Φουρνά Ευρυτανίας: Γιατί δεν πέτυχε το πείραμα-Η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν είναι αρκετή χωρίς κρατική υποστήριξη   

Η είδηση ότι η οικογένεια του Στέφανου Κωστόπουλου και της Βασιλικής Εμμανουήλ θα φύγει τελικά από τη Φουρνά Ευρυτανίας όπου είχε εγκατασταθεί πριν από δύο χρόνια στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας “Νέα Ζωή στο χωριό” δημιούργησε ανάμεικτα συναισθήματα. 

Πολλοί έσπευσαν να ισχυριστούν ότι τέτοιου είδους εγχειρήματα αποκέντρωσης είναι πολύ δύσκολο να πετύχουν άλλοι τόνισαν ότι η πραγματικότητα είναι αμείλικτη και σίγουρα πιο κυνική από τις προσδοκίες.

Ολες αυτές οι σκέψεις σίγουρα έχουν βάση. Αλλά αυτό που περισσότερο πρέπει να μείνει ότι οι πολιτικές για το δημογραφικό και την πληθυσμιακή ενίσχυση της περιφέρειας οφείλουν να έχουν τη σφραγίδα του κράτους έτσι ώστε οι πιθανότητες επιτυχίας του να αυξάνονται.

Εν προκειμένω, η πρωτοβουλία (που πάντως έχει ενδιαφέρον) παραμένει ουσιαστικά ιδιωτική. Η “Νέα Ζωή στο χωριό” είναι μία ΑΜΚΕ (Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία).

Άρχισε από τη δασκάλα Παναγιώτα Διαμαντή και τον ιερέα Κωνσταντίνο Ντούτσικο στη Φουρνά Ευρυτανίας, με αρχικό στόχο να αντιμετωπιστεί η πληθυσμιακή συρρίκνωση και κυρίως να παραμείνει ζωντανό το σχολείο του χωριού.

Η οργάνωση περιγράφει την αποστολή της ως προσπάθεια επανεγκατάστασης πληθυσμού σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, ενεργοποίησης των τοπικών φορέων και επαναλειτουργίας βασικών υποδομών. 

Στις οικογένειες προσφέρει στήριξη σε ότι αφορά τη στέγη, την εργασία και τη στήριξη των παιδιών σε μία σειρά από δράσεις.

Στην περίπτωση της (πολύτεκνης, με έξι παιδιά) οικογένειας του κ. Κωστόπουλου, η πρωτοβουλία έκανε αυτό που είχε υποσχεθεί. Αλλά το έκανε για έναν χρόνο, αυτή είναι η δέσμευσή της. 

Πιο αναλυτικά, η «Νέα Ζωή στο Χωριό» προσέφερε βοήθεια στην  κάλυψη ενοικίου για έναν χρόνο, στην εύρεση εργασίας, σε δωρεάν φροντιστήρια, σε σχολικά γεύματα και δραστηριότητες για τα παιδιά, αλλά και υποστήριξη για τη λειτουργία της επιχείρησης εστίασης που άνοιξε η οικογένεια για να συντηρηθεί.

Έλειψε η διάρκεια στη στήριξη  

Αποδείχθηκε όμως ότι στη συγκεκριμένη, τουλάχιστον, περίπτωση, ο ένας χρόνος στήριξης δεν έφτασε. Η οργάνωση βέβαια δεν έχει απεριόριστους πόρους και προφανώς δεν μπορούσε να προσφέρει περισσότερο. Και ακριβώς εδώ προκύπτει η σκέψη ότι τέτοιου είδους πρωτοβουλίες θα είχαν μεγαλύτερη τύχη αν τις υποστήριξε αφενός η τοπική αυτοδιοίκηση και αφετέρου η κεντρική κυβέρνηση.

Εννοείται ότι ούτε οι κρατικές δυνατότητες είναι απεριόριστες. Αλλά με σωστό προγραμματισμό, υποδειγματική διαχειρίση και λογοδοσία σίγουρα μπορεί να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη και πιο διαρκής στήριξη για την ενίσχυση της ελληνικής περιφέρειας.

Επίσης, σε ότι αφορά το συγκεκριμένο παράδειγμα από τα Φουρνά Ευρυτανίας, φαίνεται ότι η οικογένεια δεν βρήκε πολλά σημεία επαφής με την τοπική κοινωνία. Μπορεί να συμβεί.

Πιο συγκεκριμένα, η οικογένεια υποστήριξε ότι το παιδί αντιμετώπισε bullying στο σχολικό περιβάλλον και ότι όταν το ανέφερε, αντί να υπάρξει ουσιαστική στήριξη, δημιουργήθηκε ένταση με τμήμα της τοπικής κοινωνίας.

Η μητέρα τόνισε ακόμη ότι μετά την καταγγελία υπήρξε μποϊκοτάζ του καταστήματος της οικογένειας από μέρος των κατοίκων. Η δική της εκδοχή είναι ότι κάποιοι θεώρησαν πως «ο ξένος προσέβαλε τον ντόπιο».

Η οικογένεια κατήγγειλε, τέλος, ότι το σπίτι στο οποίο εγκαταστάθηκε είχε προβλήματα στη στέγη, εισροή νερών και χιονιού, ανεπαρκή θέρμανση και παρουσία ποντικιών/αρουραίων.

Με λίγα λόγια: δεν υπήρξε η κατάλληλη χημεία. Οσοι λοιπόν ισχυρίζονται ότι πολλές φορές τέτοιες ιστορίες “επιστροφής” στην ελληνική περιφέρεια δεν έχουν ευτυχισμένο τέλος και ότι η επιτυχία τους εξαρτάται από πολλούς αστάθμητους παράγοντες έχουν ένα δίκιο που πρέπει να αναγνωριστεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να προσπαθούμε. Συλλογικά, ως οργανωμένη πολιτεία. Το εν λόγω παράδειγμα και η αποτυχία του μπορούν να λειτουργήσουν ως οδηγός.

Σε κάθε περίπτωση όμως ας έχουμε κατά νου το εξής: Μια ιδιωτική ΑΜΚΕ μπορεί να βρει ένα σπίτι, να πληρώσει κάποια ενοίκια, να εξασφαλίσει φροντιστήριο ή να βοηθήσει έναν γονέα να βρει εργασία. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει το κράτος σε υποδομές, συγκοινωνίες, κοινωνικές υπηρεσίες και πάει λέγοντας.

Η προσέγγιση έτσι δεν είναι ολιστική, δεν διαθέτει την επάρκεια που χρειάζεται.

Αν η Πολιτεία, λοιπόν, επιθυμεί πραγματικά να αντιμετωπίσει τη δημογραφική ερήμωση, θα πρέπει να μετατρέψει τέτοια «πειράματα» σε δημόσια πολιτική — με κανόνες, πόρους, αξιολόγηση και λογοδοσία.

Η Πορτογαλία, για παράδειγμα, έχει δημιουργήσει κρατικό μηχανισμό για να προσελκύσει ανθρώπους και οικογένειες από τα παράκτια αστικά κέντρα στις αραιοκατοικημένες περιοχές του εσωτερικού.Το πρόγραμμα προβλέπει οικονομική ενίσχυση για εργαζομένους που μεταφέρουν την κατοικία τους στην πορτογαλική περιφέρεια για να εργαστούν εκεί και προσφέρει ακόμα και φιξ ποσό για έξοδα συσκευής.

Δεν είναι το παν, δεν είναι το τέλειο αλλά αποτελεί μία καλή προσπάθεια.