Financial Times: Οι πυρκαγιές στα ελληνικά νησιά αναδεικνύουν τους κινδύνους του υπερτουρισμού

Στο επίκεντρο διεθνούς δημοσιότητας βρίσκεται η υπόθεση της πυρκαγιάς στην Πάρο, καθώς οι Financial Times συνδέουν το περιστατικό με τις αυξανόμενες περιβαλλοντικές πιέσεις που προκαλεί η εκρηκτική τουριστική ανάπτυξη στα ελληνικά νησιά.

Σε εκτενές δημοσίευμά τους, χρησιμοποιούν το συμβάν στον χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων του νησιού, που είχε ως αποτέλεσμα και τη σύλληψη του δημάρχου, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων που προκύπτουν όταν οι υποδομές αδυνατούν να ακολουθήσουν τον ρυθμό της τουριστικής επέκτασης.

Η φωτιά στη νότια Πάρο, η οποία ξέσπασε την Τρίτη, εξαπλώθηκε σε περίπου 10.000 στρέμματα προτού τεθεί υπό έλεγχο το απόγευμα της Παρασκευής, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Οι ισχυροί άνεμοι ενίσχυσαν τις πυρκαγιές σε περιοχές της Πελοποννήσου στην ηπειρωτική χώρα, καθώς και στα νησιά του Αιγαίου Κρήτη, Άνδρο, Λέσβο και Πάρο, καταστρέφοντας χαμηλή βλάστηση, δασικές εκτάσεις και οικότοπους, οι οποίοι, σύμφωνα με κατοίκους, θα χρειαστούν δεκαετίες για να αποκατασταθούν.

Οι σοβαρότερες επιπτώσεις καταγράφηκαν στην Κρήτη, όπου χιλιάδες στρέμματα έγιναν στάχτη, 8.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους και δύο πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους. Τοπικά ΜΜΕ ανέφεραν ότι ένας εργαζόμενος του διαχειριστή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας συνελήφθη σε σχέση με την πυρκαγιά στη νότια περιοχή του Ρεθύμνου.

Η εξάπλωση των πυρκαγιών ανέδειξε τους κινδύνους που δημιουργεί η ταχεία ανάπτυξη του τουρισμού στα εκατοντάδες γραφικά νησιά της Ελλάδας, όπου το νερό είναι λιγοστό και η διαχείριση των απορριμμάτων ανεπαρκής.

«Δεν είναι η πρώτη φορά που ξεκινά πυρκαγιά από τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής», δήλωσε ο Νικόλας Στεφάνου, μέλος της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης «Φίλοι της Πάρου και της Αντιπάρου», ο οποίος ζει στο νησί εδώ και 40 χρόνια. «Ήταν απλώς θέμα χρόνου, καθώς εύφλεκτα υλικά ήταν διασκορπισμένα στον χώρο χωρίς επαρκή μέτρα πυρασφάλειας».

Τα προκαταρκτικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι η πυρκαγιά στην Πάρο ξεκίνησε μέσα σε περιφραγμένο Χώρο Υγειονομικής Ταφής, σε μη αδειοδοτημένο σημείο αποθήκευσης που περιείχε ανακυκλώσιμα υλικά, κλαδιά και οικιακά απορρίμματα.

Τέσσερα άτομα συνελήφθησαν, μεταξύ των οποίων ο δήμαρχος Πάρου Κώστας Μπιζάς και ο αντιδήμαρχος που είναι αρμόδιος για την καθαριότητα. Αφέθηκαν ελεύθεροι μετά την εμφάνισή τους ενώπιον του εισαγγελέα Σύρου, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται.

«Σέβομαι απόλυτα τις νόμιμες διαδικασίες, αλλά δεν μπορώ να μην εκφράσω την απογοήτευσή μου για το γεγονός ότι αντιμετωπίστηκα σαν κοινός εγκληματίας», ανέφερε ο Μπιζάς σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι πιέσεις που προκαλούν ο υπερτουρισμός και η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη είναι ιδιαίτερα έντονες στην Πάρο. Το νησί έχει περίπου 15.000 μόνιμους κατοίκους, αλλά μέσω του λιμανιού και του αεροδρομίου του υποδέχεται περίπου 1 εκατ. αφίξεις επιβατών τον χρόνο. Το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο του νησιού, που καταρτίστηκε το 2008, προέβλεπε μέγιστο μόνιμο και εποχικό πληθυσμό 73.000 ατόμων.

Επίσημα συμβατικά έγγραφα της περιφερειακής αρχής διαχείρισης απορριμμάτων περιγράφουν τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής ως κορεσμένο ήδη από το 2022.

Η πίεση επιδεινώθηκε τον Απρίλιο, όταν έκλεισε το ιδιωτικά λειτουργούμενο κέντρο διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών του νησιού. Καθώς δεν υπήρχε εναλλακτικός ανάδοχος, τα ανακυκλώσιμα απορρίμματα συσσωρεύτηκαν δίπλα στην κυψέλη του ΧΥΤΑ, περιμένοντας να μεταφερθούν στην Αθήνα μετά το τέλος της τουριστικής περιόδου. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον κατά πόσον η πυρκαγιά ξεκίνησε από αυτούς τους σωρούς.

«Το σύστημα ανακύκλωσης με τους μπλε κάδους δεν λειτουργεί», δήλωσε ο Αρτέμιος Τριαντάφυλλος, αντιδήμαρχος της Αντιπάρου. «Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, δέχονται πολύ περισσότερους επισκέπτες από εμάς και διαθέτουν πολύ αποτελεσματικότερα συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων».

Όπως είπε, η οικοδομική έκρηξη στο νησί και η ταχεία αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν οδηγήσει σε ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες οικοδομικών μπάζων, εγκαταλελειμμένων ηλεκτρικών συσκευών και απορριμμάτων κήπων, μεγάλο μέρος των οποίων καταλήγει στα δημοτικά ρεύματα αποβλήτων. «Το μόνο πράγμα που δεν θα βρεις στα σκουπίδια είναι πτώμα», είπε, προσθέτοντας ότι ορισμένοι εργολάβοι απέφευγαν να πληρώσουν για την ειδική διαχείριση των οικοδομικών αποβλήτων, πετώντας τα μπάζα στους κάδους ανακύκλωσης.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος της Ελλάδας ανέφερε ότι μια νέα μονάδα ανάκτησης και ανακύκλωσης αποβλήτων για την Πάρο αναπτύσσεται μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, παράλληλα με παρόμοιες μονάδες στη Μύκονο και τη Σύρο. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα Διαχείρισης Αποβλήτων του υπουργείου, Μανώλη Γραφάκο, η μονάδα θα τεθεί σε λειτουργία έως το 2030.

«Μέχρι τότε, πρέπει να υπάρχει στοιχειώδης και υπεύθυνη διαχείριση», κατέληξε ο αντιδήμαρχος Αντιπάρου.