχτής στρατιωτικής αναμέτρησης έχουν δημιουργήσει ένα δεύτερο μέτωπο μέσα στην ίδια την Ευρώπη. Την ίδια ώρα, οι αμερικανικές προσπάθειες για επαφές με τη Μόσχα δεν έχουν αποδώσει ουσιαστικό αποτέλεσμα, ενώ το Κρεμλίνο επιμένει ότι η θέση του στο πεδίο βελτιώνεται. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η συζήτηση στη Δύση μετατοπίζεται από το «πότε θα τελειώσει ο πόλεμος» στο «τι πρέπει να αλλάξει ώστε ο Πούτιν να πιστέψει ότι δεν μπορεί να κερδίσει».

Πρώτη κίνηση: Χτύπημα στη «γκρίζα ζώνη»

Το πρώτο μέτωπο είναι ίσως το πιο δύσκολο, επειδή συχνά δεν μοιάζει με πόλεμο.

Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταγγέλλουν σειρά από υβριδικές επιχειρήσεις που αποδίδονται στη Ρωσία ή σε δίκτυα που συνδέονται με αυτή: ύποπτες πτήσεις drones, σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεις και παρεμβάσεις σε κρίσιμες υποδομές.

Όπως επισημαίνουν αναλύσεις της βρετανικής The Guardian και του i Paper, το βασικό πρόβλημα για τις δυτικές πρωτεύουσες είναι ότι τέτοιες ενέργειες κινούνται συνήθως κάτω από το όριο που θα μπορούσε να δικαιολογήσει στρατιωτική απάντηση.

Αυτό θεωρείται και το ρωσικό πλεονέκτημα: περιορισμένα χτυπήματα, μεγάλη φθορά και μικρότερος κίνδυνος άμεσης σύγκρουσης.

Στη δυτική συζήτηση κερδίζει έδαφος η άποψη ότι η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει το κόστος για τη Μόσχα, με ισχυρότερη πίεση στον λεγόμενο ρωσικό «σκιώδη στόλο», καλύτερη προστασία κρίσιμων υποδομών, αποτελεσματικότερη κυβερνοάμυνα και μεγαλύτερη αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Το δύσκολο είναι να αυξηθεί το τίμημα χωρίς να περάσει η κατάσταση στην ανοιχτή αναμέτρηση.

Δεύτερη κίνηση: Περισσότερα όπλα, φθηνότερα και γρηγορότερα

Το δεύτερο μάθημα έρχεται κατευθείαν από τα ουκρανικά πεδία μάχης.

Η Ευρώπη διαπιστώνει ότι η τεχνολογική υπεροχή δεν αρκεί όταν ο αντίπαλος μπορεί να παράγει τεράστιους αριθμούς drones, πυρομαχικών και φθηνότερων οπλικών συστημάτων.

Όπως σημειώνουν στρατιωτικοί αναλυτές που επικαλείται το i Paper, ο πόλεμος έχει αποδείξει ότι η ποσότητα εξακολουθεί να μετρά. Ένα ακριβό δυτικό σύστημα μπορεί να είναι τεχνολογικά ανώτερο, αλλά η αποτελεσματικότητά του περιορίζεται όταν βρίσκεται απέναντι σε μαζικά και χαμηλού κόστους μέσα επίθεσης.

Έτσι η συζήτηση μετακινείται από το «ποιο είναι το καλύτερο όπλο» στο «πόσα μπορούν να παραχθούν και σε πόσο χρόνο».

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει ήδη προειδοποιήσει ότι, παρά τη σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει βιομηχανικά κενά, κατακερματισμό και μεγάλη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για έναν πόλεμο φθοράς, η εξίσωση είναι πλέον ωμή: χρειάζεται μαζική παραγωγή, όχι μόνο περιορισμένος αριθμός πανάκριβων συστημάτων.

Τρίτη κίνηση: Να αντέξει πρώτα η ίδια η Ευρώπη

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ανησυχία.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι άμυνας, σύμφωνα με τη The Guardian, προειδοποιούν ότι η ήπειρος θα δυσκολευόταν σήμερα να αντέξει έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς με τη Ρωσία.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα αποθέματα όπλων και πυρομαχικών.

Αφορά και την αντοχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

Ο Πούτιν, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, δεν χρειάζεται απαραίτητα να νικήσει στρατιωτικά το ΝΑΤΟ. Μπορεί να ποντάρει στην κόπωση των ψηφοφόρων, στην πίεση που προκαλεί το κόστος της άμυνας και στις εσωτερικές πολιτικές διαιρέσεις.

Και εδώ αρχίζει το πιο δύσκολο παιχνίδι για τις κυβερνήσεις.

Πρέπει να ζητήσουν περισσότερα χρήματα για άμυνα, πυρομαχικά, αεράμυνα και υποδομές την ώρα που μεγάλο μέρος της κοινωνίας αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις.

Κάθε νέο δισεκατομμύριο για εξοπλισμούς μετατρέπεται έτσι και σε εσωτερικό πολιτικό μέτωπο.

Τέταρτη κίνηση: Να γίνει αδύνατη η ρωσική νίκη

Η τέταρτη στρατηγική είναι η πιο ξεκάθαρη.

Ο πρώην Γάλλος πρεσβευτής Ζεράρ Αρό, γράφοντας στο γαλλικό Le Point, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διαχωρίσει τη δική της ασφάλεια από την έκβαση του πολέμου στην Ουκρανία.

Η λογική είναι απλή: όσο ο Ρώσος πρόεδρος πιστεύει ότι μπορεί να αποσπάσει περισσότερα συνεχίζοντας τον πόλεμο, δεν έχει σοβαρό λόγο να κάνει μεγάλες παραχωρήσεις.

Άρα ο στόχος της Δύσης είναι να αλλάξει αυτόν τον υπολογισμό.

Περισσότερη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία, ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα, οικονομική πίεση και μικρότερο περιθώριο για ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις χωρίς συνέπειες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δεσμεύσει πακέτο 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2027, με σημαντικό μέρος του να προορίζεται για τις στρατιωτικές ανάγκες της Ουκρανίας.

Το πραγματικό στοίχημα

Η αντίφαση είναι εμφανής: η Δύση επιχειρεί να φέρει πιο κοντά μια συμφωνία προετοιμαζόμενη για μεγαλύτερη και πιο μακρόχρονη αντιπαράθεση.

Οι διπλωματικές επαφές με τη Μόσχα και το Κίεβο δείχνουν ότι η πόρτα των συνομιλιών παραμένει ανοιχτή. Δεν υπάρχει όμως ακόμη κοινό έδαφος στα βασικά ζητήματα.

Γι’ αυτό και το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος θέλει περισσότερο την ειρήνη.

Είναι ποιος θα πειστεί πρώτος ότι δεν μπορεί να πετύχει περισσότερα συνεχίζοντας τον πόλεμο.

Η δυτική στρατηγική θέλει αυτός να είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Και μέχρι να αλλάξει ο δικός του υπολογισμός, η Ευρώπη προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο ότι ο δρόμος προς μια συμφωνία θα περάσει πρώτα από ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό, στρατιωτικό και πολιτικό κόστος.