Τείχος πυραύλων Patriot για Κύπρο, Βουλγαρία και Ελλάδα μετά τις απειλές της Τεχεράνης

Σε διαρκή ετοιμότητα βρίσκεται το ελληνικό Πεντάγωνο μετά την εμπλοκή της Ελλάδας και τις νέες απειλές, που εκτόξευσε το Ιράν αφήνοντας για πρώτη φορά ανοιχτό το ενδεχόμενο να πλήξει στόχους επί ευρωπαϊκού εδάφους, κατονομάζοντας μεταξύ αυτών στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην νοτιοανατολική Ευρώπη, όπως στην Κύπρο και τη Βουλγαρία.

Ακολουθώντας το τέμπο επαγρύπνησης, το οποίο ηχεί ήδη στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ποικίλα σενάρια επεξεργάζεται μετά τα νέα δεδομένα και η Αθήνα. Παρακολουθεί τις δηλώσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Τεχεράνης και τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται ευρύτερα, στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επικαιροποίηση των σχεδιασμών στο Πεντάγωνο έγινε μετά από δημοσίευμα των Financial Times, που περιέγραφε το ενδεχόμενο το Ιράν να επιδιώξει τη διεύρυνση του πολέμου πέρα από την Μέση Ανατολή, πλήττοντας στόχους και στη Γηραιά Ήπειρο εφόσον υπήρχε εμπλοκή των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το «Πρώτο Θέμα» τα όσα απειλητικά έχουν ειπωθεί τα τελευταία εικοσιτετράωρα από πλευράς του Ιράν φαντάζουν ως «σενάρια χαμηλής πιθανότητας». Ωστόσο, τα όσα έχουν συμβεί σε διεθνές επίπεδο την τελευταία διετία «δεν επιτρέπουν κανενός είδους εφησυχασμό», όπως χαρακτηριστικά τονίζουν στρατιωτικοί κύκλοι, ωθώντας προς τη λήψη περαιτέρω μέτρων ασφαλείας.

Παρότι δεν είναι λίγοι όσοι ισχυρίζονται πως η απειλή της Τεχεράνης προέκυψε μοιραία από την «πλειοδοσία τρόμου» στην οποία έχουν επιδοθεί -πρωτίστως για ψυχολογικούς λόγους- Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, εντούτοις τα επίπεδα ετοιμότητας εξακολουθούν να παραμένουν υψηλά για την ελληνική πλευρά, όπως και τα αντανακλαστικά της.

Μέτρα προστασίας για τις εγκαταστάσεις

Στο φάσμα των προληπτικών ενεργειών που εξετάζονται από το Πεντάγωνο είναι αφενός η μεταφορά της πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο, όπου είχαν μεταφερθεί με την εκκίνηση της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν στην Κρήτη, προκειμένου να συνδράμουν έτι περαιτέρω στην αντιαεροπορική κάλυψη της Σούδας.

Στην ίδια κατεύθυνση, στην Κύπρο παραμένουν τόσο τέσσερα μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας, όσο και η φρεγάτα τύπου S, «Νικηφόρος Φωκάς» του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία έχει κατά καιρούς αυξημένη παρουσία στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Εκτός από τις ελληνικές δυνάμεις στην μεγαλόνησο, οι οποίες παραμένουν αμετακίνητες, ανοιχτή στην αμυντική συνδρομή της Βουλγαρίας σε επίπεδο αντιαεροπορικής κάλυψης εμφανίζεται η Αθήνα, σε περίπτωση που η γειτονική χώρα υποβάλλει σχετικό αίτημα σε επόμενη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ.

Το γεγονός ότι η Βουλγαρία προσέτρεξε στην προηγούμενη φάση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή στην Αθήνα για αντιαεροπορική κάλυψη συνιστά, κατά στρατιωτικούς αναλυτές, μια ισχυρή «ψήφο εμπιστοσύνης» στην αμυντική ικανότητα της Ελλάδας. Αλλάζει, δε, τη δυναμική στα διαχρονικά «εύφλεκτα Βαλκάνια», ικανότητα που έχει διεθνώς κατανοητή, μέσω των αλλεπάλληλων επιτυχιών της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ), οποία έχει επιφορτιστεί με την αντιβαλλιστική προστασία των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Aramco, στην περιοχή Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας.

