Politico: Πώς οι Έλληνες αγρότες άρμεξαν τα κονδύλια της ΕΕ από φανταστικές αγελάδες

«Οι κτηνοτρόφοι ζήτησαν επιδοτήσεις της ΕΕ για δεκάδες χιλιάδες περισσότερα ζώα εκτροφής το 2024 από ό,τι μπορούν να εξηγήσουν τα επίσημα αρχεία της χώρας, σύμφωνα με ανάλυση του POLITICO σε κυβερνητικά στοιχεία. Το εύρημα απειλεί να επεκτείνει ένα ευρύτερο σκάνδαλο επιδοτήσεων στις ελληνικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις.

Η ανάλυση αποκαλύπτει αποκλίσεις μεταξύ της συρρίκνωσης του εθνικού κοπαδιού βοοειδών, όπως αναφέρθηκε από την ΕΛΣΤΑΤ, την ελληνική στατιστική υπηρεσία, και των επιδοτήσεων που καταγράφηκαν από το ελληνικό υπουργείο Γεωργίας.

Πρόσφατα σκάνδαλα στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις ώθησαν την κυβέρνηση της Αθήνας να υποσχεθεί αναδιαρθρώσεις και αύξηση των ελέγχων στη γεωργία. «Η ελληνική κτηνοτροφία γυρίζει νέα σελίδα», δήλωσε ο υπουργός Γεωργίας Μαργαρίτης Σχοινάς σε συνέντευξη Τύπου τον Ιούνιο. «Εκπληρώνει τις δεσμεύσεις της προς την ΕΕ και εισέρχεται σε μια νέα εποχή στον γεωργικό τομέα – μια εποχή που διέπεται από κανόνες, διαφάνεια και αξιοπιστία».

Ωστόσο, οι αποκλίσεις στα δεδομένα υποδηλώνουν ότι υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά πριν η κυβέρνηση αποκτήσει αρκετές πληροφορίες για να αντιμετωπίσει το ζήτημα.

Για το 2024, στοιχεία από το υπουργείο Γεωργίας δείχνουν ότι οι ελληνικές αρχές κατέβαλαν επιδοτήσεις της ΕΕ για περίπου 260.000 γαλακτοπαραγωγικές αγελάδες, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε μια ελληνική ιστοσελίδα γεωργικών ειδήσεων και επιβεβαιώθηκαν από το POLITICO με το υπουργείο Γεωργίας.

Επειδή μια γαλακτοπαραγωγική αγελάδα παράγει γενικά ένα μοσχάρι ετησίως, αυτές οι αγελάδες θα έπρεπε να έχουν προσθέσει περίπου τον ίδιο αριθμό μοσχαριών στο εθνικό κοπάδι. Τα στοιχεία του υπουργείου Γεωργίας δείχνουν επίσης ότι κατά τη διάρκεια του 2024 περίπου 70.000 βοοειδή σφαγιάστηκαν για κρέας, κάτι που επίσης πληροί τις προϋποθέσεις για επιδοτήσεις.

Η Ελλάδα δεν δημοσιεύει ολοκληρωμένα στοιχεία για τα βοοειδή που θανατώνονται λόγω ηλικίας, μείωσης της παραγωγικότητας ή ασθένειας. Ωστόσο, τρεις Έλληνες κτηνοτρόφοι δήλωσαν στο POLITICO ότι τέτοιες μετακινήσεις ανέρχονται σε περίπου 20% του κοπαδιού κάθε χρόνο. Δεδομένου ότι υπήρχαν περίπου 600.000 κεφάλια βοοειδών στην Ελλάδα το 2024, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, αυτό θα σήμαινε μείωση περίπου 120.000 ζώων.

Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων για τις επιδοτήσεις, η εκτίμηση αυτή υποδηλώνει ότι το εθνικό κοπάδι θα έπρεπε να είχε αυξηθεί κατά περίπου 70.000 εκείνο το έτος.

Αντ’ αυτού, τα στοιχεία που συγκεντρώνει η ΕΛΣΤΑΤ μέσω ετήσιων ερευνών δείχνουν ότι το εθνικό κοπάδι έχει συρρικνωθεί, από περίπου 640.000 το 2023 σε 600.000 το 2024 σε 520.000 το 2025, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν τον Ιούνιο. Η απόκλιση θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη, δήλωσε ο Νίκος Δημόπουλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Κτηνοτρόφων Καβάλας. Για παράδειγμα, ορισμένα από τα ζώα που σφαγιάστηκαν μπορεί να είχαν εισαχθεί αντί να είχαν αφαιρεθεί από το εθνικό κοπάδι. Τα περισσότερα χρόνια, η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ζώντων βοοειδών και εξάγει μόνο μικρούς αριθμούς.

«Δεν υπάρχει εποπτεία και δεν μπορούμε να έχουμε ακριβή αριθμό επειδή δεν υπάρχουν ακριβή δεδομένα», δήλωσε ο Δημόπουλος. Οι αρχές διενεργούν μόνο δειγματοληπτικούς ελέγχους ή ερευνούν μετά από καταγγελία. Παρόμοιες αποκλίσεις εμφανίζονται στα αρχεία αιγοπροβάτων της Ελλάδας. Η ΕΛΣΤΑΤ ανέφερε πληθυσμό περίπου 8,8 εκατομμυρίων ζώων το 2025, ενώ περίπου 15,7 εκατομμύρια ήταν καταχωρημένα στο Ολοκληρωμένο Κτηνιατρικό Πληροφοριακό Σύστημα της χώρας, μια κυβερνητική βάση δεδομένων.

