Ο Ζελένσκι κλείνει τον “πολιτικό ουρανό” της Ρωσίας- Τι είναι το μυστικό σχέδιο “M&Ms”

Η προειδοποίηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε έναν αποδέκτη που δεν βρισκόταν ούτε στο Κρεμλίνο ούτε στα ρωσικά στρατιωτικά επιτελεία. Απευθυνόταν στις αεροπορικές εταιρείες και στους ασφαλιστές που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία. Ο Ουκρανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι τα ουκρανικά drones δεν έχουν στόχο πολιτικά αεροσκάφη, ταυτόχρονα όμως προειδοποίησε ότι στον ρωσικό ουρανό τα «ασφαλή μέρη» λιγοστεύουν, κατονομάζοντας τη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη. Η διπλή ανάγνωση είναι αναπόφευκτη. Το Κίεβο εμφανίζεται να προειδοποιεί για έναν κίνδυνο που το ίδιο σκοπεύει να εντείνει, επιχειρώντας να μεταφέρει το κόστος του πολέμου βαθύτερα στη ρωσική καθημερινότητα.

Σπύρος Σιδέρης

Και στο παρασκήνιο επιστρέφει μια ιστορία που μόλις πριν από λίγες εβδομάδες το γραφείο Ζελένσκι απέρριπτε ως «ανοησία»: το «M&Ms», ένα φερόμενο σχέδιο μαζικών επιχειρήσεων με drones γύρω από τα αεροδρόμια της Μόσχας.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν το Κίεβο διαθέτει τα μέσα για να υλοποιήσει μια τέτοια επιχείρηση. Είναι πόσο μακριά μπορεί να φτάσει χωρίς μια κίνηση πίεσης να εξελιχθεί σε ατύχημα με συνέπειες που θα ξεπεράσουν τα σύνορα Ρωσίας και Ουκρανίας.

Το μήνυμα που έφτασε στις αεροπορικές

Ο Ζελένσκι ουσιαστικά έβαλε στο κάδρο την παγκόσμια αεροπορική αγορά. Το μήνυμά του προς όσους εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον ρωσικό εναέριο χώρο ήταν ότι οι επιχειρήσεις των ουκρανικών drones δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα, ιδιαίτερα γύρω από μεγάλα αεροπορικά κέντρα.

Δεν απείλησε ευθέως επιβατικά αεροσκάφη. Έκανε, όμως, κάτι που ενδεχομένως αποδειχθεί αποτελεσματικότερο: έθεσε δημοσίως το ζήτημα του ρίσκου.

Για να προκαλέσει οικονομική ζημιά στη Μόσχα, το Κίεβο δεν χρειάζεται να κρατήσει κλειστά τα αεροδρόμια επί εβδομάδες. Επαναλαμβανόμενοι συναγερμοί, καθυστερήσεις, εκτροπές και προσωρινές αναστολές λειτουργίας μπορούν να αυξήσουν το επιχειρησιακό κόστος.

Το πραγματικό ντόμινο θα μπορούσε να αρχίσει εάν αλλάξουν στάση οι ασφαλιστικές εταιρείες. Στην πολιτική αεροπορία, η αντίληψη του κινδύνου αρκεί πολλές φορές για να αλλάξει δρομολόγια πριν ακόμη συμβεί το περιστατικό που όλοι φοβούνται.

Το «M&Ms» επιστρέφει στο παρασκήνιο

Εδώ η ιστορία αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Τον Αύγουστο, το The Atlantic αποκάλυψε ότι Ουκρανοί αξιωματούχοι είχαν εξετάσει ένα εξαιρετικά φιλόδοξο σχέδιο επιχειρήσεων με εκατοντάδες, ακόμη και έως 1.000 μικρά drones, με επίκεντρο αεροδρόμια της Μόσχας.

Το σχέδιο φέρεται να είχε την κωδική ονομασία «M&Ms». Σκοπός του, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν ήταν να καταρριφθούν επιβατικά αεροσκάφη, αλλά να δημιουργηθεί τέτοια αναστάτωση ώστε ξένοι αερομεταφορείς να θεωρήσουν ασύμφορη ή υπερβολικά επικίνδυνη την παρουσία τους στη ρωσική πρωτεύουσα.

Το ίδιο ρεπορτάζ ανέφερε ότι ο Ζελένσκι είχε επιφυλάξεις, μεταξύ άλλων λόγω του κινδύνου για την πολιτική αεροπορία. Το προεδρικό γραφείο στο Κίεβο διέψευσε ότι προετοιμαζόταν η συγκεκριμένη επιχείρηση.

Δεν υπάρχει, συνεπώς, στοιχείο που να αποδεικνύει ότι το «M&Ms» βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη. Οι τελευταίες δηλώσεις του Ουκρανού προέδρου, ωστόσο, κινούνται πάνω στην ίδια βασική ιδέα: πίεση στα ρωσικά αεροδρόμια μέχρι το κόστος να αρχίσει να γίνεται αισθητό εκτός του πεδίου των μαχών.

Πόσο εύκολο είναι να παραλύσει ο ρωσικός ουρανός;

Εδώ η απειλή συναντά την επιχειρησιακή πραγματικότητα.

Η Ουκρανία έχει αποδείξει ότι διαθέτει δυνατότητα επιθέσεων με drones βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, ενώ τέτοιες επιχειρήσεις έχουν προκαλέσει επανειλημμένα προσωρινό κλείσιμο αεροδρομίων.

Απέχει όμως πολύ η περιστασιακή διακοπή από τη συστηματική παράλυση του αεροπορικού δικτύου μιας χώρας με το μέγεθος της Ρωσίας.

Μια διαρκής επιχείρηση εναντίον πολλών αεροδρομίων ταυτόχρονα απαιτεί μεγάλους αριθμούς μη επανδρωμένων αεροσκαφών, δυνατότητα συνεχών εκτοξεύσεων και σημαντικούς οικονομικούς και τεχνικούς πόρους. Ακόμη και σε ένα τέτοιο σενάριο, οι ρωσικές εταιρείες θα μπορούσαν να διατηρήσουν σημαντικό μέρος των εσωτερικών συνδέσεων.

Ο στόχος, επομένως, μπορεί να μην είναι ένα κυριολεκτικό «κλείσιμο» της Ρωσίας, αλλά η δημιουργία μιας μόνιμης αίσθησης ανασφάλειας γύρω από τις πτήσεις της.

Η Λειψία και μια σύμπτωση που σηκώνει συζήτηση

Στο ήδη φορτισμένο σκηνικό προστέθηκε η Λειψία.

Το Βερολίνο κατηγόρησε τη Ρωσία ότι βρίσκεται πίσω από απόπειρα επίθεσης με drone που μετέφερε εκρηκτικά στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε τον Αύγουστο. Η γερμανική πλευρά μίλησε για ρωσική υβριδική επιχείρηση, κατηγορία που η Μόσχα απορρίπτει.

Η χρονική εγγύτητα με τις δηλώσεις Ζελένσκι τροφοδοτεί αναπόφευκτα σενάρια περί συντονισμένης σκλήρυνσης της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στη Ρωσία.

Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχει δημόσιο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι η ουκρανική απειλή κατά των ρωσικών αεροδρομίων συνδέεται επιχειρησιακά με την υπόθεση της Λειψίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι στη Μόσχα θα διαβαστούν ως δύο εντελώς ανεξάρτητες ιστορίες. Στον πόλεμο, οι προθέσεις του αντιπάλου συχνά αξιολογούνται μέσα από συμπτώσεις, ακόμη κι όταν αυτές δεν αποδεικνύουν συντονισμό.

Ο εφιάλτης ενός πολιτικού αεροσκάφους

Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι τελικά οι ακυρωμένες πτήσεις.

Είναι το ενδεχόμενο ενός σοβαρού περιστατικού με πολιτικό αεροσκάφος σε περιοχή όπου βρίσκονται ταυτόχρονα στον αέρα επιβατικές πτήσεις, drones και ρωσικά συστήματα αεράμυνας.

Ένα δυστύχημα με μεγάλο αριθμό θυμάτων θα μετέτρεπε αμέσως μια στρατηγική πίεσης σε διεθνή κρίση. Η μάχη για την απόδοση ευθυνών θα ξεκινούσε πριν ακόμη ολοκληρωθεί η έρευνα, ενώ η Μόσχα θα δεχόταν ισχυρές πιέσεις στο εσωτερικό της για απάντηση.

Αυτό είναι και το πιο επικίνδυνο σημείο της ουκρανικής τακτικής. Τα drones μπορούν να προκαλέσουν οικονομική φθορά και να μεταφέρουν στους Ρώσους πολίτες μέρος της ανασφάλειας που βιώνει καθημερινά η Ουκρανία. Όσο όμως οι επιχειρήσεις πλησιάζουν σε μεγάλους κόμβους πολιτικής αεροπορίας, τα περιθώρια λάθους στενεύουν δραματικά.

Ο Ζελένσκι δεν μπορεί, τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα, να πατήσει έναν διακόπτη και να κλείσει τον ρωσικό ουρανό. Μπορεί όμως να επιχειρήσει κάτι διαφορετικό: να κάνει ακριβότερη, δυσκολότερη και περισσότερο νευρική τη λειτουργία του.

Και γι’ αυτό στη Μόσχα το ξεχασμένο όνομα «M&Ms» ακούγεται ξανά πολύ πιο σοβαρά.

Γιατί η μεγαλύτερη απειλή ίσως να μην είναι το ίδιο το σχέδιο, αλλά η στιγμή που κάποιος θα αποφασίσει να δοκιμάσει μέχρι πού μπορεί να φτάσει.