Ιός του Δυτικού Νείλου:Στα 110 τα κρούσματα-9 θάνατοι–Στο επίκεντρο η Αττική

Σε αυξημένη επιτήρηση βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές στην Ελλάδα, καθώς ο ιός του Δυτικού Νείλου παρουσιάζει έντονη κυκλοφορία μέσα στο καλοκαίρι του 2026. Μέχρι τις 12 Αυγούστου έχουν καταγραφεί συνολικά 110 εγχώρια κρούσματα, ενώ μέσα σε μόλις μία εβδομάδα προστέθηκαν 45 νέα περιστατικά.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εικόνα στην Αττική, όπου καταγράφεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση περιστατικών. Παράλληλα, η νόσος έχει εμφανιστεί και σε περιοχές εκτός λεκανοπεδίου, γεγονός που δείχνει ότι η κυκλοφορία του ιού δεν περιορίζεται σε μία μόνο γεωγραφική ζώνη. 

Από την έναρξη της φετινής περιόδου μετάδοσης έως τις 12 Αυγούστου, ο αριθμός των εγχώριων κρουσμάτων έχει φτάσει τα 110.

Από τους ασθενείς αυτούς, οι 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Πρόκειται για τις σοβαρότερες μορφές της λοίμωξης.

Μέχρι τώρα έχουν καταγραφεί 9 θάνατοι, όλοι σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών. Η εικόνα αυτή έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στους ειδικούς, καθώς η φετινή περίοδος εξελίσσεται με ιδιαίτερα γρήγορο ρυθμό. 

Η Αττική στο επίκεντρο της επιδημιολογικής εικόνας

Η Αττική εξακολουθεί να αποτελεί την περιοχή όπου καταγράφεται η εντονότερη δραστηριότητα του ιού.

Ήδη από τον Ιούλιο είχαν εντοπιστεί περιστατικά σε περιοχές της Ανατολικής Αττικής, ενώ στη συνέχεια ο χάρτης των επηρεαζόμενων περιοχών διευρύνθηκε.

Μεταξύ των περιοχών που έχουν καταγραφεί στον σχετικό κατάλογο του ΕΟΔΥ περιλαμβάνονται οι Σπάτα-Αρτέμιδα, Μαρκόπουλο Μεσογαίας, Κρωπία, Λαυρεωτική, Παλλήνη, Παιανία, Ραφήνα-Πικέρμι, Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, αλλά και περιοχές του Βόρειου, Κεντρικού και Νότιου Τομέα.

Στην Αττική έχουν επίσης καταγραφεί περιστατικά σε Αγία Παρασκευή, Νέα Ιωνία, Χαλάνδρι, Γλυφάδα, Ηλιούπολη και σε δημοτικές κοινότητες του Δήμου Αθηναίων.

Η εικόνα αυτή έχει οδηγήσει τις αρμόδιες υπηρεσίες σε εντατικοποίηση της επιτήρησης και των δράσεων καταπολέμησης των κουνουπιών.

Σπάτα και Μαρκόπουλο στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ανατολική Αττική, όπου η παρουσία του ιού έχει προκαλέσει αυξημένη κινητοποίηση.

Τα Σπάτα και το Μαρκόπουλο συγκαταλέγονται στις περιοχές που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της φετινής έξαρσης. Ο καθηγητής Γκίκας Μαγιορκίνης έχει επισημάνει τη συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη ως μία από τις περιοχές όπου παρατηρείται αυξημένη κυκλοφορία του ιού. 

Η παρουσία κρουσμάτων έχει οδηγήσει σε έκτακτες παρεμβάσεις για την καταπολέμηση των κουνουπιών, με ψεκασμούς και προνυμφοκτονίες σε σημεία όπου μπορεί να αναπαράγονται πληθυσμοί κουνουπιών.

Ποιες άλλες περιοχές έχουν επηρεαστεί

Η κυκλοφορία του ιού δεν περιορίζεται στην Αττική.

Κρούσματα έχουν καταγραφεί επίσης σε περιοχές της Θεσσαλίας, μεταξύ άλλων στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας και στην Καρδίτσα.

Ο ΕΟΔΥ έχει χαρακτηρίσει συγκεκριμένους δήμους ως «επηρεαζόμενες περιοχές», επειδή έχει καταγραφεί εκεί τουλάχιστον ένα ανθρώπινο κρούσμα κατά την τρέχουσα περίοδο.

Παράλληλα, υπάρχουν και περιοχές που χαρακτηρίζονται «υψηλού κινδύνου», παρότι δεν έχουν καταγραφεί ακόμη ανθρώπινα κρούσματα. Για τον χαρακτηρισμό τους λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η εγγύτητα σε περιοχές όπου υπάρχει μετάδοση, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και τα διαθέσιμα δεδομένα από την επιτήρηση του ιού σε κουνούπια και ζώα. 

Γιατί φέτος υπάρχει τόσο μεγάλη ανησυχία

Η φετινή επιδημιολογική εικόνα χαρακτηρίζεται από την ταχύτητα αύξησης των περιστατικών.

Μέσα σε μία μόνο εβδομάδα καταγράφηκαν 45 νέα κρούσματα, αριθμός που αντιστοιχεί σε σημαντικό μέρος του συνολικού αριθμού των περιστατικών από την αρχή της περιόδου.

