Η γαλλική Meridian, η Νορβηγία και πώς το καλώδιο μπορεί να δυναμιτίσει το (προ)εκλογικό κλίμα
Το εξειδικευμένο πλοίο Aurora της Nexans
✨Ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam έχει πλειοψηφικό πακέτο στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI και μπορεί να επηρεάσει την υλοποίηση του καλωδίου.
✨Η Τουρκία απαιτεί ενημέρωση και συνεργασία για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί δικές της, ζητώντας άδεια από το κράτος σημαίας των πλοίων.
✨Τα πλοία πόντισης του έργου GSI είναι υπό σημαία Νορβηγίας, χώρας μέλους του ΝΑΤΟ, προσφέροντας διεθνή προστασία έναντι των τουρκικών απαιτήσεων και πιέσεων.
✨Η Αθήνα προετοιμάζεται για πιθανή αντίδραση της Τουρκίας, ενώ η χρηματοδότηση του έργου από την ΕΕ υπογραμμίζει τη σημαντική γεωπολιτική του διάσταση.
Ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam που συμμετέχει πλέον (με πλειοψηφικό πακέτο μετοχών) στο έργο της ηλεκτρικής διασύνεσης GSI (Great Sea Interconnector) είναι πολύ πιθανό να καταστεί ρυθμιστικός παράγοντας ως προς την υλοποίηση του “πρότζεκτ” πόντισης του καλωδίου κατά τρόπο ώστε να παρακαμφθεί η διακηρυγμένη τουρκική θέση πώς πρέπει να ανάψει και η Άγκυρα το “πράσινο φως”.
Η θέση που εκφράστηκε από ανώτερες κυβερνητικές πηγές στην γείτονα, με αφορμή και όσα δήλωσαν σχετικά ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, είναι σαφής ως προς τις τουρκικές προθέσεις.
«Η Τουρκία δεν αντιτίθεται σε έργα υποθαλάσσιων καλωδίων ούτε επιδιώκει να παρεμποδίσει την ανάπτυξη θαλάσσιων υποδομών συνδεσιμότητα. Όμως, η θέση της είναι ότι, όταν προγραμματίζονται δραστηριότητες έρευνας ή πόντισης καλωδίων σε θαλάσσιες περιοχές, επί των οποίων η Τουρκία έχει δηλώσει και διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία, το κράτος της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων, θα πρέπει, πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων αυτών, να επικοινωνεί με την Τουρκία μέσω της διπλωματικής οδού, με στόχο να διασφαλίζεται η απαραίτητη συνεργασία, ο συντονισμός και η αποφυγή αλληλοεπικάλυψης ή σύγκρουσης δραστηριοτήτων».
Επί της ουσίας η τουρκική πλευρά επαναφέρει τη θέση ότι δεν μπορεί κανένα ενεργειακό πρότζεκτ να προχωρήσει στην ευρύτερη περιοχή χωρίς να έχει την έγκριση της Αγκυρας, και κατ’ επέκταση προωθεί την ιδέα της συνδιαχείρισης λέγοντας ότι θα πρέπει να είναι ενήμερη για οτιδήποτε γίνεται σε περιοχές που μονομερώς έχει δηλώσει ότι διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα.
Θέση που είχε προβάλει τον Ιούλιο του 2024 στο πεδίο με αφορμή τις έρευνες του ιταλικού πλοίου «Ievoli Relume» για το καλώδιο ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου στα ανοιχτά της Κάσου, όταν έστειλε πολεμικά πλοία σε διεθνή ύδατα, επικαλούμενη δικαιώματα που απορρέουν από το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Τι επιδιώκει η Άγκυρα
Όπως επισημαίνει σχετικά ο ανταποκριτής της “Καθημερινής” στην Τουρκία, Μανώλης Κωστίδης, οι τουρκικές θέσεις διατυπώνονται με συγκεκριμένη στόχευση.
Η άποψη της Αγκυρας είναι πως η Τουρκία έχει αναγγείλει την υφαλοκρηπίδα της στην Ανατολική Μεσόγειο και περιμένει να δει πώς θα κινηθεί η ελληνική κυβέρνηση, αν κινηθεί με πνεύμα συνεργασίας, όπως η Αγκυρα την εννοεί, ή θα προχωρήσει στην πραγματοποίηση ερευνών και πόντισης καλωδίου δίχως να συνεργαστεί με τη γειτονική χώρα. Η θέση της τουρκικής πλευράς είναι πως πρέπει να έχει ενημέρωση για οποιαδήποτε δραστηριότητα έστω σε επίπεδο συντονισμού, ακόμη και για έρευνες πόντισης καλωδίων σε περιοχή που θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, την οποία για την Αθήνα αυθαίρετα και μονομερώς έχει ορίσει. Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν πως σε περίπτωση που δεν υπάρξει συντονισμός με την Αγκυρα και εμφανιστούν πλοία για το έργο GSI, θα υπάρξει αντίδραση της τουρκικής πλευράς όπως είχε συμβεί στα ανοιχτά της Κάσου.
