Ι. Παπαφλωράτος στο libre: Ούτε ειρήνη ούτε ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο

Μπροστά σε ένα σκηνικό δομικής ασταθούς ισορροπίας και εύθραυστων διπλωματικών προσπαθειών στη Μέση Ανατολή, ο διεθνολόγος Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος σκιαγραφεί, την πραγματικότητα πίσω από τις προσωρινές καταπαύσεις του πυρός και τα μνημόνια συνεννόησης. Σχολιάζοντας την εργαλειοποίηση των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη, τους χειρισμούς της Ουάσιγκτον ενόψει των εκλογών, αλλά και τη στάση της Αθήνας απέναντι στις κρίσιμες γεωπολιτικές προκλήσεις, ο Ι. Παπαφλωράτος εξηγεί γιατί η απουσία βασικών δρώντων –όπως το Ισραήλ– και η έλλειψη αμοιβαίου σεβασμού καθιστούν αβέβαιη κάθε προοπτική βιώσιμης αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην περιοχή.

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

–Κύριε Παπαφλωράτο, δεδομένου ότι οι πρόσφατες προσπάθειες διπλωματικής εκτόνωσης και τα αντίστοιχα μνημόνια συνεννόησης  αποδείχθηκαν εύθραυστα, πώς αξιολογείτε την αποτελεσματικότητα των προσωρινών συμφωνιών κατάπαυσης του πυρός στον Περσικό Κόλπο;

Οι εν λόγω συμφωνίες ήταν προσωρινού χαρακτήρος. Ήταν μάλλον ή ήττον βέβαιον ότι οι όροι τους δεν επρόκειτο να τηρηθούν από την Τεχεράνη, όπως παρεδέχθησαν ευθαρσώς υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι. Είχε επισημανθεί δε εξ αρχής η βασική τους αδυναμία, που δεν ήταν άλλη από τη μη συμμετοχή των Ισραηλινών σε αυτές. Το Ισραήλ γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλον τα τεκταινόμενα στην περιοχή και ουδεμία συμφωνία έχει την παραμικρή πιθανότητα επιτυχίας, εάν αυτό δεν συμμετέχει.

–Κατά πόσο το καθεστώς ασφαλείας γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και η απειλή νέων ναυτικών αποκλεισμών παραμένουν η κύρια “λαβή” πίεσης της Τεχεράνης απέναντι στην Ουάσιγκτον;

Είναι προφανές ότι αυτό είναι το κύριο όπλο των Ιρανών, το οποίο χρησιμοποιούν περίτεχνα έναντι του Προέδρου Τραμπ. Ο τελευταίος πελαγοδρομεί, δίχως συγκεκριμένη στρατηγική διεξόδου και με συνεχή ήξεις-αφήξεις, προσπαθώντας να αποφύγει τις μακροχρόνιες οικονομικές συνέπειες της πολιτικής του, φοβούμενος την έκβαση των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Οι Ιρανοί έχουν κατανοήσει πλήρως την πολιτική του Αμερικανού Προέδρου και δρουν αναλόγως.   

–Πού κινείται η ισορροπία μεταξύ της στενής αμυντικής εταιρικής σχέσης με τις ΗΠΑ και της αποτροπής μιας στρατιωτικής υπερέκθεσης της χώρας μας σε πολεμικά μέτωπα της περιοχής;

Η Αθήνα προσπαθεί να κρατήσει αυτές τις λεπτές ισορροπίες. Επί του παρόντος το καταφέρνει, όπως και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ουδείς, όμως, μπορεί να προδικάσει τις μελλοντικές εξελίξεις…

-Υπάρχει πλέον χώρος για μια βιώσιμη αρχιτεκτονική πολυμερούς ασφάλειας στην περιοχή της Μέσης Ανατολής ή βαδίζουμε σε μια παρατεταμένη περίοδο δομικής ασταθούς ισορροπίας;

Όπως προαναφέρθηκε, ουδείς μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια τα μελλούμενα σε μία περιοχή με μακροχρόνιες αντιθέσεις, όπου μόνον η δύναμη γίνεται σεβαστή. Εντούτοις, η ιστορία έχει αποδείξει ότι ο κατευνασμός δεν λειτουργεί αποτελεσματικά έναντι αυταρχικών καθεστώτων, πολλώ δε μάλλον όταν αυτά εργαλειοποιούν τη θρησκεία. Η οποιαδήποτε διπλωματική λύση απαιτεί συμμετοχή όλων των δρώντων, αμοιβαίες υποχωρήσεις, αλληλοσεβασμό και διάθεση να τηρηθούν τα συμπεφωνημένα, παράγοντες που δεν υφίστανται (τουλάχιστον επί του παρόντος) στη συγκεκριμένη περιοχή.