Οι επαναλαμβανόμενες επιτυχίες της δύναμης στην απόκρουση ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, αλλά και μη επανδρωμένων αεροχημάτων των Χούθι έχουν μεταβάλλει άρδην την επιχειρησιακή εικόνα της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή, σε μια περίοδο που επικαιροποιούνται ή αναδύονται νέες, πολυμερείς συνεργασίες αλλά έχει δημιουργήσει και εχθρότητα, τη στιγμή, που υπάρχει μία μικρή αλλά σημαντική κοινότητα Ελλήνων, που ζει και εργάζεται με καλούς όρους στη Σαουδική Αραβία.

Πάντως, η «Συμφωνία της Μέκκας», δηλαδή το τριμερές σύμφωνο κοινής άμυνας που υπογράφτηκε στις αρχές του μήνα ανάμεσα στην Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία ανακίνησε στο εσωτερικό της χώρας τη συζήτηση για το ρόλο της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στις εγκαταστάσεις της Aramco.

Αντίθετα, η σχετική συζήτηση φέρεται να είχε ξεκινήσει προ μηνών σε υψηλό επιτελικό επίπεδο εντός του Πενταγώνου, ενώ, κατά πληροφορίες, η Αθήνα είχε αποφασίσει πολύ νωρίτερα – και σίγουρα πολύ πριν αναδυθεί το τριμερές αμυντικό σχήμα με την συμμετοχή και της Τουρκίας- την αξιολόγηση της ελληνικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή της Σαουδικής Αραβίας ανά μήνα, ασκώντας εμμέσως πίεση προς την αραβική πλευρά αναφορικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας που της παρέχει.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, τα σενάρια που εξετάζονται είναι δύο: Το πρώτο σενάριο αφορά σε μικρή παράταση της παρουσίας της πυροβολαρχίας κατευθυνόμενων βλημάτων Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας, στην Σαουδική Αραβία.

Το άλλο σενάριο που εξετάζεται, ωστόσο, είναι ο επαναπατρισμός τους, δηλαδή η μεταφορά του οπλικού συστήματος στην Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, η τάση που φαίνεται να διαμορφώνεται στους σχεδιασμούς του υπουργείου Εθνικής Άμυνας μοιάζει να κλίνει προς την επιστροφή του οπλικού συστήματος το επόμενο χρονικό διάστημα στη χώρα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν αξιολογείται διαρκώς η παρουσία των Patriot στην ευρύτερη περιοχή.

Η ανάπτυξη της ελληνικής Πυροβολαρχίας στην περιοχή ξεκίνησε το 2021, στο πλαίσιο της αποστολής της διεθνούς πρωτοβουλίας «Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept» για την υποστήριξη της αεράμυνας του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, με βασικό έργο για την «Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας» (ΕΛΔΥΣΑ) την αντιαεροπορική κάλυψη των εγκαταστάσεων της ARAMCO, ενώ η επιχειρησιακή ικανότητα της κρίθηκε στο πεδίο, αποκρούοντας με απόλυτη επιτυχία είτε βαλλιστικούς πυραύλους, είτε μη επανδρωμένα αεροχήματα.

Το Πεντάγωνο έστειλε εδώ και μήνες πολλαπλά και «εύγλωττα» μηνύματα με την ταχύτητα της αποστολής δυνάμεων στην Κύπρο, όταν άρχισαν να εκδηλώνονται οι πρώτες επιθέσεις των Ιρανών προς το Ακρωτήρι, ενώ η απόδοση πολυμερών σχημάτων στο πεδίο της άμυνας στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο δεν είχε εξασφαλίσει ιστορικά μέχρι τώρα τη βιωσιμότητά τους, όπως συνέβη σε πολλές περιπτώσεις μουσουλμανικών κρατών, που μετείχαν σε αντίστοιχες διαδικασίες.

Στο πλαίσιο αυτό, ο χρόνος και ο βαθμός ουσιαστικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των παικτών της «Συμφωνίας της Μέκκας» είναι οι παράμετροι που θα κρίνουν τυχόν περαιτέρω ελληνικές ενέργειες σε διπλωματικό και σε άλλα ακόμη επίπεδα, αν και για ορισμένους το τριμερές αυτό σχήμα συνιστά μια έμμεση προσπάθεια διεμβολισμού περιφερειακών δυνάμεων, μετά την περαιτέρω εμβάθυνση στην συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, με φόντο την είσοδο της Meridiam στην ηλεκτρική διασύνδεση των τριών χωρών.

Το σύστημα PATRIOT

Το αντιαεροπορικό σύστημα PATRIOT είναι αμερικανικής κατασκευής και εντάχθηκε στην Πολεμική Αεροπορία το 2003. Είναι κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου βεληνεκούς (HSAM) με εμβέλεια ραντάρ έρευνας 170 χλμ. και μέγιστο βεληνεκές εμπλοκής 150 χλμ.

Αποτελείται από:

το Κέντρο Συντονισμού και Πληροφοριών (ICC)

το Ραντάρ (Radar Set)

τον Σταθμό Ελέγχου Εμπλοκής (ECS) και

τους Σταθμούς Εκτόξευσης (Launching Stations).

Η Μονάδα πυρός ελέγχει μέχρι 16 σταθμούς εκτόξευσης, οι οποίοι μπορούν να τοποθετηθούν και να επιχειρήσουν σε αποστάσεις μέχρι 30 χλμ από το σταθμό εμπλοκής, ώστε να επιτυγχάνεται η μέγιστη κάλυψη περιοχής. Έχει δυνατότητα ταυτόχρονης εμπλοκής 9 στόχων (Τακτικοί, Βαλλιστικοί, Cruise πύραυλοι και αεροσκάφη). Το κάθε Κέντρο Συντονισμού Πληροφοριών ελέγχει και συντονίζει μέχρι 6 ECS, και διασυνδέεται με το Εθνικό Σύστημα Αεροπορικού Ελέγχου. Η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει 2 Κέντρα Συντονισμού-Πληροφοριών και 6 Σταθμούς Ελέγχου Εμπλοκής με 6 Σταθμούς εκτόξευσης το καθένα.

Ψυχραιμία και ετοιμότητα

Σ’ αυτόν τον πληθωρισμό απειλών και κινήσεων στη γεωπολιτική σκακιέρα της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, έχουν σχεδόν προεξοφληθεί τα επαυξημένα μέτρα ασφάλειας σε όσα πλοία μεσογειακών χωρών πλέουν στην Ερυθρά Θάλασσα και σε άλλα κομβικά σημεία στην ευρύτερη περιοχή και ενώ «παρών» στις ραγδαίες εξελίξεις δήλωσε και το ΝΑΤΟ, αφού «όπως αποδείχθηκε νωρίτερα φέτος, όταν η αεράμυνα του ΝΑΤΟ αναχαίτισε με επιτυχία βαλλιστικούς πυραύλους που κατευθύνονταν προς την Τουρκία από το Ιράν σε τέσσερις ξεχωριστές περιπτώσεις, η αποτρεπτική και αμυντική μας στάση είναι ισχυρή και αποτελεσματική», όπως εξήγησε στη Jerousalem Post, υψηλόβαθμος αξιωματούχος του. Κινούμενη σε παράλληλη τροχιά, η Κύπρος «δεν απειλεί κανέναν» και δεν αποτελεί παράγοντα στρατιωτικής κλιμάκωσης στην περιοχή.

Η Κύπρος ωστόσο, συμπεριλήφθηκε στη «μαύρη λίστα» της Τεχεράνης ως δυνητικός στόχος της λόγω της λειτουργίας βρετανικής αεροπορικής βάσης στο νησί, ενώ στην περίπτωση της Βουλγαρίας εκτιμάται πως μέρος της γειτονικής χώρας μπορεί να μετατραπεί σε πιθανό στόχο, λόγω του γεγονότος ότι η Σόφια έχει διαθέσει την αεροπορική Μπεζμέρ σε αμερικανικά αεροσκάφη για ανεφοδιασμό. Τα επίπεδα αγωνίας αυξάνονται ακόμη περισσότερο, πάντως, στη μνήμη της επίθεσης που πραγματοποίησε η Τεχεράνη τους προηγούμενους μήνες, εκτοξεύοντας δύο βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς προς τη βάση «Ντιέγκο Γκαρσία», πραγματοποιώντας επίδειξη δύναμης σε μια περιοχή αρκετά εκτός των γεωγραφικών ορίων της και με ισχυρή αμερικανική παρουσία.

Έκτοτε, η κόπωση των αντιαεροπορικών συστημάτων των ευρωπαϊκών χωρών λόγω και της «παγωμένης» σύγκρουσης στην Ουκρανία έχει επιδεινωθεί, όχι όμως και η επιχειρησιακή κατάσταση των Ιρανών, ακόμη και αν πληροφορίες θέλουν την Τεχεράνη να απειλεί ανοιχτά τα εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών στη Γηραιά Ήπειρο, προκειμένου αυτοί να μεταφέρουν με την σειρά τους το κύμα και κλίμα φόβου και ανασφάλειας που βιώνουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ενόψει και των Ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών.