Εκλογές-θρίλερ στο Ισραήλ: Τέσσερα καυτά θέματα κρίνουν την αναμέτρηση και το πολιτικό μέλλον του Νετανιάχου

Οι βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ προμηνύονται ως μία από τις πιο φορτισμένες πολιτικές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Πίσω από τις δημοσκοπήσεις, τις τηλεοπτικές συγκρούσεις και τις σκληρές δηλώσεις των κομματικών επιτελείων, τέσσερα ζητήματα καθορίζουν ήδη την προεκλογική μάχη: οι ευθύνες για την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, η παρατεταμένη πολεμική κινητοποίηση, η στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων και το αυξανόμενο κόστος ζωής.

Σπύρος Σιδέρης

Στην Ιερουσαλήμ, κυβερνητικά στελέχη, στρατιωτικοί και κομματικοί μηχανισμοί γνωρίζουν ότι η κάλπη δεν θα κρίνει μόνο την πολιτική επιβίωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Θα δείξει αν η ισραηλινή κοινωνία εξακολουθεί να εμπιστεύεται την κυβέρνηση που διαχειρίστηκε τη μεγαλύτερη κρίση ασφαλείας στην ιστορία της χώρας ή αν η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια έχει ήδη περάσει το σημείο χωρίς επιστροφή.

Η 7η Οκτωβρίου επιστρέφει στην κάλπη

Σχεδόν τρία χρόνια μετά την επίθεση της Χαμάς, η πολιτική και επιχειρησιακή ευθύνη παραμένει ανοιχτή πληγή.

Η αντιπολίτευση έχει δεσμευθεί ότι, εφόσον κερδίσει τις εκλογές, θα συγκροτήσει ανεξάρτητη κρατική επιτροπή για να διερευνήσει τις παραλείψεις που προηγήθηκαν της επίθεσης. Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου απορρίπτει τη συγκεκριμένη πρόταση, επιμένοντας ότι το μεγαλύτερο βάρος της αποτυχίας ανήκει στις υπηρεσίες ασφαλείας. Αντί για ανεξάρτητη εθνική επιτροπή, προτείνει ένα μικτό σχήμα, τα μέλη του οποίου θα επιλεγούν και από πολιτικούς.

Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να ελέγξει την έρευνα και να προστατεύσει τους πολιτικά υπεύθυνους. Η σύγκρουση αυτή αναμένεται να κυριαρχήσει στην προεκλογική περίοδο, καθώς αγγίζει το πιο ευαίσθητο ερώτημα για τους ψηφοφόρους: ποιος γνώριζε, ποιος απέτυχε και ποιος πρέπει να λογοδοτήσει.

Ένα κράτος σε μόνιμη επιστράτευση

Για δεκαετίες, η στρατηγική ασφαλείας του Ισραήλ στηριζόταν στην ισχύ των υπηρεσιών πληροφοριών, στην αποτροπή και στις σύντομες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Μετά το 2023, αυτή η αντίληψη κατέρρευσε.

Οι επιχειρήσεις στη Γάζα, η στρατιωτική παρουσία στον νότιο Λίβανο, οι κινήσεις στη Συρία, οι επιχειρήσεις στη Δυτική Όχθη, τα πλήγματα κατά των Χούθι στην Υεμένη και η αντιπαράθεση με το Ιράν έχουν επιβάλει στο Ισραήλ μια διαρκή πολεμική ετοιμότητα.

Δεκάδες χιλιάδες έφεδροι έχουν κληθεί επανειλημμένα στις μονάδες τους, με βαρύ κόστος για τις οικογένειες, την εργασία και τις επιχειρήσεις τους. Την ίδια στιγμή, οι στρατιωτικές ηγεσίες προειδοποιούν για ελλείψεις προσωπικού.

Το δίλημμα είναι πλέον συγκεκριμένο: μπορεί το Ισραήλ να διατηρεί ανοιχτά τόσα μέτωπα χωρίς να εξαντλήσει τον στρατό, την οικονομία και την κοινωνική του συνοχή;

Η θητεία των Χαρεντί απειλεί τις συμμαχίες

Η υποχρεωτική στράτευση των Χαρεντί, των υπερορθόδοξων Εβραίων, έχει εξελιχθεί σε μείζον πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα.

Τα θρησκευτικά κόμματα απαιτούν να διατηρηθούν οι εξαιρέσεις για τους σπουδαστές των θρησκευτικών σχολών. Το Λικούντ του Νετανιάχου στηρίζει αυτή τη γραμμή, καθώς εξαρτάται από τους υπερορθόδοξους εταίρους του για τον σχηματισμό κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν την κατάργηση των εξαιρέσεων και δηλώνουν ότι δεν θα συμμετάσχουν σε κυβέρνηση που θα στηρίζεται στα κόμματα των Χαρεντί.

Η διαμάχη ξεπερνά τα όρια της στρατιωτικής θητείας. Αφορά τον χαρακτήρα του κράτους, τη σχέση θρησκείας και δημόσιας ζωής και το αν τα βάρη της ασφάλειας κατανέμονται δίκαια μεταξύ των πολιτών.

Η ακρίβεια χτυπά τα νοικοκυριά

Παρά την κυριαρχία των θεμάτων ασφαλείας, η καθημερινότητα παραμένει κρίσιμο κριτήριο ψήφου.

Το Ισραήλ εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις ακριβότερες χώρες του κόσμου για τη στέγαση, τα τρόφιμα και βασικά αγαθά, ενώ οι μέσοι μισθοί υπολείπονται των αντίστοιχων επιπέδων άλλων ανεπτυγμένων οικονομιών.

Οι ειδικοί αποδίδουν το πρόβλημα στη μικρή προσφορά κατοικιών, στους εμπορικούς περιορισμούς και στον περιορισμένο ανταγωνισμό σε βασικούς κλάδους.

Οι πόλεμοι επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Από το 2023, οι αμυντικές δαπάνες έχουν αυξηθεί δραματικά, πιέζοντας τον κρατικό προϋπολογισμό και περιορίζοντας τα περιθώρια για κοινωνικές παροχές, στέγαση και ενίσχυση των εισοδημάτων.

Η κάλπη θα κρίνει περισσότερα από μια κυβέρνηση

Οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου θα κριθούν σε τέσσερα καθαρά μέτωπα: λογοδοσία, ασφάλεια, στρατιωτική θητεία και οικονομία.

Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, το διακύβευμα είναι προσωπικό και πολιτικό. Για τους αντιπάλους του, είναι η πρώτη πραγματική ευκαιρία να μετατρέψουν την οργή για τη 7η Οκτωβρίου και την κόπωση από τον πόλεμο σε αλλαγή εξουσίας.

Το βράδυ των εκλογών δεν θα φανεί μόνο ποιος θα ελέγξει την επόμενη Κνεσέτ. Θα φανεί αν ο Νετανιάχου παραμένει ο κυρίαρχος του ισραηλινού πολιτικού συστήματος ή αν οι κρίσεις που διαχειρίστηκε έχουν ήδη αρχίσει να τον παρασύρουν.