Δύο αξιωματούχοι του υπουργείου Γεωργίας, στους οποίους δόθηκε η ανωνυμία επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να σχολιάσουν το θέμα, δήλωσαν ότι το υπουργείο δεν είναι υπεύθυνο για τη διατήρηση αρχείων ζώων και βασίζεται σε δεδομένα που παρέχουν οι δήμοι. Η χώρα δεν διαθέτει ένα ασφαλές και αξιόπιστο μητρώο στο οποίο να βασίζεται η καταβολή των επιδοτήσεων ζώων, λένε οι ειδικοί. «Εκτός αν πραγματοποιήσουμε μια πανεθνική απογραφή ζώων για να δούμε τι έχουμε στην πραγματικότητα, δεν θα έχουμε σαφή εικόνα», δήλωσε ο Δημόπουλος.

Καταγγελίες σχετικά με την απόκλιση μεταξύ των καταγεγραμμένων επιδοτήσεων και του επίσημου μεγέθους του εθνικού κοπαδιού βοοειδών έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία από το πρόσφατα σχηματισμένο αριστερό κόμμα ΕΛΑΣ του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, το οποίο διεξήγαγε τη δική του μελέτη για τον αριθμό των ζώων.

«Έχουν σταλεί καταγγελίες στην EPPO», δήλωσε ο Θωμάς Μόσχος, επικεφαλής της αγροτικής πολιτικής του κόμματος. Πρόσθεσε ότι ο Αγροτικός Σύλλογος Καστοριάς, μια οργάνωση μικρής κλίμακας αγροτών όπου υπηρετεί ως πρόεδρος, μαζί με άλλες ενώσεις έχουν ήδη υποβάλει υποθέσεις στην αρχή.

Η EPPO, η οποία αρνήθηκε να επιβεβαιώσει ότι εξετάζει το θέμα, ήδη διεξάγει δεκάδες υποθέσεις που αφορούν άτομα που φέρονται να έλαβαν γεωργικά κονδύλια της ΕΕ για βοσκοτόπια που δεν κατείχαν ή δεν μίσθωναν ή για γεωργικές εργασίες που δεν εκτέλεσαν.

Τον Ιούλιο, η υπηρεσία ανακοίνωσε ότι απήγγειλε κατηγορίες σε 22 κατηγορούμενους, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της έρευνάς της για γεωργική απάτη. Οι δίκες των βουλευτών ξεκινούν στην Αθήνα τον Οκτώβριο. Όλοι αρνούνται οποιαδήποτε παράβαση.

Κτηνίατροι και αξιωματούχοι του ΟΠΕΚΕΠΕ — του οργανισμού που ήταν προηγουμένως υπεύθυνος για την κατανομή των γεωργικών κονδυλίων της ΕΕ και ο οποίος έκλεισε λόγω του σκανδάλου των γεωργικών επιδοτήσεων — φέρεται να έπαιξαν ρόλο στη διόγκωση των αρχείων του ζωικού κεφαλαίου, σύμφωνα με έγγραφο που υπέβαλε ο EPPO στο ελληνικό κοινοβούλιο ζητώντας του να άρει την ασυλία αρκετών νομοθετών.

Μια υπόθεση του EPPO που αφορά έναν βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας αφορά φερόμενες πληρωμές επιδοτήσεων σε έναν εκτροφέα για περισσότερες αγελάδες από όσες στην πραγματικότητα κατείχε. Σύμφωνα με τον φάκελο της υπόθεσης που είδε το POLITICO, ο νομοθέτης κάλεσε έναν ανώτερο αξιωματούχο του ΟΠΕΚΕΠΕ για να πιέσει για την πληρωμή και είπε ότι ένας κτηνίατρος είχε ήδη τροποποιήσει τον αριθμό των ζώων του εκτροφέα στην επίσημη κτηνιατρική βάση δεδομένων, αυξάνοντας την επιδότηση για την οποία ήταν επιλέξιμος. Η υπόθεση θα εκδικαστεί στις 2 Οκτωβρίου.

Το σκάνδαλο ώθησε την κυβέρνηση να εισαγάγει νέους ελέγχους, όπως ένα ηλεκτρονικό σύστημα αναγνώρισης για αιγοπρόβατα με χρήση καψουλών στομάχου, γνωστών ως βώλοι. Το σύστημα πρόκειται να εφαρμοστεί πιλοτικά φέτος σε αγροκτήματα με περισσότερα από 900 ζώα, καλύπτοντας περίπου 700.000 αιγοπρόβατα, πριν επεκταθεί τα επόμενα χρόνια.

Τον Μάρτιο, η Ελλάδα υπέβαλε στις αρχές της ΕΕ ένα σχέδιο δράσης που καθορίζει μέτρα για την αποτροπή της αδικαιολόγητης κατανομής γεωργικών κονδυλίων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι θα συνεργαστεί με την Ελλάδα για να βοηθήσει στην «περαιτέρω βελτίωση της διαχείρισης» των ευρωπαϊκών γεωργικών επιδοτήσεων. «Σημειώνεται καλή πρόοδος», δήλωσε σε γραπτή δήλωση ο Επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν. «Αλλά υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει».