Το μεγάλο παζάρι μετά τη Μέκκα: Γιατί Ριάντ και Άγκυρα απλώνουν δίχτυ στο Σουδάν

Μέσα σε λίγες ώρες, το Σουδάν βρέθηκε ξανά στο κέντρο του περιφερειακού ανταγωνισμού. Το Ριάντ υπέγραψε με το Χαρτούμ πλαίσιο στρατηγικού συντονισμού, ενώ η Άγκυρα υποδέχθηκε με στρατιωτικές τιμές τον αρχηγό του σουδανικού Γενικού Επιτελείου. Οι κινήσεις έγιναν λίγες ημέρες μετά τη Συμφωνία της Μέκκας, με την οποία Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν δεσμεύθηκαν σε καθεστώς αμοιβαίας άμυνας. Το Σουδάν δεν συμμετέχει στη συμφωνία, αλλά η χρονική ακολουθία προκαλεί συζητήσεις.

Σπύρος Σιδέρης

Στο τραπέζι βρίσκονται η Ερυθρά Θάλασσα, οι στρατιωτικοί συσχετισμοί, η μεταπολεμική ανοικοδόμηση και ο έλεγχος μιας χώρας που έχει μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων.

Το Ριάντ επιστρέφει με θεσμική σφραγίδα

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν και ο Σουδανός ομόλογός του Μοχιεντίν Σάλεμ υπέγραψαν στο Ριάντ τη σύσταση του Σαουδοσουδανικού Συμβουλίου Συντονισμού. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της σαουδαραβικής διπλωματίας, το νέο όργανο θα δώσει μόνιμη και περισσότερο οργανωμένη μορφή στις σχέσεις των δύο χωρών.

Στις προτεραιότητές του περιλαμβάνονται η ασφάλεια, η άμυνα, η οικονομία και η προστασία της ναυσιπλοΐας. Πρόκειται για κρίσιμους τομείς σε μια χώρα που, από τον Απρίλιο του 2023, σπαράσσεται από τη σύγκρουση ανάμεσα στον τακτικό στρατό και τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης.

Η Σαουδική Αραβία είχε αναλάβει, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη μεσολάβηση που οδήγησε στη Διακήρυξη της Τζέντα για την προστασία των αμάχων και τη διευκόλυνση της ανθρωπιστικής βοήθειας. Με το νέο συμβούλιο αποκτά σταθερότερη παρουσία στο σουδανικό ζήτημα και ενισχύει τους δεσμούς της με τις επίσημες κρατικές δομές.

Η Άγκυρα άνοιξε τις στρατιωτικές πόρτες

Στην τουρκική πρωτεύουσα, ο Γιασέρ αλ-Άτα, μέλος του Κυρίαρχου Συμβουλίου και αρχηγός του σουδανικού Γενικού Επιτελείου, συναντήθηκε με τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και τον αρχηγό του τουρκικού Γενικού Επιτελείου Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου.

Η στρατιωτική υποδοχή και οι κλειστές επαφές έδωσαν στην επίσκεψη ιδιαίτερο βάρος. Στο επίκεντρο φέρονται να βρέθηκαν η αμυντική συνεργασία, η εκπαίδευση στελεχών και η ενίσχυση των δυνατοτήτων του σουδανικού στρατού.

Μία ημέρα νωρίτερα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε ταχθεί δημοσίως υπέρ του επικεφαλής του σουδανικού στρατού Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, χαρακτηρίζοντάς τον μετριοπαθή ηγέτη, κατάλληλο για τη σημερινή συγκυρία. Η δήλωση πρόσφερε πολιτική στήριξη στον αλ-Μπουρχάν και απευθυνόταν ταυτόχρονα προς το εξωτερικό, όπου η νομιμοποίηση της σημερινής σουδανικής ηγεσίας εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαμάχης.

Τα drones και το «σομαλικό μοντέλο»

Στο Χαρτούμ κερδίζει έδαφος το σενάριο εφαρμογής ενός «σομαλικού μοντέλου» συνεργασίας με την Τουρκία. Δεν θα περιορίζεται στην πώληση όπλων, αλλά θα περιλαμβάνει εκπαίδευση, αναδιοργάνωση στρατιωτικών δομών, προστασία στρατηγικών εγκαταστάσεων και μεταφορά τεχνογνωσίας.

Στις συζητήσεις ξεχωρίζουν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η αντιαεροπορική άμυνα, ο ηλεκτρονικός πόλεμος και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Συγκεκριμένες συμβάσεις δεν έχουν ανακοινωθεί. Η σύνθεση, όμως, των δύο αντιπροσωπειών δείχνει ότι η συνάντηση είχε ουσιαστικό στρατιωτικό περιεχόμενο.

Το μεγάλο έπαθλο είναι η Ερυθρά Θάλασσα

Το Σουδάν διαθέτει ακτογραμμή σχεδόν 850 χιλιομέτρων στην Ερυθρά Θάλασσα, απέναντι από τη Σαουδική Αραβία και κοντά στους θαλάσσιους διαδρόμους που οδηγούν στη Διώρυγα του Σουέζ και στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.

Το Ριάντ ενδιαφέρεται για την ασφάλεια των λιμανιών, των ενεργειακών εγκαταστάσεων και των εμπορικών του διαδρομών. Η Άγκυρα βλέπει πρόσβαση στο Κέρας της Αφρικής, συμβόλαια ανοικοδόμησης και πρόσθετες ευκαιρίες για την αμυντική της βιομηχανία. Το Χαρτούμ αναζητεί στρατιωτικό εξοπλισμό, επενδύσεις και πολιτική αναγνώριση.

Η Ουάσιγκτον παρακολουθεί το νέο τρίγωνο

Η Συμφωνία της Μέκκας, την οποία υπέγραψαν ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Σεχμπάζ Σαρίφ, ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον μιας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Προβλέπει επίσης μόνιμους μηχανισμούς πολιτικού και στρατιωτικού συντονισμού.

Η αυξανόμενη δραστηριότητα του Ριάντ και της Άγκυρας μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της διαχείρισης της σουδανικής κρίσης στις περιφερειακές πρωτεύουσες, μειώνοντας το περιθώριο κινήσεων της Δύσης. Η Σαουδική Αραβία διεκδικεί ρόλο πολιτικού και οικονομικού εγγυητή, ενώ η Τουρκία προετοιμάζεται για στενότερη στρατιωτική συνεργασία.

Οι υπογραφές μιλούν για σταθερότητα και ανάπτυξη. Στις κλειστές αίθουσες, η συζήτηση αφορά ήδη την επιρροή, τα λιμάνια και τα συμβόλαια της ανοικοδόμησης. Ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, αλλά η διαπραγμάτευση για το Σουδάν της επόμενης ημέρας έχει αρχίσει.