Η ειδικός του ΕΟΔΥ Δανάη Περβανίδου έχει επισημάνει ότι η φετινή περίοδος ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών, ενώ η κορύφωση της δραστηριότητας του ιού αναμένεται συνήθως από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Αυτό σημαίνει ότι, παρά τον ήδη υψηλό αριθμό περιστατικών, οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες.

Ο ρόλος του ζεστού καιρού και των βροχοπτώσεων

Η ένταση της κυκλοφορίας του ιού συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη και τη δραστηριότητα των κουνουπιών.

Η υψηλή θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις αποτελούν δύο από τους παράγοντες που έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις του ιού.

Τα κουνούπια του γένους Culex μπορούν να μεταδώσουν τον ιό όταν προηγουμένως έχουν μολυνθεί. Η παρουσία στάσιμων νερών δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την αναπαραγωγή τους, γι’ αυτό και οι παρεμβάσεις των αρχών επικεντρώνονται μεταξύ άλλων σε φρεάτια, σημεία συγκέντρωσης νερού και άλλες εστίες αναπαραγωγής. 

Η φετινή εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η δραστηριότητα του ιού παραμένει αυξημένη ακριβώς στην περίοδο κατά την οποία οι πληθυσμοί των κουνουπιών παρουσιάζουν υψηλή δραστηριότητα.

Πώς μεταδίδεται ο ιός

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού.

Τα κουνούπια μολύνονται συνήθως όταν τρέφονται από μολυσμένα πτηνά, τα οποία αποτελούν βασικό κρίκο στον κύκλο μετάδοσης του ιού. Στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό σε ανθρώπους και άλλα ζώα.

Η μετάδοση είναι κυρίως εποχική και στην Ευρώπη παρατηρείται κατά κανόνα από τους θερινούς μήνες έως το φθινόπωρο. 

Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με την καθημερινή κοινωνική επαφή, ενώ το τσίμπημα ενός κουνουπιού αποτελεί τον βασικό τρόπο μόλυνσης.

Οι περισσότεροι δεν εμφανίζουν σοβαρή νόσο

Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι η μόλυνση από τον ιό δεν οδηγεί στις περισσότερες περιπτώσεις σε σοβαρή νόσηση.

Πολλοί άνθρωποι που μολύνονται δεν εμφανίζουν συμπτώματα ή παρουσιάζουν ήπια συμπτώματα.

Ωστόσο, ένα μικρότερο ποσοστό μπορεί να εμφανίσει σοβαρή νευρολογική νόσο, με εκδηλώσεις όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα. Ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης είναι αυξημένος κυρίως στις μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από άτομα με παράγοντες που αυξάνουν την ευαλωτότητα.

Η φετινή καταγραφή των 81 περιστατικών με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την ανησυχία των υγειονομικών αρχών. 

Τα μέτρα προστασίας που συνιστούν οι ειδικοί

Με δεδομένη την αυξημένη κυκλοφορία του ιού, η προστασία από τα κουνούπια παραμένει το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης.

Οι ειδικοί συστήνουν:

• χρήση εντομοαπωθητικών,
• τοποθέτηση σητών σε παράθυρα και πόρτες,
• χρήση κλιματισμού ή ανεμιστήρων όπου είναι δυνατό,
• αποφυγή έκθεσης στα κουνούπια, ιδιαίτερα τις ώρες κατά τις οποίες παρουσιάζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα,
• χρήση μακριών ρούχων που καλύπτουν όσο γίνεται μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος,
• απομάκρυνση ή κάλυψη δοχείων όπου μπορεί να συγκεντρώνεται στάσιμο νερό.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των ηλικιωμένων και των ανθρώπων που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες. 

Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες

Το γεγονός ότι ο αριθμός των κρουσμάτων αυξάνεται ενώ η χώρα βρίσκεται ακόμη στην καρδιά της περιόδου μετάδοσης δημιουργεί την ανάγκη για συνεχή επαγρύπνηση.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες συνεχίζουν την επιδημιολογική επιτήρηση, ενώ σε περιοχές όπου εμφανίζονται περιστατικά εφαρμόζονται παρεμβάσεις για τον περιορισμό των πληθυσμών των κουνουπιών.

Η Αττική παραμένει στο επίκεντρο, όμως η παρουσία κρουσμάτων και στη Θεσσαλία υπενθυμίζει ότι ο ιός μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές.

Με 110 κρούσματα, 81 σοβαρές νευρολογικές εκδηλώσεις και 9 θανάτους, η φετινή εικόνα είναι ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένη. Και καθώς η περίοδος μετάδοσης δεν έχει ολοκληρωθεί, οι ειδικοί καλούν τους πολίτες να μην υποτιμούν τον κίνδυνο και να εφαρμόζουν συστηματικά τα μέτρα προστασίας.

Το βασικό μήνυμα των υγειονομικών αρχών είναι ότι η πρόληψη ξεκινά από την αποφυγή των τσιμπημάτων, αλλά και από τη συλλογική προσπάθεια περιορισμού των σημείων όπου μπορούν να αναπαράγονται τα κουνούπια. Οι επόμενες εβδομάδες, με την αναμενόμενη κορύφωση της δραστηριότητας του ιού, θα δείξουν εάν η φετινή έξαρση θα συνεχίσει να εντείνεται ή εάν τα μέτρα επιτήρησης και καταπολέμησης θα οδηγήσουν σε σταδιακή αποκλιμάκωση.