Ιός του Δυτικού Νείλου: Η σοβαρή μορφή “χτυπά” τον εγκέφαλο – Ποιοι κινδυνεύουν

Σε αυξημένη επιτήρηση βρίσκεται η χώρα για τον ιό του Δυτικού Νείλου, καθώς η περίοδος μετάδοσης βρίσκεται σε εξέλιξη και οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τη δραστηριότητα των κουνουπιών. Ο ΕΟΔΥ έχει επισημάνει έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδιαίτερα στην Αττική, και συστήνει αυξημένη προσοχή στα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια. 

Για τη μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων, η λοίμωξη είτε δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα είτε εκδηλώνεται με ήπια συμπτώματα. Υπάρχει όμως και μια σπάνια, πολύ σοβαρότερη μορφή, κατά την οποία ο ιός προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα και μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση.

Πόσο συχνά προκαλεί σοβαρή νόσο

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου το 80% των ανθρώπων που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικοί. Περίπου 20% εμφανίζουν ήπια νόσο, ενώ λιγότερο από 1% των μολυνθέντων αναπτύσσει σοβαρή κλινική νόσο που προσβάλλει το νευρικό σύστημα.

Η ήπια λοίμωξη μπορεί να μοιάζει με γριπώδη συνδρομή, με πυρετό, πονοκέφαλο, καταβολή, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους, ενώ μπορεί να εμφανιστούν ναυτία, έμετοι, διάρροια ή εξάνθημα.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο ιός περάσει στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Όταν ο ιός προσβάλλει τον εγκέφαλο

Η σοβαρή μορφή μπορεί να εκδηλωθεί ως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, δηλαδή φλεγμονή που αφορά τον εγκέφαλο και, στην περίπτωση της μηνιγγοεγκεφαλίτιδας, και τις μήνιγγες.

Τα συμπτώματα που πρέπει να προκαλέσουν άμεση ιατρική αξιολόγηση περιλαμβάνουν:

• υψηλό πυρετό και έντονο πονοκέφαλο,
• δυσκαμψία στον αυχένα,
• σύγχυση ή αποπροσανατολισμό,
• υπνηλία, λήθαργο ή αλλαγές στο επίπεδο συνείδησης,
• αστάθεια και δυσκολία στο περπάτημα,
• τρέμουλο ή σπασμούς,
• σοβαρή μυϊκή αδυναμία,
• διαταραχές της όρασης,
• ακόμη και παράλυση ή κώμα σε ιδιαίτερα βαριές περιπτώσεις

Η εγκεφαλίτιδα δεν αποτελεί απλώς μια πιο έντονη μορφή πυρετού. Πρόκειται για νευρολογική επιπλοκή που μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία και, στα σοβαρότερα περιστατικά, υποστήριξη σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Δεν υπάρχει ειδική αντι-ιική θεραπεία για τη λοίμωξη· η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική. 

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Η σοβαρή νόσος μπορεί να εμφανιστεί σε άνθρωπο οποιασδήποτε ηλικίας. Ωστόσο, ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου είναι η μεγαλύτερη ηλικία, με τον ΕΟΔΥ να επισημαίνει ιδιαίτερα την ηλικία άνω των 50 ετών. 

Αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης:

• άτομα με ανοσοκαταστολή,
• ασθενείς με χρόνια υποκείμενα νοσήματα,
• άτομα με ορισμένες σοβαρές παθήσεις, όπως καρκίνο, διαβήτη ή νεφρική νόσο,
• ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνου. 

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νεότεροι και υγιείς άνθρωποι είναι απολύτως προστατευμένοι. Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει ότι σοβαρή νόσος μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία, απλώς ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία και την παρουσία παραγόντων που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού. 

Πώς μεταδίδεται ο ιός

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Οι άνθρωποι που μολύνονται δεν μεταδίδουν τον ιό με την καθημερινή άμεση επαφή σε άλλα άτομα.

Μετά το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού, συνήθως μεσολαβούν 2 έως 14 ημέρες μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα. 

Γι’ αυτό και η πρόληψη παραμένει ιδιαίτερα σημαντική κατά τους μήνες με αυξημένη δραστηριότητα των κουνουπιών.

Πώς μπορούμε να προστατευτούμε

Τα μέτρα προστασίας είναι απλά αλλά σημαντικά, ιδιαίτερα για τους ανθρώπους που ανήκουν στις ομάδες υψηλότερου κινδύνου.

Συνιστάται η χρήση εντομοαπωθητικού, κατάλληλων ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα, καθώς και η χρήση σήτας σε πόρτες και παράθυρα. Παράλληλα, πρέπει να αποφεύγεται, όπου είναι δυνατόν, η έκθεση στα κουνούπια και να περιορίζονται οι εστίες στάσιμου νερού γύρω από κατοικίες. Ο ΕΟΔΥ θεωρεί τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια βασικό εργαλείο πρόληψης.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας

Το 2026 το πρώτο περιστατικό στην Ελλάδα καταγράφηκε στις αρχές Ιουλίου και αφορούσε άτομο άνω των 60 ετών με μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, με πιθανότερο τόπο έκθεσης τον Βόρειο Τομέα Αθηνών. 

Στις 30 Ιουλίου ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε ότι έως τις 29 Ιουλίου είχαν καταγραφεί 42 εγχώρια περιστατικά, από τα οποία 35 στην Αττική, πέντε στη Θεσσαλία και δύο στην Κεντρική Μακεδονία. 

Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί ένα υπαρκτό καλοκαιρινό πρόβλημα δημόσιας υγείας, χωρίς όμως να σημαίνει ότι κάθε τσίμπημα κουνουπιού οδηγεί σε σοβαρή λοίμωξη.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι η ψύχραιμη ενημέρωση και η πρόληψη. Για τη συντριπτική πλειονότητα των μολύνσεων η νόσος δεν προκαλεί συμπτώματα ή παραμένει ήπια. Όταν όμως εμφανιστούν νευρολογικά συμπτώματα, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένο ή ανοσοκατεσταλμένο άτομο, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.