Βρετανία: Μόνο το 14% των ποταμών και λιμνών έχει καθαρό νερό

Η εικόνα των ποταμών και των λιμνών της Βρετανίας προκαλεί μεγάλη ανησυχία όσο αφορά την ποιότητα των νερών τους. Η τελευταία αξιολόγηση της Environment Agency δείχνει ότι η μεγάλη πλειονότητα των υδάτινων σωμάτων της χώρας αποτυγχάνει να ανταποκριθεί στα απαιτούμενα πρότυπα ποιότητας, αποκαλύπτοντας μια κρίση που εξελίσσεται εδώ και χρόνια.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της νέας περιβαλλοντικής αξιολόγησης, μόλις περίπου το 14% των ποταμών, λιμνών, εκβολών και παράκτιων υδάτων της Αγγλίας χαρακτηρίζεται σε καλή οικολογική κατάσταση.

Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν εννέα στα δέκα υδάτινα οικοσυστήματα αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με τη ρύπανση, την απώλεια βιοποικιλότητας και την υποβάθμιση των φυσικών τους λειτουργιών.

Η έκθεση έρχεται να ενισχύσει την πίεση προς την κυβέρνηση και τις εταιρείες ύδρευσης, οι οποίες τα τελευταία χρόνια βρίσκονται στο επίκεντρο μιας μεγάλης δημόσιας αντιπαράθεσης για την κατάσταση των αγγλικών ποταμών.

Τι αποκαλύπτει η έκθεση

Η αξιολόγηση της Environment Agency βασίζεται σε σειρά περιβαλλοντικών δεικτών που εξετάζουν την κατάσταση των πληθυσμών ψαριών και υδρόβιων οργανισμών, τα επίπεδα οξυγόνου στο νερό, την παρουσία θρεπτικών ουσιών, τη μόλυνση από χημικές ουσίες και την πραγματική κατάσταση των φυσικών οικοτόπων.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Αγγλία απέχει σημαντικά από τους στόχους που έχουν τεθεί για την αποκατάσταση των υδάτινων οικοσυστημάτων.
Οι περιβαλλοντικοί φορείς προειδοποιούν ότι χωρίς δραστικές αλλαγές, πολλά ποτάμια κινδυνεύουν να παραμείνουν υποβαθμισμένα για δεκαετίες.

Η απειλή των «αιώνιων χημικών»

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά τη χημική κατάσταση των υδάτων.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι κανένα επιφανειακό υδάτινο σώμα στην Αγγλία δεν πληροί πλήρως τα κριτήρια για καλή χημική κατάσταση, λόγω της παρουσίας επικίνδυνων ουσιών.
Μεταξύ των ρύπων που προκαλούν ανησυχία είναι τα PFAS, γνωστά ως «αιώνια χημικά»,ο υδράργυρος, φυσικά οι βιομηχανικοί ρύποι, όπως και οι ουσίες που παραμένουν στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τα PFAS χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε προϊόντα όπως αδιάβροχες επιστρώσεις, βιομηχανικές εφαρμογές και υλικά ανθεκτικά στη θερμότητα. Το πρόβλημα είναι ότι διασπώνται εξαιρετικά αργά και μπορούν να συσσωρεύονται στο περιβάλλον.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η απομάκρυνσή τους από τα οικοσυστήματα είναι εξαιρετικά δύσκολη και απαιτεί μακροχρόνιες παρεμβάσεις.

Το πρόβλημα των λυμάτων 

Η ρύπανση από λύματα έχει εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά προβλήματα στη Βρετανία.

Οι εταιρείες ύδρευσης έχουν δεχθεί έντονη κριτική για τις συχνές απορρίψεις λυμάτων σε ποτάμια και θάλασσες, ιδιαίτερα μετά από έντονες βροχοπτώσεις.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι τα αποχετευτικά δίκτυα είναι πεπαλαιωμένα και ότι για χρόνια δεν έγιναν οι απαραίτητες επενδύσεις.

Τα περιστατικά υπερχείλισης αποχετευτικών συστημάτων έχουν προκαλέσει οργή στη βρετανική κοινή γνώμη, καθώς πολλοί πολίτες βλέπουν ποτάμια που κάποτε αποτελούσαν χώρους αναψυχής να αντιμετωπίζονται πλέον ως ζώνες υψηλού κινδύνου.

Οι εταιρείες ύδρευσης υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα οφείλεται στη γήρανση των υποδομών, στην αύξηση του πληθυσμού και στην κλιματική αλλαγή, που προκαλεί συχνότερες ακραίες βροχοπτώσεις.

Οι ποταμοί-σύμβολα της περιβαλλοντικής μόλυνσης

Ορισμένοι ποταμοί της Αγγλίας έχουν γίνει χαρακτηριστικά παραδείγματα της κρίσης.

Ποταμός Τάμεσης

Ο Τάμεσης αποτελεί ίσως το πιο γνωστό παράδειγμα. Παρότι έχει βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες, συνεχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω απορρίψεων λυμάτων και χημικών ρύπων.

Η επιστροφή ειδών όπως οι σολομοί και οι φώκιες είχε θεωρηθεί μεγάλη περιβαλλοντική επιτυχία, όμως οι νέες πιέσεις δείχνουν ότι η ανάκαμψη παραμένει εύθραυστη.

Ποταμός Γουάι (River Wye)

Ο ποταμός Γουάι, ένας από τους σημαντικότερους ποταμούς στα σύνορα Αγγλίας και Ουαλίας, έχει βρεθεί στο επίκεντρο λόγω της γεωργικής ρύπανσης.

Η υπερβολική χρήση λιπασμάτων και η απορροή από αγροτικές εκτάσεις έχουν προκαλέσει αύξηση θρεπτικών ουσιών και προβλήματα στα οικοσυστήματα.

Η γεωργία στο επίκεντρο των ευθυνών

Παράλληλα με τα λύματα, η γεωργία θεωρείται ένας από τους βασικούς παράγοντες υποβάθμισης των υδάτων.

Η χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων οδηγεί σε μεταφορά χημικών ουσιών στα ποτάμια μέσω της βροχής και των υπόγειων υδάτων.

Η αύξηση των νιτρικών και φωσφορικών ουσιών προκαλεί ευτροφισμό, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη φυκιών, τη μείωση του οξυγόνου και την απειλή για τα ψάρια και άλλους οργανισμούς.

Οι αγροτικές ενώσεις υποστηρίζουν ότι χρειάζεται ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας και διατήρησης της αγροτικής παραγωγής.

Περιβαλλοντική κρίση και πολιτικό κόστος

Η κατάσταση των υδάτων έχει μετατραπεί σε σημαντικό πολιτικό ζήτημα στη Βρετανία.

Οι κυβερνήσεις δέχονται πιέσεις να αυξήσουν τις επενδύσεις στις υποδομές και να ενισχύσουν τις αρμοδιότητες των ελεγκτικών αρχών.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν αυστηρότερες ποινές για τις παραβιάσεις, μεγαλύτερη διαφάνεια από τις εταιρείες ύδρευσης, επιτάχυνση των έργων υποδομής και αυστηρότερους περιορισμούς στη γεωργική ρύπανση.

Το Office for Environmental Protection έχει προειδοποιήσει ότι η Βρετανία κινδυνεύει να μην πετύχει τους στόχους που έχει θέσει για τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων.

Ένα πρόβλημα που αφορά ολόκληρη την Ευρώπη

Η περίπτωση της Αγγλίας δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο.

Η ρύπανση από PFAS, η πίεση στις υποδομές ύδρευσης και η επιβάρυνση από τη γεωργία αποτελούν κοινές προκλήσεις για πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει το πρόβλημα, καθώς οι περίοδοι ξηρασίας μειώνουν τη ροή των ποταμών, ενώ οι ακραίες βροχοπτώσεις αυξάνουν τις υπερχειλίσεις αποχετευτικών συστημάτων.

Για τους επιστήμονες, η αποκατάσταση των ποταμών απαιτεί μακροχρόνια στρατηγική και όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις.