Ο Σι στο Κάιρο, η Ουάσιγκτον παρακολουθεί-Η μάχη για το “ψηφιακό Σουέζ”

Η πρώτη επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στην Αίγυπτο έπειτα από μία δεκαετία φέρνει στο ίδιο τραπέζι δισεκατομμύρια σε επενδύσεις, τεχνητή νοημοσύνη, κέντρα δεδομένων, εξοπλιστικά, το Σουέζ, τον Νείλο και την Ταϊβάν. Πίσω από τις επίσημες χειραψίες με τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, όμως, βρίσκεται μια πολύ πιο σκληρή διαπραγμάτευση. Το Κάιρο ζητά κινεζικά κεφάλαια, τεχνογνωσία και μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων χωρίς να διακινδυνεύσει τη σχέση του με την Ουάσιγκτον. Το Πεκίνο βλέπει μια χώρα 110 εκατομμυρίων κατοίκων, που ελέγχει τη Διώρυγα του Σουέζ, διαθέτει πολιτικό βάρος στον αραβικό κόσμο και προσφέρει πρόσβαση στην Αφρική.

Σπύρος Σιδέρης

Στο κέντρο των συνομιλιών βρίσκεται ένα πεδίο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα περνούσε σχεδόν απαρατήρητο: ποιος θα κατασκευάσει και, τελικά, ποιος θα επηρεάζει τις υποδομές από τις οποίες θα περνούν τα δεδομένα και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Αιγυπτιακή διπλωματική πηγή περιγράφει πλέον τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας για την ψηφιακή οικονομία της χώρας ως μάχη για μερίδιο, επιρροή και ασφάλεια πληροφοριών.

Ο Σίσι θέλει χρήμα, βιομηχανίες και ελευθερία κινήσεων

Η Αίγυπτος δεν ψάχνει απλώς άλλον έναν μεγάλο επενδυτή.

Οι περιφερειακές συγκρούσεις και οι διαταραχές στις εμπορικές οδούς έχουν επιβαρύνει μια οικονομία που χρειάζεται συνάλλαγμα, νέες επενδύσεις και παραγωγή. Παράλληλα, ο Σίσι επιμένει στην εικόνα μιας «ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής»: μιας Αιγύπτου που μπορεί να συνεργάζεται με την Κίνα χωρίς αυτό να σημαίνει ρήξη με τις ΗΠΑ.

Το Πεκίνο προσφέρει βιομηχανικές επενδύσεις, υποδομές, μεταφορές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τεχνολογία.

Το διμερές εμπόριο έφθασε σχεδόν τα 20,7 δισ. δολάρια το 2025, ενώ οι κινεζικές επενδύσεις στην Αίγυπτο ξεπερνούν τα 10 δισ. δολάρια. Στην οικονομική ζώνη TEDA στο Αΐν Σόχνα δραστηριοποιούνται περίπου 200 επιχειρήσεις, με επενδύσεις άνω των 3,8 δισ. δολαρίων.

Η επιδίωξη του Καΐρου είναι πλέον διαφορετική: να μην εισάγει μόνο από την Κίνα, αλλά να φιλοξενεί κινεζική παραγωγή, χρησιμοποιώντας τη θέση της χώρας και τις εμπορικές συμφωνίες της ως βάση για εξαγωγές προς την αφρικανική αγορά.

Η μεγάλη μάχη κρύβεται στα data centers

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ευαίσθητο κομμάτι της επίσκεψης.

Σύμφωνα με αιγυπτιακή διπλωματική πηγή, η ψηφιακή οικονομία και τα κέντρα δεδομένων κατέλαβαν σημαντικό μέρος των διευρυμένων συνομιλιών των δύο πλευρών.

Η Αίγυπτος διαθέτει ένα πλεονέκτημα που δύσκολα αντιγράφεται. Περισσότερα από 18 υποθαλάσσια καλώδια διαδικτύου περνούν από το έδαφός της, συνδέοντας Ασία, Ευρώπη και Αφρική. Μέχρι σήμερα κερδίζει κυρίως από τη διέλευση. Η φιλοδοξία είναι να περάσει στο επόμενο επίπεδο: αποθήκευση, επεξεργασία και διαχείριση δεδομένων εντός αιγυπτιακού εδάφους. Ένα είδος ψηφιακού Σουέζ.

