Ιράν:Χάνει τον έλεγχο των Στενών Ορμούζ- 80% των πλοίων επιλέγουν τη διαδρομή μέσω Ομάν

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τη ναυτική τους παρουσία στην περιοχή και όλο και περισσότερα πλοία επιλέγουν τη διαδρομή μέσω του Ομάν. Την ίδια ώρα, το Ιράν φαίνεται να δυσκολεύεται να διατηρήσει τον έλεγχο που διεκδικεί πάνω στο στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα.

Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Εδώ και μήνες, Τεχεράνη και Ουάσιγκτον ανταλλάσσουν δηλώσεις σχετικά με το ποια πλευρά έχει το πάνω χέρι, με τις πληροφορίες από την περιοχή να δημιουργούν συχνά μια αντιφατική εικόνα.

Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του CNN, τα στοιχεία για την κίνηση των πλοίων δείχνουν ότι η ισορροπία ενδέχεται να έχει μετατοπιστεί. Η ισχυρή αμερικανική ναυτική παρουσία φαίνεται να επιτρέπει σε περισσότερα εμπορικά πλοία να κινούνται στην περιοχή, ενώ το Ιράν έχει χάσει μέρος της δυνατότητάς του να επιβάλλει τους όρους του.

Πάνω από 80% των πλοίων επιλέγουν τη διαδρομή μέσω Ομάν

Στοιχεία της Kpler, η οποία παρακολουθεί τη διεθνή ναυσιπλοΐα αξιοποιώντας δεδομένα από πομπούς πλοίων και δορυφόρους, δείχνουν ότι περισσότερο από το 80% των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες δύο εβδομάδες πραγματοποιήθηκαν μέσω της διαδρομής που βρίσκεται στα χωρικά ύδατα του Ομάν.

Η συγκεκριμένη διαδρομή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Ιράν έχει εκφράσει την αντίθεσή του στη χρήση της και έχει επιχειρήσει να αποτρέψει πλοία από το να τη χρησιμοποιούν.

Παρά τις ιρανικές απειλές και τις επιθέσεις εναντίον πλοίων που κινήθηκαν κοντά στη βόρεια ακτή του Ομάν, η πλειονότητα της εμπορικής ναυσιπλοΐας φαίνεται πλέον να συνεχίζει τη διέλευση από την περιοχή, βασιζόμενη στην παρουσία των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων.

Ο Χομαγιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler, εκτιμά ότι τα δεδομένα δείχνουν πως το Ιράν έχει χάσει τουλάχιστον ένα μέρος του ελέγχου που ασκούσε στα Στενά.

Η μεγάλη αλλαγή μέσα σε λίγες εβδομάδες

Η σημερινή κατάσταση απέχει αισθητά από εκείνη που επικρατούσε μόλις έναν μήνα νωρίτερα.

Τότε, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler, η εμπορική κίνηση μέσω της ομανικής διαδρομής ήταν σχεδόν μηδενική. Η σημαντική αύξηση των διελεύσεων δείχνει ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες είναι πλέον διατεθειμένες να αναλάβουν το ρίσκο, ιδιαίτερα υπό την παρουσία αμερικανικών πολεμικών πλοίων.

Η εξέλιξη αυτή περιορίζει παράλληλα την ικανότητα της Τεχεράνης να επιβάλλει τέλη στα πλοία που περνούν από τα Στενά, πρακτική που είχε εφαρμόσει και στο παρελθόν.

Η λήξη του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε θεωρητικά να ανοίξει τον δρόμο για την επαναφορά τέτοιων τελών. Ωστόσο, σύμφωνα με την Kpler, το Ιράν δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχει καταφέρει να επιβάλει αποτελεσματικά αυτή την απαίτηση.

Ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners, σημείωσε ότι οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις δεν δείχνουν διατεθειμένες να αποδεχθούν τις ιρανικές απαιτήσεις, γεγονός που καθιστά τη διαδρομή μέσω του Ομάν πιο ελκυστική επιλογή.

Τα δεξαμενόπλοια κινούνται χωρίς να εκπέμπουν σήμα

Σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια διατήρησης των πετρελαϊκών ροών διαδραματίζουν τα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια, γνωστά ως VLCC.

Το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ναυλώσει τέτοια πλοία για τη μεταφορά αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Στη συνέχεια, σύμφωνα με τον Άντι Λίποου, πρόεδρο της Lipow Oil Associates, το φορτίο μεταφέρεται σε άλλα δεξαμενόπλοια εκτός της επικίνδυνης ζώνης, στον Κόλπο του Ομάν.

Για να περιορίσουν τον κίνδυνο εντοπισμού και επίθεσης, ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς τους για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ακόμη και για εβδομάδες. Πρόκειται για μια πρακτική που είναι γνωστή ως «σκοτεινή» ναυσιπλοΐα.

Η συγκεκριμένη τακτική δυσκολεύει σημαντικά την παρακολούθηση της ναυτιλιακής κίνησης. Αν και δορυφορικά συστήματα μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να εντοπίσουν τα πλοία, η εικόνα που προκύπτει είναι λιγότερο πλήρης σε σχέση με αυτή που παρέχουν οι παραδοσιακοί πομποί.

Η αμερικανική ναυτική παρουσία αυξάνει τις ροές

Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή, παρακολουθώντας τις διελεύσεις πλοίων από τα Στενά.

Η αμερικανική παρουσία φαίνεται να έχει συμβάλει στην αύξηση της ναυτιλιακής κίνησης, καθώς η Ουάσιγκτον έχει καταγράψει μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου που μεταφέρονται από την περιοχή σε σχέση με αρκετές προηγούμενες εκτιμήσεις.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι συνολικές ποσότητες πετρελαίου που μεταφέρθηκαν μέσω των Στενών, μαζί με εκείνες που ακολούθησαν εναλλακτικές διαδρομές, έφτασαν περίπου τα 15 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε διάστημα μίας εβδομάδας.

Ο αριθμός αυτός πλησιάζει, αν και παραμένει χαμηλότερος, τον προπολεμικό μέσο όρο των περίπου 20 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.

Ο Τραμπ μιλά για «πλήρη έλεγχο»

Με βάση τα στοιχεία αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν «πλήρη έλεγχο των Στενών», θέση που ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επαναλάβει και στο παρελθόν.

Ωστόσο, το CNN χαρακτηρίζει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό αμφισβητήσιμο.

Οι συνεχιζόμενες ιρανικές επιθέσεις, αλλά και το γεγονός ότι οι πετρελαϊκές ροές παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο, δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει αποκτήσει απόλυτο έλεγχο του περάσματος.

Από την άλλη πλευρά, τα ίδια στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν ούτε την εικόνα ενός πλήρους ιρανικού ελέγχου.

Ο Νταν Πίκερινγκ εκτιμά ότι το Ιράν πιθανότατα επιδιώκει περισσότερο να διατηρήσει μια ισχυρή δυνατότητα αποτροπής και παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας, παρά να έχει απόλυτο επιχειρησιακό έλεγχο κάθε σημείου των Στενών.

Οι συνομιλίες Ομάν – Ιράν περιπλέκουν την κατάσταση

Στο μεταξύ, το Ομάν έχει ξεκινήσει συνομιλίες με το Ιράν με στόχο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά, χωρίς τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει προκαλέσει τη δυσαρέσκεια του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ παραμένει άγνωστο αν και σε ποιο βαθμό θα επηρεάσει τις πετρελαϊκές μεταφορές και τη στρατηγική ισορροπία στην περιοχή.

Το αποτέλεσμα των συνομιλιών θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο την ασφάλεια των δεξαμενόπλοιων όσο και τη δυνατότητα κάθε πλευράς να επιβάλλει τους δικούς της όρους στη ναυσιπλοΐα.

Ο Άντι Λίποου συνέστησε πάντως επιφυλακτικότητα απέναντι στις δηλώσεις και στις πληροφορίες που προέρχονται από την περιοχή. Όπως εκτίμησε, είναι δύσκολο να γίνει λόγος για απόλυτο έλεγχο από οποιαδήποτε πλευρά, ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το Ιράν έχει χάσει μέρος της επιρροής του στα Στενά του Ορμούζ.

Η εικόνα που διαμορφώνεται, επομένως, δεν παραπέμπει σε πλήρη επικράτηση ούτε της Τεχεράνης ούτε της Ουάσιγκτον. Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές δυνατότητες παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας, ενώ η αμερικανική στρατιωτική παρουσία επιτρέπει σε περισσότερα πλοία να επιχειρούν στην περιοχή και να χρησιμοποιούν τη διαδρομή μέσω του Ομάν.

Η μάχη για τον έλεγχο του Ορμούζ παραμένει, έτσι, ανοιχτή, με τη ναυσιπλοΐα και τις ροές πετρελαίου να αποτελούν τον βασικό δείκτη για το ποια πλευρά κερδίζει έδαφος.