Την ίδια ώρα αναλυτές σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης καλλιεργούν σκηνικό πιθανής έντασης, ακόμα και “θερμού επεισοδίου”, εφόσον η Ελλάδα προχωρήσει στην υλοποίηση του GSI χωρίς σχετική άδεια από την Τουρκία. Ενώ και ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης, ερωτηθείς για την πιθανή(νέα) αντίδραση της Τουρκίας για την πόντιση του καλωδίου, είπε στο ΟPEN: «Ναι, αν χρειαστεί βεβαίως θα υπάρξει και η φρεγάτα και θα υπάρξουν και τα αναβαθμισμένα F-16».
Ποιό είναι, όμως, το κράτος της σημαίας των εμπλεκομένων πλοίων;
Η γαλλική εταιρεία Meridiam λειτουργεί ως ο κύριος χρηματοδότης και επενδυτής (sponsor) του έργου. Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε, δεν διαθέτει δικό της στόλο πλοίων, αλλά η πόντιση και η κατασκευή του καλωδίου έχουν ανατεθεί εξολοκλήρου στον γαλλικό κολοσσό Nexans.Η Nexans πρόκειται να χρησιμοποιήσει για το έργο τα δικά της, υπερσύγχρονα πλοία πόντισης υποβρυχίων καλωδίων (Cable Laying Vessels – CLV).
Ο στόλος πόντισης καλωδίων της Nexans αποτελείται από τρία κύρια πλοία, τα οποία πλέουν όλα υπό σημαία Νορβηγίας:
- Nexans Aurora: Το πιο σύγχρονο και πρωτοποριακό πλοίο πόντισης καλωδίων μεγάλου βάθους της εταιρείας, κατασκευασμένο το 2021.
- Σημαία: Νορβηγία (Norway).
- Nexans Electra: Το ολοκαίνουργιο, επόμενης γενιάς υβριδικό πλοίο πόντισης της εταιρείας. Η επίσημη αλλαγή σημαίας και η επιχειρησιακή του παράδοση ολοκληρώθηκαν πρόσφατα, τον Μάιο του 2026.
- Σημαία: Νορβηγία (Norway).
- Nexans Skagerrak: Το παλαιότερο αλλά εξαιρετικά αξιόπιστο και αναβαθμισμένο πλοίο του στόλου της για τέτοιου είδους υποθαλάσσιες εργασίες.
- Σημαία: Νορβηγία (Norway)
Η Αθήνα εκτιμά πώς η χρήση πλοίων υπό τη σημαία της Νορβηγίας (χώρας μέλους του ΝΑΤΟ και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου), σε συνδυασμό με τη γαλλική κρατική και ιδιωτική κάλυψη (μέσω των Meridiam και Nexans), προσδίδει στο έργο αυξημένη διεθνή και ευρωπαϊκή προστασία έναντι των γεωπολιτικών αμφισβητήσεων και των πιέσεων της Τουρκίας στην περιοχή του νοτιοανατολικού Αιγαίου.
Η Τουρκία επιμένει πως “διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία στην περιοχή” και για τον λόγο αυτό, αξιώνει ενημέρωση επί των σχεδίων και των έργων. Ειδικότερα, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι για οποιαδήποτε έρευνα ή πόντιση καλωδίων σε θαλάσσιες περιοχές όπου θεωρεί ότι έχει κυριαρχικά δικαιώματα θα πρέπει να προηγείται ενημέρωσή της.
Πρακτικά, η Άγκυρα επιδιώκει να της ζητηθεί άδεια για την υλοποίηση του έργου από το κράτος “της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων”, ενώ αξίζει να σημειωθεί πώς το συγκεκριμένο έργο (GSI) χρηματοδοτείται αδρά με αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια από την Ε.Ε.
Με βάση τη νομική και διπλωματική λογική που θέτει η Τουρκία, το κράτος που θα έπρεπε να της ζητήσει άδεια είναι η Νορβηγία, καθώς αυτή είναι το «κράτος της σημαίας» (flag state) των πλοίων της Nexans που θα εκτελέσουν τις εργασίες.
Είναι, ωστόσο, σχεδόν απίθανο η Νορβηγία να εμπλακεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο σε αυτή την περίπλοκη υπόθεση και να ζητήσει την άδεια από την Άγκυρα.
Πληροφορίες διπλωματικών κύκλων επισημαίνουν σχετικά:
Σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο (UNCLOS): Η Νορβηγία, ως κράτος δικαίου και συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), αναγνωρίζει ότι στα διεθνή ύδατα και στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) ισχύει η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η ελευθερία πόντισης υποβρυχίων καλωδίων.
Άρνηση νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων: Εάν η Νορβηγία υπέβαλλε αίτημα στην Άγκυρα, θα αναγνώριζε έμμεσα ότι η περιοχή του νοτιοανατολικού Αιγαίου/Ανατολικής Μεσογείου ανήκει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, κάτι που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις επίσημες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
Πώς επηρεάζεται το προεκλογικό κλίμα- Η παράμετρος Σαμαρά
Το τελευταίο, φυσικά, είναι κάτι που δεν επιθυμεί πρωτίστως η Ελλάδα, ακόμα κι αν δεν εμφανιζόταν η ίδια ως κρατική οντότητα να ζητά την τουρκική άδεια για την πόντιση του καλωδίου. Τυχόν αίτημα της Νορβηγίας, ή οιουδήποτε άλλου, προς την Τουρκία για την παροχή αδείας, συνιστά “δεδικασμένο” που στο μέλλον θα το αξιοποιήσει η γείτονας στο διπλωματικό πεδίο για να κατοχυρώσει την θεωρία των γκρίζων ζωνών και της συνεκμετάλλευσης.
Η υπόθεση, βεβαίως, έχει και εσωτερικές πολιτικές διαστάσεις, καθώς η κυβέρνηση τελεί υπό την δημοσκοπική και πιθανότατα εκλογική πίεση του υπό ίδρυση κόμματος του Αντώνη Σαμαρά, αλλά και άλλων κομμάτων στα δεξιά της. Οποιαδήποτε “στραβοτιμονιά” (και μάλιστα με το προηγούμενο της εμπλοκής στην Κάσο) θα έδινε βήμα στον πρώην πρωθυπουργό να εξαπολύσει επίθεση για ενδοτικότητα στα ελληνοτουρκικά και να πλήξει πολιτικά και εκλογικά τη Ν.Δ στο ακροατήρια των δεξιών ψηφοφόρων.
«Κάποιες πολιτικές δυνάμεις, κυρίως δεξιότερα ημών, αλλά και όχι μόνο, ακούμε αυτή την κριτική και από το ΠΑΣΟΚ κάποιες φορές με πιο ήπιο τρόπο και από κάποια άλλα κόμματα, φτιάχνουν ένα αφήγημα ενδοτικότητας και υποχωρητικότητας», είπε ο κ. Μαρινάκης, για να προσθέσει ότι συναντήσεις με την τουρκική ηγεσία γίνονταν και από τους προηγούμενους πρωθυπουργούς. Μάλιστα πήγε ένα βήμα πιο πέρα προεξοφλώντας ότι για άλλη μία φορά όσοι προβλέπουν εθνικές ήττες θα διαψευσθούν στην πράξη.
«Eχω “βαρεθεί” να μετράω πρωτοσέλιδα εφημερίδων όλα αυτά τα χρόνια που προεξοφλούν εθνικές ήττες και στη συνέχεια μετράνε “κουβάδες”. Για μία ακόμη φορά, λοιπόν, αυτοί οι πατριδοκάπηλοι, οι ψευτοπατριώτες είτε κάποιων ΜΜΕ είτε από το πολιτικό σύστημα, θα πάρουν τις απαντήσεις τους στην πράξη», τόνισε.
Η κυβέρνηση, βεβαίως, έχει κάθε λόγο να αξιοποιήσει το μομέντουμ στο εσωτερικό προεκλογικό σκηνικό. Πρώτον, για να ενισχύσει το αφήγημα της ανάγκης σταθερής και ισχυρής διακυβέρνησης που μπορεί να αντιμετωπίσει -ακόμα και δυναμικά εάν χρειαστεί- μία εμπλοκή στα ελληνοτουρκικά, ή ακόμα περισσότερο να επικαλεστεί μία τέτοια κρίση για την προσφυγή σε κάλπες το φθινόπωρο (επίκληση “σπουδαίου εθνικού λόγου” που προβλέπει το Σύνταγμα). Και, δεύτερον, για να περιορίσει την επιρροή Σαμαρά και άλλων κομμάτων στα δεξιά της Ν.Δ.
SiteDesign