Για τις ΗΠΑ, όμως, το θέμα δεν είναι αμιγώς οικονομικό. Η εταιρεία που κατασκευάζει ένα data center, ο προμηθευτής των επεξεργαστών, ο πάροχος των cloud υποδομών και εκείνος που εγκαθιστά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αποκτούν παρουσία σε έναν τομέα που συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και τη διαχείριση πληροφοριών.

Γι’ αυτό και η σύγκρουση για τις επενδύσεις έχει αρχίσει να ακουμπά τα όρια της γεωπολιτικής.

Για το Πεκίνο, το Σουέζ αξίζει όσο και η αγορά

Η σημασία της Αιγύπτου για την Κίνα δεν μετριέται μόνο σε καταναλωτές ή εργοστάσια.

Η Διώρυγα του Σουέζ είναι ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς διαδρόμους του κόσμου. Η χώρα βρίσκεται ανάμεσα στη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα και ταυτόχρονα λειτουργεί ως πολιτική γέφυρα προς τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Σε μια περίοδο όπου οι θαλάσσιες οδοί βρίσκονται αντιμέτωπες με πολέμους και ανασφάλεια, η αξία αυτού του περάσματος μεγαλώνει.

Η επίσκεψη του Σι εντάσσεται παράλληλα στη μεγαλύτερη προσπάθεια του Πεκίνου να εδραιωθεί ως οικονομικός και διπλωματικός παίκτης σε μια περιοχή όπου για δεκαετίες ο αμερικανικός παράγοντας ήταν κυρίαρχος.

Η κοινή δήλωση συνδέει το αιγυπτιακό Όραμα 2030 με την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», με σχέδια για βιομηχανία, logistics, καθαρή ενέργεια και ψηφιακές υποδομές.

Νείλος και Ταϊβάν στο ίδιο διπλωματικό παζλ

Το πολιτικό σκέλος της επίσκεψης είχε επίσης ιδιαίτερο βάρος.

Το Πεκίνο αναγνώρισε τη ζωτική σημασία του Νείλου για την Αίγυπτο και το δικαίωμά της να προστατεύει την υδάτινη και επισιτιστική της ασφάλεια, σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα του νερού παραμένει κορυφαία προτεραιότητα για το Κάιρο.

Σε αντάλλαγμα πολιτικής στήριξης –τουλάχιστον σε επίπεδο συμβολισμού– η αιγυπτιακή πλευρά επανέλαβε χωρίς αστερίσκους την προσήλωσή της στην αρχή της «μίας Κίνας», αναγνωρίζοντας την Ταϊβάν ως αναπόσπαστο μέρος της κινεζικής επικράτειας.

Οι δύο πλευρές έδειξαν με σαφήνεια ποιες θεωρούν τις «κόκκινες γραμμές» τους.

Τα J-16 που παρακολουθεί η Ουάσιγκτον

Υπάρχει, τέλος, το στρατιωτικό σκέλος.

Αίγυπτος και Κίνα έχουν ήδη πραγματοποιήσει κοινές αεροπορικές ασκήσεις, με κινεζικά J-16 και αιγυπτιακά Rafale. Η εικόνα έχει τη σημασία της για μια χώρα που παραμένει ένας από τους βασικούς στρατιωτικούς εταίρους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Ο Σίσι δεν δείχνει ότι σκοπεύει να αντικαταστήσει την Ουάσιγκτον με το Πεκίνο. Επιχειρεί κάτι δυσκολότερο: να κρατήσει ανοιχτές και τις δύο σχέσεις, αυξάνοντας το διαπραγματευτικό του βάρος.

Η Αίγυπτος θέλει αμερικανική στρατηγική συνεργασία, κινεζικά κεφάλαια, περισσότερες επιλογές στον στρατιωτικό εξοπλισμό και πρόσβαση σε νέα τεχνολογία.

Κυρίως, όμως, θέλει κάθε μεγάλη δύναμη να γνωρίζει ότι δεν είναι η μοναδική της επιλογή.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της παρουσίας του Σι στο Κάιρο.